Tại đây, lực hấp dẫn Mặt Trăng tác động lên tàu vũ trụ Orion sẽ mạnh hơn lực hấp dẫn Trái Đất, trở thành lực chi phối kiểm soát quỹ đạo con tàu. Phi hành đoàn hoàn thành quá trình chuyển đổi này trong ngày thứ 5 của nhiệm vụ, khi cách Mặt Trăng khoảng 62.800 km và cách Trái Đất 373.400 km. Lần đầu tiên các phi hành gia đặt chân vào phạm vi ảnh hưởng của Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972.
“Đây là cột mốc đáng chú ý trong nhiệm vụ của chúng ta”, Rick Henfling, Giám đốc chuyến bay tại NASA, tuyên bố. Việc này cũng tạo tiền đề cho sự kiện quan trọng của đêm 6-7/4: phi hành đoàn bay vòng qua phía xa Mặt Trăng, tiến vào không gian xa hơn bất cứ người nào trong lịch sử.
“Tất cả đều vô cùng hào hứng cho ngày mai. Nhóm vận hành chuyến bay và nhóm khoa học đều đã sẵn sàng bay ngang qua Mặt Trăng đầu tiên sau hơn 50 năm”, Lori Glaze, phó quản lý phụ trách Chương trình Phát triển Hệ thống Thám hiểm của NASA, cho biết.
Trước đó, nhóm điều khiển nhiệm vụ tại Houston và phi hành đoàn Artemis II hoàn thành một lần đốt động cơ để điều chỉnh quỹ đạo của Orion hướng tới Mặt Trăng. Quá trình khai hỏa bắt đầu lúc 23h03 ngày 5/4 (10h03 ngày 6/4 giờ Hà Nội), kéo dài 17,5 giây.
Cũng trong ngày thứ 5 của chuyến bay, các phi hành gia hoàn thành một mục tiêu quan trọng là thử nghiệm bộ đồ Hệ thống Sinh tồn Phi hành đoàn Orion (OCSS). Cả bốn đã thực hiện đầy đủ bài kiểm tra gồm mặc và điều áp bộ đồ, kiểm tra rò rỉ, mô phỏng việc vào ghế ngồi, đánh giá khả năng vận động, ăn uống. Bộ đồ nhằm mục đích bảo vệ phi hành gia trong những giai đoạn biến động của chuyến bay, hỗ trợ sự sống khi giảm áp suất khoang lái và hạ cánh xuống biển.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Ngoài ra, phi hành đoàn còn dự kiến lập kỷ lục bay xa Trái Đất nhất (402.000 km) và tốc độ tái nhập khí quyển nhanh nhất (40.200 km/h) trong lịch sử du hành vũ trụ.
Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Tuy nhiên, mọi thứ có thể sớm giải quyết sau khi Trung Quốc ban hành tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc đầu tiên cho pin dự phòng, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1.4.2027.
Điểm đầu tiên trong quy định nhằm giải quyết nguyên nhân chính dẫn đến cháy nổ pin: tế bào pin bị hư hại bởi các sự cố như rơi, ép hoặc đâm thủng. Theo quy định, pin dự phòng sẽ phải trải qua bài kiểm tra đâm kim, mô phỏng chính xác tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Nếu một tế bào pin bắt lửa hoặc phát nổ khi bị đâm thủng, nó sẽ bị loại ngay lập tức.
Bước kiểm tra này sẽ loại bỏ những tế bào pin kém chất lượng, vốn phổ biến trong thị trường pin dự phòng giá rẻ trong nhiều năm qua. Để vượt qua bài kiểm tra này, các nhà sản xuất cần sử dụng chất hóa học và cấu trúc pin an toàn hơn - những thứ không thể làm giả.
Tiêu chuẩn mới cũng nhắm vào hiện tượng phổ biến trên pin dự phòng giá rẻ: nhãn mác ghi 20.000 mAh, hiệu suất thực tế thấp hơn nhiều. Cụ thể, các công ty cần ghi rõ ràng và chính xác về cả công suất lẫn tuổi thọ sản phẩm. Việc thực thi các yêu cầu này sẽ loại bỏ một trong những hình thức lừa đảo phổ biến nhất trong ngành giúp người dùng nhận được sản phẩm đúng như quảng cáo.
Trước khi tiêu chuẩn được áp dụng chính thức, đã có 28 nhà sản xuất tế bào pin lớn, bao gồm ATL, BYD, Lishen và Huizhou Marathon, tham gia vào các bài kiểm tra sơ bộ. Năm công ty này đã cung cấp giải pháp chip và BMS (hệ thống quản lý pin điện tử) cũng đã vượt qua các bài kiểm tra ban đầu.
Sự tham gia tích cực của ngành công nghiệp trước khi tiêu chuẩn mới có hiệu lực bắt buộc cho thấy các nhà sản xuất đang nghiêm túc chuẩn bị thay vì chờ đợi hạn chót. Trong thực tế, đây được xem là khoảng thời gian chuẩn bị hợp lý cho các công ty nhằm tránh tình huống phải vội vàng giải quyết khi thời gian thực thi bắt đầu được áp dụng.
