“Ung thư tuyến giáp đang trở thành một vấn đề nổi lên trong hệ thống y tế, không phải vì tỷ lệ tử vong cao, mà vì sự gia tăng nhanh chóng về số ca mắc và những thách thức trong quản lý hợp lý”, TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết tại hội thảo Cập nhật phương pháp điều trị, đánh giá tổn thương do ung thư tuyến giáp và liệu pháp hormone, hôm 4/4 tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.
Việt Nam ghi nhận khoảng 6.100–6.200 ca mắc mới ung thư tuyến giáp, 850–900 trường hợp tử vong mỗi năm. Căn bệnh đứng trong top 10 ung thư phổ biến, đặc biệt ở nữ giới. Tỷ lệ nữ mắc bệnh cao gấp khoảng 3-4 lần nam giới.
Đặc biệt tỷ lệ mắc tăng nhanh trong 20 năm qua. Ví dụ tại TP.HCM, tăng từ 2,4 lên 7,5/100.000 dân (1996–2015), với tốc độ tăng trung bình khoảng 8,7%/năm. Mới nhất, tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM năm 2025, ung thư tuyến giáp chiếm 23% trong hơn 42.000 ca mới, tiếp theo là ung thư vú (18,1%).
“Đây là một trong những mức tăng nhanh nhất trong các loại ung thư”, ông Khoa nói, thêm rằng khác với các ung thư như gan, phổi hay dạ dày, ung thư tuyến giáp có những đặc điểm rất đặc biệt. Tỷ lệ mắc tăng nhanh nhưng tử vong thấp, là ung thư có tiên lượng tốt nhất trong nhiều loại ung thư với tỷ lệ sống 5 năm trên 90% nếu phát hiện sớm.
Theo các nghiên cứu quốc tế, sự gia tăng tỷ lệ mắc chủ yếu do tăng phát hiện, không phải tăng thực sự bệnh lý. Ví dụ, tại Hàn Quốc, chỉ trong vòng 10 năm, tỷ lệ chẩn đoán ung thư tuyến giáp đã tăng 15 lần với hơn 40.000 người được phát hiện, tuy nhiên, không có khác biệt về số tử vong.
TS Dương Đức Bình, Bệnh viện K Tân Triều, cũng nhìn nhận thực trạng gia tăng nhanh chóng số ca phát hiện bướu giáp nhân, chủ yếu nhờ sự phổ biến của siêu âm độ phân giải cao. Tuy nhiên, thách thức hiện nay không còn nằm ở việc phát hiện, mà là làm sao phân biệt chính xác tổn thương lành tính và ác tính, từ đó tránh tình trạng chẩn đoán và điều trị quá mức.
Trong điều trị, xu hướng nổi bật hiện nay là chuyển từ “cắt toàn bộ tuyến giáp” sang tiếp cận cá thể hóa. Nhiều trường hợp ung thư tuyến giáp biệt hóa giai đoạn sớm có thể chỉ cần cắt thùy thay vì cắt toàn bộ, giúp giảm biến chứng, bảo tồn chức năng tuyến giáp và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Đồng thời, chiến lược theo dõi chủ động cũng đang được áp dụng cho một số trường hợp ung thư nguy cơ thấp.
Trong lĩnh vực y học hạt nhân, TS Bình cho biết, việc sử dụng I ốt 131 (I-131) hiện nay không còn mang tính đại trà mà được chỉ định dựa trên phân tầng nguy cơ. Bệnh nhân nguy cơ thấp thường không cần điều trị I-131, trong khi nhóm nguy cơ trung bình và cao sẽ được cân nhắc liều lượng phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả và giảm tác dụng phụ.
Đáng chú ý, khoảng 5 – 15% bệnh nhân có thể tiến triển thành ung thư tuyến giáp kháng I-131 – một thách thức lớn trong điều trị. Với nhóm này, các liệu pháp nhắm trúng đích, đặc biệt là các thuốc ức chế tyrosine kinase, đang mở ra hướng điều trị mới, dựa trên phân tích đột biến gen như BRAF hay RET để cá thể hóa phác đồ. Bên cạnh đó, Việc phối hợp giữa chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, phẫu thuật và y học hạt nhân trong các Hội đồng Ung thư được xem là chìa khóa để đưa ra quyết định điều trị tối ưu cho từng bệnh nhân.
TS Khoa cho biết thêm Bộ Y tế xác định rõ ung thư tuyến giáp không phải là ưu tiên giảm tử vong, mà là ưu tiên quản lý hợp lý, tránh lạm dụng y tế. Cần chuyển từ “phát hiện càng nhiều càng tốt” sang “phát hiện đúng – điều trị đúng – quản lý phù hợp”. Thời gian tới, Bộ Y tế định hướng giảm tỷ lệ phẫu thuật không cần thiết, giảm chỉ định siêu âm tràn lan, chuẩn hóa 100% cơ sở ung bướu áp dụng phân tầng nguy cơ, xây dựng hướng dẫn quốc gia cập nhật theo quốc tế và tăng tỷ lệ quản lý ngoại trú, theo dõi dài hạn.
