Nguyễn Linh Chi, 18 tuổi, học sinh lớp 12 trường Marie Curie, là kiện tướng trượt băng nghệ thuật với “thâm niên” 10 năm thi đấu. Tháng trước, Chi được nhiều đại học Mỹ báo trúng tuyển, trong đó có Đại học California ở Berkeley (UCB) và Đại học New York (NYU).
Theo xếp hạng của US News, UCB là trường công lập tốt nhất Mỹ, còn NYC đứng thứ 32 trong danh sách đại học tốt nhất, top 2 về ngành Tài chính.
“Đại học New York là ngôi trường em mong đợi nhất nên khi nhận thư, em thở phào và thấy nhẹ nhõm”, Linh Chi nói.
Linh Chi đến với trượt băng nghệ thuật vào năm 8 tuổi, sau một lần thấy các vận động viên biểu diễn trong sân trượt của trung tâm thương mại. Em xin tập thử, rồi được huấn luyện viên khuyến khích theo đuổi chuyên nghiệp. Linh Chi bước vào hành trình khổ luyện, với không ít khó khăn và nhiều lần chấn thương.
Trượt băng nghệ thuật là bộ môn chưa phổ biến ở Việt Nam lúc đó, nên điều kiện tập luyện hạn chế, thiếu huấn luyện viên chuyên sâu. Để có thể thi đấu chuyên nghiệp, Chi phải đi tập huấn ở Nhật Bản, Australia, Thái Lan… Thời gian ở trong nước, em phải học trực tuyến với huấn luyện viên quốc tế.
Những ngày đầu, giữ thăng bằng đã là thử thách. Đứng chông chênh giữa hai lưỡi dao của đôi giày trượt, Chi ngã không ít lần, trầy xước liên tục. Nhưng em chưa từng nói sẽ bỏ trượt băng. Kiên trì qua những cú ngã, Chi dần làm chủ kỹ thuật, biết làm các động tác khó như xoay, nhảy, trình diễn.
Trong 10 năm, Linh Chi giành 8 huy chương vàng tại các giải trượt băng nghệ thuật quốc gia. Năm 2022, em và anh trai Quang Minh là hai trong 5 đại diện của Việt Nam tham dự giải trượt băng nghệ thuật thanh, thiếu niên thế giới 2022 tại Czech, cũng là cặp vận động viên duy nhất của khu vực Đông Nam Á tranh tài ở nội dung đôi nam nữ. Năm 2023, Chi được phong đẳng cấp kiện tướng – dành cho vận động viên đạt thành tích cao tại các giải vô địch quốc gia, quốc tế.
Ngoài trượt băng, Linh Chi còn học múa đương đại, nhảy hiện đại và hội họa. Những hoạt động nghệ thuật, thể thao trở thành chất liệu chính trong hồ sơ du học Mỹ của Chi. Ở bài luận, nữ sinh kể về hành trình theo đuổi các bộ môn này, từ những cú ngã đầu tiên đến khi tìm thấy niềm vui trong việc dạy lại cho trẻ em. Với Chi, giá trị lớn nhất không nằm ở huy chương mà ở việc lan tỏa đam mê.
Từ đó, Chi nhận ra những tháng ngày khổ luyện giúp mình có khả năng cảm thụ thẩm mỹ, giao tiếp và kết nối – những kỹ năng cần thiết trong ngành Quản trị khách sạn – dịch vụ (Hospitality).
“Em thích làm việc với con người, tạo ra trải nghiệm tốt cho họ. Nghệ thuật giúp em hiểu cảm xúc, còn ngành này giúp em biến điều đó thành công việc cụ thể”, Chi nói.
Để làm dày hồ sơ, Chi chủ động tìm cơ hội trải nghiệm thực tế. Năm lớp 12, em thực tập hơn một tháng tại một khách sạn 5 sao ở Hà Nội. Mỗi ngày, sau giờ học, Chi làm việc đến cuối chiều tại bộ phận nhân sự, quan sát cách vận hành và quản lý. Trải nghiệm này giúp em hiểu rõ hơn về ngành mình chọn, đồng thời trở thành điểm nhấn thực tế trong hồ sơ.
Ở trường, Chi duy trì điểm trung bình trên 9 và IELTS 7.5. Nữ sinh còn tham gia nghiên cứu về sức khỏe tâm lý học sinh, cùng với phòng tham vấn của trường triển khai dự án hỗ trợ bạn bè. Theo Chi, việc hiểu con người ở nhiều góc độ là nền tảng quan trọng với ngành dịch vụ.
