Hàng trăm người dân TP HCM xếp hàng chờ khám bệnh miễn phí

Trong nhiều năm, các yếu tố nguy cơ của đột quỵ thường được xác định dựa trên lối sống và tình trạng sức khỏe ở tuổi trưởng thành, như béo phì, hút thuốc hay tăng huyết áp. Tuy nhiên, nghiên cứu mới do các nhà khoa học từ University of Gothenburg thực hiện đã mở rộng góc nhìn: nguy cơ đột quỵ có thể đã được "lập trình" từ khi một người chào đời.

Công trình phân tích dữ liệu của gần 800.000 người sinh tại Thụy Điển trong giai đoạn 1973-1982, theo dõi đến năm 2022. Kết quả cho thấy những người có cân nặng khi sinh dưới mức trung bình (khoảng 3kg) có nguy cơ đột quỵ cao hơn rõ rệt khi bước vào tuổi trưởng thành.

Cụ thể, nhóm này có nguy cơ mắc tất cả các dạng đột quỵ tăng khoảng 21%, trong đó nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ tăng đáng kể, còn xuất huyết nội sọ, dạng đột quỵ nguy hiểm hơn, tăng tới 27%.

Điều đáng chú ý là mối liên hệ này không bị ảnh hưởng bởi chỉ số BMI khi trưởng thành hay tuổi thai lúc sinh, cho thấy cân nặng khi sinh là một yếu tố độc lập.

Các nhà khoa học cho rằng cân nặng khi sinh phản ánh môi trường phát triển trong tử cung. Khi thai nhi không nhận đủ dinh dưỡng hoặc gặp điều kiện bất lợi, cơ thể có thể "thích nghi" bằng cách thay đổi cấu trúc và chức năng của các cơ quan, bao gồm hệ tim mạch và mạch máu não.

Những thay đổi này có thể không biểu hiện ngay nhưng âm thầm làm tăng nguy cơ bệnh lý trong tương lai, đặc biệt là các bệnh liên quan đến tuần hoàn máu như đột quỵ.

Nói cách khác, cơ thể "ghi nhớ" điều kiện sống từ trong bụng mẹ, và điều đó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe suốt nhiều thập kỷ sau.

Mặc dù tỉ lệ đột quỵ đã giảm ở nhiều quốc gia phát triển, nhưng xu hướng này không rõ rệt ở người trẻ. Thậm chí, tại một số khu vực ở Đông Nam Á và các nước phát triển, tỉ lệ đột quỵ ở người trẻ và trung niên đang có dấu hiệu gia tăng.

Điều này khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến những yếu tố nguy cơ "sớm" như cân nặng khi sinh, những yếu tố mà trước đây ít được chú ý trong đánh giá nguy cơ.

Không thể thay đổi quá khứ, nhưng có thể phòng ngừa tương lai. Đối với người trưởng thành hiện nay, cân nặng khi sinh là yếu tố không thể thay đổi. Tuy nhiên, việc nhận diện nguy cơ sớm có thể giúp chủ động phòng ngừa.

Những người từng sinh nhẹ cân nên chú ý hơn đến các yếu tố nguy cơ khác như huyết áp, chế độ ăn, vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc kiểm soát tốt các yếu tố này có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.

Quan trọng hơn, phát hiện này mở ra cơ hội can thiệp từ sớm, ngay từ giai đoạn mang thai. Chăm sóc dinh dưỡng tốt cho mẹ bầu, theo dõi thai kỳ chặt chẽ và đảm bảo điều kiện phát triển tối ưu cho thai nhi có thể góp phần giảm nguy cơ bệnh tật cho thế hệ tương lai.

Nghiên cứu được trình bày tại European Congress on Obesity 2026 không chỉ cung cấp thêm bằng chứng về mối liên hệ giữa giai đoạn đầu đời và sức khỏe lâu dài, mà còn gợi ý rằng cân nặng khi sinh có thể được đưa vào các mô hình đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch.

Đây là một bước tiến trong cách tiếp cận y học dự phòng, không chỉ nhìn vào hiện tại, mà còn xem xét toàn bộ "lịch sử sinh học" của một con người.

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/bat-ngo-tre-nhe-can-khi-sinh-tang-nguy-co-dot-quy-khi-truong-thanh-2026040523430157.htm

Khoảng 23h ngày 12/4, vụ cháy xảy ra tại một ngôi nhà tầng trong ngõ 131 Hồng Hà, Hà Nội. Đám cháy xuất phát từ tầng 1, khói và khí độc nhanh chóng lan lên các tầng trên, khiến nhiều người mắc kẹt.

Sau khi được lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đưa ra ngoài an toàn, 4 nạn nhân đã được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn trong tình trạng suy hô hấp do hít phải khói, khí độc ở nhiều mức độ khác nhau.

Ngay khi nhận được thông tin về vụ việc, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã kích hoạt quy trình cấp cứu khẩn cấp, tổ chức hội chẩn toàn viện với sự tham gia của nhiều chuyên khoa để chuẩn bị tiếp nhận bệnh nhân.

