Bộ Tư pháp đang đề xuất thí điểm chế định luật sư công tại 8 bộ (gồm Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp – Môi trường) và UBND 10 tỉnh, thành phố (Quảng Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Đồng Nai, Bắc Ninh, Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ).
Việc thí điểm luật sư công là cần thiết nhằm tăng khả năng kiểm soát tính hợp pháp của các quyết định hành chính trước khi ban hành, đẩy mạnh việc tham gia tố tụng hành chính để bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, đồng thời tăng khả năng giải quyết các tranh chấp quốc tế và giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng nên mở rộng phạm vi thí điểm đối với Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, thay vì chỉ với 18 đơn vị như đề xuất của cơ quan soạn thảo.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ nhiệm Cơ quan truyền thông Liên đoàn Luật sư Việt Nam , Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, dẫn điều 9 Hiến pháp quy định MTTQ Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài.
MTTQ Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; thể hiện ý chí, nguyện vọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; phản ánh ý kiến, kiến nghị của nhân dân đến các cơ quan nhà nước; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Theo ông Hậu, các chức năng trên của MTTQ Việt Nam đều đòi hỏi mỗi cá nhân, tổ chức được giao nhiệm vụ phải thực sự am hiểu về pháp luật. Việc thí điểm luật sư công, một đội ngũ pháp lý chuyên nghiệp, sẽ giúp hoạt động của khối mặt trận chuyên nghiệp, chất lượng hơn.
Chẳng hạn hoạt động giám sát, phản biện xã hội, liên quan trực tiếp đến lợi ích công cộng, tác động đến chính sách pháp luật và các quyết định quản lý nhà nước. Do đó, thận trọng, chính xác, hiệu quả là những yếu tố bắt buộc cần có.
Dự thảo quy định luật sư công phải đảm bảo rất nhiều tiêu chí như: trình độ cử nhân luật trở lên, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ việc pháp lý phức tạp, đã được đào tạo luật sư công… Những phẩm chất này của luật sư công chắc chắn sẽ giúp hoạt động giám sát, phản biện trở nên hiệu quả hơn.
Một khía cạnh khác là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người dân, nhất là người yếu thế. Ông Hậu cho rằng nên mở rộng vai trò của luật sư công trong việc tăng cường tiếp cận công lý cho các đối tượng chính sách, thay vì giới hạn ở bảo vệ quyền, lợi ích của cơ quan nhà nước. Nếu nhìn nhận ở góc độ này, việc thí điểm luật sư công với khối mặt trận là hoàn toàn phù hợp cả về chức năng và bối cảnh, khi Liên đoàn Luật sư Việt Nam cùng các tổ chức luật sư đã quy tụ về MTTQ Việt Nam.
Theo ông Lưu Anh Cường, Giám đốc Công ty luật Thái Dương FDI Hà Nội, Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật nhấn mạnh yêu cầu “phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam, sự tham gia rộng rãi, thực chất của người dân, tổ chức, doanh nghiệp trong xây dựng và thi hành pháp luật”. Nội dung trên cho thấy khi bàn về nâng cao chất lượng thi hành pháp luật, Đảng không chỉ đặt trọng tâm ở cơ quan quản lý nhà nước, mà còn đặt trọng tâm ở các chủ thể giám sát và phản biện việc thực thi pháp luật.
Tại dự thảo của Bộ Tư pháp, danh sách thí điểm luật sư công gồm 18 đơn vị, tập trung phần lớn vào khối hành pháp. Điều này dẫn tới hệ quả là kết quả thí điểm dù có giá trị nhưng sẽ chủ yếu cho thấy cách luật sư công vận hành trong bộ, ngành và chính quyền địa phương, chưa chắc phản ánh đầy đủ tác dụng của chế định này trong các thiết chế có chức năng quan trọng khác, nhất là giám sát, phản biện xã hội.
Thực tế cho thấy các thiết chế thuộc khối mặt trận và tổ chức chính trị – xã hội ở Trung ương có tính chất hoạt động khác đáng kể so với bộ, ngành và chính quyền địa phương. Bộ, ngành và UBND chủ yếu thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong khi Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị – xã hội vừa là chủ thể trong hệ thống chính trị, vừa có vai trò giám sát, phản biện xã hội, tiếp công dân, tham gia công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh kiến nghị của nhân dân và trong nhiều trường hợp là đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức mình hoặc của các nhóm xã hội mà mình đại diện.
So sánh về nhu cầu pháp lý, ở cơ quan hành chính thường gắn với quản lý, điều hành, xử lý tranh chấp, tham gia tố tụng hoặc giải quyết rủi ro pháp lý trong hoạt động công vụ. Còn ở khối mặt trận và tổ chức chính trị – xã hội thường gắn nhiều hơn với giám sát, phản biện và các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn như đã nêu.
