Ông Tập Cận Bình tiếp lãnh đạo Quốc Dân đảng

Phái đoàn Mỹ và Iran cuối tuần qua gặp nhau tại khách sạn Serena ở Islamabad, thủ đô Pakistan để đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây là cuộc gặp trực tiếp cấp cao nhất giữa hai bên kể từ năm 1979.

Tuy nhiên, sau gần 21 giờ đàm phán xuyên đêm, hai phái đoàn rời Pakistan mà không đạt thỏa thuận. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho hay phía Mỹ đã đưa ra "đề nghị cuối cùng và tốt nhất", song Iran đã "chọn không chấp nhận các điều khoản của chúng tôi".

Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim của Iran cho hay các yêu cầu của Mỹ là "quá đáng" khiến các nhà đàm phán nước này không thể chấp nhận. Theo Tasnim, Iran đã đưa ra "những sáng kiến và đề xuất hợp lý", thêm rằng phía Mỹ "tính toán sai về chiến thuật đàm phán", đồng thời cảnh báo hiện trạng ở eo biển Hormuz sẽ không thể thay đổi "trừ phi Mỹ nhất trí với một thỏa thuận hợp lý".

Một quan chức Mỹ giấu tên nói với Washington Post rằng Mỹ và Iran đã không đạt được đồng thuận về nhiều vấn đề do Washington đưa ra. Những yêu cầu này bao gồm Iran phải chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium và cho phép Mỹ thu hồi lượng uranium đã được làm giàu ở mức cao, đồng thời tháo dỡ toàn bộ các cơ sở làm giàu hạt nhân chủ chốt.

Washington còn muốn Tehran chấp nhận khuôn khổ giảm căng thẳng rộng hơn với sự tham gia của các nước trong khu vực, ngừng tài trợ cho những lực lượng ủy nhiệm như Hamas, Hezbollah và Houthi ở Trung Đông. Điều kiện tiếp theo mà Mỹ đưa ra là Iran phải mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, cho phép tàu thuyền qua lại mà không thu phí.

Phía Mỹ cũng đưa kèm những đề nghị hấp dẫn, gồm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran, giúp quốc gia này hội nhập hoàn toàn với quốc tế, thậm chí là để ngỏ cơ hội thiết lập quan hệ đối tác, Saeed Shah, nhà bình luận của Time, dẫn các nguồn thạo tin cho biết.

"Washington dường như muốn thử nghiệm xem giới lãnh đạo Iran, sau khi trải qua 6 tuần xung đột và cái chết của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, giờ đây có chịu khuất phục hay không", Shah viết.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận bất đồng về "hai hoặc ba vấn đề then chốt" đã ngăn cản Tehran và Washington tiến tới thỏa thuận. Theo ông, hai bên đã đồng thuận về một số vấn đề, nhưng vẫn còn "khoảng cách về quan điểm" trong những chủ đề khác.

Đài truyền hình Press TV của Iran đưa tin rằng trong những điểm bất đồng có vấn đề về quyền đi lại qua eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.

Về eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nêu ý tưởng về việc Mỹ và Iran cùng quản lý eo biển này. Tuy nhiên, Tehran bác bỏ ý tưởng đó, nói rằng Hormuz thuộc lãnh hải của Iran và Oman, do đó chỉ có hai nước này mới có quyền quản lý eo biển.

Iran dường như tin rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới, là lợi thế rõ ràng nhất mà họ đang nắm giữ để làm đòn bẩy mặc cả. "Tehran chưa sẵn sàng cho những gì mà họ xem như là đầu hàng", bình luận viên Shah cho hay.

Hãng tin Fars của Iran dẫn lời một quan chức nước này cho rằng Mỹ đưa ra "yêu sách thái quá" về eo biển Hormuz. "Có vẻ như Mỹ đang muốn thông qua đàm phán để có được những gì họ chưa đạt được trong 40 ngày xung đột", quan chức này nói.

Ngoài eo biển Hormuz, một nhà phân tích thân cận với chính phủ Iran nói với New York Times rằng các cuộc đàm phán tan vỡ do Mỹ yêu cầu Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm.

Trong văn bản phản hồi, phái đoàn Iran cho biết họ sẵn sàng ngừng làm giàu uranium trong không quá 5 năm. Tổng thống Trump đã bác bỏ đề xuất này.

