Báo Washington Post ngày 15/4 dẫn lời Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Lầu Năm Góc đang xem xét các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran hoặc “các chiến dịch trên bộ” nếu thỏa thuận ngừng bắn bị phá vỡ.
Khi được hỏi về hiện diện quân sự ngày càng tăng của Mỹ trong khu vực, bà Leavitt nói rằng Tổng thống Donald Trump “vẫn để ngỏ tất cả các phương án trong trường hợp Iran không từ bỏ tham vọng hạt nhân và đạt được một thỏa thuận có thể chấp nhận được đối với Mỹ”.
Cùng ngày, Hội đồng An ninh Nga cảnh báo khả năng Mỹ và Israel đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công trên bộ vào Iran.
“Mỹ và Israel có thể sử dụng các cuộc đàm phán hòa bình để chuẩn bị cho một chiến dịch trên bộ chống lại Iran”, Hội đồng An ninh Nga cảnh báo.
Theo Hội đồng An ninh Nga, đánh giá trên được đưa ra dựa trên thực tế rằng “Lầu Năm Góc tiếp tục củng cố lực lượng Mỹ trong khu vực” ngay cả khi các cuộc đàm phán đang diễn ra.
Hội đồng An ninh Nga nhận định Iran “vẫn sở hữu một kho vũ khí đáng kể”, có thể được sử dụng để đối phó với các động thái gây hấn tiếp theo của Mỹ và Israel.
“Nếu các cuộc đàm phán không đạt được các mục tiêu dự định, các hành động giao tranh có thể leo thang với cường độ lớn hơn sau 2 tuần”, tuyên bố của Hội đồng An ninh Nga cho biết.
Vòng đàm phán đầu tiên giữa Washington và Tehran, diễn ra tại Pakistan vào cuối tuần qua, đã không đạt được bước đột phá nào.
Các quan chức Iran đổ lỗi cho sự thất bại của các cuộc đàm phán là do “những yêu cầu phi thực tế” của phía Mỹ, nhưng vẫn bày tỏ sẵn sàng tiếp tục tìm kiếm một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc thảo luận tiếp theo có thể diễn ra tại cùng địa điểm “trong 2 ngày tới”.
Axios dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết Washington vẫn chưa đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran.
“Washington chưa chính thức đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn. Mỹ và Iran vẫn tiếp tục đàm phán để đạt được thỏa thuận”, quan chức Mỹ tiết lộ.
Tổng thống Trump cũng ra tín hiệu rằng ông không có ý định kéo dài thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần với Tehran, dự kiến hết hạn vào ngày 22/4.
Trước đó, truyền thông Mỹ đưa tin, các bên trung gian cho biết Mỹ và Iran sắp đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn. Theo các nguồn tin, Mỹ và Iran đã đồng ý về nguyên tắc với thỏa thuận.
Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei sau đó đã phủ nhận thông tin về thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn.
Iran cho biết họ đang tìm kiếm một giải pháp chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột chứ không chỉ gia hạn thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
Iran tuyên bố một thỏa thuận cuối cùng bao gồm việc đảm bảo rằng Mỹ và Israel sẽ không tái diễn các cuộc tấn công vào Iran trong tương lai, đồng thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt Iran và đảm bảo việc Iran làm giàu uranium cho mục đích hòa bình.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người dẫn đầu phái đoàn Tehran tại các cuộc đàm phán ở Islamabad, cảnh báo Iran sẵn sàng cho một cuộc tấn công trên bộ của quân đội Mỹ và sẽ trút hỏa lực vào lực lượng này.
Tehran cũng cảnh báo sẽ trả đũa bằng cách phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng ở các quốc gia Vùng Vịnh nếu xảy ra một cuộc tấn công trên bộ.
Trang tin Axios ngày 6-4 dẫn lời bốn nguồn tin từ Mỹ, Israel và khu vực nắm rõ vấn đề cho biết các cuộc đàm phán hiện xoay quanh một thỏa thuận gồm hai giai đoạn.
Trong đó, giai đoạn đầu là lệnh ngừng bắn 45 ngày nhằm có thêm "khoảng thở" để các bên thương lượng một giải pháp lâu dài.
Nếu đạt được tiến triển, giai đoạn hai sẽ là thỏa thuận chính thức nhằm kết thúc chiến tranh. Lệnh ngừng bắn cũng có thể được gia hạn nếu cần thêm thời gian đàm phán.
Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận trong ngắn hạn vẫn rất mong manh. Các nguồn tin nhận định khả năng đạt được một thỏa thuận tạm thời trong vòng 48 giờ tới là "rất thấp".
Dù vậy, đây được coi là nỗ lực cuối cùng để tránh kịch bản leo thang nghiêm trọng, trong đó Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, kéo theo nguy cơ trả đũa vào các cơ sở năng lượng và nước tại các quốc gia vùng Vịnh.
Các cuộc đàm phán đang được tiến hành thông qua các bên trung gian như Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời duy trì kênh liên lạc trực tiếp giữa đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Washington được cho là đã đưa ra một số đề xuất trong những ngày gần đây, nhưng phía Tehran vẫn chưa chấp nhận.
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất nằm ở hai vấn đề cốt lõi: việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới - và số phận kho uranium làm giàu ở mức cao của Iran.
Các bên trung gian cho rằng đây là những nội dung chỉ có thể giải quyết trong một thỏa thuận cuối cùng, thay vì trong giai đoạn ngừng bắn tạm thời.
Về phía Iran, các quan chức nước này tỏ ra đặc biệt thận trọng. Tehran đã nói rõ với các bên trung gian rằng họ không muốn rơi vào tình huống như Gaza hay Lebanon - nơi tồn tại lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa nhưng các cuộc tấn công vẫn có thể tái diễn bất cứ lúc nào.
Hai nguồn tin cho biết Iran sẽ không chấp nhận từ bỏ các "quân bài mặc cả" quan trọng như eo biển Hormuz hay chương trình hạt nhân, chỉ để đổi lấy một lệnh ngừng bắn kéo dài 45 ngày.
Do đó, các bên trung gian đang tìm cách xây dựng các biện pháp "tạo lòng tin", bao gồm khả năng Iran thực hiện các bước đi từng phần liên quan đến Hormuz và uranium, đổi lại là các cam kết từ phía Mỹ rằng lệnh ngừng bắn sẽ được đảm bảo và chiến sự không tái diễn.
Trong khi đó, áp lực thời gian đang gia tăng nhanh chóng. Tổng thống Trump đã đặt ra hạn chót buộc Iran phải mở lại eo biển Hormuz vào tối 7-4 giờ Mỹ (sáng 8-4 giờ Việt Nam), đồng thời cảnh báo sẽ tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu nếu không đạt được thỏa thuận.
Dù đã gia hạn thêm thời gian, ông Trump vẫn khẳng định Mỹ đang "đàm phán sâu" nhưng cũng để ngỏ khả năng hành động quân sự nếu các cuộc thương lượng với Tehran thất bại.
Theo một số nguồn tin, kế hoạch cho một chiến dịch không kích quy mô lớn của Mỹ - Israel nhằm vào các cơ sở năng lượng của Iran đã sẵn sàng, và việc gia hạn thời hạn chỉ nhằm tạo thêm "cánh cửa cuối cùng" cho ngoại giao.
Ngày 6-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa sẽ tiêu diệt Iran "chỉ trong một đêm" nếu Tehran không đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn chót là 20h tối 7-4 (giờ Mỹ).
Theo Đài BBC, Washington gần đây đã liên tục gây áp lực quân sự, cũng như ông Trump từng kêu gọi các nước tự bảo vệ tuyến vận tải, khiến nhiều quốc gia tại châu Á đã chủ động chọn con đường ngoại giao trực tiếp với Iran để đạt được các thỏa thuận riêng về việc lưu thông qua Hormuz, thay vì chờ đợi một giải pháp quân sự từ Mỹ.
Cụ thể, Pakistan hôm 28-3 thông báo rằng Iran đã đồng ý cho 20 tàu của nước này đi qua eo Hormuz. Ngoại trưởng Pakistan gọi đây là "cử chỉ tích cực và mang tính xây dựng", đồng thời nhấn mạnh: "Đối thoại, ngoại giao và các biện pháp xây dựng lòng tin là con đường duy nhất để tiến lên phía trước".
Iran cũng công khai hoan nghênh các tàu treo cờ Ấn Độ được đi qua eo biển. Đại sứ quán Iran tại Ấn Độ viết trên X: "Những người bạn Ấn Độ của chúng tôi hoàn toàn an toàn, không có gì phải lo lắng". Đáp lại, Ngoại trưởng Ấn Độ cho biết việc tàu chở dầu của nước này được lưu thông là kết quả của ngoại giao.
