Nhà Trắng đăng ảnh “Trái Đất lặn'”(Earthset) trên X, kèm theo chú thích: “Nhân loại nhìn từ phía bên kia. Bức ảnh đầu tiên từ phía xa của Mặt Trăng, chụp từ tàu Orion khi Trái Đất khuất sau đường chân trời Mặt Trăng”.
NASA sau đó đăng lại bài viết và giải thích, phi hành đoàn Artemis II chụp cảnh tượng Trái Đất lặn vào ngày 6/4/2026, trong lúc bay vòng qua Mặt Trăng. Cơ quan này nhận xét, bức ảnh gợi nhớ đến ảnh Trái Đất mọc (Earthrise) mang tính biểu tượng mà phi hành gia Bill Anders chụp 58 năm trước, khi phi hành đoàn Apollo 8 bay quanh Mặt Trăng.
Ngoài ảnh Trái Đất lặn, NASA cũng công bố ảnh nhật thực chụp từ góc nhìn của phi hành đoàn Artemis II. Nhà Trắng chia sẻ bức ảnh trên X và viết: “Nhật thực toàn phần ngoài Trái Đất. Nhìn từ quỹ đạo Mặt Trăng, Mặt Trăng che khuất Mặt Trời, tạo nên cảnh tượng mà hiếm ai trong lịch sử nhân loại được chứng kiến”.
Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II bay vòng qua Mặt Trăng vào rạng sáng nay theo giờ Hà Nội, tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km.
Lúc bay qua phía sau Mặt Trăng, các phi hành gia chứng kiến “Trái Đất lặn” – khi hành tinh xanh khuất sau Mặt Trăng theo tầm nhìn từ tàu Orion – khoảng 18h41 ngày 6/4 (5h44 ngày 7/4 giờ Hà Nội). Vài phút sau, tín hiệu vô tuyến và laser – vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion và Trái Đất – cũng bị Mặt Trăng chặn lại, dẫn đến gián đoạn liên lạc. Phi hành đoàn trải qua khoảng 40 phút mất kết nối với Trái Đất.
Sau thời gian này, tàu Orion ra khỏi phía sau Mặt Trăng, cho phép phi hành đoàn tiếp tục chứng kiến cảnh tượng “Trái Đất mọc” – hành tinh xanh xuất hiện trở lại từ rìa Mặt Trăng. Điều này cũng kèm theo liên lạc được khôi phục.
Ngoài ra, khoảng 20h35 ngày 6/4 (7h35 giờ Hà Nội), Mặt Trời đi qua phía sau Mặt Trăng theo góc nhìn của phi hành đoàn. Lúc này, tàu Orion đã đi vào vùng tối, có thể quan sát nhật thực toàn phần. Thời gian quan sát nhật thực trên tàu Orion kết thúc vào 8h32 (giờ Hà Nội).
Trong chuyến bay qua phía sau Mặt Trăng, phi hành đoàn Artemis II cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Trước đó, tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) tàu Orion rời bệ phóng đưa bốn phi hành gia Artemis II bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Phi hành đoàn được ví “đại diện cho thế giới”, khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ lên Mặt Trăng.
Theo quy định mới tại Thông tư 08/2026/TT-BKHCN chính thức có hiệu lực từ ngày 15.4, các doanh nghiệp viễn thông sẽ tiến hành rà soát và gửi tin nhắn thông báo đến những thuê bao có thông tin chưa trùng khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc chưa thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt. Kể từ thời điểm nhận thông báo, chủ thuê bao có quỹ thời gian từ 30 đến 60 ngày để hoàn tất việc đối soát và cập nhật dữ liệu.
Cụ thể, nếu vượt quá thời hạn trên mà không có sự phối hợp từ phía người dùng, nhà mạng sẽ áp dụng biện pháp đầu tiên là tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi (khóa một chiều). Ở giai đoạn này, thiết bị bị chặn toàn bộ cuộc gọi và tin nhắn gửi đi, nhưng vẫn duy trì khả năng nhận cuộc gọi đến và nhận mã OTP. Để khôi phục dịch vụ, người dùng có thể tự thao tác đối soát thông tin và quét sinh trắc học trực tuyến qua ứng dụng VNeID, ứng dụng của nhà mạng (My Viettel, My VNPT, My Mobifone) hoặc đến trực tiếp các điểm giao dịch.
