Sau giờ làm, nhiều người trẻ ở TP.HCM không về nhà vì sao? Họ tiếp tục với “ca thứ hai” – học ngoại ngữ, kỹ năng hay theo đuổi một lĩnh vực mới. Việc học thêm dần trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sống, và đằng sau đó là những câu chuyện rất khác nhau: người xem là cơ hội, người lại đối diện với không ít áp lực.
Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao kỹ năng, với nhiều người trẻ, học thêm sau giờ làm còn là bước chuyển hướng nghề nghiệp. Nguyễn Đình Chương (27 tuổi, ngụ P.Hiệp Bình, TP.HCM) hiện theo học khóa thiết kế với mục tiêu chuyển ngành. Anh cho biết bản thân đã yêu thích lĩnh vực này từ lâu, nhưng chưa có điều kiện theo đuổi.
“Trước đây gia đình không ủng hộ nên mình chưa thể học. Bây giờ mình tự chi trả toàn bộ chi phí, từ học phí đến sinh hoạt nên cũng áp lực hơn”, Chương chia sẻ. Vừa đi làm vừa học, anh phải sắp xếp lại toàn bộ thời gian cá nhân. “Có những hôm đi làm xong phải chạy qua lớp, nếu có bài tập thì gần như phải thức đêm, có khi kéo dài cả tuần”, anh nói.
Theo Chương, việc học không chỉ dừng lại ở trên lớp mà còn cần tự học thêm, đầu tư cho các đồ án để xây dựng hồ sơ năng lực phục vụ ứng tuyển sau này. “Mình xác định giai đoạn đầu sẽ làm song song, nếu ổn thì sẽ chuyển hẳn sang ngành mới”, anh cho biết, đồng thời dự định sẽ học thêm tiếng Anh để mở rộng cơ hội nghề nghiệp.
Trong khi đó, Nguyễn Trần Vỹ (24 tuổi, ngụ P.Thông Tây Hội, TP.HCM) lựa chọn học thêm truyền thông đa phương tiện sau giờ làm để nâng cao lợi thế cạnh tranh. Ban ngày làm việc tại một công ty truyền thông, buổi tối từ 18 – 20 giờ, anh tham gia lớp học 3 buổi mỗi tuần. Sau khi hoàn thành khóa học, Vỹ dự định tiếp tục học IELTS để phục vụ định hướng trở thành quản lý cấp cao trong tương lai.
“Ngành thiết kế bây giờ khá khắc nghiệt khi cung nhiều hơn cầu, nên mình nghĩ phải cố gắng để trở thành một cá thể nổi bật hơn”, Vỹ nói. Tuy nhiên, việc học thêm cũng kéo theo không ít áp lực. Anh cho biết có những giai đoạn phải thức trắng nhiều đêm để xử lý đồng thời công việc và đồ án học tập.
Không phải người trẻ nào cũng lựa chọn các khóa học cố định với cường độ cao. Mai Thị Thúy (29 tuổi, ngụ P.Tân Thới Hiệp, TP.HCM) cho biết cô chủ yếu học thêm thông qua tài liệu và khóa học trực tuyến.
“Mình đã có nền tảng nên chỉ học bổ sung thêm. Nhiều nội dung trên mạng được hướng dẫn khá kỹ, dễ hiểu, nên vẫn hiệu quả mà tiết kiệm chi phí”, Thúy nói. Theo cô, cách học linh hoạt giúp cân đối giữa công việc và cuộc sống, tránh cảm giác quá tải.
Không chỉ dừng lại ở nhóm người trẻ mới đi làm, việc học thêm sau giờ làm còn xuất hiện ở những người đã có nhiều năm kinh nghiệm và đảm nhận nhiều vai trò trong cuộc sống.
Chị Bùi Thị Thu Thủy (35 tuổi, P.Cầu Kiệu, TP.HCM), hiện là giám đốc sáng tạo tại một tập đoàn trang sức, cho biết việc học thêm với chị không xuất phát từ áp lực cạnh tranh mà là nhu cầu tự làm mới bản thân. “Trong ngành sáng tạo, nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ thì rất dễ rơi vào trạng thái ổn định nhưng thiếu đổi mới. Việc học giúp mình mở rộng góc nhìn và tiếp cận thêm nhiều lớp kiến thức về nghệ thuật, thẩm mỹ”, chị chia sẻ.