Hai quan chức cấp cao giấu tên của Mỹ cho hay Washington còn yêu cầu Tehran chuyển hơn 400 kg uranium đã làm giàu cấp độ cao ra khỏi lãnh thổ nước này. Các quan chức Iran từ chối, tuyên bố số uranium đó phải được giữ lại bên trong Iran, nhưng đề xuất pha loãng nồng độ để không thể sử dụng cho mục đích chế tạo vũ khí hạt nhân.

Nhưng phía Mỹ bác bỏ, lo ngại rằng việc để số uranium này tiếp tục nằm trong tay Iran sẽ tạo ra nguy cơ chúng được tái làm giàu trong tương lai để chế tạo bom hạt nhân.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói các bên "chỉ còn cách Bản ghi nhớ Islamabad trong gang tấc" thì vấp phải những yêu cầu quá mức và sự thay đổi điều kiện đàm phán từ phái đoàn Mỹ.

Phó tổng thống Vance cho hay phái đoàn Mỹ quyết định rời bàn đàm phán vào sáng 12/4, sau khi xác định rằng các đại diện từ Iran không có đủ thẩm quyền để chốt thỏa thuận.

"Họ phải quay về Tehran, xin ý kiến từ Lãnh tụ Tối cao hoặc ai đó khác, để thực sự được phê chuẩn các điều khoản", ông Vance nói. "Các cuộc đàm phán có tiếp diễn hay có đạt được thỏa thuận hay không tùy thuộc vào Iran, vì chúng tôi đã đưa ra rất nhiều đề xuất".

Kamran Bokhari, chuyên gia cao cấp tại Hội đồng Chính sách Trung Đông ở Washington, nhận định các yêu cầu của Mỹ về vấn đề hạt nhân không để lại lối thoát để phía Iran có thể giữ thể diện, khi Tehran vốn coi chương trình hạt nhân là vấn đề tự tôn dân tộc. Ông coi việc phái đoàn Mỹ rời đi là "chiêu thức bỏ ngang kinh điển" trong sách lược đàm phán của Tổng thống Trump.

"Người Iran không muốn mình trông như thể đã đầu hàng. Uy tín của chính quyền ở trong nước và nước ngoài đang bị đe dọa", Bokhari nói.

Mohammad Javad Zarif, người từng là ngoại trưởng Iran khi quốc gia này đạt được thỏa thuận hạt nhân với Mỹ năm 2015, cho biết trên mạng xã hội rằng chính những bình luận của ông Vance trước khi rời Pakistan đã phản ánh lý do vòng đàm phán mới nhất thất bại.

"Mỹ phải học được rằng các vị không thể áp đặt điều khoản lên Iran", ông nói và thêm rằng "vẫn chưa quá muộn để học điều đó".

Nhiều nhà quan sát cũng tỏ ra lạc quan về triển vọng hai bên nối lại đàm phán. Muhammad Saeed, tướng về hưu của Pakistan, cho hay Islamabad sẽ tiếp tục đóng vai trò trung gian chuyển thông điệp giữa Mỹ và Iran. Ông nói thêm Iran có thể sẽ đưa ra đề xuất hồi đáp Mỹ sau khi tham khảo ý kiến các lãnh đạo trong nước, đồng thời hướng tới việc sắp xếp một cuộc gặp tiếp theo.

"Không ai ở cả hai phía nói quá trình đàm phán đã chấm dứt", ông Saeed cho hay.

Ngay cả việc hai bên ngồi xuống đàm phán với nhau cũng đã được xem là bước đột phá của xung đột, theo Saeed Shah, nhà bình luận của Time.

Baqaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, cho rằng sau cuộc chiến hơn 6 tuần và nhiều năm nghi kỵ lẫn nhau, một vòng đàm phán duy nhất không bao giờ có thể giải quyết được tất cả những khác biệt giữa Mỹ với Iran. Trong khi đó, đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam cho hay cuộc đối thoại giữa hai bên đã diễn ra trong không khí trang trọng và ôn hòa.

"Các cuộc đàm phán tại Islamabad đã đặt nền móng cho một tiến trình ngoại giao. Nếu lòng tin và thiện chí được củng cố, tiến trình có thể tạo ra khuôn khổ bền vững vì lợi ích của tất cả các bên", ông nói.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố trên mạng xã hội rằng một thỏa thuận có thể đạt được nếu Washington "từ bỏ cách tiếp cận tối đa hóa yêu sách và tôn trọng quyền lợi của nhân dân Iran". Ông Vance cũng nói Tổng thống Trump sẵn sàng hướng tới một mối quan hệ bình thường hơn với Iran, nếu các điều kiện then chốt được đáp ứng.

