Bản đồ truyền thống “bó tay” với đường phố Đông Nam Á
Ở nhiều đô thị Đông Nam Á, một chuyến xe công nghệ chưa bao giờ chỉ là câu chuyện đi từ điểm A đến điểm B.
Trên thực tế, tài xế có thể phải luồn qua những con hẻm rất nhỏ, tìm một địa chỉ nằm trong dãy nhà không đánh số rõ ràng, đối mặt với cảnh ùn tắc thay đổi theo từng khung giờ, hoặc buộc phải đổi lộ trình chỉ sau một cơn mưa ngắn vì đoạn đường quen thuộc bất ngờ ngập nước.
Đó là lý do bài toán bản đồ, tưởng như đã được giải quyết từ lâu, lại đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của lĩnh vực xe công nghệ ở khu vực này.
Đây là vấn đề được ông Philipp Kandal, Giám đốc Sản phẩm Tập đoàn Grab nêu ra tại sự kiện GrabX 2026, diễn ra vào ngày 8/4 tại Jakarta, Indonesia.
Theo ông Philipp Kandal, nhiều ứng dụng bản đồ phổ biến chưa thật sự phù hợp với phần lớn đường phố Đông Nam Á, nơi có nhiều hẻm nhỏ, đường không tên và những biến động rất đặc thù như ngập cục bộ sau mưa.
Ông cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ đắc lực để xử lý vấn đề này.
“Chúng tôi tự xây dựng bản đồ riêng từ dữ liệu của 20 tỷ chuyến đi và đơn hàng trong 14 năm qua. Bản đồ sẽ hiểu được từng ngõ ngách thành phố, thời điểm tắc đường và cả cách thời tiết làm thay đổi hành trình di chuyển”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Nếu coi bản đồ truyền thống là một bức ảnh tĩnh, bản đồ AI sẽ hoạt động theo thời gian thực. Ông Philipp Kandal cho biết, lượng dữ liệu khổng lồ tích lũy không chỉ giúp nền tảng biết đến từng con đường nhỏ, mà còn nắm được thời điểm thường tắc đường khi trời mưa, đặc điểm di chuyển của người dùng và những sắc thái rất địa phương của từng thành phố.
Nhiều bài toán khó được AI xử lý trong đặt xe công nghệ
Cũng tại sự kiện ông Anthony Tan, CEO kiêm đồng sáng lập Grab nhấn mạnh, ứng dụng AI trở thành hướng đi gần như bắt buộc với nền tảng đặt xe công nghệ.
Tuy nhiên, CEO này cũng nêu ra một thực trạng là khi AI trở thành xu thế không thể đảo ngược, tầng lớp lao động phổ thông sẽ dễ bị nới rộng khoảng cách về công nghệ.
Theo ông, thách thức không nằm ở việc phát triển AI mạnh đến đâu, mà là làm sao để công nghệ này đủ gần gũi để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng, kể cả những người không am hiểu công nghệ.
“AI không nên chỉ phục vụ những người thành thạo kỹ thuật số, mà cần được thiết kế để hỗ trợ cả những lao động địa phương trong công việc hàng ngày”, ông nói.
Từ quan điểm đó, Grab xây dựng hạ tầng AI đưa tới tài xế và đối tác theo cách họ “không cần biết đó là AI”. Thay vì tạo thêm lớp công nghệ phức tạp, đơn vị này hướng tới việc biến AI thành một “người bạn đồng hành thông minh”, tự động hỗ trợ trong quá trình làm việc.
“Nền tảng này có thể theo dõi từng chuyến đi đang diễn ra, kiểm tra lộ trình, điểm dừng và phát hiện các rủi ro trước khi sự cố xảy ra, đồng thời tối ưu việc ghép đơn dựa trên nhiều yếu tố như thời tiết, tình trạng giao thông hay đặc điểm của đơn hàng”, ông Anthony Tan chia sẻ.
Theo ông, nếu AI có thể xử lý những việc tốn thời gian nhưng lặp đi lặp lại, tài xế có thể tiết kiệm công sức và có thêm cơ hội tăng thu nhập.
