Ngày 16-4, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ và Iran đang ở mức “rất gần” để đạt được một thỏa thuận hòa bình, đồng thời tiết lộ ông có thể cân nhắc đến Pakistan để ký kết.
“Chúng tôi đang tiến rất gần đến việc đạt được một thỏa thuận với Iran. Chúng tôi phải đảm bảo rằng Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân… Họ hoàn toàn đồng ý với điều đó.
Họ đã đồng ý gần như mọi thứ, vì vậy nếu họ có thể ngồi vào bàn đàm phán thì có thể sẽ tạo ra khác biệt”, ông Trump phát biểu với phóng viên tại Nhà Trắng.
Đáng chú ý, ông Trump nói rằng Tehran đã đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu – điểm mấu chốt trong bất kỳ thỏa thuận nào, nhưng không cung cấp thông tin chi tiết, theo Hãng tin AFP.
Khi được hỏi liệu ông có thể tới Pakistan để ký thỏa thuận hay không, nhà lãnh đạo Mỹ cho hay: “Tôi có thể sẽ đi. Nếu thỏa thuận được ký tại Islamabad, tôi có thể sẽ tới đó”.
Tổng thống Trump cũng ca ngợi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir về vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán với Tehran.
Ngày 16-4, Bộ trưởng Chiến tranh (Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth cho biết Washington sẽ phong tỏa các cảng của Iran “chừng nào còn cần thiết”, đồng thời đe dọa nối lại các cuộc không kích với Tehran nếu không đạt được thỏa thuận.
“Nếu Iran đưa ra lựa chọn sai lầm, họ sẽ phải đối mặt với phong tỏa và các đợt ném bom vào cơ sở hạ tầng, điện lực và năng lượng”, ông Hegseth tuyên bố trong họp báo tại Lầu Năm Góc.
Cũng trong buổi họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine khẳng định lệnh phong tỏa “áp dụng đối với tất cả các tàu, bất kể quốc tịch, đi vào hoặc rời khỏi các cảng của Iran”.
“Nếu không tuân thủ lệnh phong tỏa này, chúng tôi sẽ sử dụng vũ lực… Lực lượng liên quân sẽ tích cực truy đuổi bất kỳ tàu treo cờ Iran nào, hoặc bất kỳ tàu nào tìm cách hỗ trợ vật chất cho Iran”, ông Caine cảnh báo.
Phát biểu tại họp báo, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper nói rằng: “Chúng tôi đang tái vũ trang, tái cơ cấu và điều chỉnh các chiến thuật, kỹ thuật và quy trình. Không có quân đội nào trên thế giới thích ứng nhanh như chúng tôi, và đó chính xác là điều chúng tôi đang làm ngay lúc này trong thời gian ngừng bắn”.
Ngày 16-4, Ủy viên châu Âu về láng giềng và mở rộng Marta Kos cho biết Liên minh châu Âu (EU) dự kiến sẽ giải ngân từ 2,9 – 3,2 tỉ USD cho Ukraine sau khi Quốc hội nước này hoàn tất các cải cách cần thiết.
Ngoài ra, bà Kos khẳng định EU chắc chắn sẽ cung cấp khoản vay trị giá khoảng 106 tỉ USD cho Ukraine sau cuộc bầu cử tại Hungary khiến Thủ tướng Viktor Orban mất quyền lực.
Về phía Kiev, Bộ trưởng Tài chính Ukraine Serhiy Marchenko nói rằng EU đã giúp Ukraine đáp ứng gần 2/3 nhu cầu tài chính của nước này, nhưng vẫn chưa rõ liệu các chính phủ lớn khác có sẵn sàng đóng góp hay không.
Bên cạnh đó, ông Marchenko trấn an các đồng minh rằng Kiev vẫn cam kết thực hiện cải cách, với mục đích đáp ứng yêu cầu của các đối tác, cũng như tiếp tục phát triển đất nước.
Ngày 16-4, Thủ tướng Hungary sắp mãn nhiệm Viktor Orban đã kêu gọi “đổi mới toàn diện” đảng của mình sau khi hứng chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử, chấm dứt 16 năm cầm quyền.
