Sau cuộc chạy đua không gian những năm 1960 và 1970, hoạt động thám hiểm Mặt Trăng của nhân loại chững lại. Nhưng sự quan tâm toàn cầu được khơi dậy khoảng 10 năm trước với hàng loạt sự kiện.
Năm 2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ đạo NASA khởi động chương trình Artemis để đưa con người quay lại Mặt Trăng. Năm 2019, tàu Hằng Nga 4 của Trung Quốc hạ cánh thành công xuống phía xa Mặt Trăng (mặt luôn khuất khi nhìn từ Trái Đất), đánh dấu lần đầu tiên có tàu đáp xuống phía này trong lịch sử nhân loại. Song song, các nỗ lực du hành vũ trụ tư nhân từ công ty như Blue Origin của Jeff Bezos hay SpaceX của Elon Musk phát triển mạnh.
Ngày 1/4, thế giới tiếp tục dồn sự chú ý cho Mặt Trăng khi NASA phóng thành công tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II, đưa con người trở lại thiên thể này, bước đầu chỉ bay vòng thay vì hạ cánh. Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi vì sao sau nửa thế kỷ, Mỹ mới triển khai sứ mệnh Mặt Trăng dù công nghệ đã tiến bộ vượt bậc kể từ Apollo 17, chuyến tàu chở người đổ bộ Mặt Trăng cuối cùng năm 1972 trong chương trình Apollo của NASA.
Mỹ chuyển trọng tâm khám phá không gian
Chương trình Apollo là kết quả của cuộc đua không gian thời Chiến tranh Lạnh mà Mỹ tin việc giành thắng lợi trước đối thủ Liên Xô sẽ có ý nghĩa chiến lược quan trọng.
Cuộc đua bắt đầu năm 1957 với ba “khoảnh khắc thất bại” của Mỹ. Đầu tiên là việc Liên Xô bất ngờ phóng Sputnik 1, vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới, ngày 4/10/1957. Một tháng sau, Sputnik 2 đưa động vật đầu tiên lên vũ trụ – con chó mang tên Laika. Tháng 12 cùng năm, Mỹ cố gắng phóng vệ tinh đầu tiên Vanguard Test Vehicle 3, nhưng tên lửa chở vệ tinh phát nổ ngay trên sóng truyền hình trực tiếp, làm dấy lên lo ngại rằng Mỹ đã tụt hậu đáng kể so với đối thủ.
Liên Xô đã thắng những vòng đầu của cuộc đua không gian. Nước này thậm chí đưa người lên vũ trụ trước với phi hành gia Yuri Gagarin vào tháng 4/1961. Tuy nhiên, đặt chân lên Mặt Trăng mới là đích đến cuối cùng.
Tầm quan trọng của mục tiêu được phản ánh trong ngân sách dành cho NASA. Vào thời kỳ đỉnh cao của chương trình Apollo, khoản này chiếm 4,4% tổng ngân sách liên bang. Ngày nay, con số chỉ còn chưa đến 0,4%.
Cuối cùng, Mỹ chiến thắng cuộc đua khi Neil Armstrong và Buzz Aldrin hạ cánh xuống Mặt Trăng bằng tàu Apollo 11 tháng 7/1969. Sau đó, thêm 5 chuyến đổ bộ thành công nữa tiếp nối, khẳng định vị thế cường quốc vũ trụ của Mỹ.
Tuy nhiên, nước này được cho là không còn động lực quay lại sau loạt thành tựu tốn kém. “Nhiều người nghĩ kiểu ‘Chúng ta đã làm những gì tổng thống John F. Kennedy muốn. Chúng ta đánh bại Liên Xô và vẫn là cường quốc công nghệ của thế giới. Vậy sao còn cần quay lại?'”, Ed Stewart, quản lý bảo tàng tại Trung tâm Không gian và Tên lửa Mỹ, nói với Space.
Ngay trước chuyến bay của Apollo 17 vào tháng 12/1972, Quốc hội Mỹ cắt giảm ngân sách của NASA, hủy bỏ các nhiệm vụ tiếp theo và chuyển trọng tâm sang tàu con thoi. Tổng thống Richard Nixon, nhậm chức vào tháng 1/1969, cũng ủng hộ một chương trình không gian tiết kiệm hơn và muốn phát triển tàu con thoi. Sau đó, Mỹ tập trung vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp và xây dựng trạm vũ trụ thay vì trở lại Mặt Trăng.