Các phương án hồi sức, đặc biệt là xử trí tổn thương hô hấp do ngạt khói, được chuẩn bị từ sớm nhằm bảo đảm có thể can thiệp ngay khi bệnh nhân vào viện.

Hội chẩn toàn viện, khẩn trương đưa ra phác đồ điều trị

Khi tiếp nhận bệnh nhân, các bác sĩ lập tức triển khai các biện pháp cấp cứu, trong đó ưu tiên hàng đầu là hỗ trợ hô hấp.

Hai trường hợp nặng là bệnh nhân lớn tuổi nhất, 88 tuổi, và bệnh nhi nhỏ tuổi nhất mới 15 tháng tuổi được chỉ định hỗ trợ hô hấp tích cực. Các bệnh nhân còn lại được thở oxy, truyền dịch, cân bằng điện giải và theo dõi sát tình trạng hô hấp.

Đáng chú ý, sau khi đánh giá ban đầu, các bác sĩ đã nhanh chóng chỉ định nội soi khí quản, phế quản để làm sạch đường thở, loại bỏ khói bụi, muội than và dịch tiết cản trở hô hấp.

Ở bệnh nhi 15 tháng tuổi, đây là trường hợp đặc biệt đáng lo ngại do bé ở tầng cao nhất của ngôi nhà và chỉ được cứu ra ngoài sau gần một giờ. Thời gian mắc kẹt kéo dài khiến lượng khói và muội than hít vào phổi nhiều hơn, làm tăng nguy cơ tổn thương đường hô hấp.

Theo thông tin từ bệnh viện, trong quá trình nội soi khí quản cho bệnh nhi, các bác sĩ ghi nhận muội than trong đường thở và đã tiến hành hút rửa. Hình ảnh hai bình dịch đen sau can thiệp cho thấy mức độ hít phải khói bụi, muội than là không hề nhẹ.

Hiện bệnh nhi đang được các bác sĩ theo dõi tích cực từng chuyển biến lâm sàng.

Trong khi đó, bệnh nhân lớn tuổi nhất đã được chuyển sang Khoa Hồi sức tích cực chống độc để tiếp tục điều trị chuyên sâu do nguy cơ diễn biến nặng.

Theo các bác sĩ, với các nạn nhân ngạt khói, việc cấp cứu ban đầu chỉ là bước đầu tiên. Điều đáng lo hơn là những tổn thương ở đường thở và phổi có thể tiến triển nhanh trong những giờ sau đó, khi muội than, khí độc và phản ứng viêm tiếp tục gây phù nề, suy giảm chức năng hô hấp.

Chính vì vậy, ngay sau hội chẩn toàn viện, các bác sĩ đã xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng trường hợp, từ hỗ trợ hô hấp, làm sạch đường thở đến theo dõi sát các chỉ số toàn thân nhằm phát hiện sớm mọi dấu hiệu chuyển nặng.

Ngạt khói nguy hiểm hơn bỏng, có thể diễn biến xấu rất nhanh

Theo các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, trong các vụ hỏa hoạn, tổn thương nghiêm trọng nhiều khi không nằm ở bỏng ngoài da mà chủ yếu đến từ việc hít phải khói và khí độc như CO.

Các chất độc này có thể gây tổn thương đường hô hấp, viêm phổi cấp, suy hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Đặc biệt, ở những bệnh nhân đã hít phải nhiều muội than, nguy cơ diễn biến xấu luôn hiện hữu vì tổn thương trong phổi có thể âm thầm tiến triển sau thời điểm được cứu ra ngoài. Bệnh nhân có thể đột ngột khó thở nặng hơn, giảm oxy máu nhanh hoặc xuất hiện biến chứng hô hấp cấp.

Vì vậy, các bác sĩ nhấn mạnh nhóm bệnh nhân này cần được theo dõi sát, liên tục và toàn diện. Việc chậm phát hiện dấu hiệu nặng có thể khiến tình trạng chuyển biến rất nhanh.

Từ vụ việc trên, bác sĩ khuyến cáo khi xảy ra hỏa hoạn, người dân cần nhanh chóng rời khỏi khu vực có khói theo lối thoát hiểm an toàn, ưu tiên di chuyển thấp người hoặc bò sát sàn để hạn chế hít phải lớp khói tích tụ phía trên.

Người dân cũng nên dùng khăn ướt hoặc vải ẩm che kín mũi, miệng để giảm bớt lượng khói, khí độc đi vào cơ thể; tuyệt đối không ẩn nấp trong phòng kín nếu không có đường thoát khí.

Sau khi thoát ra ngoài, nếu xuất hiện các biểu hiện như khó thở, ho nhiều, đau ngực, chóng mặt, lơ mơ hoặc mệt lả, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra, xử trí, kể cả khi trên cơ thể không có vết bỏng ngoài da.

Các bác sĩ cho rằng, bên cạnh việc trang bị thiết bị phòng cháy, chữa cháy, mỗi gia đình cũng cần chủ động học kỹ năng thoát nạn và nhận biết sớm dấu hiệu ngạt khói để giảm thiểu rủi ro trong các tình huống khẩn cấp.

