Thời gian ngắn sau khi tàu vũ trụ Orion của sứ mệnh Artemis II rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, hướng tới Mặt Trăng lúc 5h35 sáng 2/4 (giờ Hà Nội), nhà vệ sinh được báo cáo đã bị hỏng. Nói với Space, phát ngôn viên NASA Gary Jordan, cho biết quạt thông gió và ống dẫn nước tiểu của nhà vệ sinh trên tàu Orion bị kẹt, nhưng đã giải quyết nhanh sự cố ngay sau đó.
Với tên gọi Hệ thống Quản lý Chất thải Tầng thượng (Upper Waste Management System – UWMS), nhà vệ sinh “mong manh” này có chi phí chế tạo tới 23 tỷ USD. NASA cho biết đã mất 6 năm để tạo ra chiếc “ngai vàng” bằng titan in 3D cho các phi hành gia.
Theo NYPost, thế hệ đầu tiên của UWMS đã được lắp đặt trên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS vào năm 2020 với chi phí 11,5 triệu USD. So với phiên bản cũ, nhà vệ sinh mới trên Artemis II có một số cải tiến, như thay thế túi ni lông bằng hệ thống hút chân không giúp giữ chất thải an toàn và sạch sẽ.
Tuy nhiên, chi phí xây dựng UWMS trên Artemis II vẫn thấp hơn so với nhà vệ sinh trên tàu con thoi Endeavour năm 1992. Theo Sách kỷ lục Guinness, hệ thống thu gom chất thải của tàu này có chi phí chế tạo và lắp đặt khoảng 30 triệu USD, tương đương giá trị 70 triệu USD năm 2026.
Theo Popular Science, hiện có 10 nhà vệ sinh tiên tiến trong không gian vũ trụ. Bên cạnh nhà vệ sinh của tàu Artemis II còn có bốn chiếc trên ISS, hai chiếc trên trạm vũ trụ Taingong của Trung Quốc. Ngoài ra, mỗi tàu Soyuz (Nga), Crew Dragon (Mỹ) và Shenzhou (Trung Quốc) đang hoạt động trên quỹ đạo đều có một chiếc.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Họ có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Tính đến sáng 4/4, phi hành đoàn bốn người đã cách Trái Đất hơn 229.000 km, bắt đầu gửi về những hình ảnh chụp Trái Đất. Họ còn khoảng 190.000 km để tiếp cận Mặt Trăng. Họ dự kiến tiến vào “vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng” vào tối 5/4.
Bảo Lâm (theo NYPost, Popular Science, Space)
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc ‘nửa đường tới Mặt Trăng’
Bức ảnh đầu tiên được chỉ huy Reid Wiseman chụp ngày 3/4, cho thấy một phần Trái Đất nhìn qua cửa sổ khoang tàu vũ trụ Orion. Bức thứ hai thể hiện toàn cảnh Trái Đất, với đại dương xanh, đất liền màu nâu và nhiều khối mây trắng, cùng hiện tượng cực quang màu xanh lục ở hai cực hành tinh.
"Thật tuyệt khi biết rằng mọi người trên Trái Đất, chỉ trừ bốn phi hành gia Artemis II, đều có mặt trong bức ảnh", Lakiesha Hawkins, lãnh đạo bộ phận thám hiểm của NASA, nhận xét.
Tính đến sáng 4/4, phi hành đoàn bốn người đã cách Trái Đất hơn 229.000 km và còn khoảng 190.000 km để tiếp cận Mặt Trăng. Họ dự kiến tiến vào "vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng" vào tối 5/4.
Tàu Artemis II rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội), đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm.
Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Đây là chuyến chở người đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm.
Sự gián đoạn xảy ra do tín hiệu vô tuyến và laser - vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion của nhiệm vụ Artemis II và Trái Đất - bị Mặt Trăng chặn lại. Điều này cũng đi kèm với hiện tượng "Trái Đất lặn", tức Trái Đất khuất sau Mặt Trăng theo tầm nhìn từ con tàu.
"Cảm ơn mọi người đã cho chúng tôi đặc ân to lớn được cùng nhau trải nghiệm hành trình này. Thật kỳ diệu", Victor Glover, phi hành gia của nhiệm vụ Artemis II, gửi thông điệp đặc biệt ngay trước khi không thể kết nối. "Khi chuẩn bị mất liên lạc vô tuyến, chúng tôi vẫn có thể cảm nhận được tình yêu từ Trái Đất. Gửi tới mọi người ở trên và xung quanh Trái Đất: chúng tôi yêu các bạn. Hẹn gặp lại ở phía bên kia".
Đến 19h24 ngày 6/4 (6h24 ngày 7/4 giờ Hà Nội), Mạng lưới Không gian Sâu (DSN) tiếp tục thu lại được tín hiệu của tàu vũ trụ, khôi phục liên lạc sau 40 phút.
