Mặt Trăng đang trở thành chủ đề được quan tâm sau khi NASA phóng thành công tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II tới thiên thể này hôm 1/4. Bên cạnh hoạt động của Artemis, nhiều người cũng nhắc lại Apollo – chương trình vũ trụ được nhớ đến nhiều nhất của NASA với những cuộc đổ bộ Mặt Trăng mang tính lịch sử.
Ngày 20/7/1969, trong nhiệm vụ Apollo 11, hai phi hành gia Neil Armstrong và Buzz Aldrin dựng lá cờ Mỹ đầu tiên trên bề mặt Mặt Trăng trong chuyến đi bộ kéo dài 2,5 tiếng. Quá trình cắm cờ diễn ra khoảng 10 phút, trở thành một trong những cột mốc ấn tượng nhất của chuyến đổ bộ đầu tiên.
Ba năm tiếp theo, 5 lá cờ khác tiếp tục được dựng lên, khẳng định thành công của Mỹ trong cuộc đua khám phá vũ trụ. Tuy nhiên, chúng cũng làm dấy lên nghi ngờ về độ xác thực vì trông như bay phấp phới dù Mặt Trăng gần như không có khí quyển, do vậy cũng không có gió.
Thiết kế lá cờ ‘bay’
Khi còn chưa đầy ba tháng trước chuyến đổ bộ của Apollo 11, Robert Gilruth, Giám đốc Trung tâm Tàu vũ trụ có người lái (nay là Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston), chọn Jack Kinzler, trưởng bộ phận Dịch vụ Kỹ thuật, để thiết kế lá cờ và cơ chế cho phép nó “bay” trong môi trường thiếu không khí trên Mặt Trăng. Kinzler cùng phó bộ phận David McCraw đã gấp rút hoàn thiện trong vài ngày.
Lá cờ vẫn là cờ nylon tiêu chuẩn kích thước 152 x 91 cm, nhưng may thêm đường viền dọc mép trên để lồng một thanh kim loại, giúp nó luôn vươn ra thay vì rủ xuống. Cột cắm cờ cao khoảng 2,4 m. Các thanh đỡ dọc và ngang là ống nhôm mạ vàng. Bộ cờ, bao gồm cả hộp thép không gỉ để bảo vệ khỏi nhiệt độ khắc nghiệt, nặng 4,3 kg. Thomas Moser, chuyên gia tại Bộ phận Cấu trúc và Cơ khí, tiến hành phân tích và đánh giá việc gắn bộ cờ vào chân đáp phía trước của khoang đổ bộ là an toàn.
Các chuyên gia sau đó cẩn thận gấp lá cờ, đặt vào hộp đựng. Ba ngày trước khi phóng tàu Apollo 11, Kinzler mang bộ cờ đến Trung tâm Vũ trụ Kennedy để các nhân viên gắn vào chân đáp của khoang đổ bộ.
Ngoài gắn thêm thanh ngang giúp cờ bay, các kỹ sư NASA cũng cân nhắc nhiều vấn đề khác. “Những yếu tố khác được tính đến khi thiết kế là trọng lượng, khả năng chịu nhiệt và tính dễ lắp ráp với phi hành gia bị hạn chế chuyển động và khả năng cầm nắm đồ vật do mặc bộ đồ vũ trụ”, Anne Platoff, nhà sử học kiêm chuyên gia nghiên cứu cờ tại Đại học California Santa Barbara, giải thích.
Trong cuộc họp kỹ thuật của phi hành đoàn, Armstrong và Aldrin báo cáo một số vấn đề với việc cắm cờ. Họ gặp sự cố khi kéo thanh ống lồng nằm ngang phía trên và không thể kéo dài nó hết cỡ. Tuy nhiên, điều này mang lại một chút “hiệu ứng gợn sóng” sống động. Các phi hành đoàn sau đó cố tình để thanh ngang thu vào một phần theo cách tương tự.
