Học sinh học làm nông, bắt cá tại ‘lớp học’ giữa rừng Yang Bay

Các nhà khoa học vừa công bố những thước phim tư liệu hiếm hoi về loài cá nhỏ có tên Parakneria Thysi (còn gọi là cá shellear) có kích thước từ 3,7 cm đến 4,8 cm tại hạ lưu sông Congo.

Theo Nature, đây là một trong những cuộc di cư khắc nghiệt nhất thế giới tự nhiên khi những con cá phải đối đầu trực tiếp với trọng lực và dòng nước xiết để chinh phục đỉnh thác cao tới 15 m.

Khác với đa số các loài cá di cư bằng cách nhảy qua các bậc thác, Parakneria thysi chọn phương thức "leo bộ". Hàng nghìn cá thể tập trung tại chân thác, tận dụng những rìa đá ẩm ướt để nhích từng cm lên cao. Chúng bắt đầu cuộc hành trình vào cuối mùa mưa, sử dụng những mấu nhỏ ở vây ngực và vây bụng để bám vào đá, lắc phần thân sau tạo lực đẩy và trườn lên.

Trung bình mỗi con cá mất 9 giờ 45 phút để hoàn thành hành trình. Tuy nhiên, thời gian này gần như hoàn toàn dành cho việc nghỉ ngơi, bao gồm 9 lần nghỉ dài một giờ và 30 phút tạm dừng ngắn, tổng cộng chỉ có 15 phút di chuyển. Trong suốt thời gian đó, chúng phải đối mặt với nguy cơ bị dòng nước cuốn trôi hoặc trở thành mồi cho các loài chim hoặc hoạt động đánh bắt.

Theo tạp chí Scientific Reports, các nhà khoa học đã ghi nhận hoạt động này bốn lần vào năm 2018 và 2020. Động lực đằng sau cuộc di cư này là bản năng duy trì nòi giống. Phía trên các thác nước dựng đứng là vùng thượng lưu yên bình, ít kẻ thù săn mồi và dồi dào nguồn thức ăn (như tảo và vi sinh vật trên đá). Việc vượt thác giúp cá Shellear chiếm lĩnh một môi trường sống độc quyền, nơi các loài cá săn mồi lớn hơn không thể tiếp cận.

Mùa di cư được cho là bắt đầu từ đầu tháng 4 và kết thúc vào tháng 5 hằng năm, khi mực nước giảm xuống vào cuối mùa mưa. Cá sẽ leo thác vào khoảng từ 16h đến 18h, trùng với thời điểm mặt trời lặn, trong khi số lượng ít nhất được ghi nhận vào lúc mặt trời mọc.

Dù sở hữu khả năng thích nghi phi thường nhưng loài cá này vẫn phải đối mặt với nhiều nguy cơ đến từ việc đánh bắt và tưới tiêu của con người.

Phát hiện về hoạt động của loài cá này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng về hệ sinh thái sông Congo - con sông sâu nhất thế giới, mà còn giúp các nhà quy hoạch môi trường có góc nhìn thận trọng hơn khi xây dựng các công trình thủy điện, tránh làm đứt gãy lộ trình di cư đặc biệt của loài cá này.

Mai Anh (Theo Nature, ZME Science, BBC Discover Wildlife)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/loai-ca-leo-vach-da-10-tieng-de-vuot-thac-5059215.html

Trước đây, khi còn sống ở Miami, Mỹ, vợ chồng Gaston và Norma Galella muốn đi đâu cũng gần như phải dùng ôtô. Nhưng từ khi chuyển đến thành phố Rimini, Italy, cùng hai con nhỏ, chó cưng hai năm trước, họ trở thành "người hâm mộ" xe đạp. Các điểm đến của vợ chồng ở tuổi trung niên này thường là các bãi biển địa phương, khu vực nông thôn của vùng Emilia-Romagna phía bắc đất nước. Dù là thành phố nhỏ, Rimini vẫn được hai du khách Mỹ đánh giá cao vì đầy đủ tiện ích.

Những điểm đến yêu thích của họ bao gồm lâu đài Fellini Museum, các cung đường tại Parco XXV Aprile - công viên kết nối với một cây cầu La Mã 2.000 năm tuổi.

Gaston và Norma đều là dân Argentina, chuyển đến Mỹ khi còn nhỏ. Hiện tại, vợ chồng Galella cho biết cuộc sống của họ tốt hơn thời ở Mỹ. Châu Âu mới thực sự là vùng đất hứa của họ.

