Đó là chia sẻ của ông Tô Đức – Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – tại Hội thảo chuyên đề về chính sách bảo trợ xã hội và thích ứng với già hóa dân số.
Hội thảo do Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế), Ngân hàng Thế giới, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam, Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc, Cơ quan Phát triển quốc tế Úc và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức ngày 9-4.
Theo ông Tô Đức, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh.
Hiện người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 16% dân số và dự báo đến năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “dân số già”.
Đáng chú ý, thời gian chuyển từ “già hóa” sang “dân số già” của Việt Nam chỉ khoảng 20-25 năm, ngắn hơn nhiều so với các quốc gia phát triển, ông Đức cho hay.
Khoảng 70% người cao tuổi sống ở khu vực nông thôn, nhiều người không có lương hưu hoặc thu nhập ổn định.
Tỉ lệ người cao tuổi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dài hạn ngày càng tăng, trong khi mô hình gia đình truyền thống dần bị thu hẹp.
“Già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn mở ra nhiều cơ hội, đặc biệt trong phát triển “kinh tế bạc”, phát triển thị trường dịch vụ chăm sóc, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cần thiết phải có chính sách phù hợp”, ông Đức nêu.
Về lâu dài, ông Tô Đức cho rằng cần có định hướng sửa Luật Người cao tuổi. Trong đó có việc phát triển các hình thức chăm sóc chuyên nghiệp, thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn, phát triển “kinh tế bạc”, phát triển đội ngũ nhân viên chăm sóc chuyên nghiệp…
Ông cũng bày tỏ cần xây dựng đề án phát triển mạng lưới các cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc cho người cao tuổi và Luật Trợ giúp xã hội với các chính sách trợ giúp xã hội, hình thức chăm sóc xã hội và công tác xã hội chuyên nghiệp.
Theo TS Feng Wemeng – Phó giám đốc Viện Hành chính công và Nhân sự, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, từ năm 2024, Văn phòng Quốc vụ viện Trung Quốc công bố báo cáo thể hiện quan điểm về việc phát triển nền “kinh tế bạc” bao gồm nhiều hoạt động kinh tế như phát triển kỹ năng, chuẩn hóa ngành, cung cấp dịch vụ cho người cao tuổi…
Từ kinh nghiệm của Trung Quốc, TS Feng Wemeng khuyến nghị Nhà nước cần định nghĩa, xây dựng khung pháp lý cấp quốc gia hoàn thiện, cụ thể hóa các dự án thực tiễn… Ví dụ có hệ thống chăm sóc người cao tuổi ứng dụng công nghệ thông minh, thí điểm chăm sóc y tế, đại học dành cho người cao tuổi…
Nền “kinh tế bạc” gồm nhiều hoạt động kinh tế, trong đó có cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ cho người cao tuổi và chuẩn bị cho giai đoạn già hóa dân số. Lĩnh vực này cần bao quát phạm vi rộng, với chuỗi giá trị công nghiệp kéo dài, mô hình kinh doanh đa dạng và tiềm năng lớn.
Về lợi ích kinh tế, theo TS Feng Wemeng, đến tháng 1-2024, các ngành trong nền kinh tế bạc đạt doanh thu 7.000 tỉ nhân dân tệ, chiếm khoảng 6% GDP. Các ngành phát triển nhiều sản phẩm dịch vụ như quần áo, thực phẩm, nhà ở đi lại, giải trí, nghỉ dưỡng, chăm sóc y tế, phục hồi chức năng…
Trong khi đó ông Nguyễn Ngọc Toản – Phó cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – cho biết thực tế, chế độ trợ cấp xã hội hằng tháng còn thấp, chi trả trợ cấp xã hội không dùng tiền mặt còn khó khăn, chất lượng nguồn nhân lực còn thiếu…
Về lâu dài, ông cho rằng cần phổ cập trợ cấp tiền mặt đối với trẻ em 1.000 ngày đầu đời, hạ độ tuổi nhận trợ cấp hưu trí, trợ cấp với người thu nhập thấp, không bảo đảm mức sống tối thiểu…
Với hơn 20% dân số Việt Nam có nhu cầu chăm sóc xã hội, bà Phạm Thị Hải Hà – Phó cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – cho rằng Nhà nước cần giữ vai trò chủ đạo về chính sách, khuyến khích tư nhân đầu tư vào dưỡng lão và chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.
Tăng cường các gói hỗ trợ về đất đai, thuế và vốn vay ưu đãi để thu hút doanh nghiệp, tổ chức xã hội cung ứng dịch vụ công. Ví dụ ưu tiên ngân sách xây mới, cải tạo và nâng cấp cơ sở công lập giai đoạn 2026-2030, đặc biệt cơ sở cai nghiện và chăm sóc đối tượng đặc biệt.
Ngày 10-4, BS.CK2 Đỗ Châu Việt, Trưởng khoa hồi sức tích cực nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết mới đây khoa đã kịp thời cứu sống 2 trường hợp bệnh nhi nguy kịch vì bệnh tay chân miệng. Đáng lưu tâm khi cả hai trường hợp bệnh đều liên quan đến chủng virus EV71.
Trường hợp đầu tiên là nam bệnh nhi P.Đ.K., 1 tuổi, ngụ xã Đất Đỏ, TP.HCM. Hai ngày trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 2, bé bị sốt và được đưa đến khám ở phòng khám gần nhà.
Bé được chẩn đoán viêm họng nhưng uống thuốc không thuyên giảm. Bé tiếp tục khám và được chẩn đoán mắc tay chân miệng, bắt đầu xuất hiện các vết hồng ban.