Ngày nay, để bù đắp cho kinh phí hạn chế, NASA tăng cường hợp tác với công ty tư nhân để chế tạo những bộ phận quan trọng cho các nhiệm vụ Mặt Trăng, dù cách tiếp cận này có thể gặp khó khăn trong giai đoạn đầu.
Thách thức kỹ thuật
Sứ mệnh lên Mặt Trăng cũng gặp phải thách thức về kỹ thuật. Vệ tinh tự nhiên này cách Trái Đất khoảng 400.000 km, và thực tế có hơn một nửa nỗ lực đổ bộ Mặt Trăng kết thúc thất bại. Khi bay qua môi trường chân không, tàu vũ trụ phải đối phó với biến động nhiệt độ, phụ thuộc bộ phận nào quay về phía Mặt Trời. Chúng cũng thường tiếp xúc với tia vũ trụ, những hạt bức xạ truyền từ Mặt Trời hoặc không gian sâu, có thể dễ dàng nung nóng thiết bị điện tử không được bảo vệ tốt.
Mặt Trăng có bề rộng bằng khoảng 1/4 Trái Đất với lực hấp dẫn yếu hơn nhiều nên rất khó tiến vào quỹ đạo. Địa hình gồ ghề, miệng hố lỗ chỗ và những yếu tố khác khiến lực hấp dẫn không đồng nhất. “Khi bay quanh Mặt Trăng, cuối cùng tàu vũ trụ sẽ đâm xuống bề mặt do lực hấp dẫn không đều làm rối quỹ đạo. Vì vậy, bạn cần định vị để biết chính xác mình đang ở đâu và điều chỉnh theo thời gian thực”, Phillip Metzger, nhà khoa học hành tinh ở Đại học Central Florida, giải thích trên Bloomberg.
Khác với Trái Đất có khí quyển giúp giảm tốc cho tàu vũ trụ lao trở về, Mặt Trăng hầu như không có khí quyển. Để hạ cánh, mọi tàu đều phải sử dụng một dạng động cơ nào đó để giảm tốc. Tàu cần đốt động cơ chuẩn xác để gần như dừng lại ngay phía trên bề mặt, nếu không sẽ đâm thẳng xuống dưới. Tất cả quá trình trên đòi hỏi nắm rõ địa điểm mà tàu sắp hạ cánh.
People đánh giá, trải qua hàng thập kỷ, phần lớn công nghệ trong chương trình Apollo đã lỗi thời. Theo John Thornton, CEO công ty Astrobotic Technology (Mỹ), nhiều chuyên gia từng xây dựng và vận hành hệ thống thời Apollo không còn làm việc trong lĩnh vực này, dẫn đến mất đi rất nhiều kiến thức.
“Toàn bộ thế hệ đó đã rời khỏi ngành. Chúng ta đang học lại cách làm, nhưng với công nghệ mới và khác biệt”, ông nói với Live Science.
Nhiều thách thức kỹ thuật trong kỷ nguyên mới cũng làm trì hoãn việc quay lại Mặt Trăng, như phát triển bộ đồ du hành vũ trụ, giải quyết vấn đề với tấm chắn nhiệt của tàu và xây dựng hệ thống hạ cánh mới. Khi khởi động lại kế hoạch và bắt tay vào nghiên cứu, các công nghệ mới cũng cần nhiều năm để phát triển và thử nghiệm trước khi được chứng nhận đảm bảo an toàn và đủ điều kiện bay.
Cuộc đua Mặt Trăng thời hiện đại
Một điểm giống với Apollo là Artemis cũng có đối thủ theo sát. Thay vì cạnh tranh với chương trình của Liên Xô vài chục năm trước, Artemis cạnh tranh với chương trình Mặt Trăng của Trung Quốc. Nước này có tàu hạ cánh thành công ở phía xa và là quốc gia duy nhất đạt được thành tựu đó, đồng thời đang nỗ lực đưa phi hành gia đáp xuống gần cực nam Mặt Trăng khoảng năm 2030.