Cô Nguyễn Thị Lệ Anh, giáo viên chủ nhiệm của Linh Chi trong ba năm THPT, ấn tượng về học trò ở sự thông minh, quyết tâm. Có nhiều giai đoạn, Chi phải nghỉ học dài ngày để đi tập huấn, thi đấu nước ngoài, nhưng sau đó, nữ sinh đều chủ động học thêm cùng gia sư, trao đổi với giáo viên để bắt kịp bạn bè. Nhờ vậy, điểm của Chi không bị ảnh hưởng. Em cũng năng nổ trong nhiều hoạt động tâp thể, biết chơi bóng rổ, bóng ném, quan tâm bạn bè và thầy cô.
“Bạn ấy không đi theo một con đường duy nhất, mà phát triển đồng thời nhiều lĩnh vực”, cô nói, đánh giá đây là điểm khác biệt giúp Linh Chi tạo được dấu ấn.
Tháng 8 tới, Chi sẽ sang Mỹ để nhập học. Nữ sinh chọn Đại học New York do đây là nơi tập trung nhiều công ty du lịch, khách sạn nổi tiếng – thuận lợi trong quá trình thực tập, làm việc. Chi cũng muốn tiếp tục theo đuổi trượt băng nghệ thuật ở Mỹ, đánh giá sẽ có nhiều điều kiện phát triển hơn.
Năm nay, toàn thành phố có 147.000 học sinh lớp 9. Chỉ tiêu vào lớp 10 THPT công lập là 81.448. Tính cả trường THPT tư thục và trung tâm giáo dục thường xuyên, số học sinh học lớp 10 vào khoảng 127.000. Ước tính gần 20.000 em sẽ học nghề hoặc "gia nhập" thị trường lao động… Trong 10 năm qua, đây là năm Hà Nội có tỷ lệ học sinh vào lớp 10 THPT công lập thấp nhất, khoảng 55%. Thông tin này khiến kỳ thi vào 10 vốn đã "căng như dây đàn" lại càng căng thẳng hơn.
Điểm mới trong kỳ tuyển vào 10 năm nay ở Hà Nội là áp dụng hình thức đăng ký trực tuyến. học sinh và phụ huynh có thể cập nhật "tỷ lệ chọi" theo thời gian thực của 3 nguyện vọng (1, 2, 3) trong cùng 1 trường.
Hệ thống cho phép mỗi học sinh có thể xem được biểu đồ đăng ký theo thời gian thực của 10 trường THPT công lập không chuyên và 4 trường chuyên, khiến phụ huynh có con thi vào 10 những ngày qua như "chơi chứng khoán" khi nhìn biểu đồ lên xuống liên tục mỗi khi mở cổng thông tin tuyển sinh.
Một phụ huynh có con tốt nghiệp THCS ngoại ngữ, dự kiến đăng ký thi vào lớp 10 tiếng Anh Trường THPT chuyên Hà Nội - Amserdam, ví von: "Người hóng giá vàng nhảy múa, canh chứng khoán… cũng không hồi hộp bằng, khi mùa tuyển sinh vào 10 năm nay, phụ huynh Hà Nội canh tỷ lệ chọi".
Vị phụ huynh này cho biết, sau 3 ngày liên tục truy cập vào hệ thống để cập nhật "tỷ lệ chọi", chị và con gái nhận thấy nhiều học sinh "thay đổi nguyện vọng loạn xạ". Có dữ liệu cũng tốt, tăng tính minh bạch, giúp học sinh phân bổ nguyện vọng hợp lý hơn nhưng cũng dễ khiến phụ huynh áp lực không kém. Nhiều người cứ thấy "tỷ lệ chọi" tăng là lại muốn "đảo chiều", "bán tháo".
Sau 3 ngày (từ 4 - 6.4) tập dượt đăng ký trực tuyến để dự tuyển vào lớp 10 THPT công lập cho thấy, sự phân bố lượng thí sinh đăng ký vào các trường rất không đều nhau. Nhìn vào biểu đồ của 10 trường thì có 2 trường mới là THPT Đỗ Mười và THPT Hoàng Quán Chi có số lượng học sinh đăng ký tổng cả 2 nguyện vọng cao kỷ lục. Điều này là do các trường này được xây mới với cơ sở hiện đại, khang trang, ở vị trí có nhiều khu đô thị mới và tâm lý "mới có thể dễ".