Như vậy, nếu chỉ thí điểm trong một loại môi trường, kết quả thu được chủ yếu phản ánh môi trường đó. Trong khi đó, để quyết định có nên luật hóa mô hình luật sư công hay không thì không nên dừng lại ở việc xem xét mô hình này có vận hành được hay không mà cần biết nó phù hợp với loại thiết chế nào, phát huy tác dụng mạnh nhất ở đâu và bộc lộ vướng mắc gì trong từng bối cảnh khác nhau.
Điều quan trọng nữa, ông Lưu Anh Cường cho rằng, dự thảo nghị quyết quy định phạm vi hoạt động của luật sư công gồm tham gia tố tụng với tư cách là luật sư hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị; tư vấn pháp luật; đại diện trong giải quyết tranh chấp trong nước và quốc tế; tư vấn xử lý các vấn đề pháp lý của dự án kinh tế – xã hội; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài…
Đối chiếu nội dung trên với thực tế hoạt động của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và cơ quan Trung ương của một số tổ chức chính trị – xã hội, có thể thấy nhiều điểm giao nhau khá rõ. Đơn cử giám sát và phản biện xã hội, hoạt động này đòi hỏi không chỉ trách nhiệm chính trị mà còn cần cả khả năng đọc hồ sơ, hiểu quy trình pháp luật, nhận diện rủi ro hoặc dấu hiệu bất cập, từ đó chuyển ý kiến giám sát thành lập luận pháp lý có sức nặng hơn. Luật sư công rõ ràng đáp ứng tốt yêu cầu.
Đặc biệt, dự thảo quy định luật sư công được quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền cho sao chép hoặc cung cấp tài liệu, chứng cứ liên quan đến vụ việc mà họ đang giải quyết. Nếu thí điểm luật sư công với khối mặt trận, việc đọc, xác định tài liệu then chốt, nhận diện mâu thuẫn pháp lý, đối chiếu hồ sơ, làm rõ điểm cần kiến nghị hoặc phản biện có thể được thực hiện bài bản hơn, từ đó nâng cao chiều sâu pháp lý cho những quyền năng giám sát, phản biện vốn đã được Hiến pháp và luật trao.
Ngoài ra, không ít vụ việc kéo dài thường đi qua kênh mặt trận hoặc tổ chức chính trị – xã hội trước, hoặc ít nhất các tổ chức này cũng tham gia kiến nghị, giám sát và đối thoại. Nếu có lực lượng luật sư công, chất lượng tham gia sẽ được nâng lên theo hướng có căn cứ pháp lý rõ hơn, kiến nghị chính xác hơn, đồng thời nhận diện đúng trọng tâm tranh chấp sớm hơn.
Hay như việc khối mặt trận và tổ chức chính trị – xã hội cũng có tài sản công, trụ sở, hợp đồng, quan hệ lao động và có thể phát sinh tranh chấp hoặc vấn đề pháp lý. Một lực lượng pháp lý chuyên trách có thể tạo ra khác biệt về chiều sâu chuyên môn, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của chính tổ chức mình.
Nhiều năm qua, cuộc sống của hàng chục hộ dân tại khu phố Hữu Chiến, phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long (trước đây là huyện Phú Tân, tỉnh Bến Tre) bị đảo lộn bởi sự xuất hiện của xưởng sản xuất than gáo dừa nằm trên nhiều thửa đất nông nghiệp liền kề của bà N.T.T (ngụ TP.HCM). Các thửa đất này do 2 người nước ngoài đứng tên hợp đồng thuê đất với bà T., thời gian thuê 15 năm.
Theo phản ánh của người dân địa phương, xưởng sản xuất than gáo dừa này hoạt động bất kể ngày đêm. Khi xưởng hoạt động, những cột khói đen kịt, mùi nồng nặc và tiếng ồn chát chúa từ máy móc vang vọng ra hàng trăm mét, trở thành nỗi ám ảnh của bà con.
Bà N.T.T.N (58 tuổi) bức xúc: "Tiếng ồn từ máy móc là dữ lắm, ồn như máy chà lúa vậy. Mùa mưa thì khói nghẹt ống xả, tro xỉ bay tứ tung, rơi vãi khắp nhà cửa, vườn dừa. Chỉ cần lấy tay quẹt một cái trên sàn nhà hoặc chân không mang dép là bụi than bám đen thui luôn. Bởi vậy, nhà tôi phải đóng cửa quanh năm, phơi quần áo còn không được, đứa cháu nội ho sốt suốt, bỏ học hoài và phải định kỳ đi khám và điều trị bệnh phổi tại Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch ở TP.HCM. Báo chính quyền xuống nhưng rồi đâu lại vào đó".