Trung Quốc - nước mua dầu Iran lớn nhất - cũng xác nhận một số tàu của họ đã đi qua eo biển, dù không nêu chi tiết. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy bất chấp xung đột, hàng triệu thùng dầu Iran (đang bị Mỹ trừng phạt) vẫn được vận chuyển tới Trung Quốc trong những tuần gần đây.
Kể từ khi chiến sự bùng nổ, Bắc Kinh đã duy trì quan hệ ngoại giao thân thiện với Tehran và cùng Pakistan nỗ lực làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn giữa các bên tham chiến.
Mới đây nhất, Ngoại trưởng Philippines cho biết Iran đã cam kết đảm bảo "hành trình an toàn, không bị cản trở và nhanh chóng" cho các tàu nước này, sau cuộc điện đàm được đánh giá là "rất hiệu quả" nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng và phân bón.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng các thỏa thuận hiện nay vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, chẳng hạn như chưa có thông tin cụ thể liệu các đảm bảo an toàn áp dụng cho toàn bộ tàu của một quốc gia hay chỉ một số chuyến cụ thể, hay việc các tàu có phải trả phí để được đi qua hay không.
Ví dụ, Công ty vận tải Mitsui OSK Lines cho biết một tàu Nhật Bản chở khí tự nhiên hóa lỏng cuối tuần qua đã an toàn đi qua eo biển Hormuz, nhưng không bình luận về việc có phải trả phí cầu đường hay không và làm thế nào thủy thủ đoàn đảm bảo được chuyến đi an toàn.
Malaysia cũng cho biết một số tàu chở dầu của họ đã được Iran cho phép đi qua miễn phí, nhưng chưa rõ liệu các tàu Malaysia khác có được hưởng bảo đảm tương tự hay không.
Ngoài ra, chuyên gia Roger Fouquet tại Đại học Quốc gia Singapore cũng nhận định Iran có thể đang "tách bạch giữa quan hệ đồng minh và mức độ tham gia thực tế vào xung đột", khi vẫn cho phép tàu của một số quốc gia có liên hệ với Mỹ - như trường hợp của Philippines - được lưu thông.
Do đó nhà kinh tế năng lượng Shi cho rằng dù các thỏa thuận này đánh dấu một bước tiến ngoại giao đáng chú ý, nhưng chúng chỉ giúp giảm áp lực ngắn hạn cho chuỗi cung ứng năng lượng, chưa phải là giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz khi chiến sự vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Hãng Yonhap ngày 6.4 dẫn lời Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung bày tỏ sự tiếc nuối về những vụ điều khiển UAV của các cá nhân xâm nhập không phận CHDCND Triều Tiên, cho rằng hành vi đó đã gây ra căng thẳng quân sự không cần thiết với Bình Nhưỡng.
Ông Lee đưa ra phát biểu trong một cuộc họp nội các, sau khi các công tố viên tuần trước đã truy tố 3 cá nhân bị cáo buộc điều khiển UAV vào Triều Tiên trong khoảng thời gian từ tháng 9.2025 đến tháng 1.2026.
Những người bị truy tố bao gồm một sinh viên hơn 30 tuổi, một nhân viên của Cơ quan Tình báo quốc gia và một sĩ quan quân đội.
"Mặc dù đây không phải là hành động của chính phủ chúng tôi, nhưng tôi bày tỏ sự tiếc nuối với phía Triều Tiên về căng thẳng quân sự không cần thiết do hành vi liều lĩnh như vậy gây ra", ông Lee nói.
Nhà lãnh đạo cho biết Hiến pháp Hàn Quốc cấm các hành động cá nhân mang tính khiêu khích Triều Tiên.
Hồi tháng 1, Triều Tiên tuyên bố rằng UAV xuất phát từ Hàn Quốc đã xâm phạm không phận, cáo buộc Seoul có hành động khiêu khích nghiêm trọng và cho biết đã bắn hạ các UAV đó, theo Reuters.
Hàn Quốc phủ nhận mọi sự liên quan của quân đội và đã tiến hành một cuộc điều tra chung giữa quân đội và cảnh sát, bước đầu dẫn đến việc các công tố viên truy tố một người đàn ông khoảng 30 tuổi với các tội danh bao gồm vi phạm luật hàng không và an ninh quốc gia liên quan các chuyến bay UAV trái phép.
Trong những tháng gần đây, Triều Tiên đã tuyên bố Hàn Quốc là quốc gia thù địch nhất và bác bỏ mọi nỗ lực hòa giải từ chính quyền của ông Lee.