Theo chị, điều lớn nhất nhận lại không chỉ là kiến thức mà còn là cảm giác bản thân vẫn đang phát triển. “Không bao giờ là quá muộn để học. Chỉ cần bắt đầu từ những bước nhỏ và duy trì, mỗi người đều có thể tiến lên theo cách của mình”, chị chia sẻ.
Theo ông Lê Trần Tuấn Anh, giảng viên Digital Product Design (thiết kế sản phẩm số) tại Arena Multimedia, ranh giới giữa phát triển bản thân và tự tạo áp lực không hề dễ xác định.
“Việc đầu tư cho bản thân gần như luôn đi kèm áp lực về thời gian, tiến độ và chi phí. Ở mức hợp lý, đó có thể là động lực. Nhưng khi việc học không xuất phát từ nhu cầu thực sự mà chỉ chạy theo xu hướng, áp lực sẽ dễ trở thành gánh nặng”, ông nhận định.
Theo ông Tuấn Anh, người trẻ cần hiểu rõ bản thân đang thiếu gì và phù hợp với hướng đi nào, thay vì học dàn trải. “Khi giữ được sự cân bằng và học một cách nghiêm túc, việc học mới thực sự là khoản đầu tư hiệu quả”, ông nói.
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động, học tập có thể là một lựa chọn cần thiết. Tuy nhiên, với mỗi người, xác định mục tiêu và nhịp độ phù hợp có lẽ quan trọng không kém, để hành trình phát triển không trở thành một cuộc chạy đua quá sức.
Sáng 5.4, kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 của ĐH Quốc gia TP.HCM diễn ra tại 55 điểm thi trên cả nước với hơn 135.000 thí sinh. Tại các điểm thi ở TP.HCM, từ rất sớm đã đông kín phụ huynh đưa con đến. Có người tranh thủ đưa con đi từ lúc trời chưa sáng hẳn để trừ hao kẹt xe. Có người gần như thức trắng đêm vì lo con hồi hộp, áp lực trước kỳ thi quan trọng.
Tại điểm thi Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, chị Lê Thị Kim Trang (37 tuổi), phụ huynh em Lê Hồng Chân, học sinh Trường THPT Đào Sơn Tây (TP.HCM), cho biết từ nhiều ngày nay con chị tự giác học tới khuya. Chị Trang kể có hôm gần 11 giờ đêm, con vẫn còn ngồi bên bàn làm bài.
"Thấy con căng thẳng ôn tập, tôi cũng thấp thỏm theo. Đêm trước khi đưa con đi thi, tôi gần như không ngủ được", chị Trang kể.
Chị Trang kể chuyện chở con đi thi tưởng đơn giản nhưng từ tối hôm trước đã phải chuẩn bị đủ thứ, từ giấy báo dự thi, căn cước công dân đến bút viết, máy tính. Sáng ra chị chỉ sợ con quên món nào đó hoặc tới trễ vì đường đông. Khi con đã vào phòng thi, chị Trang vẫn ngồi lại bên ngoài, thỉnh thoảng nhìn điện thoại rồi lại nhìn vào cổng trường, gương mặt chưa hết lo âu.
Cách đó không xa, bà Bùi Thị Ánh Loan, phụ huynh em Vũ Thịnh Tài, học sinh Trường THPT Tam Phú (TP.HCM) cho biết hai mẹ con bắt đầu chuẩn bị từ 5 giờ 30 sáng để kịp đến điểm thi. Dù quãng đường đến trường thi không quá xa nhưng bà vẫn chọn đi sớm để chủ động mọi tình huống. "Ngày nào cháu cũng thức tới 11 giờ, 12 giờ đêm để làm bài. Thấy con học vậy thương lắm, tôi cũng không sao ngủ được", bà Loan nói.
