Zhang Jining đã dùng gần như toàn bộ số tiền tích lũy suốt 6 năm để thanh toán tiền thuê nhà 10 năm. “Tôi có cảm giác vừa lo vừa nhẹ nhõm”, cô nói.
Trước đó, vợ chồng cô dự định mua nhà tại Bắc Kinh, với ngân sách khoảng 4 triệu tệ. Tuy nhiên, với ngân sách đó, họ chỉ có thể mua căn hộ 60 m2, hai phòng ngủ và cách chỗ làm 30 phút di chuyển – một không gian quá chật chội. Bố mẹ hai bên đề nghị hỗ trợ tiền trả trước nhưng Zhang từ chối vì lo giá nhà giảm sẽ ảnh hưởng đến khoản tiết kiệm của cha mẹ, trong khi vẫn phải gánh khoản vay kéo dài nhiều năm.
“Nghĩ đến tiền lãi đủ mua một căn nhà ở thành phố, tôi thấy quá áp lực”, cô nói.
Sau nhiều lần tính toán, họ dừng kế hoạch mua nhà và chuyển sang thuê căn hộ ba phòng ngủ rộng 80 m2 trong khu tập thể trường đại học nơi Zhang làm việc. Giá thị trường khoảng 12.000 tệ mỗi tháng, nhưng khi thanh toán một chỉ còn 8.000 tệ, tương đương gần một triệu tệ cho 10 năm. Hợp đồng được bổ sung điều khoản bồi thường cao để hạn chế chủ nhà đột ngột chấm dứt hợp đồng trước hạn.
Tại Thượng Hải, Ding Yuyuan lại chọn phương án giữ nhà nhỏ và đi thuê nhà lớn. Năm 2020, vợ chồng cô mua căn hộ cũ 36 m2, giá 3 triệu tệ. Khoản trả góp hàng tháng tương đương tiền thuê nhà cùng mức. Kế hoạch đổi nhà rộng hơn của họ trở nên cấp bách khi đứa con sắp chào đời.
Trong khi đó, giá nhà tại Thượng Hải tăng mạnh. Giải pháp của họ là cho thuê căn hộ cũ với giá 5.000 tệ mỗi tháng và bù thêm 2.000 tệ để có không gian sống rộng hơn, điều kiện tốt hơn mà không phải gánh thêm khoản vay.
“Việc thuê nhà mới giúp chúng tôi linh hoạt hơn trong tài chính và không bị ràng buộc bởi biến động giá bất động sản”, Ding nói.
Tại Vô Tích, Shi Qi bán hai căn nhà vào năm 2024 sau khi nhận thấy thị trường giảm. Từ lúc đó, Shi không mua nhà nữa mà thuê biệt thự liền kề rộng 127 m2 với giá 3.500 tệ mỗi tháng. “Căn biệt thự tương tự có giá khoảng 2,8 triệu tệ, trong khi thuê 40 năm vẫn chưa hết 2 triệu tệ”, cô nói.
Nhà mới có phòng khách rộng, nhiều ánh sáng tự nhiên, mùa đông vẫn ấm nhờ nắng chiếu trực tiếp cả ngày. Ban công trở thành nơi cả gia đình uống trà và thư giãn. Hai con trai của Shi thích không gian mới đến mức luôn gọi đây là “căn phòng đẹp nhất từng ở”. Khoản tiền gửi tiết kiệm sau khi bán nhà cũng giúp gia đình giảm áp lực chi tiêu.
Li, môi giới bất động sản tại khu Vọng Kinh, Bắc Kinh, cho biết từ năm 2023 giá nhà tại khu vực này giảm 40-50%, trong khi giá thuê giảm khoảng 20%. Nhiều người có thu nhập 30.000-50.000 tệ mỗi tháng chọn bán nhà nhỏ hoặc không mua nhà mới, chuyển sang thuê căn hộ lớn hơn.
Anh từng hỗ trợ một cặp vợ chồng bán căn hộ hai phòng ngủ giá 5 triệu tệ và thuê căn ba phòng ngủ trong cùng khu với giá 12.000 tệ mỗi tháng, thay vì mua căn mới giá 8 triệu tệ. Họ dùng phần tiền còn lại để đầu tư và chi cho sinh hoạt.