"Chúng tôi sống ở Mỹ rất lâu nhưng chưa bao giờ thực sự cảm thấy mình là người Mỹ", theo Norma.

Thành phố Rimini nổi tiếng với những bãi biển cát mịn, những công trình kiến trúc cổ kính như Arco d'Augusto, nơi được ví như Khải hoàn Môn La Mã cổ nhất còn tồn tại. Nhà Galella thừa nhận trước đây, chuyển từ Mỹ sang Italy chưa từng nằm trong kế hoạch của họ. Họ thậm chí chưa từng nghe đến tên thành phố. Nhưng khi đến nơi, hai khách Mỹ mới nhận ra sống ở Rimini là một phước lành.

Năm 2024, nhà Galella có một cuộc sống mà người ngoài nhìn vào đều đánh giá bằng hai từ "tuyệt vời" tại Miami. Họ cùng điều hành một công ty cải tạo công trình, có sự nghiệp thuận lợi. Dù vậy, họ luôn cảm thấy đây không phải môi trường phù hợp để nuôi dạy con cái.

Một chuyến du lịch đến Italy thăm họ hàng Gaston (ông nội của Gaston di cư từ Italy sang Argentina) đã thay đổi tất cả. Hai vợ chồng gần như "yêu thành phố này từ cái nhìn đầu tiên" và lên kế hoạch chuyển đi.

"Văn hóa tại Rimini giống Argentina, tôi luôn có cảm giác như được về nhà vậy", Norma nói về cuộc sống tại Italy. Tại Rimini, hai vợ chồng thậm chí đã gặp gỡ và trò chuyện với nhiều người "hơn cả suốt cuộc đời ở Miami".

Hai vợ chồng thừa nhận họ từng chìm đắm trong Giấc mơ Mỹ - giấc mơ đổi đời trên đất Mỹ mà ông bà, cha mẹ họ đã đi qua, đã thành công và "sống trọn vẹn giấc mơ đó". Nhưng họ cũng nhận ra cái giá phải trả cho cuộc sống trong mơ này. "Đó chính là lối sống, áp lực và căng thẳng", Norma nói.

Họ muốn con cái có một tuổi thơ đúng nghĩa, không bị áp lực và lo âu từ hệ thống giáo dục Mỹ. Việc chuyển đi khi các con còn nhỏ cũng giúp quá trình thích nghi dễ dàng hơn. Lũ trẻ hào hứng với kế hoạch của bố mẹ dẫn đến việc chuyển đổi diễn ra suôn sẻ.

Tuy nhiên tìm việc tại Italy lại không dễ dàng. Những công việc phù hợp thì họ lại chưa thành thạo tiếng Italy để tiếp nhận, những việc không cần giao tiếp nhiều lại không đủ kinh nghiệm. Do đó, trong thời gian đầu, hai vợ chồng có cuộc sống "khá bấp bênh", theo nhận xét của Norma.

Sau khoảng một năm rưỡi sinh sống tại Italy, họ quyết định bán căn nhà ở Miami. Cầm trong tay số tiền hơn nửa triệu đô, vợ chồng Galella mua một căn nhà và cải tạo thành ngôi nhà có hai tầng, ba phòng ngủ. Họ cũng mở lại công ty từng làm ở Mỹ trước đây, đặt văn phòng tại nhà mới.

Điều khiến nhà Galella yêu thích thành phố Rimini là nhịp sống chậm rãi, sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống của người dân địa phương.

Vợ chồng họ cũng thích việc có thể mua thực phẩm tươi theo mùa, chi phí sinh hoạt thấp và đánh giá cao hệ thống y tế địa phương vì luôn yên tâm mình "sẽ không phá sản vì hóa đơn viện phí". Chi phí sinh hoạt thấp cũng là lợi thế.

Vị trí của Rimini cũng giúp gia đình Galella dễ dàng di chuyển khắp Italy và châu Âu.

Dù đã thích nghi khá tốt, họ vẫn gặp khó khăn với ngôn ngữ. "Học càng nhiều, chúng tôi càng nhận ra mình biết ít đến mức nào", Norma nói.

Họ cũng hài hước nhắc đến hệ thống thủ tục hành chính "khó tin" của Italy vì việc nhập tịch không hề khó. Norma đã có giấy phép cư trú (permesso di soggiorno), cho phép sinh sống và làm việc tại đây, đủ điều kiện nhập quốc tịch sau khi vượt qua bài kiểm tra ngôn ngữ. Hai con của họ tự động trở thành công dân Italy sau khi Gaston được cấp quốc tịch.