Bà Loan cho biết những ngày con ôn thi, không khí trong nhà cũng căng thẳng hơn thường ngày. Mọi sinh hoạt đều cố gắng điều chỉnh theo lịch học của con. Sáng chở con đến điểm thi, nhìn con còn nguyên vẻ thiếu ngủ sau nhiều đêm học khuya, người mẹ không khỏi xót xa. Dù trong lòng đầy lo lắng con sẽ áp lực, bà vẫn cười động viên, dặn con cứ bình tĩnh và cố gắng hết sức.
Ông Huỳnh Quốc Khánh, phụ huynh em Huỳnh Đăng Khôi, học sinh Trường THPT Tây Thạnh (TP.HCM), cho biết ông chở con từ Q.12 (cũ) điểm thi tại Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, từ lúc 5 giờ sáng. Theo ông, đi sớm không chỉ để tránh kẹt xe mà còn để con có thời gian nghỉ ngơi, ổn định tinh thần trước khi vào làm bài. "Mình chuẩn bị sớm để chủ động, chứ gần tới giờ là dễ cuống lắm. Ngồi ngoài này trời nắng nóng nhưng nghĩ con trong phòng thi còn vất vả hơn", ông Khánh chia sẻ.
Theo Võ Thị Hiếu, trạm trưởng trạm số 6 của đội tình nguyện viên ĐH Quốc gia TP.HCM, phụ huynh đưa con đi thi rất vất vả. Trong lúc hỗ trợ thí sinh vào buổi sáng, nhóm của Hiếu gặp một phụ huynh bị giảm thân nhiệt, đứng không vững khi vừa đưa con đến điểm thi. Trước tình huống này, Hiếu dùng điện thoại gọi taxi đến bệnh viện gần nhất, cùng một số phụ huynh khác dìu người này lên xe, đồng thời động viên thí sinh cố gắng giữ bình tĩnh.
Hiếu cho biết trong buổi thi đánh giá năng lực đầu tiên, có rất nhiều tình huống khiến phụ huynh thêm căng thẳng. Có thí sinh quên mang bút chì, có em quên căn cước công dân, có em đến gần sát giờ mới phát hiện thiếu giấy tờ nên cha mẹ lại tất tả chở về lấy.
"Mỗi lần như vậy, người lo nhất vẫn là phụ huynh. Nhiều phụ huynh vừa chạy xe vừa sợ con vào trễ, sợ con hoảng loạn rồi ảnh hưởng đến bài thi. Nhìn mà tụi mình thấy thương lắm", Hiếu nói.
Nguyễn Thị Linh Chi, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết nhóm của bạn tự chuẩn bị sẵn nước uống, bánh và khăn để hỗ trợ phụ huynh chờ con ngoài nắng. Theo Chi, có nhiều người vừa đưa con vào cổng xong đã thấm mệt, nhưng vẫn không muốn rời đi vì sợ con cần gì đó bất ngờ.
"Ánh mắt ai cũng đầy sự hồi hộp. Từng là thí sinh và trải qua kỳ thi này, tụi mình thấu hiểu lắm và muốn san sẻ giúp phụ huynh bớt phần nào", Chi nói.
Nguyễn Minh Trung, sinh viên Trường ĐH Bách khoa, ĐH Quốc gia TP.HCM và Trần Kim Ánh, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cũng có mặt từ sớm để tiếp sức cho thí sinh. Dù không có tên trong danh sách, không có người thân dự thi tại đây, hai nam sinh vẫn nhiệt tình hỗ trợ chỉ đường, trấn an những phụ huynh đang bối rối vì không quen địa điểm.
Trung cho biết càng đứng ở cổng trường lâu càng thấy thương cha mẹ của các thí sinh, vì có nhiều người từ sáng sớm đã tất tả đưa con đi, mồ hôi ướt áo nhưng vẫn chỉ quan tâm con có kịp giờ hay không.
"Đằng sau một buổi thi kéo dài vài tiếng là chuỗi ngày dài ôn tập, thức khuya, ăn vội, ngủ muộn của thí sinh và bên cạnh đó là sự đồng hành thầm lặng của cha mẹ", Trung nói.