Theo chuyên gia bất động sản, xu hướng “thuê nhà để cải thiện điều kiện sống” đang phổ biến trong nhóm trung lưu thành thị. “Thay vì dồn tiền vào một căn nhà, họ ưu tiên không gian sống và khả năng sử dụng vốn hiệu quả hơn”, cô nói.
Dù nhiều lợi ích, thuê nhà dài hạn vẫn tiềm ẩn rủi ro. Huahua, từng thuê nhà ở Đại Lý nhưng bị chủ nhà chấm dứt hợp đồng sớm khiến cô mất hơn 100.000 tệ tiền cải tạo.
Theo các môi giới, nhiều chủ nhà có quy định cấm nuôi thú cưng, cấm sửa chữa hoặc đặt mức bồi thường (nếu chấm dứt hợp đồng sớm) thấp, khiến người thuê dễ bị thiệt hại. Vì vậy, mọi người thường ưu tiên hợp đồng dài 5-10 năm, điều khoản bồi thường rõ ràng và giao dịch qua môi giới chính quy để đảm bảo quyền lợi.
Với một số người, thuê nhà không chỉ là bài toán tài chính mà còn thay đổi quan niệm sống. Zhang Yue đã bán bốn bất động sản tại nhiều thành phố và chuyển sang thuê biệt thự tại ngoại ô Hàng Châu với chi phí khoảng 200.000 tệ mỗi năm, trong khi giá trị căn nhà tương tự khoảng 15 triệu tệ.
Anh cho rằng việc thuê nhà giúp gia đình linh hoạt hơn trong cuộc sống và không bị ràng buộc. “Nếu sau này con đi học ở nơi khác, chúng tôi có thể chuyển đến đó thuê nhà”, anh nói.
Khoảng sân hơn 100 m2 được gia đình tận dụng trồng rau và nuôi thú cưng. Sau nhiều năm làm việc trong ngành Internet với cường độ cao, Zhang cho biết nhịp sống hiện tại giúp anh cân bằng.
Sự thay đổi này cho thấy quan niệm về nhà ở đang dịch chuyển trong tầng lớp trung lưu Trung Quốc. Thay vì coi nhà là tài sản bắt buộc phải sở hữu, nhiều người xem đó là một dịch vụ có thể sử dụng linh hoạt theo từng giai đoạn cuộc sống.
Thuê nhà không còn đồng nghĩa với tạm bợ, mà trở thành lựa chọn chủ động để tối ưu tài chính, nâng cao chất lượng sống và giảm áp lực dài hạn. Với nhiều người trẻ, căn nhà không còn là đích đến, mà chỉ là nơi để sống thoải mái trong từng giai đoạn của cuộc đời.
Bài viết "Môn đăng hộ đối thời hiện đại, người trẻ yêu và cưới cần thêm điều kiện trình độ học vấn, lối sống?" trên Tuổi Trẻ Online nhận về nhiều ý kiến của bạn đọc. Quan niệm về hôn nhân của người trẻ đã thay đổi rất nhiều.
"Môn đăng hộ đối" giờ không còn là chuyện nhà ai giàu hơn, ai có vị thế hơn, mà là chuyện hai con người có "cùng tần số" hay không. Và cái "tần số" đó, nhiều người trẻ gọi thẳng tên: tam quan.
Bạn đọc Anh Thư Nguyễn bày tỏ rất gọn quan điểm của mình: "Đối với người yêu thì ít nhất cũng cần có cùng tam quan (thế giới quan, nhân sinh quan và giá trị quan). Tam quan không phù hợp thì dễ cãi lộn, còn tương đồng thì dễ dàng thấu hiểu".
"Mình từng yêu một người rất giỏi, có định hướng rõ ràng, nhưng tụi mình không nói chuyện được với nhau. Mỗi lần chia sẻ là thấy như hai thế giới", bạn đọc Thiên Ân kể lại trải nghiệm khá điển hình.
Không chỉ trong lúc bình yên, mà khi sóng gió mới là lúc "tam quan" lộ diện rõ nhất. Bạn đọc Hoàng Cẩm Tú kể lúc vui vẻ thì ai cũng giống nhau, nhưng khi có vấn đề mới thấy rõ tam quan. Mình muốn ngồi lại giải quyết, còn người kia chọn né tránh.
Ở một góc nhìn khác, bạn đọc Nam Hai lại kéo câu chuyện về đúng trọng tâm: "Không nên quá quan tâm người kia kiếm bao nhiêu tiền hay học trường nào. Nhưng rất nên để ý cách họ nhìn nhận cuộc sống. Tiền bạc có thể kiếm thêm, bằng cấp có thể bù đắp, nhưng cách nhìn đời đã cài rồi thì rất khó gỡ".