Nhưng khác với Apollo, Artemis không chỉ hướng đến “cắm cờ và để lại dấu chân” với những chuyến ghé thăm và nghiên cứu ngắn hạn 1-3 ngày mà muốn thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người, đồng thời tạo bước đệm cho việc khám phá Sao Hỏa.
Nhiệm vụ đầu tiên, chuyến bay không người lái Artemis I, được tiến hành tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Nhiệm vụ tiếp theo, Artemis II, đang diễn ra suôn sẻ, dự kiến trở về và hạ cánh ngoài khơi San Diego lúc 20h07 ngày 10/4 (7h07 ngày 11/4 giờ Hà Nội).
Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ của con người lên Mặt Trăng vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, họ kỳ vọng bắt đầu phát triển khu định cư, robot tự hành và trạm chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt thiên thể này.
Jared Isaacman, Giám đốc NASA, cho biết: “NASA cam kết một lần nữa làm được điều gần như bất khả thi, đó là quay lại Mặt Trăng trước khi nhiệm kỳ của Tổng thống Trump kết thúc, xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng, thiết lập sự hiện diện lâu dài và thực hiện những việc cần thiết khác nhằm đảm bảo vị trí dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực không gian”.
Từ những năm thập niên 80 đến 90 của thế kỷ trước, băng cassette từng được xem là phương tiện phổ biến nhất để thưởng thức âm nhạc. Sau một thời gian dài bị thay thế bởi các định dạng kỹ thuật số, băng cassette đang trở lại mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm của cả thế hệ Z (Gen Z) và thế hệ X (Gen X).
Số liệu từ Nielsen Music cho thấy, doanh số bán băng cassette đã tăng từ 74.000 chiếc vào năm 2015 lên 430.000 chiếc vào năm 2023, tương đương với mức tăng 481% chỉ trong 9 năm. Các chuyên gia dự đoán con số này có thể đạt khoảng 600.000 chiếc vào năm 2025.
Sự hồi sinh này không chỉ đơn thuần là một trào lưu nhất thời khi phản ánh xu hướng lớn hơn trong giới trẻ hiện nay, nơi nhiều người trẻ tuổi đang tìm kiếm sự kết nối với quá khứ và những trải nghiệm âm nhạc độc đáo.
Một trong những lý do chính cho sự trở lại của băng cassette là sự yêu thích của giới trẻ đối với các công nghệ lỗi thời. Việc sử dụng băng cassette không chỉ mang lại cảm giác hoài niệm mà còn thể hiện phong cách sống khác biệt. Trong khi thế giới đang chuyển mình sang kỹ thuật số, nhiều người lại tìm kiếm sự độc đáo và cá tính qua những sản phẩm cổ điển. Hơn nữa, các nghệ sĩ nổi tiếng như Taylor Swift và Olivia Rodrigo đã phát hành album mới dưới dạng băng cassette, góp phần thúc đẩy sự quan tâm đến định dạng này.
Bên cạnh đó, băng cassette cũng có giá thành phải chăng hơn so với đĩa than, với mức giá từ 10 USD đến 13 USD cho một album mới, trong khi đĩa than có thể lên tới hơn 30 USD. Sự kết hợp giữa giá cả hợp lý và sức hấp dẫn của công nghệ hoài cổ đang tạo ra một làn sóng mới trong thị trường âm nhạc.
Tóm lại, sự trở lại của băng cassette không chỉ là một trào lưu nhất thời mà còn là biểu hiện của một thế hệ đang tìm kiếm sự kết nối với quá khứ và khẳng định phong cách riêng. Sự phát triển này hứa hẹn sẽ tiếp tục trong những năm tới, mở ra một chương mới cho âm nhạc analog trong kỷ nguyên số.
Các hệ thống bán lẻ lớn đồng loạt cho đặt hàng mẫu laptop rẻ nhất của Apple từ hôm nay, nhận máy sau hai ngày, thêm chính sách giảm 300.000-500.000 đồng cho học sinh, sinh viên. Người mua từ trang bán hàng trực tuyến của Apple sẽ nhận máy muộn hơn, sau 3-5 ngày nhưng giá khởi điểm sẽ rẻ hơn, chỉ từ 14 triệu đồng nếu trong diện là học sinh, sinh viên, người làm trong ngành giáo dục.