Ông nêu ví dụ AI có thể hỗ trợ tài xế tìm đúng vị trí nhà hàng trong một trung tâm thương mại, qua đó giảm thời gian loay hoay và mở ra khả năng kiếm thêm khoảng 10% thu nhập từ quỹ thời gian được giải phóng.
Cũng tại sự kiện, Grab đã công bố 13 trải nghiệm được ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Các trải nghiệm này cho thấy khả năng ứng dụng của AI trong lĩnh vực đặt xe công nghệ.
Một ví dụ điển hình là giải quyết bài toán đặt xe nhóm.
Ông Philipp Kandal dẫn ra một kịch bản quen thuộc: Vào giờ tan làm, một nhóm đồng nghiệp cùng di chuyển về nhà. Dù đi chung một hướng, hành trình lại phát sinh nhiều vấn đề nhỏ như ai sẽ là người đặt xe, ai xuống trước, quãng đường mỗi người khác nhau và đặc biệt là việc chia chi phí.
Trong nhiều trường hợp, một người phải đứng ra thanh toán toàn bộ chuyến đi rồi tự thu lại tiền từ những người còn lại, gây bất tiện và mất thời gian.
“Những điều tưởng như rất nhỏ này lại khiến trải nghiệm di chuyển trở nên phức tạp hơn nhiều so với bản chất của nó”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Thông qua ứng dụng AI, hệ thống có thể tự động chia chi phí dựa trên quãng đường mỗi người đã đi, còn từng thành viên tự thanh toán trên điện thoại của mình.
Mua ô tô lần đầu, chắc hẳn nhiều người Việt từng nghe qua cụm từ "bảo hiểm thân vỏ" nhưng bị "lạc lõng", khó hiểu giữa các điều khoản phức tạp trong hợp đồng loại bảo hiểm này. Do đó, việc hiểu rõ các nguyên tắc cơ bản giúp chủ xe tối ưu các loại chi phí xui rủi có thể xảy ra trong quá trình vận hành, đảm bảo quyền lợi bồi thường thuận lợi.
Dưới đây là một số điểm cần lưu ý khi mua bảo hiểm thân vỏ lần đầu:
Trung thực trong kê khai thông tin ban đầu là điều bắt buộc đối với mọi chủ xe khi mua bảo hiểm. Việc cung cấp thông tin sai lệch, tự ý thay đổi thông số kỹ thuật không giống với đăng kiểm có thể dẫn đến trường hợp bị đơn vị bảo hiểm từ chối bồi thường khi xảy ra sự cố.
Bên cạnh đó, người mua bảo hiểm thân vỏ cần để ý tới mốc thời điểm đóng tiền bảo hiểm và hiệu lực của hợp đồng. Thông thường, quyền lợi bảo hiểm chỉ chính thức bắt đầu khi phí được thanh toán đầy đủ và đúng hạn theo thỏa thuận.
Đặc biệt, nếu hợp đồng cũ đã hết hiệu lực mà chủ xe chưa kịp tái ký mới, đơn vị bảo hiểm sẽ hoàn toàn không chịu trách nhiệm hỗ trợ cho bất kỳ tổn thất nào phát sinh trong khoảng thời gian này.
Cân nhắc mức khấu trừ và quyền lợi bổ sung
Một khái niệm quan trọng mà người mua lần đầu thường bối rối là mức khấu trừ (miễn thường). Đây là số tiền chủ xe tự chi trả cho mỗi vụ tổn thất trước khi bảo hiểm bồi thường phần còn lại.
Để dễ hình dung, nếu chọn mức khấu trừ thấp (chẳng hạn 500.000 đồng/vụ), phí bảo hiểm hằng năm sẽ cao hơn nhưng chủ xe được hỗ trợ sửa chữa nhiều thiệt hại, bao gồm các vết trầy xước nhỏ.