Sina Toossi, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế ở Washington, cho biết cả hai bên đều có động lực để tiếp tục đàm phán. "Cái giá nếu chiến tranh bùng phát trở lại sẽ rất lớn đối với cả hai bên", Toossi cảnh báo.

Tin Gốc: Vnexpress

"Đây là chiến thắng của nước Mỹ, được tạo nên bởi Tổng thống Donald Trump và quân đội hùng mạnh của chúng ta", Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 7/4 viết trong thông cáo về thỏa thuận ngừng bắn hai tuần Washington vừa đạt được với Tehran.

Bà Leavitt cho biết Tổng thống Trump đã dự tính chiến sự kéo dài 4-6 tuần ngay từ khi phát động chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng ngày 28/2. Sau 38 ngày chiến sự, bà cho rằng Mỹ đã "đạt được và vượt qua" các mục tiêu quân sự cốt lõi.

"Thành công của quân đội đã tạo ra đòn bẩy tối đa, cho phép Tổng thống và đội ngũ tiến hành các cuộc đàm phán khó khăn, mở ra cơ hội cho giải pháp ngoại giao và hòa bình lâu dài", bà cho hay.

Nhà Trắng nhận định chiến dịch của Mỹ đã buộc Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng với khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua trong thời bình.

"Đừng bao giờ đánh giá thấp khả năng của Tổng thống Trump trong việc thúc đẩy thành công lợi ích của Mỹ cũng như đàm phán hòa bình", bà Leavitt nói thêm.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran xác nhận đã chấp thuận lệnh ngừng bắn hai tuần, nhưng cho hay điều này không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt.

"Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho hay.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi thông báo Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn. Tuy nhiên, ông cho biết eo biển không mở lại hoàn toàn, mà tàu thuyền qua lại trong thời gian này "vẫn cần được điều phối bởi lực lượng vũ trang Iran và chịu một số hạn chế kỹ thuật".

Hiện chưa rõ các "hạn chế kỹ thuật" mà Iran áp đặt với tàu thuyền ở eo biển Hormuz là gì.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho hay Iran và Oman lên kế hoạch thu phí quá cảnh với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong hai tuần ngừng bắn. Số tiền này sẽ được chi cho tái thiết, Tasnim cho hay.

Tổng thống Trump ngày 7/4 thông báo Mỹ đã nhận được đề xuất hòa bình 10 điểm từ Iran và coi đây là "cơ sở khả thi" để tiếp tục đàm phán. Ông cũng quyết định tạm dừng đòn không kích nhắm vào các cây cầu và nhà máy điện Iran trong hai tuần để tạo điều kiện hoàn tất thỏa thuận.

Nhà Trắng không nêu chi tiết nội dung những "cơ sở khả thi" này, nhưng các đề xuất từ phía Iran được cho là bao gồm nới lỏng trừng phạt và yêu cầu Mỹ rút lực lượng chiến đấu khỏi khu vực. Một số nội dung khác như "quyền tiếp tục làm giàu uranium" cũng được đề cập trong phiên bản tiếng Ba Tư của kế hoạch, song lại không xuất hiện trong phiên bản tiếng Anh. Hiện chưa rõ lý do có sự khác biệt trong hai phiên bản này.

Một số nguồn tin cho biết các cuộc đàm phán giữa hai bên có thể được tổ chức tại thủ đô Islamabad của Pakistan theo đề xuất của Thủ tướng Shehbaz Sharif vào ngày 10/4. Washington hoặc Tehran chưa đưa ra phản hồi chính thức về kế hoạch tổ chức vòng đàm phán trực tiếp sắp tới.

CNN dẫn lại tài liệu tiếng Ba Tư của Iran, cho rằng Tehran đã tuyên bố chiến thắng và buộc Mỹ chấp nhận toàn bộ kế hoạch hòa bình. Tuy nhiên, Tổng thống Trump bác bỏ, gọi thông tin của CNN là "giả mạo" và chỉ trích đài này lấy nguồn tin từ một trang tin giả ở Nigeria.

Thỏa thuận ngừng bắn được công bố chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư mà ông Trump đưa ra với Iran hết hạn vào 20h giờ miền đông của Mỹ (7h giờ Hà Nội ngày 8/4). Theo đó, Tehran phải chấp nhận mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn đối mặt với các cuộc tấn công hủy diệt cơ sở hạ tầng năng lượng và cầu đường của Iran.