Vì vậy, môn đăng hộ đối ngày nay, như bạn đọc Hoàng nhận xét, đang được tái định nghĩa: không còn là sự cân xứng về gia cảnh, mà là sự tương đồng về giá trị nội tại.
Bạn đọc Hằng gọi đó là tìm người cùng tần số, một cách nói rất đúng với thời đại. Bởi khi hai người cùng tần số, họ không cần nói quá nhiều vẫn hiểu nhau. Như câu chuyện của bạn đọc Dương Diễm Hằng:
"Có một lần tôi tăng ca tới gần nửa đêm, mệt tới mức không muốn nói chuyện với ai. Nhưng vẫn có người chờ mình về, mua sẵn ly nước, ngồi đó không nói nhiều. Những khoảnh khắc như vậy rất nhỏ thôi, nhưng đủ để mình tin là, giữa rất nhiều áp lực ngoài kia, tình yêu vẫn có chỗ đứng của nó".
Nhưng cũng có một lời cảnh báo nhẹ, từ bạn đọc Thái Hòa: "Đừng biến bảng tiêu chuẩn thành một cái lồng sắt khiến tình yêu không còn không gian để thở".
Trong rất nhiều bình luận, nhiều người bắt đầu nhìn thẳng vào một sự thật ít lãng mạn hơn: tình yêu có thể là gia vị, nhưng không phải là thứ nuôi sống một gia đình.
Như bạn đọc Quỳnh Hoa nói thẳng: "Tình yêu là gia vị, nhưng trình độ và thu nhập mới là củi lửa để giữ cho cái bếp gia đình luôn ấm".
Bạn đọc Thanh Hiền kể: "Sau mối tình 3 năm, tụi mình chia tay chỉ vì chuyện tiền bạc và cách sống. Không ai sai, chỉ là mình thích tiết kiệm, còn bạn ấy quen tiêu thoải mái. Lúc mới yêu, khác biệt là màu sắc. Nhưng khi bước vào đời sống chung, khác biệt đó trở thành áp lực".
Một câu hỏi của bạn đọc Thuận An khiến nhiều người phải suy ngẫm: "Thà cãi nhau về việc đi du lịch ở đâu còn hơn cãi nhau vì không có tiền mua tã cho con?".
Nói về vấn đề này, bạn đọc Thanh Son Do kể mình từng chứng kiến một cặp đôi chia tay sau 8 năm, không phản bội, không hết thương. Chỉ là hai đứa không còn thấy mình ở trong cùng một tương lai.
Song thực tế, nhiều người vẫn không muốn biến tình yêu thành một bài toán thu chi. Bạn đọc Ngô Trần Hữu Nghĩa nhắc lại một điều tưởng chừng đơn giản: "Cuộc sống có thể làm tình yêu trở nên nhỏ bé. Nhưng cũng chính tình yêu làm cho những ngày mệt mỏi trở nên dễ chịu hơn. Nói cách khác, tiền bạc giữ cho cuộc sống vận hành, nhưng tình yêu giữ cho nó… đáng sống".
Thậm chí, có người còn nhìn hôn nhân như một hành trình chưa hoàn thiện ngay từ đầu. Bạn đọc Dạ Nguyệt chia sẻ: "Nếu mọi thứ đều phải đủ chuẩn từ đầu thì còn gì là ý nghĩa của việc cùng nhau gây dựng".
Bạn đọc Lâm Bảo cũng bình luận đầy cảm xúc: "Điều quý nhất không phải là một mối quan hệ hoàn hảo, mà là việc mình đã từng dám bước vào một mối quan hệ, với tất cả sự chân thành".
Con số này không chỉ cho thấy mức độ phổ cập của công nghệ mà còn phản ánh một thực tế: không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của trẻ.
Theo đó, vấn đề vì thế không còn là "có nên cho trẻ dùng Internet hay không", mà là làm sao để trẻ an toàn trong một môi trường vừa rộng mở, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Không gian số mang đến cơ hội học tập, kết nối, phát triển kỹ năng. Nhưng đi kèm với đó là những nguy cơ ngày càng tinh vi như bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, xâm hại, nội dung độc hại, nghiện game, lệ thuộc mạng xã hội…
Như cảnh báo từ UNICEF, công nghệ có thể "ảo", nhưng những tổn thương mà trẻ em phải gánh chịu là hoàn toàn có thật . Một lời xúc phạm trên mạng có thể lặp lại vô hạn. Một hình ảnh bị phát tán có thể không bao giờ biến mất. Một cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành vi thao túng.