Ngược lại, nếu chọn mức khấu trừ cao (ví dụ 2 triệu đồng/vụ), phí mua bảo hiểm ban đầu sẽ thấp hơn đáng kể. Tuy nhiên, chủ xe cần lưu ý rằng bảo hiểm chỉ bắt đầu chi trả khi chi phí sửa chữa vượt quá 2 triệu đồng. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu xe gặp va quẹt nhẹ như trầy xước sơn, vỡ gương có chi phí khắc phục dưới 2 triệu đồng, chủ xe phải tự chi trả để thực hiện.
Đi kèm với đó, các điều khoản bổ sung như bảo hiểm thủy kích, lựa chọn garage sửa chữa, xưởng dịch vụ chính hãng cũng cần được lưu ý.
Tại các đô thị lớn thường xuyên xảy ra tình trạng ngập lụt, bảo hiểm thủy kích là "phao cứu sinh" cho động cơ, vốn có chi phí sửa chữa khá cao. Ngoài ra, chủ động lựa chọn các xưởng dịch vụ chính hãng cũng mang lại sự yên tâm cho chủ xe so với các garage bên ngoài.
Trong trường hợp không may gặp va chạm, kỹ năng xử lý tình huống cũng quan trọng không kém việc lựa chọn gói bảo hiểm. Nhiều tài xế vì ngại tắc đường hoặc chủ quan, đã di chuyển xe khỏi vị trí va chạm trước khi chụp ảnh hiện trường hoặc liên hệ đường dây nóng của công ty bảo hiểm.
Điều này có thể khiến đơn vị bảo hiểm áp dụng mức chế tài, tức giảm trừ tỉ lệ bồi thường do không xác định được lỗi khách quan từ các bên.
Chi phí bảo hiểm có thể giảm dần theo thời gian
Về cơ bản, giá trị bảo hiểm thân vỏ sẽ giảm dần theo thời gian, tương ứng giá trị của phương tiện. Nếu trong một năm mua bảo hiểm, chủ xe không để xảy ra tai nạn nặng, không yêu cầu bồi thường hoặc có nhưng với các vết trầy xước nhỏ, số lần làm bảo hiểm ít... phí bảo hiểm sẽ được giảm thêm một phần, từ 5 - 20% giá trị so với trước đó.
Đây cũng là lý do nhiều tài xế thường chọn cách "gom" các vết trầy xước nhỏ để làm bảo hiểm một lần thay vì khai báo mỗi lần.
Vụ việc xảy ra ở Los Angeles khiến chiếc xe thể thao hạng sang thậm chí bị người qua đường tưởng nhầm là một chiếc Mazda. Sau đó, sự xuất hiện của cảnh sát mới giúp phát hiện ra rằng đó là một chiếc Porsche 911 Carrera Cabriolet.
Chiếc mui trần nằm bên lề đường chỉ còn là một cái vỏ trơ trọi, bị lấy sạch đến mức khiến nhiều người tự hỏi cần bao nhiêu thời gian và công sức để tháo rời từng bộ phận như thế.
Chiếc xe bị mất cả 4 bánh, hệ thống treo, động cơ 6 xi-lanh, hộp số PDK và phần lớn các bộ phận ngoại thất và nội thất.
Thực tế, kẻ trộm thường nhắm vào những mục tiêu dễ dàng như đèn pha hoặc bánh xe, nhưng trường hợp này là ngoại lệ. Hầu hết các bộ phận có giá trị đều đã biến mất, chỉ còn lại một lớp vỏ kim loại trơ trụi, với vài bó dây điện còn sót lại như dấu hiệu duy nhất cho thấy nó từng hoàn chỉnh.
Theo một số nhận xét, các bộ phận có nhu cầu cao có thể mang lại số tiền lớn khi bán riêng lẻ, thường cộng lại còn nhiều hơn cả giá trị của chiếc xe. Bằng cách bỏ lại khung xe, những tên trộm cũng để lại thứ quan trọng nhất, đó là khung gầm có số VIN.
Cảnh sát xác nhận chiếc xe đã bị đánh cắp và cho biết chủ sở hữu đăng ký đã được thông báo. Vụ việc hiện đã được chuyển giao cho các nhà điều tra, những người sẽ cố gắng truy tìm nơi vụ trộm bắt đầu.