Thanh Danh (Theo AP, CNN, Times of Israel)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/nha-trang-tuyen-bo-lenh-ngung-ban-voi-iran-la-chien-thang-5059847.html

"Trong các cuộc trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Tổng tham mưu trưởng quân đội Asim Munir của Pakistan, họ đã đề nghị tôi hoãn triển khai lực lượng hủy diệt dự kiến nhằm vào Iran tối nay, với điều kiện Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz một cách hoàn toàn, lập tức và an toàn. Tôi đã đồng ý tạm dừng các cuộc ném bom và tấn công Iran trong thời hạn hai tuần. Đây sẽ là lệnh ngừng bắn hai chiều", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social tối 7/4 (sáng 8/4 giờ Hà Nội).

Theo Tổng thống Mỹ, lý do ông đưa ra quyết định như vậy là Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran, cũng như hòa bình tại Trung Đông.

"Chúng tôi đã nhận được một đề xuất gồm 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để đàm phán. Gần như tất cả vấn đề bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được thống nhất, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và ký kết thỏa thuận. Với tư cách Tổng thống Mỹ, đồng thời đại diện cho các quốc gia Trung Đông, tôi cảm thấy vinh dự khi vấn đề kéo dài này đang tiến gần tới việc đạt được giải pháp", Tổng thống Mỹ nêu thêm.

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết họ đã chấp thuận lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. "Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng điều này không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho hay.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi thông báo Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn. "Trong hai tuần này, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được đảm bảo thông qua sự điều phối với Lực lượng Vũ trang Iran, có tính đến các hạn chế kỹ thuật", ông nói.

Trước chiến sự, không tồn tại những "hạn chế kỹ thuật" như vậy. Hiện chưa rõ liệu Iran có tiếp tục thu phí tàu thuyền như trong thời gian giao tranh hay không.

Truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ được tổ chức tại Islamabad, thủ đô của Pakistan vào 10/4 và có thể kéo dài để hoàn thiện các chi tiết của một thỏa thuận, với mục tiêu "khẳng định những thành tựu trên chiến trường của Iran".

Theo truyền thông nhà nước Iran, Tehran sẽ chỉ chấp nhận chấm dứt chiến sự khi các chi tiết được hoàn tất phù hợp với kế hoạch hòa bình 10 điểm của họ. Kế hoạch yêu cầu eo biển Hormuz được áp dụng "cơ chế đi lại có kiểm soát dưới sự điều phối của lực lượng vũ trang Iran", điều sẽ "mang lại cho Iran vị thế kinh tế và địa chính trị đặc biệt". Đồng thời, Iran được dỡ bỏ hoàn toàn lệnh trừng phạt và được bồi thường đầy đủ, Mỹ phải rút toàn bộ lực lượng khỏi các căn cứ trong khu vực.

Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cũng nói rằng đề xuất bao gồm cả điều khoản Iran sẽ tiếp tục làm giàu uranium. Họ khẳng định Iran đã thắng thế và Mỹ chấp nhận toàn bộ kế hoạch 10 điểm. Mỹ không xác nhận thông tin này và Tổng thống Trump chỉ nói rằng ông sẵn sàng thảo luận về kế hoạch này.

Ngoại trưởng Araghchi bày tỏ lòng biết ơn đối với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và ông Asim Munir vì đã thúc đẩy ông Trump thực hiện lệnh ngừng bắn.

Các thông báo được đưa ra khi còn chưa đầy hai giờ trước khi tối hậu thư mà Tổng thống Mỹ đặt ra với Iran hết hạn. Theo tối hậu thư, Iran phải đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông (7h giờ Hà Nội ngày 8/4) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự bị tàn phá.

CNN dẫn lời một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết Israel cũng đồng ý tạm dừng chiến dịch ném bom vào Iran trong hai tuần, khi các cuộc đàm phán tiếp tục. Thủ tướng Pakistan nói rằng thỏa thuận sẽ áp dụng trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon.

Truyền thông Mỹ đưa tin Washington đã ngừng các cuộc không kích bên trong lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, Israel cho biết vẫn phát hiện hai loạt tên lửa bay tới từ Iran. Cảnh báo tên lửa cũng vang lên ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Giá dầu chuẩn của Mỹ giảm mạnh với diễn biến mới. Một thùng dầu WTI được giao dịch ở mức khoảng 93,03 USD, giảm 17,64%.

Huyền Lê (Theo AFP, CNN)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/my-iran-dat-thoa-thuan-ve-ngung-ban-mo-cua-eo-bien-hormuz-trong-hai-tuan-5059771.html