Nắng nóng gay gắt nhiều ngày qua khiến không khí tại TP.HCM trở nên oi bức, ngột ngạt. Trên các hội nhóm, trang mạng xã hội, nhiều bài đăng kèm theo lời nhắn mong trời sẽ mưa. Dưới mỗi bài đăng, hàng trăm bình luận hưởng ứng.
Lê Thị Thu Mai (23 tuổi), ngụ tại hẻm 465 Nguyễn Văn Công, P.Hạnh Thông, TP.HCM (trước đây là P.3, Q.Gò Vấp), nắng nóng khiến sinh hoạt hằng ngày trở nên bức bối hơn.
“Vì quá nóng nên mình phải mua một cái quạt để bàn nhỏ để ở văn phòng. Những hôm đi làm về tới phòng trọ là mồ hôi nhễ nhại chỉ muốn đi tắm liền, nhưng vừa tắm xong cũng thấy như xông hơi. Những ngày nắng nóng thì kể cả sáng sớm mình cũng thấy nực, rất khó chịu”, Mai chia sẻ.
Chính vì vậy, điều mà cô mong chờ nhất lúc này là một cơn mưa. “Ước gì có một trận mưa thật to cho mát mẻ dễ chịu hơn”, Mai nói.
Cùng tâm trạng, Nguyễn Kim Anh (23 tuổi), ngụ tại đường 185, P.Phước Long, TP.HCM (trước đây là P.Phước Long B, TP.Thủ Đức), cho biết việc chuyển trọ gần nơi làm việc lại vô tình khiến cô cảm nhận rõ hơn cái nóng đặc trưng của thành phố.
“Mình vừa chuyển trọ để gần chỗ làm mới, trọ cũ với chỗ làm có máy lạnh nên mình không nghĩ TP.HCM nóng đến vậy. Lúc chuyển sang trọ mới mình bị sốc nhiệt luôn vì không có máy lạnh. Mình ngủ trên gác trọ nóng đến nỗi không ngủ được”, Kim Anh kể.
Để chống nóng, cô phải chi thêm 3,6 triệu đồng mua máy lạnh cũ lắp đặt trong phòng trọ. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc chi phí sinh hoạt tăng lên. “Mình mong sẽ sớm có mưa vì mưa thì trời sẽ mát hơn, mình không cần bật điều hòa thường xuyên nữa nên cũng sẽ tiết kiệm được tiền điện”, Kim Anh chia sẻ.
Cũng không mong gì ngoài một cơn mưa ngay lúc này, Đặng Anh Nhật, sinh viên Trường ĐH Công nghệ, chia sẻ: “Chỉ cần trời mưa là sẽ thấy dễ chịu hơn nhiều, ngủ cũng ngon hơn. Mấy hôm nay mình thấy dự báo có thể sẽ có mưa, cũng có thời điểm trời nhiều mây và dịu lại thật, nhưng cuối cùng vẫn chưa có giọt mưa nào”.
Không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt, nắng nóng kéo dài còn tác động đến sức khỏe và tâm trạng của nhiều người. Đỗ Phúc An (27 tuổi), ngụ tại hẻm 18, đường số 2, P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM (trước đây là Q.Bình Tân), cho biết việc di chuyển xa trong thời tiết nắng gắt khiến anh chàng cảm thấy mệt mỏi hơn bình thường.
“Mình thấy nắng nóng khiến người mệt mỏi, dễ cáu gắt hơn. Hiện mình đang chuyển chỗ làm, phải đi học việc rất xa. Từ Bình Tân mà đi đến Khu công nghệ cao (TP.Thủ Đức cũ - PV), một ngày cả đi lẫn về hơn 30 km. Mặc dù mình tranh thủ đi từ sớm nhưng mới 6 giờ 30 đã thấy nắng khó chịu rồi”, An chia sẻ.
Theo An, thời điểm mệt mỏi nhất là khi kẹt xe giữa trưa nắng. “Mình rất mong có một cơn mưa để cho trời dịu lại chứ nắng nóng thời gian qua quá nực rồi, nhưng đừng mưa vào giờ tan tầm là được”, An nói thêm.