Việc tìm kiếm và lắp đặt lại tất cả những bộ phận bị thiếu sẽ tốn kém hơn nhiều so với giá trị của chiếc xe, điều này khiến chiếc Porsche cũ này có nguy cơ bị bán phế liệu hoặc bị tiêu hủy.
Với những tài xế thường xuyên di chuyển qua các cung đường đèo dốc hiểm trở, câu nói "lên số nào, xuống số đó" vốn không còn xa lạ. Dù nghe có vẻ đơn giản nhưng đây thực chất là quy tắc được đúc kết từ kinh nghiệm dày dạn của các tài xế "già" nghề, dựa vào nguyên tắc vận hành của xe và được chuyển hóa thành ngôn ngữ đời thường để dễ ghi nhớ.
"Lên số nào" có nghĩa là khi xe leo dốc, tài xế phải chọn cấp số đủ thấp, thường là số 1, 2 hoặc 3 tùy độ dốc để động cơ có đủ lực kéo mà không bị đuối máy. Tương tự, "xuống số đó" ngụ ý khi đổ dốc, nên sử dụng đúng cấp số đã dùng khi lên dốc để tận dụng lực ghìm từ động cơ. Kỹ thuật này được gọi là phanh động cơ, giúp kiểm soát tốc độ xe mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống phanh.
Khi xuống dốc dài, trọng lực và quán tính sẽ khiến xe lao đi rất nhanh. Nếu tài xế liên tục rà phanh chân để hãm tốc, ma sát quá lớn giữa má phanh và đĩa phanh sẽ sinh nhiệt cao. Tình trạng này dẫn đến hiện tượng bó cứng má phanh… rất nhiều trường hợp xe tải lớn mất phanh khi đổ đèo, dốc vì lý do này. Việc về số thấp buộc động cơ phải quay nhanh hơn để tạo sức cản, từ đó kìm hãm tốc độ trôi của xe một cách tự nhiên và an toàn.
Quy tắc này hoàn toàn áp dụng được vào thực tế và phù hợp với hầu hết các loại phương tiện hiện nay. Với ô tô số sàn, việc chuyển số khá trực quan qua cần số. Đối với ô tô số tự động, tài xế có thể điều chỉnh về chế độ số tay bán tự động (M), chế độ thể thao (S) hoặc các cấp số thấp (L), tùy từng dòng xe. Với những mẫu xe trang bị lẫy chuyển số sau vô-lăng, việc trả số để hãm tốc bằng động cơ thuận tiện và nhanh chóng hơn.
Đối với xe máy, xe côn tay, việc áp dụng quy tắc này khá đơn giản và hiệu quả bằng cách về số 1 hoặc 2 khi đổ dốc gắt. Riêng với xe tay ga, kỹ thuật này phức tạp hơn vì không có cấp số cơ khí. Người lái cần nhấp nhẹ ga để côn bám, sau đó giữ tốc độ ổn định để bộ ly hợp không ngắt hoàn toàn. Nếu tắt máy, thả trôi hoặc để xe chạy tự do không bám côn thì chiếc xe sẽ lao đi nhanh và khá nguy hiểm.
Dù vậy, người lái không nên áp dụng quy tắc này một cách máy móc vì thực tế, nhiều đoạn đèo có độ dốc khi xe xuống dốc gắt hơn so với lúc lên dốc. Do đó, nguyên tắc cốt yếu là phải cảm nhận được tốc độ của xe. Nếu thấy chiếc xe lao đi nhanh, có thể vượt kiểm soát dù đã về số thấp, tài xế cần thêm lực phanh để giảm tốc, sau đó về cấp số thấp hơn (nếu có thể).
Việc làm chủ kỹ năng phanh động cơ giúp giảm tải cho hệ thống phanh, kéo dài tuổi thọ của má và đĩa phanh. Do đó, câu nói "lên số nào, xuống số đó" khá chính xác về mặt bản chất, có thể áp dụng đối với ô tô và xe máy trong quá trình lái xe đường đèo, dốc.