Kết quả là pin dự phòng tại Trung Quốc sẽ thực sự trở nên an toàn hơn và tác động không nhỏ với thị trường, đặc biệt khi đây là nguồn cung phần lớn pin dự phòng giá cả phải chăng cho toàn cầu.
Bức ảnh đầu tiên được chỉ huy Reid Wiseman chụp ngày 3/4, cho thấy một phần Trái Đất nhìn qua cửa sổ khoang tàu vũ trụ Orion. Bức thứ hai thể hiện toàn cảnh Trái Đất, với đại dương xanh, đất liền màu nâu và nhiều khối mây trắng, cùng hiện tượng cực quang màu xanh lục ở hai cực hành tinh.
"Thật tuyệt khi biết rằng mọi người trên Trái Đất, chỉ trừ bốn phi hành gia Artemis II, đều có mặt trong bức ảnh", Lakiesha Hawkins, lãnh đạo bộ phận thám hiểm của NASA, nhận xét.
Tính đến sáng 4/4, phi hành đoàn bốn người đã cách Trái Đất hơn 229.000 km và còn khoảng 190.000 km để tiếp cận Mặt Trăng. Họ dự kiến tiến vào "vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng" vào tối 5/4.
Tàu Artemis II rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội), đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm.
Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Đây là chuyến chở người đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm.
Sứ mệnh Artemis II hiện bước sang ngày thứ ba trên vũ trụ. Bốn phi hành gia gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) đang tích cực thực hiện một loạt nhiệm vụ được giao. Trong thời gian 10 ngày trên quỹ đạo, họ cũng ăn uống theo cách riêng.
Theo NASA, thực phẩm trên tàu Artemis II dựa trên tiêu chí hỗ trợ sức khỏe và hiệu suất làm việc tối đa của phi hành đoàn trong suốt sứ mệnh bay quanh Mặt Trăng. Do không có khả năng tiếp tế, làm lạnh hoặc nạp đồ muộn, tất cả bữa ăn phải được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo an toàn, bảo quản được lâu và dễ chế biến.
"Việc lựa chọn đồ ăn được phát triển, phối hợp với các chuyên gia về thực phẩm vũ trụ và phi hành đoàn để cân bằng nhu cầu calo, lượng nước và chất dinh dưỡng, đồng thời đáp ứng sở thích cá nhân của từng thành viên phi hành đoàn, cũng như khả năng tương thích với khối lượng, thể tích và yêu cầu năng lượng của tàu Orion", NASA giải thích trên website.
Cũng theo NASA, thực phẩm trên tàu Orion và các tàu vũ trụ có người lái nói chung phải dễ chế biến và tiêu thụ trong môi trường không trọng lực, hạn chế tối đa vụn thức ăn, đồng thời phải đảm bảo an toàn và ổn định trong suốt sứ mệnh. Phi hành đoàn đã đóng góp ý kiến từ rất sớm trước khi các bữa ăn được đóng gói cho chuyến bay thử nghiệm.
Với một ngày làm nhiệm vụ điển hình, ngoại trừ lúc phóng và quay trở lại Trái Đất, các phi hành gia có lịch trình ăn sáng, ăn trưa và ăn tối cùng nhau. Mỗi phi hành gia được phân bổ hai loại đồ uống có hương vị mỗi ngày, có thể gồm cà phê. Thực phẩm tươi sống sẽ không được vận chuyển trên tàu Artemis II vì tàu Orion không có hệ thống làm lạnh hay rã đông.
Các sứ mệnh Apollo trước đây dựa trên công nghệ thực phẩm sơ khai với ít sự đa dạng, trong khi các sứ mệnh tàu con thoi mở rộng hơn. Tuy nhiên, thực đơn của Artemis II đa dạng nhất từ trước đến nay, phản ánh sự tiến bộ qua nhiều thập kỷ trong hệ thống thực phẩm vũ trụ.
Phi hành đoàn Artemis II có quyền trực tiếp tham gia vào việc lựa chọn thực đơn. Trước khi phóng, các thành viên sẽ dùng thử, đánh giá và xếp hạng tất cả các món ăn. Lượng thức ăn sẽ đóng gói đủ dùng cho một người trong 2-3 ngày, sau đó đổi món, tạo sự linh hoạt trong việc lựa chọn bữa ăn trong suốt nhiệm vụ. Do là đồ chế biến sẵn, phi hành đoàn sử dụng thiết bị nhỏ gọn dạng vali để làm nóng bữa ăn.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Bảo Lâm (theo NASA)
Ảnh cận cảnh Mặt Trăng đầu tiên chụp từ Artemis II
Tranh luận về ảnh chụp Trái Đất cách đây 54 năm 'sáng đẹp' hơn 2026
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc 'nửa đường tới Mặt Trăng'