Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 28/2 tuyên bố máy bay không người lái (UAV) giá rẻ “được thiết kế dựa trên dòng Shahed” đã thực chiến lần đầu trong chiến dịch tấn công Iran.
Cơ quan này không nêu tên cụ thể, song ảnh đăng kèm cho thấy đó là dòng Lucas, có giá ước tính 35.000 USD mỗi chiếc. Đây cũng là mẫu UAV tự sát đầu tiên mà Mỹ triển khai trong xung đột với Iran.
Thông tin về hiệu quả thực chiến của nó vẫn còn hạn chế. Dù vậy, Wall Street Journal dẫn lời các quan chức quốc phòng cấp cao Mỹ giấu tên cho biết UAV Lucas đã được sử dụng trong những cuộc tập kích thành công nhằm vào hàng loạt địa điểm của quân đội Iran và Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Những cuộc tấn công của Lucas đã góp phần khiến số đòn đánh bằng UAV của Iran giảm tới 83% trong những ngày đầu xung đột, theo nhóm quan chức.
“Từ giai đoạn đầu chiến sự, UAV FLM 136, còn gọi là Lucas, đã xóa sổ nhiều mục tiêu quân sự của Iran, trong khi những hệ thống UAV được đầu tư nhiều tiền của từ các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực quốc phòng lại tham gia rất ít”, báo Mỹ cho hay.
Lucas không đến từ doanh nghiệp nào trong hơn 400 công ty khởi nghiệp về UAV được rót vốn đầu tư mạo hiểm tại Mỹ, cũng không phải sản phẩm của Thung lũng Silicon nổi tiếng. Thay vào đó, mẫu phi cơ này được chính quân đội Mỹ phát triển bằng cách sao chép công nghệ và thiết kế UAV tự sát Shahed-136 của Iran.
Dù lần đầu thực chiến trong xung đột Trung Đông, UAV Lucas thực chất được Mỹ chế tạo nhằm chuẩn bị cho xung đột với các đối thủ ngang hàng.
Trong những cuộc diễn tập mô phỏng kịch bản chiến tranh quy mô lớn, giới chuyên gia phát hiện rằng quân đội Mỹ sẽ cạn kiệt đạn dược thiết yếu chỉ trong vòng 2-3 tuần. Do đó, Lầu Năm Góc muốn sở hữu mẫu UAV có thể sản xuất nhanh chóng với số lượng lớn, đạt tầm bay xa và có giá thành đủ rẻ để không gây áp lực lớn lên ngân sách.
Dưới thời chính quyền cựu tổng thống Joe Biden, một nhóm nhỏ quan chức Lầu Năm Góc đã theo đuổi ý tưởng chế tạo một phiên bản UAV Shahed dành cho quân đội Mỹ, tương tự nhiều quốc gia và nhóm vũ trang phi nhà nước trên thế giới.
Năng lực của UAV dạng Shahed đã được chứng minh trong xung đột Ukraine. Nga được cho là sử dụng hàng nghìn UAV Geran-2, phiên bản tự sản xuất dựa trên dòng Shahed-136, để tập kích Ukraine mỗi tháng, trong đó có những trận đánh cao điểm huy động hơn 1.000 phi cơ chỉ trong một đêm.
Một đội ngũ nhỏ thuộc văn phòng kỹ thuật và nghiên cứu của quân đội Mỹ sau đó xây dựng kế hoạch tháo rời, phân tích UAV Geran-2 thu được từ Ukraine. Đây là lần đầu Mỹ áp dụng kỹ thuật đảo ngược để sao chép công nghệ quân sự của nước khác để phát triển sản phẩm nội địa trong vòng 50 năm.
Một cựu quan chức quốc phòng mô tả Lucas, viết tắt của cụm từ “hệ thống chiến đấu không người lái giá rẻ”, không có đầy đủ tính năng như nhiều mẫu UAV đắt tiền và cũng không sử dụng linh kiện cao cấp nhất, song có chi phí chế tạo thấp và có thể sản xuất với số lượng lớn.
Michael Horowitz, cựu quan chức cấp cao Lầu Năm Góc và là một trong những lãnh đạo của đội ngũ phát triển Lucas, cho biết quân đội các nước có khả năng tự phát triển vũ khí tầm xa chính xác cao với giá rẻ. “Vấn đề là Mỹ không chi một đồng nào cho loại khí tài này”, ông nói.