Ngoài ra, với trường chuyên thì các lớp chuyên ngoại ngữ, đặc biệt là chuyên tiếng Anh có "tỷ lệ chọi" vô cùng căng thẳng so với các lớp chuyên khác.
Một số giáo viên nhận định, dữ liệu đăng ký thử nghiệm chỉ mang tính tham khảo, bởi khi bước vào đăng ký chính thức, thí sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng. Do đó, phụ huynh và học sinh nên tránh tâm lý chạy theo số đông mà cần căn cứ vào năng lực thực tế để lựa chọn phù hợp.
Chị Q.H, một phụ huynh từng có 2 con thi vào lớp 10 những năm gần đây ở khu vực tuyển sinh Hoàn Kiếm - Hai Bà Trưng (cũ), chia sẻ kinh nghiệm: "Tỷ lệ chọi" chỉ là một kênh tham khảo chứ không phải dựa vào đó để đưa ra quyết định. Học lực và khoảng cách từ nhà đến trường của con mới là những yếu tố quyết định.
Ví dụ, một số trường top đầu như Việt Đức, Yên Hòa, Kim Liên…, "tỷ lệ chọi" có thể thấp hơn khá nhiều so với những trường top giữa (Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, Trần Nhân Tông, Lê Quý Đôn) nhưng không vì thế điểm chuẩn vào các trường này sẽ giảm. Bởi lẽ, việc đăng ký nguyện vọng thường theo nguyên lý "gió tầng nào gặp mây tầng đó", học sinh có học lực rất chắc chắn mới đăng ký nguyện vọng vào các trường này, "tỷ lệ chọi" trong trường hợp này tuy ít nhưng là cuộc đua của những học sinh thực sự giỏi với nhau.
Cô Nguyễn Thị Hồng Vân, Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (P.Hồng Hà), góp ý, phụ huynh và thí sinh nên xác định nguyện vọng 1 là mục tiêu phấn đấu, nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3 cần được lựa chọn như phương án an toàn, phù hợp với năng lực thực tế.
Khi lựa chọn nguyện vọng, gia đình cần tính đến điều kiện đi lại, xác định trúng tuyển là có thể theo học được, tránh chọn trường quá xa nơi cư trú.
Theo phân tích của nhiều hiệu trưởng, sai lầm phổ biến của các phụ huynh và học sinh là đặt các nguyện vọng có mức điểm chuẩn quá sát nhau. Dù quy định chênh lệch điểm đã giảm xuống còn 0,5 điểm giữa các nguyện vọng, phụ huynh vẫn cần tính đến khả năng "tịnh tiến" điểm chuẩn khi số lượng thí sinh dồn vào nhóm trường tốp giữa tăng lên.
Thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh, cho rằng điều quan trọng nhất là thí sinh phải hiểu rõ năng lực của mình để lựa chọn phù hợp. Học sinh đã có các đợt khảo sát ở trường THCS để tự đánh giá, từ đó, các em có thể xây dựng lộ trình chọn trường. Điều quan trọng là chọn được ngôi trường phù hợp, không chỉ là trường mình thích, mà còn là nơi mình có thể theo học hiệu quả và an toàn khi di chuyển hằng ngày.
Theo ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, cần tránh tình trạng dồn nguyện vọng vào một số trường gây quá tải trong khi nơi khác thiếu chỉ tiêu, lãng phí cơ sở vật chất.
"Các nhà trường cần tăng cường tư vấn để học sinh lựa chọn nguyện vọng sát với năng lực, đồng thời cân nhắc yếu tố khoảng cách địa lý, ưu tiên trường gần nơi cư trú nhằm bảo đảm điều kiện học tập ổn định lâu dài; tránh tâm lý đăng ký dồn vào trường tốp trên, hoặc chọn trường quá xa chỉ để tăng khả năng trúng tuyển", ông Hiền lưu ý.
Có một thực tế đáng suy nghĩ, theo nhiều thống kê và quan sát xã hội, rất ít học sinh THPT tham gia việc nhà thường xuyên.