Tương tự, Phan Trần Nhất Huy, sinh viên Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho biết việc thực tập tại môi trường không có máy lạnh trong thời tiết nắng nóng càng khiến nam sinh này cảm nhận rõ sự khắc nghiệt.
Nam sinh cho biết bản thân rất mong chờ một cơn mưa để “giải nhiệt”, xua tan đi cái nóng, nhưng cũng hy vọng mưa không rơi vào giờ tan làm vì quãng đường di chuyển về nhà khá xa.
Chu Thúy Quỳnh, sinh viên Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, cho biết có một giai đoạn cô gần như ám ảnh với ánh nắng. "Mình từng ra đường là phải che kín hết mức có thể. Sau này, khi tìm hiểu kỹ hơn, mình mới bớt hoang mang", Linh nói. Cô bắt đầu giữ một chu trình chăm sóc da đơn giản: làm sạch, dưỡng ẩm và chống nắng mỗi ngày. "Quan trọng nhất là bôi lại kem chống nắng, trước đây mình hay quên. Khi mình làm đều đặn, da ổn định hơn thì mình cũng đỡ lo hơn".
Câu chuyện của Linh không phải là cá biệt. Với Trần Minh Hoàng (26 tuổi), ngụ tại đường Bùi Đình Túy, Q.Bình Thạnh (cũ), TP.HCM, hiện đang làm trong lĩnh vực marketing, việc chống nắng lại gắn liền với nhịp sống công việc. Những buổi quay ngoài trời, những lần di chuyển liên tục khiến anh buộc phải tìm cách thích nghi. "Mình chọn loại kem chống nắng 'nhẹ mặt' để dùng hằng ngày, còn khi đi làm ngoài trời thì mang thêm xịt chống nắng để dặm lại cho nhanh", Hoàng chia sẻ.
Nhưng sau một thời gian thử nhiều sản phẩm, anh nhận ra vấn đề không chỉ nằm ở mỹ phẩm. "Có lúc mình dùng treatment (điều trị da) mạnh quá, da nhạy cảm hơn dưới ánh nắng. Sau đó mình phải điều chỉnh lại, ngủ đủ giấc, uống nước nhiều hơn. Da khỏe thì chống nắng mới hiệu quả", Hoàng kể.
Lê Thảo Vy (24 tuổi, sống tại khu dân cư Vinhome Central Park, đường Nguyễn Hữu Cảnh, Q.Bình Thạnh cũ, TP.HCM) hiện đang làm freelancer (làm việc tự do) cho biết từng từ chối nhiều chuyến đi chỉ vì sợ nắng làm da sạm. Nhưng rồi, những trải nghiệm bị bỏ lỡ khiến cô phải suy nghĩ lại.
"Bây giờ mình vẫn chống nắng, nhưng không còn quá căng thẳng. Mình chọn đi ra đường vào giờ nắng chưa gắt, hoặc tìm chỗ nghỉ khi cần", Vy nói. Thay vì chạy theo nhiều bước chăm sóc da phức tạp, cô tập trung vào dưỡng ẩm và phục hồi da sau khi ra nắng. "Mình nghĩ da không cần phải hoàn hảo mọi lúc. Khi mình thoải mái hơn, mình thấy việc chăm da cũng nhẹ nhàng hơn rất nhiều."
Ba câu chuyện, ba cách ứng xử khác nhau, nhưng đều cho thấy một điểm chung: chống nắng không còn là một thao tác mang tính đối phó. Nó dần trở thành một thói quen có ý thức và người trẻ học cách hiểu làn da của mình để chăm da đúng cách trong mùa nắng nóng.
Theo bác sĩ da liễu Lê Thị Ngọc Duyên (Bệnh viện Phương Nam), tia UVB thường tăng mạnh từ khoảng 10 giờ đến 14 giờ, đặc biệt trong mùa hè. Đây là thời điểm da dễ bị tổn thương nhất, với biểu hiện quen thuộc như rám nắng, bỏng rát, thậm chí phồng rộp nếu tiếp xúc quá lâu. UVB chủ yếu tác động lên lớp thượng bì, lớp ngoài cùng của da, nên những tổn thương xuất hiện gần như ngay lập tức.