Giáo sư Anu Ojha, Giám đốc Trung tâm Khám phá Vũ trụ Quốc gia tại Anh, giải thích thêm: “Những nếp gấp là do lá cờ bị nhàu trong chuyến bay 4 ngày đến Mặt Trăng”.
Tình trạng 6 lá cờ ngày nay
Ảnh chụp những năm 2010 từ Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng (LRO) của NASA cho thấy lá cờ do phi hành đoàn Apollo 12, 16 và 17 để lại có vẻ vẫn đứng vững. Các chuyên gia không thể xác định chắc chắn tình trạng lá cờ của nhiệm vụ Apollo 14 và 15, nhưng có vẻ cờ Apollo 14 chịu hư hại khá nặng do khí xả động cơ từ khoang đổ bộ trong quá trình cất cánh.
LRO cũng không quan sát được lá cờ đầu tiên mà phi hành đoàn Apollo 11 cắm trên Mặt Trăng. Camera bên trong khoang đổ bộ bắt đầu ghi hình sau khi tàu đã bay lên khỏi bề mặt thiên thể và lá cờ không xuất hiện trong video, nhưng Aldrin khẳng định ông thoáng thấy lá cờ bị đổ trong quá trình cất cánh. Trong những nhiệm vụ Apollo sau này, phi hành gia cắm cờ cách xa khoang đổ bộ hơn.
Trái: Ảnh chụp từ quỹ đạo năm 2012 của tàu LRO về địa điểm tàu Apollo 12 hạ cánh cho thấy bóng lá cờ (góc trên bên trái). Phải: Charles Conrad, chỉ huy nhiệm vụ Apollo 12, đứng cạnh lá cờ, được cố định với thanh ngang để nó không rủ xuống, trên bề mặt Mặt Trăng năm 1969. Ảnh: NASA
Theo Space, kể cả vẫn đứng vững khi phi hành đoàn phóng tàu rời khỏi Mặt Trăng, các lá cờ hiện nay gần như chắc chắn không còn giống lúc mới cắm. “Nhiều khả năng phần nylon của chúng đã xuống cấp do tiếp xúc lâu với ánh sáng Mặt Trời”, Platoff nhận định. Hiện tượng này gọi là “sun rot” (mục nát do Mặt Trời).
“Điều tôi thường xuyên thấy trong các bài phân tích là cờ sẽ bị tẩy trắng do tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời. Dù điều này xảy ra với một số cờ trên Trái Đất, tôi không chắc quá trình hóa học liên quan và liệu điều đó có xảy ra trong môi trường Mặt Trăng hay không”, Platoff nói thêm.
Tuy nhiên, các lá cờ trên thiên thể này có thể đã trở nên giòn và phân rã theo thời gian. Một mối đe dọa khác với chúng là những thiên thạch dội xuống Mặt Trăng, nơi không có khí quyển dày để bảo vệ như Trái Đất.
Theo Android Authority, chủ các kênh YouTube cáo buộc Apple bí mật thu thập video từ nền tảng của họ để huấn luyện các mô hình AI mà không có sự cho phép, không trả tiền và không ghi công.
Vụ kiện liên quan đến các kênh như h3h3Productions, cùng các nhà sáng tạo nội dung về golf như Golfholics và MrShortGame Golf. Các nguyên đơn cho rằng Apple không chỉ đơn thuần liên kết đến nội dung mà còn vượt qua các biện pháp bảo vệ của YouTube để tải xuống và sử dụng video trực tiếp. Họ lập luận rằng hành động này vi phạm Đạo luật Bản quyền Thiên niên kỷ Kỹ thuật số (DMCA), vốn cấm hành vi vượt qua các hệ thống bảo vệ tài liệu có bản quyền.