UAV Lucas hồi năm 2024 được lựa chọn để tham gia sáng kiến giúp triển khai hàng nghìn vũ khí tự hành trước tháng 8/2025. Động thái này đã gây ra nhiều tranh cãi, do mẫu UAV này khi đó mới chỉ tồn tại dưới dạng mô hình, song lại đánh bại nhiều hệ thống đã hoàn thiện.
Do Lucas là tài sản thuộc sở hữu trí tuệ của chính phủ, Mỹ đang dùng phương pháp từng áp dụng để chế tạo tàu chiến trong thời kỳ Thế chiến II, đó là huy động các nhà thầu thứ cấp để sản xuất hàng loạt UAV theo nhu cầu thời chiến.
Các công ty ít tên tuổi là SpektreWorks và Integration Innovation được giao nhiệm vụ chế tạo UAV Lucas. Tổng cộng 5 nhà sản xuất sẽ được chọn, trong đó mỗi hãng sẽ xuất xưởng khoảng 300 chiếc mỗi tháng, theo một cựu quan chức quốc phòng Mỹ am hiểu kế hoạch.
Thủy quân lục chiến Mỹ là lực lượng đầu tiên sử dụng UAV Lucas và đã đặt mua khoảng 6.000 chiếc để triển khai ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Số UAV trên đã được chuyển cho CENTCOM trước khi xung đột Trung Đông bùng phát.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã tiến hành các cải cách sâu rộng trong lĩnh vực mua sắm quốc phòng, giúp quân đội mua vũ khí nhanh chóng và dễ dàng hơn, cũng như tăng cường sử dụng công nghệ dân sự để hiện đại hóa khí tài.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hồi tháng 8/2025 ra quyết định hủy bỏ các quy trình và rào cản tồn tại từ lâu, giúp quân đội Mỹ nhanh chóng triển khai UAV Lucas.
Dù vậy, một số chuyên gia vẫn cảnh báo rằng thành công của Lucas trong xung đột Trung Đông, khi đối đầu với lưới phòng không đã suy yếu của Iran, không đồng nghĩa là nó sẽ đạt hiệu quả trong những cuộc chiến với các cường quốc quân sự ngang hàng với Mỹ.
“UAV Mỹ không phải đối mặt với biện pháp gây nhiễu đáng kể nào ở Trung Đông. Tình hình sẽ khác trong kịch bản xảy ra xung đột giữa Mỹ với Nga hoặc Trung Quốc. Mọi công nghệ đều sẽ bị đánh bại vào thời điểm nào đó”, Jack De Santis, chuyên gia về tác chiến điện tử, nói với Wall Street Journal.
Một lo ngại khác với quân đội Mỹ là thiếu hụt công nghệ chống thiết bị bay không người lái (drone) giá rẻ. Thực trạng này đang giúp các nhóm dân quân thân Iran tiếp tục sử dụng drone cỡ nhỏ để tấn công những căn cứ đồn trú của Mỹ ở Trung Đông.
Sự thiếu hụt về vũ khí hiện đại giá rẻ trong xung đột với Iran được cho là lời cảnh tỉnh với quân đội Mỹ. “Chúng ta chưa sẵn sàng. Chính phủ không có thứ mình cần ở quy mô như nhu cầu”, Julie Bush, đồng sáng lập công ty công nghệ quốc phòng Valinor Enterprises, nhận định.
Trưa 18-4, Giải Golf Ngoại giao hữu nghị lần 3 đã diễn ra tại sân golf Tân Sơn Nhất (TP.HCM), thu hút hơn 200 khách mời là lãnh đạo Bộ Ngoại giao, lãnh đạo và nguyên lãnh đạo UBND TP.HCM, đại diện các cơ quan ngoại giao, lãnh sự, tổ chức quốc tế cùng đông đảo doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Giải đấu năm nay được tổ chức nhằm cụ thể hóa thông điệp của Việt Nam tại Hội nghị Bộ trưởng Thể thao ASEAN lần thứ 8, qua đó khẳng định vai trò của thể thao như một cầu nối thúc đẩy hợp tác, giao lưu và phát triển kinh tế.