Chúng tôi thử khảo sát sơ bộ trong gần 150 học sinh THPT (3 lớp học), thì thấy tỷ lệ học sinh không bao giờ biết tự ủi đồ đi học là rất lớn, khoảng từ 30 - 40%. Tỷ lệ tương tự với các việc như gặt đồ, quét nhà, rửa chén bát... Điều đó đặt ra một câu hỏi gia đình đang ở đâu trong việc giáo dục kỹ năng sống ở nhà cho con em?
Không ít phụ huynh quan niệm rằng nhiệm vụ chính của con là học, còn mọi việc khác đã có cha mẹ lo. Từ việc nhỏ như dọn dẹp phòng, rửa chén, đến những việc cần kỹ năng hơn như nấu ăn, quản lý chi tiêu… tất cả đều được người lớn "bao trọn". Sự hy sinh ấy xuất phát từ tình thương, nhưng lại tiềm ẩn một hệ quả lâu dài là con trẻ mất đi cơ hội học cách tự lập.
Trong khi đó theo các chuyên gia tâm lý giáo dục, lứa tuổi THPT là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trước khi bước vào đời. Việc thiếu kỹ năng sống không chỉ khiến các em gặp khó khăn trong sinh hoạt cá nhân, mà còn ảnh hưởng đến khả năng thích nghi khi học xa nhà, đi làm hoặc xây dựng cuộc sống riêng sau này. Đáng nói hơn, nhiều em hình thành tâm lý ỷ lại, thụ động. Khi mọi thứ đã có người khác làm thay, các em không còn nhu cầu học hỏi hay chịu trách nhiệm cho chính cuộc sống của mình.
Nhiều phụ huynh nghĩ rằng làm việc nhà sẽ ảnh hưởng đến việc học. Tuy nhiên, theo quan điểm người viết bài thì ngược lại. Học sinh biết chia sẻ việc nhà thường có ý thức trách nhiệm cao hơn, kỹ năng quản lý thời gian tốt hơn và tinh thần tự lập rõ rệt hơn.
Giúp việc nhà, nếu được phân bổ hợp lý, không hề lấy đi thời gian học tập mà còn giúp học sinh hiểu giá trị của lao động, rèn luyện tính kỷ luật và kiên trì, hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề trong đời sống thực tế. Một học sinh biết tự nấu ăn, tự giặt giũ, tự sắp xếp không gian sống… cũng chính là một người đang học cách làm chủ bản thân. Đó là những bài học không có trong sách giáo khoa, nhưng lại theo các em suốt đời.
Nhà trường dạy kiến thức, xã hội có thể tạo môi trường, nhưng chính gia đình mới là nơi đặt nền móng cho thói quen và kỹ năng sống. Trẻ em không tự nhiên biết làm việc nhà, mà các em học bằng cách quan sát và được hướng dẫn. Nếu cha mẹ luôn làm thay, hoặc không giao việc cụ thể, trẻ sẽ không hình thành được ý thức trách nhiệm. Ngược lại, những gia đình biết cách giáo dục con thông qua việc nhà sẽ giao việc phù hợp với độ tuổi (rửa chén, quét nhà, nấu ăn đơn giản…); không làm thay khi con có thể tự làm; kiên nhẫn hướng dẫn thay vì trách mắng khi con làm chưa tốt; xem việc nhà là trách nhiệm chung, không phải "giúp đỡ" cha mẹ. Và chính trong không gian gia đình, những kỹ năng tưởng chừng nhỏ bé ấy dần tích lũy thành năng lực sống bền vững.
Đừng đợi đến khi con rời nhà mới dạy con tự lập. Nếu gia đình không chuẩn bị từ sớm, con trẻ sẽ phải học những bài học cơ bản nhất trong hoàn cảnh bị động và áp lực hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu ngay từ khi còn ở nhà, các em đã được rèn luyện từng chút một, thì khi bước ra đời, các em sẽ tự tin, chủ động và thích nghi nhanh hơn.
Thực ra không thiếu những bài học từ sách vở, nhà trường (cả sách chương trình cũ và mới) đã dạy học sinh những kỹ năng sống. Từ thời nhỏ các em đã biết đến các bài thơ giản dị như về việc đánh răng; việc "Quạt cho bà ngủ" (tên bài thơ của Thạch Quý) là hành động nhỏ nhưng đầy tình cảm, dạy trẻ biết chăm sóc người thân, biết quan tâm.