Đơn kiện cũng chỉ ra rằng Apple đã thu được lợi nhuận đáng kể từ việc sử dụng nội dung của các nhà sáng tạo để xây dựng hệ thống AI của mình mà không bồi thường cho những người đã tạo ra các video đó. Vụ kiện nhấn mạnh đến bộ dữ liệu có tên Panda-70M, được các nhà nghiên cứu của Apple đề cập trong một bài báo năm 2025 về tạo video bằng AI. Panda-70M là một chỉ mục lớn gồm các video clip trên YouTube, được phân đoạn và sắp xếp theo URL, dấu thời gian và mã định danh.
Các nguyên đơn cho rằng việc truy cập các đoạn video này đồng nghĩa với hành vi vượt qua các biện pháp bảo vệ của YouTube, biến mỗi đoạn video thành một hành vi thu thập dữ liệu trái phép. Họ cũng khẳng định video của họ xuất hiện hàng trăm lần trong tập dữ liệu này.
Hiện tại, Apple chưa cung cấp thông tin chi tiết về cách họ xử lý dữ liệu, nhưng các tài liệu nghiên cứu của công ty xác nhận video từ YouTube đã được sử dụng trong quá trình huấn luyện AI. Vụ kiện đang yêu cầu bồi thường thiệt hại và có thể cả lệnh cấm đối với hành vi này.
Ngoài việc đạt 30% hàm lượng vật liệu tái chế trong toàn bộ các sản phẩm xuất xưởng vào năm 2025, Apple cũng đã hoàn thành rất nhiều mục tiêu về hàm lượng vật liệu tái chế trong một số thành phần vào năm ngoái.
Hiện nay, tất cả pin do Apple thiết kế đều được làm từ 100% cô-ban tái chế và toàn bộ nam châm đều được làm từ 100% nguyên tố đất hiếm tái chế. Ngoài ra, tất cả các bảng mạch in do Apple thiết kế đều sử dụng 100% vàng và thiếc tái chế trong lớp mạ và mối hàn.
Công ty cũng đã hoàn thành mục tiêu loại bỏ nhựa khỏi bao bì, sản phẩm Apple hiện có bao bì làm từ sợi, có thể dễ dàng tái chế tại nhà.
“Tại Apple, chúng tôi có niềm tin vững chắc vào việc tạo nên một thế giới tốt đẹp hơn, và cam kết đó được thể hiện trong mọi việc chúng tôi làm”, Tim Cook, CEO của Apple, chia sẻ.
“Những cột mốc trong nỗ lực bảo vệ Trái đất của chúng tôi cho thấy rằng các mục tiêu đầy tham vọng có thể trở thành động lực mạnh mẽ cho đổi mới sáng tạo. Và chúng tôi sẽ luôn nỗ lực để đẩy nhanh tiến độ này hơn nữa”.
Trong Báo cáo tiến độ môi trường thường niên vừa được công bố, Apple đã đánh dấu tiến độ hướng đến Apple 2030, mục tiêu đầy tham vọng của công ty để đạt được trung hòa carbon trên toàn bộ hoạt động của mình vào cuối thập kỷ này.
Theo đó, trong năm 2025, lượng khí thải nhà kính của Apple vẫn duy trì mức giảm hơn 60% so với năm 2015 và ổn định so với năm 2024, dù đây là năm có mức tăng trưởng kinh doanh đáng kể.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng 4,83% so với hôm qua. Tính đến 7 giờ ngày 8.4, mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 72.173 USD.
Đà tăng của Bitcoin cũng kéo theo sự phục hồi của thị trường tiền mã hóa. Vốn hóa toàn thị trường ước đạt 2.460 tỉ USD, tăng 4,36% trong vòng 24 giờ qua. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới tăng mạnh 6,33%, cán mốc 2.244 USD. Các token khác như BNB, XRP, Solana lần lượt tăng 3,46%, 4,55% và 7%.
Giá Bitcoin tăng trong bối cảnh cuộc chiến ở Trung Đông có dấu hiệu hạ nhiệt. Tổng thống Donald Trump tuyên bố đã đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn hai tuần với Iran. Phía Tehran cũng cho biết đã giành được thắng lợi lớn, buộc Mỹ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của mình, theo CNN. Iran cũng tuyên bố mở lại eo biển Hormuz, dưới sự phối hợp của lực lượng vũ trang.