Nhà gần xưởng sản xuất than gáo dừa, bà N.T.L.D (53 tuổi) cho biết ở đây ai cũng chung cảnh ngộ khổ sở vì ô nhiễm bụi than, thậm chí đứng trong nhà còn phải đeo khẩu trang. "Bà con nhiều lần kiến nghị, phản ánh và chính quyền nói công ty này hoạt động sai. Thế nhưng, càng ngày càng thấy nhà xưởng phát triển, tuyển thêm công nhân" - bà D. thở dài.
Và như thế, hơn 3 năm qua, hàng chục hộ dân ở cạnh xưởng sản xuất này phải sống trong cảnh "cửa đóng then cài" bởi bụi than bay tứ tung và tiếng động cơ ù tai.
Theo tài liệu PV Thanh Niên có được, Công ty TNHH SX-XNK Bách Gia (khu phố Hữu Chiến, phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long) có tiền thân là Công ty TNHH Runtoo do bà N.T.D (ngụ tại địa phương) làm đại diện pháp luật. Sau khi người dân phản ánh, chính quyền địa phương kiểm tra xử phạt hành chính do sai phạm trong lĩnh vực đất đai và buộc tháo dỡ công trình trái phép, nhưng công ty chỉ đóng phạt chứ không tháo dỡ và tiếp tục sản xuất.
Năm 2024, Công ty Runtoo bị tuyên án phải trả nợ cho 2 khách hàng với tổng giá tiền hơn 1 tỉ đồng. Ngày 26.10.2024 (trước ngày thi hành án), Công ty Runtoo đã làm hợp đồng bán thanh lý toàn bộ tài sản cho bà N.T.N.A (ấp Kinh Cũ, xã Phong Nẫm, tỉnh Vĩnh Long). Ngày 29.10.2024, Công ty Runtoo đã liên hệ và được Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bến Tre (nay là Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long) chấp nhận thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Đến nay, vụ án này vẫn chưa thi hành án được.
Sau đó, bà N.T.N.A được Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Bến Tre (cũ) cấp đăng ký kinh doanh cho Công ty TNHH dừa Phượng Hoàng Bến Tre có địa chỉ tại nhà của bà ở ấp Kinh Cũ, xã Phong Nẫm. Thực tế, công ty không có bất cứ nhân sự, biển hiệu hay tài sản gì đặt tại nhà bà N.T.N.A mà hoàn toàn đặt tại địa điểm sản xuất - trên 5 thửa đất nông nghiệp liền kề ở khu phố Hữu Chiến.
Trao đổi với PV Thanh Niên, bà N.T.N.A khẳng định từ đầu tới cuối bà chỉ là công nhân bình thường làm việc tại xưởng sản xuất này. Toàn bộ hoạt động sản xuất và cả việc ký tên mua tài sản Công ty Runtoo và đứng tên người đại diện pháp luật của Công ty TNHH dừa Phượng Hoàng Bến Tre đều do 2 người nước ngoài - chủ thật sự của doanh nghiệp này chỉ đạo toàn diện.
"Sau khi thấy người dân phản ứng quá, chính quyền thì mời lên liên tục nên tôi sợ lắm. Và không cần sự đồng ý của 2 người nước ngoài là chủ công ty, tôi đã lên phường Phú Tân và được hướng dẫn các thủ tục làm việc với Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long để thôi vai trò người đại diện pháp luật, cho dừng trên giấy tờ về các hoạt động liên quan xưởng than và tôi cũng nghỉ làm công nhân cho 2 người nước ngoài này", bà N.T.N.A cho biết.
Thế nhưng, sau khi bà N.T.N.A rút, người dân tiếp tục phản ánh lên UBND phường Phú Tân rằng xưởng sản xuất than gáo dừa vẫn tiếp tục hoạt động. Kết quả kiểm tra hồi đầu tháng 4.2026 của UBND phường Phú Tân cho thấy, địa điểm kinh doanh này lại có giấy phép mới do Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long cấp với tên gọi Công ty TNHH SX-XNK Bách Gia, do một người Việt đứng tên. Công ty vẫn sản xuất như cũ và xả bụi than, gây tiếng ồn suốt ngày đêm khắp khu phố Hữu Chiến.
Theo UBND phường Phú Tân, suốt hơn 3 năm sản xuất tại các thửa đất nông nghiệp, dù pháp nhân và người đại diện pháp luật khác nhau nhưng điểm chung của xưởng sản xuất than gáo dừa này là sai phạm toàn diện: sử dụng đất sai mục đích, sản xuất không có giấy phép về môi trường, không phòng cháy chữa cháy, xây nhà xưởng sản xuất trên đất nông nghiệp, bị phạt và buộc tháo dỡ trả lại hiện trạng nhiều lần nhưng chẳng những không thực hiện mà còn mở rộng quy mô.