Gia đình Galella chưa quay lại Miami kể từ khi rời đi. Dù nhớ người thân và bạn bè, họ thường xuyên đón khách đến thăm, điều này giúp việc thích nghi trở nên dễ dàng hơn.

"Gia đình tôi đến đây và nhận ra lý do hai vợ chồng quyết định chuyển đến Italy sinh sống", Norma nói.

Sau hai năm ở Italy, gia đình Galella có nhiều thay đổi, họ cảm thấy sống hạnh phúc hơn, gắn kết hơn vì có thể dành nhiều thời gian cho nhau.

Việc chuyển đến Italy đã mang lại sự thay đổi lớn cho các con của họ - hai đứa trẻ đang có tuổi thơ tương tự những gì Gaston và Norma từng trải qua ở Argentina.

"Đó là một bước ngoặt lớn với bọn trẻ khi học được nhiều điều. Chúng tôi đang có cuộc sống tốt hơn trước rất nhiều", Norma nói.

Tin Gốc: Vnexpress

12h trưa, khi cái nắng TPHCM gần như chạm ngưỡng cao nhất trong ngày, khu vực trước chợ Bến Thành vẫn tấp nập người qua lại. Giữa dòng người, hình ảnh một nữ du khách nước ngoài trong tà áo dài đỏ nổi bật thu hút không ít ánh nhìn.

Trong bộ áo dài thướt tha, cô cẩn thận chỉnh lại từng nếp vải, nghiêng đầu theo hướng dẫn của người chụp ảnh để tạo dáng cùng chiếc nón lá. Dưới cái nắng gắt, cô lau vội mồ hôi, rồi nhanh chóng lấy lại dáng đứng, tiếp tục buổi chụp với sự chăm chút, kiên nhẫn.

Dù chưa thực sự quen với trang phục truyền thống Việt Nam, nhưng hình ảnh của cô vẫn toát lên nét duyên dáng, tạo cảm giác gần gũi và thú vị với nhiều người xung quanh.

Nữ du khách đó là Rachelle De Rosena, một y tá đến từ Chicago (Mỹ), người có niềm đam mê đặc biệt với du lịch. Đây là lần đầu tiên cô đặt chân đến Việt Nam, trong hành trình cá nhân kéo dài khoảng một tuần.

Rachelle cho biết, cô đến Việt Nam một mình, dự định dành khoảng 3 ngày ở TPHCM trước khi tiếp tục hành trình khám phá các điểm đến khác như Đà Nẵng, Hội An và Hà Nội, với mong muốn có cái nhìn tổng thể về du lịch ba miền.

“Tôi có tìm hiểu kỹ về Việt Nam trước khi đến. Đây cũng là chuyến đi sinh nhật của tôi. Tôi đi từ châu Phi, sang Singapore, rồi đến Việt Nam”, cô chia sẻ.

Trước chuyến đi, Rachelle đã dành thời gian tìm hiểu khá kỹ về văn hóa và ẩm thực Việt Nam thông qua các nền tảng mạng xã hội. Không chỉ vậy, cô còn chủ động kết nối với một người bạn địa phương để hỗ trợ trong những ngày đầu tại TPHCM. Người này vừa đồng hành như một “hướng dẫn viên tự do”, vừa giúp cô ghi lại những khoảnh khắc trong chuyến đi.

Với Rachelle, mỗi hành trình không chỉ là tham quan mà còn là cơ hội để trải nghiệm văn hóa theo cách riêng. Cô cho biết, ở mỗi quốc gia từng đặt chân đến, cô đều cố gắng mặc trang phục truyền thống và chụp ảnh như một cách lưu giữ kỷ niệm.

Tại TPHCM, khi bày tỏ mong muốn này, Rachelle đã được giới thiệu đến một cửa hàng cho thuê áo dài. Tại đây, cô khá ấn tượng khi thấy nhiều mẫu trang phục với màu sắc đa dạng, thiết kế kín đáo nhưng vẫn toát lên nét duyên dáng đặc trưng.

Sau khi cân nhắc, cô chọn một bộ áo dài màu đỏ với họa tiết nổi bật, kết hợp cùng guốc, quạt và đặc biệt là nón lá để hoàn thiện hình ảnh.