Nam thanh niên 20 tuổi đến Bệnh viện Da liễu Trung ương trong tình trạng sẩn đỏ ở tay chân có mụn nước, ngứa nhiều. Bệnh nhân tắm lá, đắp lá nhưng thương tổn không giảm, xuất hiện thêm thương tổn mới, một số thương tổn có bọng nước trên nền sẩn đỏ.
Trường hợp khác là bệnh nhân nữ, 50 tuổi xuất hiện các dát (một dạng vết trên da), sẩn đỏ, một số thương sẩn có mụn nước ở bề mặt, thương tổn tăng dần số lượng, ngứa nhiều ở cẳng tay, chân và rải rác vùng thắt lưng bụng suốt 2 tuần.
Bệnh nhân đã tự ra hiệu thuốc mua thuốc bôi không rõ loại, thương tổn không giảm, ngứa nhiều, thêm thương tổn da mới. Bà chia sẻ nhà có nuôi 2 con chó.
Tương tự, bệnh nhi 7 tuổi cũng đến viện với nhiều thương tổn sẩn đỏ, sẩn có mụn nước nhiều ở tay chân, mông, rải rác ở thân mình. Gia đình tự bôi thuốc, thương tổn có giảm ngứa, song vẫn xuất hiện thương tổn mới. Nhà có nuôi chó, mèo.
TS Quách Thị Hà Giang, Trưởng Khoa điều trị bệnh da nam giới, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho hay trường hợp bị phản ứng mạnh, vùng da quanh sẩn có thể viêm tấy đỏ lan tỏa, hình thành bọng nước.
Thương tổn thường gặp ở vùng da hở như tay, chân, lan rộng toàn thân nếu nặng. Người bệnh rất ngứa, châm chích, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Một số bệnh nhân cho biết phát hiện con bọ chét có kích thước rất nhỏ, màu đen hoặc hơi nâu đỏ, không có cánh, có khả năng nhảy rất nhanh ở trên da và môi trường như sàn nhà, ga giường, thảm, vật nuôi. Đây có thể là nguyên nhân gây kích ứng da.
"Điều trị bằng các loại thuốc không rõ nguồn gốc hoặc áp dụng phương pháp dân gian có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da khu trú hoặc lan tỏa, khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn", TS Giang nói.
TS Giang cho hay bọ chét đốt người, để hút máu gây bệnh sẩn ngứa, ở Việt Nam thường gặp bọ chét chó và bọ chét mèo. Thương tổn là các sẩn huyết thanh, kích thước 1-2 mm, gờ cao hơn mặt da, đỉnh chóp sẩn có mụn nước nhỏ, rất ngứa.
Trường hợp phản ứng mạnh có thể bị viêm tấy đỏ lan tỏa xung quanh sẩn. Thương tổn thường gặp ở phần da hở hoặc vùng da tiếp xúc trực tiếp với con vật khi ôm, bế chúng như vùng cổ, mặt, tay, chân, quanh thắt lưng.
Ngoài ra, bọ chét có thể là vật chủ trung gian truyền một số bệnh. Trong đó, bọ chét phương Đông (Xenopsylla cheopis) truyền một số bệnh dịch, bệnh sốt kéo dài từ chuột sang người. Bọ chét mèo và chó truyền bệnh sán dây từ vật chủ này sang vật chủ khác.
Bọ chét phát triển trong điều kiện nóng ẩm, thích hợp ở nhiệt độ 21-35 độ C và độ ẩm 70-85%. Ở môi trường trong nhà, bọ chét sinh sản quanh năm, còn ở ngoài trời chúng chỉ phát triển vào những tháng ấm. Ở miền Bắc, bọ chét phát triển nhiều vào tháng 2 tháng 3 khi thời tiết chuyển từ mùa đông sang mùa xuân hè.
Bác sĩ cũng khuyến cáo khi bị ngứa nhiều, nổi sẩn đỏ, sẩn có mụn nước, bọng nước, đặc biệt ở tay, chân, vùng da hở; bệnh có xu hướng kéo dài, xuất hiện thương tổn mới... nên đến cơ sở y tế khám, điều trị đúng cách. Không tự điều trị hoặc áp dụng mẹo dân gian như bôi thuốc không rõ nguồn gốc, dùng thuốc corticoid kéo dài, tắm lá, đắp lá.
Điều trị sai có thể làm bệnh kéo dài, lan rộng, tăng nguy cơ nhiễm trùng da, để lại sẹo hoặc thâm da. Đồng thời, trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, cần chú ý hơn đến vệ sinh môi trường sống và chăm sóc vật nuôi.
Bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, chia sẻ thông tin này tại triển lãm y tế thông minh ngày 8/4. Ứng dụng ra đời nhằm giúp người dân quản lý sức khỏe suốt đời thay vì chỉ đi khám khi đã phát bệnh, đặc biệt trong thời điểm thành phố ghi nhận tỷ lệ bệnh không lây nhiễm tăng cao và dân số già hóa nhanh.
Với "hộ chiếu" này, phần mềm tự động lưu trữ toàn bộ tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm và quá trình điều trị sau mỗi lần người dân thăm khám. Bác sĩ dựa vào nền tảng dữ liệu xuyên suốt để đưa ra phác đồ chính xác nhất.
Ngoài ra, hệ thống tích hợp trực tiếp với các thiết bị thông minh cầm tay, đo lường nhịp tim và huyết áp theo thời gian thực. Khi có dấu hiệu bất thường, người dùng có thể được cảnh báo sớm, từ đó đi khám kịp thời, tránh bệnh diễn tiến nặng.
Song song, các dịch vụ khám chữa bệnh từ xa cũng đang được đẩy mạnh, giúp người dân có thể trao đổi với bác sĩ mà không cần đến bệnh viện, đặc biệt thuận tiện với người bận rộn hoặc ở xa trung tâm.
Tại triển lãm, bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, giới thiệu hơn 70 giải pháp y tế số nhằm đưa các mô hình chăm sóc tại nhà vào thực tiễn. Tuy nhiên, TS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng, nhấn mạnh chuyển đổi sang phòng bệnh cần sự tham gia chủ động của người dân.
"Không ai có thể thay mình ăn, ngủ hay tập luyện, việc tự chăm sóc vẫn là yếu tố quyết định, còn hệ thống y tế đóng vai trò hỗ trợ", ông nói, thêm rằng các công cụ "bác sĩ số" sẽ làm nhiệm vụ phân tích dữ liệu, hướng dẫn người dùng thay đổi hành vi sinh hoạt, kết hợp cùng các chương trình tầm soát bệnh nguy hiểm tại y tế cơ sở để ngăn chặn rủi ro từ xa.
Trong gần 14.000 người dân TP TP HCM tham gia tầm soát sức khỏe cộng đồng mới đây, các bác sĩ phát hiện hơn 63% trường hợp mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. Kết quả khám cho thấy nhóm bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường,... chiếm tỷ trọng lớn. Đây là những bệnh dễ bị bỏ sót nếu không tầm soát.
Ngoài ra, chương trình cũng phát hiện nhiều vấn đề khác như 341 người có dấu hiệu nghi ngờ ung thư cần chuyển viện, hàng trăm trường hợp bệnh mắt, tim mạch, phụ khoa và các bệnh về da, hô hấp, tiêu hóa, răng miệng... Ở lĩnh vực nhi khoa, nhiều trẻ phát hiện bệnh tim bẩm sinh, béo phì.
Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh vừa có báo cáo Sở Y tế TP.HCM và Sở An toàn thực phẩm TP.HCM về vụ việc 11 công nhân trong một công ty nhập viện cấp cứu sau bữa ăn trưa.
Trước đó trưa 14-4, các công nhân công ty B. (địa chỉ tại xã Hưng Long) dùng bữa trưa tại công ty với món cơm và cá biển chế biến sẵn.
Khoảng 1 - 2 giờ sau ăn, nhiều người xuất hiện triệu chứng khó chịu, bứt rứt, đỏ mặt, xây xẩm, nóng bừng, khó thở, hồi hộp, đánh trống ngực, nổi ban đỏ ở tay và ngực. Một số trường hợp kèm đau bụng, nôn ói và tiêu chảy nhiều lần.
11 bệnh nhân được đưa đến bệnh viện cấp cứu từ 14-15h ngày 14-4. Sau khi xử trí ban đầu, 6 người được xuất viện, 5 người nhập viện theo dõi.
Đến chiều 15-4, toàn bộ bệnh nhân đã ổn định và xuất viện.
Các bệnh nhân trên được chẩn đoán phản vệ độ 1 nghi liên quan đến thức ăn, trong đó có một bệnh nhân được theo dõi tổn thương thận cấp và nghi ngộ độc thực phẩm.
Cơ quan chức năng đang tiếp tục xác minh nguyên nhân, truy xuất nguồn thực phẩm và lấy mẫu xét nghiệm để làm rõ vụ việc.
Trước đó, TP.HCM cũng ghi nhận 202 học sinh tại Trường tiểu học Bình Quới Tây xuất hiện biểu hiện nghi ngộ độc thực phẩm.
Theo ghi nhận của Sở Y tế TP.HCM, có 202 học sinh tại Trường tiểu học Bình Quới Tây xuất hiện biểu hiện nghi ngộ độc thực phẩm, trong đó có 57 học sinh phải nhập viện điều trị nội trú.
Kết quả cấy phân tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định và xét nghiệm PCR do OUCRU thực hiện cho thấy tác nhân liên quan đến vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại trường có sự hiện diện của Salmonella enteritidis.