Theo ông Nguyễn Lạc Huy, đại diện hệ thống CellPhoneS, MacBook Neo đã nhận hơn 100 đơn đặt trước có trả tiền chỉ sau 4 tiếng. Trước đó, hệ thống này cũng nhận hơn 4.000 lượt khách hàng để lại thông tin quan tâm ngay sau khi sản phẩm ra mắt. Đây là mức độ quan tâm và đặt hàng cao nhất từ trước đến nay trong tất cả các dòng MacBook tại hệ thống.
"Người mua laptop thường không mang tính cấp bách như các sản phẩm công nghệ khác nên việc Neo nhận thông tin tích cực ngay thời gian đầu cho thấy sức hút lớn của sản phẩm", ông Huy nhận định. Trong khi đó, ông Hoàng Tuấn, người kinh doanh sản phẩm Apple lâu năm cho rằng Neo là "niềm hy vọng" mới bên cạnh iPhone khi đang nhận được quan tâm lớn hơn nhiều dòng MacBook bán chạy nhất trước đó là MacBook Air.
MacBook Neo là mẫu laptop đầu tiên của Apple sử dụng chip tương tự iPhone thay vì chip Intel hay M series. Với mức giá rẻ, model này được coi là thách thức lớn với các mẫu laptop Windows ở phân khúc giá 10-20 triệu đồng. Trước đó, trong cuộc họp công ty ngày 10/3, đồng CEO của Asus, ông SY Hsu, cho biết mức giá 599 USD của MacBook Neo thực sự là một cú sốc đối với ngành công nghiệp máy tính Windows.
Neo là mẫu MacBook rẻ nhất từ trước đến nay của Apple, với giá từ 599 USD tại Mỹ và tại Việt Nam là từ 16,5 triệu đồng, rẻ hơn cả chiếc iPhone 17e mới ra mắt cùng thời gian. Với người mua là học sinh, sinh viên, người làm trong ngành giáo dục, giá máy sẽ giảm còn 14 triệu đồng. Ở mức này, Neo đủ sức cạnh tranh cả với các mẫu laptop giá rẻ chạy Windows - nơi Apple thường không có "hứng thú" cạnh tranh trước đây.
Laptop mới của Apple sử dụng khung nhôm nguyên khối với kiểu dáng gần giống MacBook Air và màn hình kích thước 13 inch. Cân nặng của máy là 1,2 kg, nhẹ hơn một chút so với MacBook Air cùng kích thước. Tương tự các dòng máy giá thấp khác của Apple, sản phẩm cũng có nhiều màu sắc để lựa chọn là hồng nhạt, xanh chàm, bạc và vàng.
Màn hình Liquid Retina không "tai thỏ" trên Neo có kích thước 13 inch, hiển thị một tỷ màu. Độ phân giải 2.408 x 1.506 pixel thậm chí cao hơn nhiều mẫu laptop Windows tầm giá 20 triệu đồng vốn chỉ có màn hình Full HD. Độ sáng 500 nit của máy cũng cao hơn các đối thủ cùng phân khúc giá thường có thông số khoảng 350 nit. Trên màn hình cũng có camera FaceTime HD 1080p cùng hai micro để đàm thoại.
Model giá rẻ của Apple có trang bị nút cảm ứng vân tay Touch ID (chỉ có trên bản dung lượng 512 GB), bàn phím Magic Keyboard và bàn di chuột cỡ lớn làm nên thương hiệu của Apple. Neo có hai cổng USB-C nhưng không có chuẩn sạc Magsafe. Kết nối mạng chuẩn Wi-Fi 6e, Bluetooth 6 cho thấy máy không sử dụng chip mạng N1 mới do Apple sản xuất. Phụ kiện đi kèm trong hộp sẽ có cáp sạc hai đầu USB-C và bộ nguồn công suất 20 W. MacBook Neo có pin 16 tiếng, thấp hơn một chút so với MacBook Air cùng kích thước nhưng đủ dùng cho cả ngày.
Hôm nay 15/4, Thông tư 08/2026/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành chính thức có hiệu lực.