“Tổng chi phí thuê áo dài và các phụ kiện đi kèm khoảng 210.000 đồng. Tôi có đặt cọc thêm 500.000 đồng và sẽ được hoàn lại sau khi trả đồ. Với tôi, mức giá này khá rẻ và tôi rất thích bộ trang phục mình đang mặc", du khách đến từ Mỹ cho hay.

Nói thêm về trải nghiệm, Rachelle không giấu được sự hào hứng: “Áo dài rất nhẹ và rất đẹp. Thật sự rất đẹp. Khi mặc, tôi cảm thấy thoải mái và thướt tha. Tôi chỉ hơi lo một chút là liệu mình có vô tình làm chưa đúng hoặc chưa phù hợp với văn hóa không, nhưng nhìn chung, cảm giác rất nhẹ nhàng và đẹp thực sự rất đẹp".

Chia sẻ thêm về lý do lựa chọn áo dài, cô nói: “Tôi đã đi khá nhiều nước và ở mỗi nơi, tôi đều chụp ảnh với trang phục truyền thống. Khi đến Việt Nam, tôi cũng muốn làm điều tương tự. Đó là cách tôi lưu giữ kỷ niệm về chuyến đi".

Không chỉ dừng lại ở việc thuê áo dài chụp ảnh, Rachelle còn tranh thủ trải nghiệm nhiều dịch vụ khác tại Việt Nam, trong đó có làm nail.

Ngay sau khi đặt chân đến TPHCM, cô đã tìm đến một tiệm nail địa phương và lựa chọn một bộ móng màu hồng nổi bật. Theo Rachelle, đây là trải nghiệm khiến cô khá bất ngờ.

“Tôi làm nail chỉ khoảng 20 USD (khoảng 500.000 đồng). Nhân viên ở đây rất chu đáo. Khi tôi đến, họ đón tiếp niềm nở, hướng dẫn tôi ngồi vào vị trí, rồi hỏi có muốn massage không, có cần nước uống không… Tôi cảm thấy được chăm sóc rất kỹ”, nữ du khách chia sẻ.

So sánh với trải nghiệm tại Mỹ, cô cho biết mức giá tại Việt Nam thấp hơn đáng kể: “Ở Mỹ, làm nail như vậy có thể tốn khoảng 80-100 USD (hơn 2 triệu đồng). Trước khi đến đây, tôi đã xem trên mạng và thấy nhiều người khuyên nên làm nail, làm tóc ở Việt Nam vì giá hợp lý, nên tôi quyết định thử khi đến đây".

Ẩm thực cũng là một phần quan trọng trong hành trình của nữ du khách. Ở Chicago, Rachelle đã được tiếp xúc với nhiều người châu Á, nếm thử một số món ăn Việt Nam, đặc biệt là phở.

“Tôi rất thích phở. Ở Mỹ cũng có phở ngon, nhưng khi đến Việt Nam, tôi vẫn muốn thử lại", Rachelle nói.

Trong ngày đầu tiên tại TPHCM, cô đã ghé một nhà hàng Việt Nam và có những trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ.

“Tôi gọi một món dạng nước, khá giống phở và rất ngon. Tôi cũng thích các món cuốn của Việt Nam, tôi đã ăn thử món gỏi cuốn thì phải. Tôi thích cách mọi người tự cuốn đồ ăn. Việc tự tay cuốn rồi thưởng thức khiến tôi thấy rất thú vị", du khách nói thêm.

Dù đến TPHCM đúng vào thời điểm nắng nóng cao điểm, Rachelle cho biết điều này không ảnh hưởng nhiều đến trải nghiệm chung của cô. “Đúng là trời nóng, nhưng điều đó không làm giảm cảm xúc của tôi về chuyến đi. Tất cả những trải nghiệm của tôi ở Việt Nam đẹp như mơ", cô chia sẻ.

Theo kế hoạch, Rachelle sẽ ở Việt Nam khoảng một tuần, trong đó TPHCM là điểm dừng chân đầu tiên trong khoảng 3 ngày. Sau đó, cô sẽ tiếp tục di chuyển đến Đà Nẵng, Hội An và Hà Nội, trước khi quay lại TPHCM để kết thúc hành trình.

Dù bày tỏ mong muốn được đến Sa Pa, cô cho biết có thể sẽ phải để dành điểm đến này cho một lần quay lại khác. “Có quá nhiều thứ để khám phá, một tuần là chưa đủ”, Rachelle nói.

Tin Gốc: https://dantri.com.vn/du-lich/khach-my-lam-nail-an-pho-o-viet-nam-noi-trai-nghiem-dep-nhu-mo-20260408143844236.htm