Ban tổ chức cho biết Giải Golf Ngoại giao hữu nghị lần 3 hướng đến mục tiêu kết nối các nguồn lực quốc tế, đồng thời quảng bá hình ảnh một TP.HCM năng động, cởi mở và hội nhập sâu rộng.
Thông qua sân chơi này, các đại biểu, doanh nghiệp và đối tác quốc tế có thêm cơ hội gặp gỡ, trao đổi và tìm kiếm cơ hội hợp tác trong nhiều lĩnh vực.
Đáng chú ý, giải đấu diễn ra trong bối cảnh TP.HCM vừa hoàn tất quá trình sáp nhập và mở rộng không gian đô thị, tạo ra những thay đổi đáng kể trong định hướng phát triển kinh tế - du lịch.
Việc mở rộng địa giới đã giúp thành phố gia tăng số lượng sân golf đạt chuẩn quốc tế, từ ba sân ban đầu lên gần 10 sân hiện nay.
Bên cạnh sân golf Tân Sơn Nhất, hệ thống sân golf của TP.HCM còn có sự góp mặt của nhiều địa điểm nổi bật như sân golf Thủ Đức, Vinpearl Golf Léman, cùng các sân danh tiếng được sáp nhập như Sông Bé Golf Resort, Twin Doves Golf Club, The Bluffs Hồ Tràm Strip, Vũng Tàu Paradise Golf Resort và sân golf Châu Đức.
Đây là điều kiện thuận lợi để TP.HCM đẩy mạnh thu hút dòng khách MICE (du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo) và khách du lịch golf - nhóm khách có mức chi tiêu cao, thời gian lưu trú dài và khả năng đóng góp lớn cho nền kinh tế địa phương.
Trả lời phỏng vấn Fox News được phát vào ngày 14.4 (theo giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng cuộc chiến Iran "sắp kết thúc". "Tôi cho rằng cuộc chiến đến gần hồi kết", ông Trump nói.
Trả lời phỏng vấn với phóng viên tờ New York Post qua điện thoại, ông tiết lộ "có thể sẽ có điều gì đó diễn ra" trong 2 ngày tới ở Pakistan. "Điều gì đó" được cho là vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran. Thừa nhận đang có một số cuộc thảo luận, ông Trump nói với phóng viên này - đang tác nghiệp tại Islamabad (Pakistan) - rằng: "Anh nên ở lại đó, thật đấy, bởi vì có thể sẽ có điều gì đó diễn ra trong 2 ngày tới, và chúng tôi muốn đến đó".
Mặc dù có tín hiệu lạc quan cho đàm phán nhưng Washington đang không ngừng gia tăng sức ép quân sự nhằm vào Tehran. Tối qua (15.4, theo giờ VN), tờ The Washington Post dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ nước này đang điều động khoảng 10.000 binh sĩ đến vùng vịnh. Cụ thể, khoảng 6.000 binh sĩ trên nhóm tác chiến tàu sân bay USS George H.W. Bush đến vùng Vịnh. Bên cạnh đó, khoảng 4.200 binh sĩ khác trên nhóm tác chiến sẵn sàng đổ bộ được dẫn đầu bởi tàu đổ bộ tấn công USS Boxer và lực lượng đặc nhiệm thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 11 cũng dự kiến đến Trung Đông vào cuối tháng này.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đang có khoảng 10.000 binh sĩ cùng hơn 10 tàu chiến nước này đang thực thi lệnh phong tỏa đối với các tàu đi hoặc đến Iran, nhằm vào các cảng của nước này ở cả vịnh Ba Tư và vịnh Oman. "Trong 24 giờ
đầu tiên, không có tàu nào vượt qua được sự phong tỏa của Mỹ và 6 tàu buôn đã tuân theo chỉ thị của lực lượng Mỹ để quay trở lại cảng của Iran trên vịnh Oman", CENTCOM thông báo.
Chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) đã giải thích cách quân đội Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa trên. Theo đó, tàu sân bay mang theo máy bay giám sát và máy bay chiến đấu để tuần tra chiến đấu trên không. Tàu sân bay cũng là nơi thiết lập trung tâm chỉ huy, kiểm soát, liên lạc và tình báo quan trọng. Tàu đổ bộ tấn công cũng mang theo máy bay giám sát và tấn công, trung tâm chỉ huy, kiểm soát, liên lạc và tình báo khác, và hàng trăm lính thủy đánh bộ có thể lên tàu thương mại để kiểm tra. Tàu vận tải đổ bộ chở binh sĩ thủy quân lục chiến, trực thăng và tàu vận tải Osprey. Các tàu khu trục với ưu thế về tốc độ và vũ khí có thể phát hiện, đánh chặn và nếu cần thì lên tàu, bắt giữ và đưa con tàu vi phạm đi nơi khác.