Sách giáo khoa cũng dạy bé biết phụ giúp việc nhỏ trong nhà trong bài Tí Xíu (Ngô Văn Phú); giúp trẻ quan sát lao động để hiểu giá trị lao động chân chính trong bài tập đọc Bố làm thợ mộc (Ngô Quân Miện); hoặc văn bản tập đọc Đẹp mà không đẹp dạy trẻ biết giữ gìn không gian công cộng sạch đẹp...
Những bài học nói trên không chỉ dạy chữ mà còn dạy cách sống bằng những hình ảnh giản dị, gần gũi.
Chỉ tiếc rằng giữa sách vở, lý thuyết nhà trường và ứng dụng thực tế còn khoảng cách khá xa. Để lấp đầy khoảng cách này cần sự sẵn sàng hợp sức của cha mẹ học sinh.
Ngày 9/4, chị Hồng Phụng, ngụ phường Bình Quới, cho biết hai con học lớp 2, 4 ở trường Tiểu học Bình Quới đang nhập viện điều trị với biểu hiện sốt cao, nôn, tiêu chảy.
Chị kể cách đây 2 ngày, sau khi tan trường, con trai báo đau bụng, đi ngoài nhưng chị nghĩ rối loạn tiêu hóa bình thường nên bỏ qua. Khoảng 7h40 hôm qua, chị Phụng được cô giáo lớp 2 gọi đến đón con vì có triệu chứng đau đầu, nôn ói, tiêu chảy. Đến 12h, con trai lớp 4 cũng được cô giáo cho về.
"20h hôm qua, cả hai bé đều sốt cao hơn 39 độ, nôn ói, đi ngoài liên tục nên tôi hoảng hốt đưa vào bệnh viện" chị Phụng nói.
Con gái chị Phương Uyên học lớp 2 ở trường cũng nhập viện từ chiều 8/4 với triệu chứng tương tự.
"Nhiều học sinh khác của trường còn đang điều trị ở đây. Phụ huynh bức xúc vì không thấy trường có động thái thăm hỏi", chị Uyên nói.
Trả lời VnExpress sáng 9/4, ông Đỗ Hoàn Vũ, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, phường Bình Quới, thống kê sơ bộ ghi nhận 41 học sinh trường Tiểu học Bình Quới Tây nhập viện từ hôm qua với các biểu hiện nghi ngộ độc thực phẩm như đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, sốt... Đến nay, đa số đã được cho về nhà theo dõi, còn 2 em đang tiếp tục điều trị ở viện.
Ông Vũ cho biết khoảng 10h ngày 8/4, một vài cán bộ của phòng và y tế phường Bình Quới có mặt ở trường ghi nhận tình hình sau khi nhận tin báo. Lúc này chưa đến giờ ăn bán trú, có gần 10 học sinh biểu hiện mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn, sau đó số lượng tăng dần. Y tế phường thăm khám và chuyển 4 em đi bệnh viện, còn lại phụ huynh chủ động cho con đi điều trị.
"Không loại trừ nguy cơ ngộ độc thực phẩm nhưng còn phải xét đến các yếu tố khác như thức ăn học sinh mua ở ngoài, nguồn nước. Vì học sinh có biểu hiện khi chưa ăn cơm trưa", ông Vũ nói.
Theo ông, mẫu thức ăn bán trú ngày 7 và 8/4 đã được đưa đi xét nghiệm, dự kiến đến ngày 14/3 có kết quả. Trước mắt, phường đã yêu cầu trường tạm dừng tổ chức ăn bán trú cho đến khi có kết luận từ cơ quan chức năng.
Về phía trường Tiểu học Bình Quới Tây, bà Diệp Thị Ngọc Tiên, Hiệu trưởng, thông tin ngay tiết học đầu ngày 8/4 (khoảng 7h40), nhiều học sinh khối 1, 2, 3 xuống phòng y tế với các biểu hiện mệt mỏi, nóng sốt. Ghi nhận cả ngày có hơn 100 lượt học sinh xuống khám ở phòng y tế trường. Trong đó, hơn 40 em sốt và mệt mỏi rõ rệt, có nôn ói, đau bụng.
"Học sinh có biểu học từ đầu giờ sáng, khi chưa ăn uống bất kỳ thứ gì ở trường nên không thể nói bị ngộ độc sau khi ăn bán trú", bà Tiên lý giải.
Hiệu trưởng cho hay trường có hơn 900 học sinh, khoảng 700 trong số này đăng ký ăn bán trú.