Thông tư này hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất. Đây là bước tiến quan trọng nhằm đảm bảo tính chính xác, đồng nhất của dữ liệu thuê bao, hạn chế tối đa tình trạng sử dụng thông tin giả mạo.
Thông tư cũng đưa ra những quy định nghiêm ngặt hơn để quản lý SIM rác và bảo vệ quyền lợi của người dùng, nhằm giải quyết triệt để tình trạng sử dụng SIM rác hoặc SIM không đúng thông tin khai báo theo quy định.
Theo quy định tại Thông tư, các thuê bao di động có thông tin đăng ký chưa đầy đủ, chưa chính xác hoặc chưa được đối soát, xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cần thực hiện chuẩn hóa thông tin, bao gồm số định danh cá nhân; họ, chữ đệm và tên; ngày, tháng, năm sinh; thông tin sinh trắc học ảnh khuôn mặt.
Những thuê bao có thông tin đăng ký chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác, không xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt… sẽ bị các nhà mạng chấm dứt cung cấp dịch vụ.
Người dùng di động sẽ có 60 ngày kể từ thời điểm 15/4 để chuẩn hóa và cập nhật lại thông tin cá nhân với nhà mạng, nếu không sẽ bị chấm dứt hoàn toàn dịch vụ và thu hồi số thuê bao di động.
Nếu thuộc một trong các trường hợp dưới đây, người dùng di động sẽ bị khóa SIM sau ngày 15/4:
- Dùng số chứng minh nhân dân cũ để khai báo thông tin với nhà mạng: Với những ai đã sử dụng số chứng minh nhân dân cũ (9 số) để khai báo thông tin cá nhân với nhà mạng sẽ bị xếp vào nhóm thuê bao di động chưa chuẩn hóa thông tin.
Người dùng cần phải cập nhật lại thông tin số căn cước công dân đang sử dụng và xác thực lại sinh trắc học bằng ảnh chân dung với nhà mạng để tiếp tục sử dụng dịch vụ.
- Thông tin thuê bao chưa chuẩn xác, sai lệch với CSDL quốc gia về dân cư: Nếu thông tin cá nhân bạn khai báo với nhà mạng có những sai lệch với thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, như sai họ tên, ngày sinh, số căn cước công dân… thì thuê bao di động sẽ bị khóa SIM.
- Người nước ngoài sinh sống, làm việc tại Việt Nam: Đối với người nước ngoài sử dụng hộ chiếu để đăng ký thông tin thuê bao di động tại Việt Nam cũng sẽ cần phải khai báo lại thông tin cá nhân với nhà mạng.
- Từ ngày 15/6, người dùng đổi điện thoại phải sinh trắc học khuôn mặt: Nếu người dùng thay đổi thiết bị gắn SIM (chuyển SIM từ điện thoại này sang điện thoại khác) sẽ bắt buộc phải xác thực lại thông tin sinh trắc học bằng ảnh khuôn mặt thông qua ứng dụng của nhà mạng hoặc qua ứng dụng VNeID.
Người dùng cần phải thực hiện bước xác thực sinh trắc học trong vòng 2 tiếng kể từ thời điểm đổi thiết bị, nếu không sẽ bị khóa SIM.
Để kiểm tra xem thuê bao di động của mình có thuộc nhóm bị khóa SIM sau ngày 15/4 hay không, người dùng có thể thực hiện theo hướng dẫn của Dân trí tại đây.
Nếu thông tin thuê bao di động của bạn đã chuẩn xác, bao gồm họ tên, ngày sinh, số căn cước công dân… thì bạn có thể an tâm tiếp tục sử dụng thuê bao di động mà không cần phải thực hiện gì thêm.
Ngược lại, nếu phát hiện nhà mạng đang lưu trữ thông tin thuê bao bị sai lệch hoặc người dùng sử dụng số chứng minh nhân dân cũ để khai báo với nhà mạng, người dùng có thể thực hiện theo hướng dẫn của Dân trí tại đây để cập nhật lại thông tin cá nhân với nhà mạng, tránh bị khóa SIM sau ngày 15/4.
Người dùng di động cũng có thể đến trực tiếp các văn phòng đại diện, phòng giao dịch của các nhà mạng để được hỗ trợ trực tiếp quá trình cập nhật, chuẩn hóa thông tin cá nhân với nhà mạng.