Nỗ lực này của Mỹ nhằm ngăn chặn việc Iran xuất khẩu dầu thô vốn là một nguồn thu nhập quan trọng của nước này.
Trong khi đó, Hãng tin Tasnim tối qua (giờ VN) dẫn lời thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ Tư lệnh trung ương Khatam al-Anbiya - bộ chỉ huy thống nhất của các lực lượng vũ trang Iran, chỉ trích việc Mỹ phong tỏa là "bất hợp pháp" và nếu điều này vẫn tiếp diễn thì có thể xem là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Tướng Abdollahi đe dọa Iran "sẽ không cho phép bất kỳ hoạt động xuất khẩu hoặc nhập khẩu nào tiếp tục diễn ra ở vịnh Ba Tư, biển Oman và biển Đỏ trong điều kiện như vậy".
Thực tế, việc Mỹ huy động lực lượng hùng hậu ở khu vực eo biển Hormuz, vịnh Ba Tư khiến cho quân đội nước này nằm gần hơn trong khả năng tấn công của Iran. Ở cự ly gần, Iran có thể triển khai máy bay không người lái (UAV), tàu tấn công không người lái và cả các loại tàu tấn công nhanh để tập kích lực lượng Mỹ.
Những vũ khí này cũng chính là mối đe dọa lớn cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Vốn dĩ, eo biển này đã hẹp nhưng còn hẹp hơn vì phải tránh khu vực Iran thả thủy lôi. Nên rủi ro cho các tàu hàng là rất lớn. Các tàu hàng băng qua eo biển thường rất lớn và di chuyển chậm, khiến việc đi qua trở nên vô cùng nguy hiểm khi Iran tấn công. Khi rủi ro vẫn còn lớn, các hãng bảo hiểm hàng hải có thể tiếp tục từ chối trách nhiệm bảo hiểm khiến các tàu khó di chuyển. Tờ The Washington Post dẫn số liệu cho hay đến ngày 14.4, vẫn còn khoảng 800 tàu đang mắc kẹt ở vịnh Ba Tư.
Về việc giải quyết rủi ro thủy lôi, cựu đại tá Schuster chỉ ra rằng các tàu chiến mà Mỹ triển khai ở khu vực đều không có khả năng quét mìn.
Chính vì thế, vẫn chưa có lối thoát cho tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Điều này tiếp tục gây khó cho nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Ngày 14-4, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phu nhân Ngô Phương Ly đã đến thăm Trung tâm giao lưu khoa học văn hóa thanh thiếu niên Tống Khánh Linh tại Bắc Kinh (Trung Quốc).
Đây là một trong 4 trung tâm thuộc Quỹ Tống Khánh Linh, tổ chức đoàn thể và từ thiện xã hội được đặt theo tên của bà Tống Khánh Linh (1893 - 1981) - Phu nhân ông Tôn Trung Sơn.
Tại đây, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã được lãnh đạo trung tâm giới thiệu về Quỹ Tống Khánh Linh và hoạt động của Trung tâm giao lưu khoa học văn hóa thanh thiếu niên.
Bà tham quan Không gian Montessori; Không gian Tinh hoa và các lớp dạy về Kinh kịch, làm giấy, gốm sứ, thủ công mỹ nghệ, y học cổ truyền.
Tại lớp về y học cổ truyền, Phu nhân Ngô Phương Ly trải nghiệm việc làm túi thơm khi tự tay chọn 6 loại thảo dược và nghiền nhỏ, cho vào túi.
Phu nhân Ngô Phương Ly bày tỏ vui mừng khi đến thăm trung tâm mang tên Tống Khánh Linh - một người phụ nữ ưu tú của Trung Quốc, người đã dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng, hòa bình, hữu nghị quốc tế và đặc biệt là cho tương lai của trẻ em.
Bà chia sẻ đây không chỉ là một trung tâm giáo dục - khoa học đơn thuần, mà còn là biểu tượng sống động cho một tầm nhìn nhân văn sâu sắc: Đặt trẻ em vào vị trí trung tâm của sự phát triển xã hội.