Trong trường hợp tiếp tục bỏ qua yêu cầu chuẩn hóa ở giai đoạn một, thuê bao sẽ bị chuyển sang trạng thái khóa liên lạc hai chiều. Lúc này, thiết bị hoàn toàn bị cắt đứt kết nối mạng di động. Đáng chú ý, từ thời điểm này các phương thức mở khóa trực tuyến (qua ứng dụng trên điện thoại di động) sẽ không còn hiệu lực. Chủ thuê bao bắt buộc phải mang căn cước công dân gắn chip hoặc hộ chiếu đến trực tiếp điểm giao dịch để nhân viên đối chiếu dữ liệu và mở lại dịch vụ.
Giai đoạn cuối cùng của lộ trình xử lý là thu hồi số. Người dùng chỉ có tối đa 5 ngày kể từ thời điểm bị khóa hai chiều để thực hiện các thủ tục phục hồi. Quá thời hạn trên, nhà mạng sẽ chính thức thanh lý hợp đồng và thu hồi số thuê bao vĩnh viễn.
Bên cạnh lộ trình khóa SIM, Thông tư 08/2026 cũng bổ sung quy định kiểm soát kỹ thuật nghiêm ngặt đối với hành vi thay đổi thiết bị đầu cuối. Cụ thể, khi phát hiện thao tác tháo lắp SIM sang một điện thoại khác, hệ thống sẽ tự động yêu cầu người dùng quét khuôn mặt để xác minh chính chủ. Nếu thao tác này không được hoàn tất trong vòng 2 giờ, SIM sẽ bị khóa.
Đối với cá nhân đứng tên nhiều số di động, quy định mới làm rõ việc mã OTP xác thực sẽ chỉ được gửi mặc định về số thuê bao đầu tiên đã hoàn tất quy trình minh bạch thông tin. Riêng với nhóm khách hàng nước ngoài, nếu đã được cấp định danh điện tử tại Việt Nam, thao tác xác thực có thể thực hiện trực tuyến qua VNeID; trường hợp chưa có, nhóm khách hàng này cần dùng hộ chiếu để xác minh trực tiếp tại các cửa hàng viễn thông.
Để tránh rủi ro gián đoạn liên lạc, cơ quan quản lý khuyến nghị người dân chủ động kiểm tra tình trạng thông tin thuê bao đang sử dụng. Việc tra cứu có thể thực hiện thông qua ứng dụng VNeID hoặc bằng cách nhắn tin theo cú pháp TTTB [Số Căn cước công dân/Chứng minh nhân dân] gửi tổng đài 1414. Phương thức nhắn tin được áp dụng chung cho tất cả nhà mạng.
Sáng 17/4, đại diện doanh nghiệp cho biết vừa thử nghiệm thành công hai công nghệ truy nhập Internet quang thế hệ mới là 25G PON và 50G PON. Trong đó, với công nghệ 25G PON, tốc độ thực tế đạt 21 Gb/giây, trong khi với công nghệ 50G PON, họ đạt 41 Gb/giây.
Với tốc độ này, một bộ phim 4K dung lượng khoảng 25 GB, đường truyền 41 Gbps có thể tải xong chỉ trong khoảng 5-6 giây trong điều kiện lý tưởng, hay một game, video 8K dung lượng 100 GB hoặc bộ dữ liệu AI vài chục GB, thời gian tải có thể được rút xuống chỉ còn vài giây đến vài chục giây.
25G PON và 50G PON là các công nghệ mạng quang thụ động (PON) thế hệ tiếp theo, cung cấp tốc độ truy cập Internet cực cao, trên lý thuyết có thể đạt lần lượt 25 Gbps và 50 Gbps. Tốc độ này vượt xa giới hạn của các công nghệ hiện tại như GPON (2,5 Gbps) hay XGS-PON (10 Gbps).
Việc nâng băng thông lên ngưỡng hàng chục Gbps thường gặp các thách thức về năng lực làm chủ bài toán đo kiểm và tối ưu hệ thống. "Với kết quả này, Viettel trở thành nhà mạng đầu tiên tại Việt Nam thử nghiệm thành công các công nghệ siêu băng rộng, bám sát lộ trình triển khai của những tập đoàn viễn thông hàng đầu thế giới", đại diện Viettel nói, cho rằng việc thử nghiệm thành công ban đầu cho thấy khả năng đảm bảo mạng lưới của kỹ sư Việt đã có thể song hành với các quốc gia tiên phong.
Về mặt ứng dụng, việc làm chủ công nghệ như 25G, 50G PON được cho là có thể mang lại giá trị trực tiếp cho cả người dùng cá nhân hay doanh nghiệp. Hạ tầng này có thể mở ra các ứng dụng mới như video chất lượng 8K, các ứng dụng thực tế ảo mở rộng (XR), duy trì sự ổn định tuyệt đối cho dịch vụ ngay cả trong những khung giờ cao điểm tại các khu vực mật độ dân cư lớn.