Năm 1969, phi hành gia NASA Michael Collins của nhiệm vụ Apollo 11 cũng trải qua sự cô lập do mất tín hiệu khi tàu bay qua phía sau Mặt Trăng, thậm chí đơn độc hơn. Hai đồng đội của ông, Neil Armstrong và Buzz Aldrin, khi đó đang thực hiện những bước đi đầu tiên của nhân loại trên bề mặt Mặt Trăng. Tuy nhiên, Collins không hề sợ hãi và luôn cảm thấy kỳ lạ khi giới truyền thông gọi ông là "người đàn ông cô đơn nhất lịch sử".
Giới chuyên gia hy vọng sự gián đoạn liên lạc này sẽ sớm được khắc phục thời gian tới, khi NASA cũng như các cơ quan vũ trụ khác bắt đầu xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng, đẩy mạnh công cuộc khám phá thiên thể.
"Truyền dữ liệu trong không gian luôn là một thách thức lớn", Farzana Khatri, kỹ sư hệ thống trưởng kiêm thành viên cấp cao của Nhóm Truyền thông Quang học và Lượng tử thuộc Phòng thí nghiệm Lincoln, cho biết trên trang MIT.
Với Artemis II, NASA lần đầu thử nghiệm Hệ thống liên lạc quang học Orion Artemis II (O2O) cho một nhiệm vụ có người lái ngoài không gian. Giải pháp do Phòng thí nghiệm Lincoln thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) phối hợp với Trung tâm không gian Goddard thuộc NASA phát triển, có khả năng truyền dữ liệu băng thông cao hơn từ không gian so với các hệ thống tần số vô tuyến (RF) truyền thống. O2O dùng chùm tia laser để gửi video và hình ảnh độ phân giải cao về bề mặt Mặt Trăng xuống Trái Đất với tốc độ lên tới 260 Mb/giây (Mbps).
Ngoài ra, Artemis II còn liên lạc dựa vào Mạng không gian sâu (DSN) - mạng lưới toàn cầu gồm ba ăng-ten vô tuyến lớn đặt tại California, Australia, Tây Ban Nha.
Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội), bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Ngoài O2O, nhiều công nghệ trên tàu Orion cũng lần đầu được thử nghiệm ngoài không gian. Đây còn là chuyến bay có người lái đầu tiên của SLS, tên lửa mạnh nhất do NASA chế tạo, và tàu Orion. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Trong hơn một thập kỷ qua, Apple và Samsung đã có những cuộc đối đầu căng thẳng liên quan đến bằng sáng chế, quyền thiết kế và thị phần. Giờ đây, Apple đang cố tiếp cận dữ liệu nội bộ của Samsung để chứng minh iPhone không thống trị thị trường, động thái vấp phải rào cản pháp lý từ Hàn Quốc.
Vào tháng 3.2024, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đệ đơn kiện Apple, cùng với sự hỗ trợ của một liên minh các tiểu bang. Họ cáo buộc Apple sử dụng các tính năng của iPhone, quy tắc của App Store và các hạn chế đối với ứng dụng của bên thứ ba để bóp nghẹt cạnh tranh và củng cố thế độc quyền.
Để chống lại cáo buộc, Apple cho rằng các tài liệu nội bộ của Samsung có thể chứng minh tần suất người dùng chuyển từ iPhone sang Android và mức độ cạnh tranh thực sự trên thị trường smartphone. Chi tiết này sẽ giúp chính sách của Apple ít bị chỉ trích hơn.
Apple đã nhờ đến chi nhánh của Samsung tại Mỹ trong việc chứng minh lập luận của mình, nhưng Samsung chỉ đáp lại rằng dữ liệu liên quan nằm ở Hàn Quốc. Để tiếp cận thông tin này, Apple đã đệ đơn theo Công ước La Hay về thu thập chứng cứ ở nước ngoài, cho phép các tòa án Mỹ yêu cầu bằng chứng từ các thực thể nước ngoài. Tuy nhiên, ngay cả khi tòa án Mỹ chấp thuận, yêu cầu vẫn cần phải được phê duyệt bởi tòa án Hàn Quốc, nơi có quy trình riêng để bác bỏ.
Tóm lại, Apple đang theo đuổi Samsung qua các kênh pháp lý quốc tế nhằm tìm kiếm bằng chứng cho thấy hoạt động của họ không nhằm độc quyền trên thị trường. Cuộc chiến pháp lý này không chỉ là một phần trong cuộc cạnh tranh giữa hai gã khổng lồ công nghệ mà còn phản ánh những thách thức trong việc duy trì sự cạnh tranh trong ngành công nghiệp smartphone.