“Chúng ta không thể tiếp tục vận hành theo cách như trước đây. Cần một sự đổi mới toàn diện, và điều này không chỉ áp dụng với đảng cầm quyền Fidesz, mà còn với toàn bộ phe quốc gia”, ông Orban nói trong cuộc phỏng vấn đầu tiên sau thất bại.
Theo ông Orban, nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất là quản lý việc chuyển giao chính phủ.
Ngoài ra, nhà lãnh đạo Hungary sẽ không tham dự cuộc họp không chính thức của các nguyên thủ quốc gia và chính phủ EU vào ngày 23 và 24-4 tại Cyprus, trước khi chính thức chuyển giao quyền lực cho tân Thủ tướng Peter Magyar vào đầu tháng 5.
Ngày 16-4, Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure kêu gọi mở lại eo biển Hormuz nhưng “không phải bằng mọi giá”.
Theo ông Lescure, các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc ngân hàng trung ương của nhóm quốc gia G7 đã nhất trí duy trì trạng thái sẵn sàng hành động, nhằm giảm thiểu các rủi ro kinh tế và lạm phát do cú sốc giá năng lượng và gián đoạn nguồn cung từ cuộc xung đột Trung Đông.
Ngoài ra, Pháp cũng đề xuất cần chuẩn bị nhiều kịch bản khác nhau đối với triển vọng kinh tế toàn cầu, tùy thuộc vào việc xung đột kết thúc nhanh hay chậm.
Một biểu ngữ màu đen treo trên cửa khẩu biên giới giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Iran ngày 4/4 thể hiện quyết tâm trả thù Mỹ và Israel, bên cạnh chân dung của cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei. Ông bị ám sát trong đợt tập kích ngày 28/2 của Mỹ - Israel.
Các phóng viên của hãng tin Mỹ AP nhập cảnh vào Iran từ Thổ Nhĩ Kỳ. Trong hành trình lái xe 12 tiếng về phía nam tới thủ đô Tehran, họ chứng kiến cuộc sống thường nhật vẫn tiếp diễn tại quốc gia đang ở tâm điểm một cuộc chiến khu vực làm rung chuyển nền kinh tế thế giới.
Dấu hiệu lớn đầu tiên về sự hủy diệt của cuộc chiến xuất hiện tại thành phố Zanjan ở phía tây bắc, cách biên giới khoảng 6 giờ lái xe. Các quan chức Iran cho biết một cuộc không kích đã đánh trúng trung tâm cộng đồng tôn giáo được gọi là husseiniyah, khiến hai người thiệt mạng và phá hủy một phòng khám cùng một thư viện. Những công trình khác nằm trong khu phức hợp, trong đó có những công trình đã tồn tại hàng thế kỷ như mái vòm mạ vàng, bị hư hại.
Khi được hỏi về cuộc tấn công vào Zanjan, quân đội Israel cho biết đã đánh trúng "một trụ sở quân sự" và khẳng định đã tránh làm hại các cơ sở dân sự mà không giải thích thêm.
"Tổn thất này khiến tôi rất đau lòng", Somayeh Shojaei, cư dân địa phương thường xuyên tham gia các sự kiện tôn giáo và văn hóa tại trung tâm, nói.
Theo Jaafar Mohammadi, giám đốc văn hóa và hướng dẫn Hồi giáo của tỉnh, cuộc tấn công đã giết chết người trông coi thư viện và một tình nguyện viên của Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran.
Người nghèo trước đây được điều trị miễn phí tại phòng khám của hội và sinh viên thường xuyên lui tới thư viện, nơi lưu giữ hơn 35.000 cuốn sách, trong đó có nhiều bản thảo cổ. Ông Mohammadi không biết tại sao khu phức hợp này lại bị nhắm mục tiêu.
"Iran đã muốn đàm phán hòa bình với Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng ông Trump đáp trả bằng chiến tranh", Mohammadi nói. "Ông ấy đã khơi mào cuộc chiến, nhưng chúng tôi chắc chắn sẽ chiến thắng".
Phóng viên Mỹ mô tả rằng vào ngày 4/4, giao thông vẫn bình thường tại các thành phố nằm trên tuyến đường đi đến Tehran. Chợ, cửa hàng vẫn mở, người dân đi bộ trên phố. Một nhà hàng phục vụ các món đặc sản Iran như thịt cừu nướng và cơm, súp lúa mạch và đồ uống từ hoa nghệ tây trong khi bài hát Losing my religion (Đánh mất đức tin) của nhóm nhạc Mỹ R.E.M. vang lên trên loa phóng thanh.