Việc mở cửa lại eo biển Hormuz đã giúp dòng chảy dầu và khí đốt tự nhiên của thế giới được lưu thông trở lại. Giá dầu thô giảm mạnh trong khi Bitcoin và hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tăng mạnh ngay sau tuyên bố của ông Trump về thỏa thuận ngừng bắn.
Trong hơn một tháng, những bất ổn liên quan đến cuộc xung đột tại Iran đã gây áp lực lên các tài sản rủi ro. Bitcoin biến động mạnh và nhiều lần nỗ lực phục hồi, nhưng bị kìm hãm bởi giá dầu tăng và lo ngại lạm phát. Các nhà giao dịch đặt cược lớn vào kịch bản giảm giá trong tương lai.
Dữ liệu từ CoinGlass cho thấy, trong vòng 24 giờ qua, đã có 120,028 nhà giao dịch bị thanh lý hợp đồng. Tổng giá trị thanh lý là 597 triệu USD. Lệnh thanh lý lớn nhất xảy ra trên Binance, trị giá 11,79 triệu USD. Trong gần 600 triệu USD bị thanh lý có hơn 400 triệu USD đến từ các lệnh bán khống, đặt cược vào đà giảm của Bitcoin.
Lệnh ngừng bắn trong hai tuần ở Iran là yếu tố bất ngờ giúp giá Bitcoin bật tăng. Tuy nhiên, về mặt kỹ thuật, các chỉ số khác cho thấy BTC có thể đang tiến gần hơn đến giai đoạn tăng giá khi nguồn cung dần chuyển về các ví dài hạn, liên kết với các nhà đầu tư lẻ.
Dữ liệu của CryptoQuant cho thấy số dư BTC được nắm giữ bởi các địa chỉ ví tích lũy tiếp tục tăng trong quý 1/2026. Tổng số Bitcoin do các nhóm này nắm giữ đã vượt 4,37 triệu BTC, tính đến ngày 7.4, tăng từ khoảng 2 triệu BTC vào đầu năm 2024. Điều này đồng nghĩa việc hấp thụ nguồn cung đang được duy trì.
Ngược lại, dòng tiền chảy vào từ các sàn giao dịch tập trung và các địa chỉ có hoạt động cao đã chậm lại. Trong các giai đoạn mở rộng năm 2023 - 2024, lượng Bitcoin nạp vào thường vượt quá 1,2 - 1,5 triệu BTC. Hoạt động gần đây trung bình chỉ đạt 300.000 đến 350.000 BTC.
Khác biệt này cho thấy sự dịch chuyển trong phân phối nguồn cung. Ngày càng nhiều Bitcoin được chuyển vào các ví dài hạn, trong khi lượng tiền lưu thông trên các sàn giao dịch lại giảm. Điều này cho thấy nguồn cung thanh khoản đang bị thắt chặt và khối lượng giao dịch ngắn hạn giảm.
Một dữ liệu quan trọng khác là chỉ số hoạt động mạng Bitcoin. Theo CryptoQuant, chỉ số này đã tăng từ 3.320 (ngày 22.3) lên 3.600 (ngày 7.4). Chỉ số này tổng hợp các tín hiệu sử dụng rộng hơn, bao gồm số lượng giao dịch và thông lượng trên toàn mạng lưới.
Theo nhà phân tích tiền điện tử Gaah, sự sụt giảm hoạt động cho thấy sự vắng mặt của những người tham gia ngắn hạn, hay còn gọi là "khách du lịch". Hoạt động trên mạng lưới đang bị chi phối bởi những người nắm giữ dài hạn tập trung vào việc tích lũy.
Trong lịch sử, chỉ số thấp thường trùng khớp với giai đoạn tích lũy sinh lời. Hoạt động giảm sút thường đi kèm với áp lực bán thấp hơn khi các tài sản được chuyển vào ví dài hạn.