"Rất nhiều người chỉ nhận ra tác hại khi da đã đỏ rát hoặc bong tróc. Nhưng đó mới chỉ là phần nổi. Việc lớp da dày lên sau khi tiếp xúc UVB thực chất là phản ứng tự vệ, nhưng cũng đồng thời khiến da hấp thụ và tán xạ tia UV nhiều hơn, dẫn đến nguy cơ tổn thương sâu hơn", bác sĩ Duyên chia sẻ và cho biết trái ngược với UVB, tia UVA lại âm thầm hơn. Cường độ của UVA gần như ổn định suốt cả ngày, không phụ thuộc vào thời điểm nắng gắt. Đáng chú ý, loại tia này có thể xuyên qua kính cửa sổ, kính xe, điều mà nhiều người thường bỏ qua khi nghĩ rằng chỉ cần tránh nắng trực tiếp là đủ.
"UVA mới là yếu tố khiến da lão hóa sớm", bác sĩ Duyên nhấn mạnh và nói thêm: "Tia này xuyên sâu xuống lớp bì, phá vỡ cấu trúc collagen và elastin, khiến da mất độ đàn hồi theo thời gian. Những nếp nhăn, tình trạng chùng da hay sạm màu không xuất hiện ngay, nhưng tích lũy từng ngày".
Những tác động lâu dài của tia cực tím không dừng lại ở yếu tố thẩm mỹ. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, ung thư da hiện chiếm khoảng 1/3 tổng số ca ung thư trên toàn cầu. Việc tiếp xúc kéo dài với ánh nắng, đặc biệt từ khi còn nhỏ, có liên quan mật thiết đến nguy cơ mắc các dạng ung thư da như u hắc tố hay ung thư tế bào đáy.
Giữa vô vàn sản phẩm trên thị trường, việc chọn kem chống nắng đôi khi trở thành một "ma trận" đối với người dùng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng có thể bắt đầu từ những tiêu chí cơ bản.
SPF từ 30 trở lên là mức tối thiểu để bảo vệ da khỏi tia UVB. Nhưng SPF cao không đồng nghĩa với bảo vệ toàn diện nếu thiếu yếu tố "phổ rộng" (broad spectrum) - khả năng chống cả UVA và UVB.
"Nhiều người chỉ chăm chăm chọn SPF 50 hay 70 mà quên kiểm tra khả năng chống UVA. Trong khi chính UVA mới là nguyên nhân của lão hóa và ung thư da", bác sĩ Duyên nói.
Ngoài ra, việc chọn kết cấu phù hợp với từng loại da theo bác sĩ Duyên cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng. Da dầu có thể ưu tiên dạng gel để tránh bít tắc, trong khi da khô phù hợp hơn với dạng kem. Với những vùng nhạy cảm như môi hay vùng quanh mắt, các sản phẩm dạng thỏi hoặc chuyên dụng sẽ giúp kiểm soát tốt hơn.
Bên cạnh đó, cách bôi kem chống nắng cũng được bác sĩ đánh giá rất quan trọng. Không ít người vẫn giữ thói quen chỉ bôi kem chống nắng khi trời nắng gắt. Thực tế, tia UVA vẫn hiện diện ngay cả khi trời nhiều mây hoặc khi bạn ở trong nhà gần cửa sổ.
"Chúng tôi luôn khuyến nghị sử dụng kem chống nắng mỗi ngày, ngay cả khi không ra ngoài nhiều. Đó là cách bảo vệ da bền vững nhất", bác sĩ Duyên chia sẻ và khuyên: "Kem chống nắng cần được bôi trước khi ra ngoài khoảng 15-20 phút để phát huy hiệu quả. Đồng thời, việc bôi lại sau mỗi 2 giờ, hoặc ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi, là điều không thể bỏ qua".
Ngoài kem chống nắng, bác sĩ Duyên cho biết các biện pháp hỗ trợ như đội mũ rộng vành, mặc áo chống nắng hay sử dụng viên uống chống nắng cũng có thể được cân nhắc để tăng hiệu quả bảo vệ.