Nhiều phụ nữ ra ngoài mà không quàng khăn che đầu. Nhóm phóng viên đi qua hai trạm kiểm soát trên đường vào Tehran và không bị dừng lại. Thủ đô Iran im ắng đến rợn người sau nửa đêm. Đêm hôm trước, thành phố hứng một đợt tập kích dữ dội vào những ngọn núi ở rìa thủ đô.
Mỹ và Israel đã thực hiện hàng nghìn cuộc không kích vào Iran. Thủ đô Tehran là nơi hứng chịu thiệt hại chủ yếu. Chính quyền Iran cho biết hơn 1.900 người đã thiệt mạng. Hiện chưa rõ bao nhiêu người trong số đó là binh sĩ và dân thường.
Nhiều tòa nhà chính phủ và đồn cảnh sát bị phá hủy. Nhóm phóng viên đi qua một số trạm kiểm soát. Họ phải dừng lại một lần, mở cửa xe và xuất trình thẻ báo chí trước khi được cho đi tiếp.
Nhiên liệu được trợ giá rất cao, một lít xăng chỉ khoảng 0,0375 USD. Nhưng người dân chỉ được phép mua khoảng 20 lít mỗi lần. Không ai xếp hàng chờ đổ xăng.
Tổng thống Mỹ hôm 4/4 cho Iran 48 giờ để đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá. Ông Trump sau đó lùi hạn chót đến trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội). Khi còn 12 tiếng nữa là đến thời hạn, ông cảnh báo "nền văn minh Iran "sẽ bị diệt vong" nếu Tehran không đáp ứng yêu cầu, nhưng cũng để ngỏ khả năng đạt được thỏa thuận vào phút chót.
Trong khi đó, Iran cảnh báo nếu Washington vượt "lằn ranh đỏ", nước này sẽ tung đòn trả đũa vượt ra ngoài Trung Đông, đồng thời khiến Mỹ và đồng minh mất đi nguồn dầu khí của khu vực.
Lili, người làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật tại thủ đô, cho biết cô và gia đình không định rời khỏi Tehran. "Chẳng có nơi nào thực sự an toàn để lánh nạn: Khi hạ tầng bị nhắm mục tiêu, gần như mọi ngóc ngách đều có thể trúng đòn tấn công", cô nói.
Tờ Wall Street Journal ngày 10-4 dẫn lời các quan chức Mỹ nắm thông tin tình báo cho biết Iran vẫn còn hàng ngàn tên lửa đạn đạo, và có thể triển khai bằng cách đưa bệ phóng ra khỏi các cơ sở ngầm.
Đánh giá này xuất hiện trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy củng cố thỏa thuận ngừng bắn, hướng tới mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và hạn chế các cuộc tấn công nhằm vào Iran, lực lượng Mỹ cũng như các nước trong khu vực.
Tuy nhiên một số quan chức nước này cho rằng Tehran có thể tận dụng khoảng thời gian tạm ngừng giao tranh để tái thiết kho tên lửa.
Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth cho rằng chương trình tên lửa Iran đã bị "phá hủy về mặt chức năng", khi nhiều bệ phóng và tên lửa bị cạn kiệt, tàn phá và suy giảm đáng kể năng lực chiến đấu.
Dù vậy các báo cáo tình báo của Mỹ lại cho thấy Iran vẫn có khả năng khôi phục một phần lực lượng tên lửa.
Hơn một nửa số bệ phóng được xác nhận đã bị phá hủy, hư hại hoặc chôn vùi, song không ít trong số đó có thể sửa chữa hoặc tái khai thác từ các tổ hợp ngầm.
Kho tên lửa của Iran đã suy giảm đáng kể sau xung đột, nhưng nước này vẫn duy trì hàng nghìn tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung, có thể được đưa ra khỏi nơi ẩn náu khi cần thiết, theo các quan chức Mỹ và Israel.
Số lượng drone tấn công của Iran cũng giảm mạnh, hiện chỉ còn chưa tới 50% so với thời điểm bắt đầu xung đột, do tiêu hao và các cơ sở sản xuất bị không kích.