Một lãnh đạo UBND phường Phú Tân cho hay cơ quan này đã có văn bản gửi Điện lực Phú Túc không thống nhất ký kết hợp đồng mua bán điện với các pháp nhân mới và đề nghị ngưng cung cấp điện đối với các pháp nhân sản xuất than gáo dừa tồn tại trên các thửa đất của bà N.T.T.
UBND phường Phú Tân cũng có văn bản đề nghị Sở Tài chính tạm dừng cấp phép và phối hợp chặt chẽ với UBND phường để hậu kiểm cẩn trọng đối với các hồ sơ liên quan đến các thửa đất của bà T., nơi xưởng sản xuất than gáo dừa đang hoạt động.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chánh văn phòng, người phát ngôn của UBND tỉnh Vĩnh Long, khẳng định với PV Thanh Niên rằng ông sẽ tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh để xem xét, chỉ đạo các cơ quan có liên quan báo cáo rõ quá trình hoạt động của pháp nhân này; đồng thời sẽ xử lý triệt để các sai phạm để đảm bảo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và trả lại không khí trong lành cho người dân khu phố Hữu Chiến.
Ngày 17/4, lực lượng quy tập tìm thấy xương, răng cùng nhiều di vật của bộ đội trong hang đá tại khu vực núi Chư Pa (làng Doch 1). Riêng đợt này, 6 hài cốt được phát hiện.
Sáu hài cốt vừa phát hiện nằm cách vị trí 12 hài cốt được tìm thấy trước đó hàng chục mét, sau tin báo của người dân.
Tại hiện trường, lực lượng chức năng ghi nhận nhiều di vật gắn với sinh hoạt và chiến đấu của bộ đội như tăng, võng, vải dù, băng đạn AK, cúc áo, đế dép cao su, dây thông tin, bàn chải, lọ thuốc, quân hiệu, bát sắt...
Theo thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, căn cứ tài liệu, khu vực núi Chư Pa từng là nơi hoạt động của một số đơn vị thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) giai đoạn 1966-1969.
Từ năm 2020 đến nay, lực lượng này đã tìm kiếm, quy tập được 64 hài cốt tại khu vực núi Chư Pa.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết hôm nay 17-4, thời tiết Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa vừa và rải rác có dông, có nơi mưa rất to, sau giảm mưa. Lượng mưa từ 20-40mm, có nơi mưa rất to trên 100mm.
Từ Quảng Trị đến TP Đà Nẵng và phía đông tỉnh Quảng Ngãi ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối và đêm mưa rào và dông vài nơi.
Cao nguyên Trung Bộ và các nơi khác ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối và đêm mưa rào, có nơi mưa to.
Nam Bộ ngày nắng gián đọan, nắng nóng thu hẹp hơn và chỉ xuất hiện vài nơi. Mưa có xu hướng tăng hơn, chiều tối mưa rào và dông rải rác ở miền Đông. Miền Tây mưa tập trung ở khu vực biên giới Tây nam và Cà Mau. Hôm nay có nơi có mưa vừa, mưa to, trong cơn dông đề phòng lốc sét và gió giật mạnh.
Ngoài ra do ảnh hưởng không khí lạnh lệch đông, khu vực bắc vịnh Bắc Bộ mưa rào và dông rải rác. Trong mưa dông khả năng có lốc xoáy, gió giật mạnh cấp 6-7 và sóng biển cao trên 2m.
Toàn bộ tàu thuyền hoạt động ở các khu vực trên đều có nguy cơ chịu tác động của lốc xoáy và gió giật mạnh.
TP Hà Nội nhiều mây, mưa rào và dông, có nơi mưa to (thời gian mưa tập trung vào đêm và sáng). Nhiệt độ thấp nhất 24-26 độ C, cao nhất 31-33 độ C.
Tây Bắc Bộ nhiều mây, mưa vừa, có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 22-26 độ C, cao nhất 29-32 độ C.
Đông Bắc Bộ nhiều mây, mưa vừa, có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 23-26 độ C, cao nhất 27-30 độ C.
Thanh Hóa đến Huế phía bắc nhiều mây, mưa vừa, có nơi mưa to; phía nam ngày nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C, cao nhất 33-36 độ C.
Duyên hải Nam Trung Bộ có mây, ngày nắng, riêng phía bắc có nơi nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 23-26 độ C, cao nhất 31-35 độ C.
Cao nguyên Trung Bộ có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng. Chiều tối và đêm mưa rào, có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 20-23 độ C, cao nhất 30-33 độ C.
Nam Bộ có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 25-28 độ C, cao nhất 32-35 độ C.
TP.HCM có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối mưa dông. Nhiệt độ thấp nhất 25-27 độ C, cao nhất 33-35 độ C.