Bày tỏ ấn tượng về không gian mở, hiện đại - nơi các em thanh thiếu niên có thể tiếp cận với khoa học, công nghệ, nghệ thuật và các hoạt động sáng tạo một cách sinh động và gần gũi - Phu nhân cho rằng đây là minh chứng rõ nét cho một triết lý giáo dục tiến bộ: học đi đôi với hành, học thông qua trải nghiệm, và học để phát triển toàn diện.
Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt xúc động khi chứng kiến sự quan tâm, chăm sóc tận tình mà các thầy cô và những người làm công tác giáo dục tại trung tâm dành cho các em nhỏ.
Bởi lẽ chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ em không chỉ là trách nhiệm, mà còn là sứ mệnh thiêng liêng, vun đắp cho tương lai của mỗi quốc gia. Đầu tư cho thế hệ trẻ hôm nay chính là kiến tạo tương lai ngày mai.
Bày tỏ ấn tượng về quan điểm của bà Tống Khánh Linh với công tác chăm sóc và giáo dục trẻ em, Phu nhân Ngô Phương Ly chia sẻ: "Một nền giáo dục thành công không chỉ tạo ra những con người giỏi chuyên môn, mà còn phải tạo ra những công dân có trách nhiệm, có lòng nhân ái và có khát vọng đóng góp cho xã hội".
Tại Việt Nam, Phu nhân chia sẻ Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, đã từng căn dặn: "Trẻ em như búp trên cành, biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan".
Những lời dạy giản dị mà sâu sắc ấy vẫn luôn là kim chỉ nam trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ em tại Việt Nam, về việc luôn đặt trẻ em ở vị trí trung tâm của các chính sách phát triển, với mục tiêu đảm bảo mọi trẻ em đều được chăm sóc, học tập và trưởng thành trong điều kiện tốt nhất.
Khẳng định Việt Nam và Trung Quốc đều rất coi trọng công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Phu nhân Ngô Phương Ly cho biết Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á và là nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em.
Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến nhiều thay đổi, với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, khoa học vũ trụ và công nghệ sinh học đang định nghĩa lại cách chúng ta sống và làm việc, Phu nhân Ngô Phương Ly nhấn mạnh: "Dù công nghệ có tiến xa đến đâu, yếu tố con người vẫn là cốt lõi".
Bà mong muốn công tác chăm sóc và giáo dục trẻ em ngày nay cần mang những trọng trách mới, đặc biệt quan trọng là việc khơi dậy tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề cho các em; bồi dưỡng lòng nhân ái bởi khoa học không có đạo đức sẽ trở nên nguy hiểm, giúp các em hiểu về lòng trắc ẩn, sự sẻ chia và trách nhiệm với cộng đồng.
Bên cạnh đó, còn cần thúc đẩy giao lưu văn hóa, bởi trong một thế giới hội nhập như hiện nay, việc hiểu biết và tôn trọng sự khác biệt văn hóa là chìa khóa để xây dựng một cộng đồng hòa bình, ổn định.
Cũng tại trung tâm, các học viên của trung tâm đã biểu diễn tiết mục "Mộc Quế Anh quải soái" để chào mừng Phu nhân Ngô Phương Ly. Đội hình thiếu nhi Việt Nam tham gia Hành trình Đỏ tại Bắc Kinh cũng góp mặt trong một tiết mục.
Những giai điệu trong trẻo, lời ca chân thành không chỉ thể hiện tài năng và sự tự tin của thiếu niên Việt Nam - Trung Quốc, mà còn là nhịp cầu cảm xúc, kết nối trái tim thanh thiếu niên hai nước.
Âm nhạc, với ngôn ngữ không biên giới, đã làm cho buổi giao lưu trở nên ấm áp, sinh động và đầy ý nghĩa hơn, để lại ấn tượng tốt đẹp rằng tình hữu nghị giữa hai nước đang được các thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam - Trung Quốc kế thừa và phát huy.
Phu nhân Ngô Phương Ly tin tưởng sâu sắc rằng những hạt giống hữu nghị được gieo trồng ngày 14-4 trong trái tim các em sẽ lớn lên, tiếp tục trở thành những cầu nối bền vững, hữu nghị giữa hai dân tộc.