Đối với các tổ chức, đây được kỳ vọng là hạ tầng then chốt để vận hành các mô hình nhà máy thông minh, bản sao số, hay điều khiển thiết bị từ xa theo thời gian thực với độ trễ gần như bằng không. Các doanh nghiệp có thể vượt qua các rào cản về băng thông trước đây để thực hiện các ứng dụng liên quan đến khả năng đồng bộ dữ liệu đám mây, ứng dụng AI cần băng thông lớn.
Viettel chưa tiết lộ thời gian sẽ đưa công nghệ này vào thực tế, nhưng cho biết sau khi hoàn thiện các đánh giá về khả năng vận hành, họ sẽ đưa vào cung cấp các gói dịch vụ siêu băng thông từ 20 Gbps đến 40 Gbps cho các nhóm khách hàng có nhu cầu đặc thù, đồng thời tiếp tục nghiên cứu các cột mốc công nghệ cao hơn như 100G PON.
Nhà mạng này cũng nhấn mạnh việc thành công trong phòng thí nghiệm thời điểm này sẽ là tiền đề cho việc tích hợp vào mạng lưới, sẵn sàng thích ứng với mọi kịch bản phát triển công nghệ số từ nay đến năm 2030.
"Đây là sự chuẩn bị cần thiết để hạ tầng viễn thông không trở thành điểm nghẽn trong bối cảnh mọi hoạt động của đời sống và kinh tế đang dịch chuyển mạnh mẽ lên môi trường số", đại diện nhà mạng cho biết.
Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA tuần này đăng lên mạng xã hội những hình ảnh về SER, cơ sở bên trong Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ Christopher C. Kraft Jr. thuộc Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston, trong quá trình triển khai nhiệm vụ Mặt Trăng Artemis II. Sau hai ngày, bài đăng trên X nhận gần 250.000 lượt xem và hàng trăm lượt đăng lại, trong khi trên Facebook, loạt ảnh cũng thu về 37.000 lượt thích cùng hơn 800 bình luận.
Tài khoản katetheowl chia sẻ một bức ảnh trên Threads và viết: "Chồng tôi chụp ảnh tại Phòng Đánh giá Khoa học (SER) trong quá trình phóng Artemis II. Tiến lên nào, các chị em (nhiều người trong số họ là nhà địa chất Mặt Trăng)". Bài đăng nhận hơn 32.000 lượt thích và hàng trăm bình luận.
Dưới bài đăng của katetheowl, bình luận được tương tác nhiều nhất thuộc về nữ diễn viên Mary Catherine Garrison. Cô viết: "Ôi trời, có rất nhiều phụ nữ".
Nhiều bình luận khác cũng bày tỏ sự thích thú khi thấy nhân viên nữ chiếm đa số. "Là một người cha có con gái đang tuổi thiếu niên và thích tìm hiểu cách mọi thứ vận hành, hình ảnh này của trung tâm điều khiển nhiệm vụ tại NASA khiến tôi rất vui. Gần như toàn là phụ nữ", người dùng hughietheliger cho biết.
Được NASA xây dựng riêng cho chương trình Artemis, SER hỗ trợ phòng điều khiển bay chính với các hoạt động khoa học về Mặt Trăng và quan sát thiên thể. SER được trang bị để diễn giải dữ liệu nhanh chóng, phối hợp phân tích, ra quyết định theo thời gian thực, phối hợp liền mạch giữa các nhóm khoa học và vận hành.
Tháng 6 năm ngoái, nhóm khoa học Mặt Trăng Artemis II đã chạy mô phỏng nhiệm vụ lần đầu tiên tại căn phòng mới hoàn thành này. Họ sử dụng mô phỏng để thử nghiệm cách phối hợp vận hành các hoạt động khoa học trong Artemis II cũng như những nhiệm vụ chở người đến Mặt Trăng khác trong tương lai.
Trước đó, vào tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội), tàu Orion rời bệ phóng, đưa bốn phi hành gia tới Mặt Trăng, đánh dấu chuyến bay có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Chuyến bay kéo dài khoảng 10 ngày, được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, vốn hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Trong thời gian này, phi hành đoàn thực hiện nhiều quan sát, chụp ảnh và ghi chép lại để hoàn thành các mục tiêu khoa học, đồng thời thu thập thông tin cho kế hoạch đổ bộ vài năm tới.