Tin Gốc: Dân Trí

Buổi sáng trong siêu thị, nhiều người dừng lại khá lâu ở quầy sữa. Trên kệ, những hộp sữa nguyên kem và sữa ít béo xếp ngay ngắn cạnh nhau. Có người chọn sữa ít béo vì tin rằng tốt cho tim mạch. Người khác lại thích vị béo ngậy, thơm ngọt của sữa nguyên kem và cho rằng "uống vậy mới đã".

Đâu mới là lựa chọn đúng cho sức khỏe?

Trong nhiều thập niên, các hướng dẫn dinh dưỡng thường khuyến khích dùng sữa ít béo hoặc không béo thay cho sữa nguyên kem - vốn chứa nhiều chất béo bão hòa và thường bị xem là "không tốt cho sức khỏe". Năm 2012, tại Mỹ sữa nguyên kem thậm chí đã bị loại khỏi thực đơn học đường.

Tuy nhiên gần đây Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F. Kennedy Jr. đã bày tỏ mong muốn đưa sữa nguyên kem trở lại. Báo cáo Make America Healthy Again cho rằng sữa nguyên kem là nguồn giàu canxi, vitamin D và các axit béo cần thiết.

Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL ("cholesterol xấu"), góp phần gây bệnh tim và đột quỵ. Một cốc sữa nguyên kem (240ml) chứa khoảng 5g chất béo bão hòa, trong khi sữa tách béo hầu như không có. Với chế độ ăn 2.000 calo/ngày, khuyến nghị chỉ nên nạp tối đa 13g chất béo bão hòa.

Vì lý do này, nhiều người hạn chế sữa nguyên kem. Nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy dù là sữa nguyên kem hay sữa ít béo thì nhìn chung cũng không làm tăng hay giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim.

"Điều này không có nghĩa sữa nguyên kem tốt hơn sữa ít béo, mà chỉ là nó không nguy hại như những dạng chất béo bão hòa khác trong khẩu phần ăn. Thậm chí sữa nguyên kem còn có thể mang lại vài lợi ích sức khỏe khác" - chuyên gia dinh dưỡng Bethany Doerfler (Viện Sức khỏe tiêu hóa Northwestern Medicine, Mỹ) chia sẻ.

Chất béo bão hòa có trong nhiều thực phẩm quen thuộc như thịt xông khói, bít tết, khoai tây chiên, kem, bơ, phô mai hay dầu dừa. Tuy nhiên không phải loại nào cũng tác động đến cơ thể theo cùng một cách.

"Sữa và các sản phẩm từ sữa chứa nhiều axit béo chuỗi ngắn và chuỗi trung bình - khác với loại chất béo bão hòa thường thấy trong thịt" - chuyên gia dinh dưỡng Caroline West Passerrello, người phát ngôn Học viện Dinh dưỡng và ăn kiêng Mỹ, giải thích.

Ngược lại, axit béo bão hòa chuỗi dài - phổ biến trong thịt chế biến sẵn và thịt mỡ - lại có liên hệ rõ rệt hơn với bệnh tim mạch. "Những bằng chứng mới cho thấy các sản phẩm sữa nguyên kem như sữa, sữa chua hay phô mai không làm tăng nguy cơ bệnh tim nhiều như bơ hay thịt mỡ", Passerrello nói thêm.

Một yếu tố khác khiến nhiều người chọn sữa ít béo là lượng calo. Một cốc sữa nguyên kem (240ml) có khoảng 149 calo, trong khi sữa tách béo chỉ 91 calo.

"Sữa nguyên kem có thể cung cấp nhiều hơn khoảng 40-50 calo mỗi khẩu phần. Với những ai uống sữa nhiều lần trong ngày, việc theo dõi tổng năng lượng nạp vào rất quan trọng" - Doerfler lưu ý.

Tuy nhiên ngoài sự khác biệt về chất béo và calo, cả hai loại sữa đều tương đồng về dinh dưỡng: mỗi cốc cung cấp khoảng 300mg canxi và 8g protein - dưỡng chất cần thiết cho xương và cơ bắp khỏe mạnh.

Quyết định chọn sữa nguyên kem hay sữa ít béo phụ thuộc vào nhu cầu dinh dưỡng và sở thích cá nhân. Nếu yêu thích hương vị béo ngậy, bạn có thể chọn sữa nguyên kem, đồng thời điều chỉnh khẩu phần và hạn chế những món ăn giàu calo khác.

"Các sản phẩm sữa không chỉ giàu calo và chất béo mà còn chứa nhiều dưỡng chất như protein, canxi và phốt pho - giúp điều hòa huyết áp và mang lại nhiều lợi ích sức khỏe khi được dùng hợp lý" - Doerfler nhấn mạnh.

Nếu muốn hạn chế chất béo bão hòa từ sữa nguyên kem, hãy thay thế bằng các chất béo lành mạnh hơn như dầu ô liu, hải sản, quả bơ hay hạt bí ngô. Nghiên cứu cho thấy chính sự thay thế này mới là chìa khóa giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/sua-nguyen-kem-hay-sua-it-beo-20260407132448637.htm