Điều đáng lo hơn là trẻ em bước vào thế giới đó khi chưa có đủ khả năng tự bảo vệ. Các em tò mò, dễ tin, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh.
Trong khi đó, chính thiết kế của các nền tảng lại hướng đến việc giữ chân người dùng càng lâu càng tốt, liên tục đề xuất nội dung, tạo vòng lặp tương tác.
Với người lớn, điều này đã khó kiểm soát; với trẻ em, đó là một "cái bẫy" tinh vi. Việc sử dụng Internet quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, hành vi, cảm xúc, thậm chí cả sự phát triển não bộ và kỹ năng xã hội.
Trước thực tế đó, nhiều ý kiến đề xuất cần hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội sớm. Đây là phản ứng dễ hiểu khi phụ huynh chứng kiến những rủi ro ngày càng rõ ràng. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, lệnh cấm không phải là lời giải trọn vẹn.
Trẻ em có thể tìm cách vượt rào, sử dụng tài khoản của người lớn, chuyển sang các nền tảng khác ít kiểm soát hơn. Khi đó, rủi ro không biến mất, mà chỉ chuyển sang những "vùng tối" khó nhận diện và khó can thiệp hơn.
Như nhiều chuyên gia nhận định, vấn đề không nằm ở việc trẻ có dùng Internet hay không, mà ở việc các em sử dụng như thế nào và có được chuẩn bị đủ kỹ năng hay chưa .
Thực tế cho thấy khoảng cách lớn nhất hiện nay không phải là tiếp cận công nghệ, mà là năng lực sử dụng an toàn.
Trẻ em online mỗi ngày, nhưng lại thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ, thiếu khả năng tự bảo vệ và thiếu cả nơi để tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp vấn đề.
Trong khi đó, nhiều phụ huynh và giáo viên vẫn chưa theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường số, dẫn đến khoảng trống trong việc đồng hành cùng trẻ.
Bảo vệ trẻ trên không gian mạng không thể là trách nhiệm của riêng gia đình, mà cần một hệ sinh thái nhiều tầng, với sự tham gia của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý.
Phía gia đình, điều quan trọng nhất không phải là kiểm soát tuyệt đối, mà là thiết lập quy tắc và duy trì đối thoại. Cha mẹ cần hiểu con mình đang làm gì trên mạng, sử dụng nền tảng nào, tiếp xúc với nội dung gì. Việc cài đặt công cụ quản lý là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều cốt lõi là xây dựng sự tin cậy để trẻ sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề, thay vì giấu kín.
Đối với nhà trường, giáo dục cần mở rộng sang kỹ năng công dân số. Trẻ cần được dạy cách ứng xử trên mạng, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, cách nhận diện tin giả, cách phản ứng khi bị bắt nạt hoặc tiếp cận bởi người lạ. Những kỹ năng này quan trọng không kém bất kỳ môn học nào trong thời đại số.
Trong khi đó, đối với doanh nghiệp công nghệ, trách nhiệm không thể chỉ dừng ở việc cung cấp nền tảng. Khi rủi ro xuất phát từ chính thiết kế hệ thống, các nền tảng cần chủ động xây dựng môi trường an toàn hơn: kiểm soát nội dung theo độ tuổi, cải thiện cơ chế báo cáo, tăng cường xác minh người dùng và cung cấp công cụ hỗ trợ phụ huynh.
Cũng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và hỗ trợ nạn nhân. Việt Nam đã có những bước tiến trong việc xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và tham gia các sáng kiến quốc tế nhưng trước tốc độ phát triển của công nghệ, các giải pháp cũng cần được cập nhật liên tục.
Quan trọng hơn cả, cần chuyển từ tư duy "ngăn chặn" sang "trao quyền". Trẻ em không thể bị tách khỏi thế giới số, nhưng có thể được trang bị để bước vào đó một cách an toàn. Khi có kỹ năng, có nhận thức và có sự hỗ trợ, các em không chỉ là đối tượng cần bảo vệ, mà trở thành chủ thể có khả năng tự bảo vệ mình.