Tehran vẫn có thể tìm nguồn bổ sung từ Nga, đồng thời duy trì một số tên lửa hành trình để tấn công tàu thuyền trên vịnh Ba Tư hoặc lực lượng Mỹ trong trường hợp đàm phán đổ vỡ.
Ông Kenneth Pollack, Phó chủ tịch phụ trách chính sách tại Viện Trung Đông, nhận định: "Iran thể hiện năng lực đáng kinh ngạc trong việc đổi mới và tái thiết lực lượng một cách nhanh chóng".
"Đây là đối thủ đáng gờm hơn nhiều so với hầu hết các lực lượng quân sự Trung Đông, ngoại trừ Israel", ông nói.
Các nhà phân tích Mỹ cho rằng Iran khó sớm khôi phục quy mô tên lửa và drone như trước chiến tranh, do thiệt hại từ các đợt tấn công từ Mỹ và Israel nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng.
Nước này vẫn được đánh giá có sức chịu đựng cao và vẫn có thể triển khai một số bệ phóng tên lửa đạn đạo của mình.
Phía Israel ước tính khoảng 2/3 số bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran đã bị loại khỏi vòng chiến, nhưng lưu ý nhiều hệ thống bị chôn dưới lòng đất có thể được thu hồi. Iran hiện còn hơn 1.000 tên lửa tầm trung, giảm so với khoảng 2.500 quả trước xung đột.
Sở Cảnh sát Irvine, quận Cam, ngày 8/4 công bố video trích xuất từ camera gắn trên người, ghi lại vụ bắt tài xế tại một trạm xăng trong thành phố hồi tuần trước.
Theo cảnh sát, người đàn ông không được nêu danh tính đã yêu cầu nhân viên đổ 55 USD xăng miễn phí. Khi bị từ chối, người này quyết định ở lì tại trạm xăng, buộc nhân viên phải gọi cảnh sát.
"Tôi thực sự tin rằng tiền tệ, xét như một phương tiện thanh toán, là không có thực", người đàn ông giải thích với cảnh sát khi ngồi trong xe.
"Được rồi, anh có thể tin vào điều đó, anh bạn, nhưng đây là thực tế. Nếu muốn có xăng, anh phải trả bằng tiền mặt hoặc quẹt thẻ. Nếu anh không làm điều đó, anh phải rời khỏi đây".
Người đàn ông sau đó bị bắt. Các cáo buộc cụ thể đối với người này, cũng như ngày hầu tòa chưa được công bố.
"Các sĩ quan đã phải kiên nhẫn thuyết phục người này rời đi, trong khi vẫn phải đối thoại về quan điểm tiền có thật hay không", Sở Cảnh sát Irvine thông báo trên Facebook. "Thực tế là khi đã áp dụng mọi biện pháp giải thích mà không có kết quả, việc bất tuân lệnh của cảnh sát sẽ dẫn đến những hậu quả hoàn toàn có thật".
Giá xăng tại Mỹ đã lên mức cao nhất trong nhiều năm, sau khi xung đột Iran bùng phát, khiến eo biển Hormuz, được coi là huyết mạch dầu mỏ thế giới, gần như bị phong tỏa, làm đảo lộn thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Giá xăng trung bình toàn quốc ở Mỹ hiện khoảng 4,14 USD một gallon (khoảng 3,78 lít), tăng gần 1 USD so với đầu tháng 3. Tại một số thành phố lớn ở bang California như Los Angeles, giá xăng lên gần 7 USD một gallon.
Nhiều người tiêu dùng cho rằng họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc cắt giảm các khoản khác để chi thêm tiền đổ xăng, khi thường xuyên phải lái xe đi làm. "Trước đây, tôi chỉ phải trả khoảng 20-25 USD để đổ đầy bình, giờ lên tới 40 USD, thật điên rồ", Alcala, người dân New York, nói.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 7/4 thông báo Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn trong hai tuần, Tehran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua Hormuz trong thời gian này với "sự điều phối từ lực lượng vũ trang". Sau thông báo của ông Trump, phiên giao dịch ngày 8/4 có thời điểm chứng kiến giá dầu thô Mỹ giảm gần 19%.
Tuy nhiên, Iran đang đình chỉ cho phép tàu qua Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn vì Israel tiếp tục tấn công vào Lebanon.