Không gian mạng sẽ tiếp tục mở rộng và trẻ em sẽ tiếp tục hiện diện trong đó nhiều hơn. Do đó không phải là làm cách nào để cấm cản mà là làm sao để các em không bị tổn thương khi tham gia. Đây là sự thật không thể trì hoãn!
“Hôm sau lại lặp lại guồng quay như vậy. Cuối tuần tôi ở nhà nghỉ ngơi để “sạc năng lượng”, nhưng rồi đến thứ hai mọi thứ lại tiếp diễn như cũ”, Thảo Vy (23 tuổi, TP.HCM) kể. Cô tự hỏi mình có đang lãng phí tuổi 23-24 không.
Trúc Linh (24 tuổi, TP.HCM) làm việc theo ca từ 7h30 đến 16h30, những ngày tăng ca có thể kéo dài đến 20h, thậm chí có tuần làm từ 14h đến 22h. Cuối tuần, cô tranh thủ bán thêm trà sữa để tăng thu nhập.
Lịch trình bận rộn, chưa lập gia đình, Trúc Linh vẫn cảm thấy cuộc sống không hề nhàm chán. Ngược lại, chính vòng lặp công việc đó mang lại cho cô niềm vui vì có thể kiếm tiền, chăm lo và dành những điều tốt đẹp cho ba mẹ cũng như người thân.
“Ý nghĩa cuộc sống không nằm ở việc phải khác biệt hay “bứt phá”, mà ở việc sống có mục tiêu và trân trọng những gì mình đang làm”, Linh bày tỏ.
Còn Quỳnh Chi (28 tuổi, Hà Nội) có con nhỏ được ông bà hỗ trợ chăm sóc ở quê. Mỗi ngày cô đi làm từ 8h30, tan làm lúc 17h30 rồi tiếp tục đi học văn bằng hai.
Khoảng 20h45 cô tan học, đến 21h45 về nhà, sau đó ăn uống, tắm rửa và nghỉ ngơi. Lịch học kéo dài 4 buổi tối mỗi tuần, 3 buổi còn lại Chi dành để tập gym và làm gia sư. Thời gian rảnh hiếm hoi, cô tranh thủ gọi điện cho con hoặc bán thêm hàng online. Cuối tuần, cô chủ yếu ôn bài, học tập hoặc sắp xếp về quê thăm con.
“Chỉ cần cố gắng thêm khoảng 3 năm nữa, mọi thứ sẽ dần ổn định hơn. Bản thân tôi đôi lúc vẫn thấy mơ hồ, nhưng vẫn chọn nỗ lực với hy vọng tương lai sẽ nhẹ nhàng hơn”, Chi nói.
Vì mong muốn thay đổi công việc và phát triển bản thân, Chi quyết định đi học và nhận được sự ủng hộ từ cả hai bên gia đình, nhờ ông bà hỗ trợ chăm cháu suốt một năm qua. Chồng cô thường xuyên đi công tác nên phần lớn thời gian cô sống một mình.
Châu An (29 tuổi, TP.HCM) nói nếu không muốn 10 năm nữa bản thân vẫn giậm chân tại chỗ, thì ngay từ bây giờ cần phải nỗ lực hết mình. Đừng chỉ về nhà lúc 18h30 rồi ăn uống, nghỉ ngơi và dọn dẹp đến khuya mới đi ngủ một cách lặp lại mỗi ngày.
“Hãy chủ động học tập để nâng cao kiến thức, mở rộng mối quan hệ và phát triển tư duy. Có thể tăng ca để tích lũy kinh nghiệm nhanh hơn, đồng thời tích cực giao tiếp, kết nối bên ngoài để mở rộng các mối quan hệ”, An nói.
An còn nói hãy dành thời gian đọc sách, nuôi thú cưng, tham gia thiện nguyện, rèn luyện thể thao…
Tương tự, Thanh Hằng (27 tuổi, TP.HCM) khuyên nên đi học vì sẽ không có thời gian trách bản thân mình lãng phí thời gian, mà sẽ hận tại sao 1 ngày chỉ có 24 giờ.
“Đi học xong, mình muốn làm gì cũng không được, vì tối nào cũng đi học, lúc rảnh tính kiếm việc làm nhưng phải ôn bài. Từ đó không rảnh để nghĩ linh tinh, bây giờ chỉ mong tuổi già đến chậm cho có sức khỏe để học”, Hằng nói.