Dù đã được nhập bệnh viện tuyến dưới nhưng tình trạng trở nặng nhanh, bệnh nhi vã mồ hôi vùng đầu, khó thở, suy hô hấp. Bệnh viện tuyến duới đặt nội khí quản và chuyển bé đến Bệnh viện Nhi đồng 2.
Tại đây, bé được các y bác sĩ của khoa hồi sức tích cực nhiễm chẩn đoán tay chân miệng độ 4 và khẩn trương cho thở máy, lọc máu và dùng thuốc trợ tim. Sau hơn 3 ngày điều trị tích cực, bé K. qua cơn nguy kịch, cai máy thở và thở CPAP, sinh hiệu tạm ổn, tiếp tục theo dõi di chứng thần kinh.
Trường hợp thứ hai là nam bệnh nhi Đ.H.T., 3 tuổi, ngụ tỉnh Khánh Hòa. Theo người nhà bệnh nhi, bé T. bị sốt và xuất hiện hồng ban. Gia đình nghi ngờ bé mắc tay chân miệng nên nhanh chóng đưa đến bệnh viện địa phương điều trị.
Ban đầu bé có đáp ứng với thuốc hạ sốt, nhưng sau đó có dấu hiệu giật mình, đi đứng loạng choạng.
Sau khi được truyền thuốc IVIg và theo dõi sát 12 giờ tại phòng hồi sức, bệnh nhi tiếp tục sốt cao 39 độ, thở mệt, miệng trào bọt hồng lẫn máu, phù phổi, nhịp tim 230 lần/phút - gấp đôi so với trẻ bình thường, huyết áp tăng, giảm đột ngột.
Bệnh nhi được chẩn đoán mắc tay chân miệng độ 4, nhưng người nhà tiếp tục chuyển bé đến Bệnh viện Nhi đồng 2 cứu chữa.
Khi nhập Bệnh viện Nhi đồng 2, SPO2 của bé còn 75%, suy hô hấp, suy tim và được chỉ định lọc máu, thở máy, dùng thuốc vận mạch. Sau 6 giờ tận tình điều trị, nhịp tim bé có giảm và sau 3 ngày điều trị bé đã được ngưng lọc máu, ngưng thuốc vận mạch và tiếp tục theo dõi di chứng thần kinh.
BS.CK2 Đỗ Châu Việt nhấn mạnh, trẻ được chẩn đoán tay chân miệng độ 4 đều gặp phải các di chứng thần kinh, tùy theo mức độ từ nhẹ đến nặng.
Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM ghi nhận chủng EV71 hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm đầu năm 2026. Virus lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh.
Dấu hiệu của chủng EV71 này thường nổi ban rất ít hoặc kín đáo. Nhiều trường hợp trẻ vào viện trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp, sốc tim mà không hề có hồng ban hay loét miệng rõ rệt, thậm chí có tổn thương não cấp tính, do virus tấn công thẳng vào hệ thống thần kinh trung ương, gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan và tử vong nhanh chóng chỉ trong vòng 12-24 giờ.
Khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu tác động lên hệ thần kinh, mỗi phút giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ.
Bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, chia sẻ thông tin này tại triển lãm y tế thông minh ngày 8/4. Ứng dụng ra đời nhằm giúp người dân quản lý sức khỏe suốt đời thay vì chỉ đi khám khi đã phát bệnh, đặc biệt trong thời điểm thành phố ghi nhận tỷ lệ bệnh không lây nhiễm tăng cao và dân số già hóa nhanh.
Với "hộ chiếu" này, phần mềm tự động lưu trữ toàn bộ tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm và quá trình điều trị sau mỗi lần người dân thăm khám. Bác sĩ dựa vào nền tảng dữ liệu xuyên suốt để đưa ra phác đồ chính xác nhất.
Ngoài ra, hệ thống tích hợp trực tiếp với các thiết bị thông minh cầm tay, đo lường nhịp tim và huyết áp theo thời gian thực. Khi có dấu hiệu bất thường, người dùng có thể được cảnh báo sớm, từ đó đi khám kịp thời, tránh bệnh diễn tiến nặng.
Song song, các dịch vụ khám chữa bệnh từ xa cũng đang được đẩy mạnh, giúp người dân có thể trao đổi với bác sĩ mà không cần đến bệnh viện, đặc biệt thuận tiện với người bận rộn hoặc ở xa trung tâm.
Tại triển lãm, bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, giới thiệu hơn 70 giải pháp y tế số nhằm đưa các mô hình chăm sóc tại nhà vào thực tiễn. Tuy nhiên, TS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng, nhấn mạnh chuyển đổi sang phòng bệnh cần sự tham gia chủ động của người dân.
"Không ai có thể thay mình ăn, ngủ hay tập luyện, việc tự chăm sóc vẫn là yếu tố quyết định, còn hệ thống y tế đóng vai trò hỗ trợ", ông nói, thêm rằng các công cụ "bác sĩ số" sẽ làm nhiệm vụ phân tích dữ liệu, hướng dẫn người dùng thay đổi hành vi sinh hoạt, kết hợp cùng các chương trình tầm soát bệnh nguy hiểm tại y tế cơ sở để ngăn chặn rủi ro từ xa.
Trong gần 14.000 người dân TP TP HCM tham gia tầm soát sức khỏe cộng đồng mới đây, các bác sĩ phát hiện hơn 63% trường hợp mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. Kết quả khám cho thấy nhóm bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường,... chiếm tỷ trọng lớn. Đây là những bệnh dễ bị bỏ sót nếu không tầm soát.
Ngoài ra, chương trình cũng phát hiện nhiều vấn đề khác như 341 người có dấu hiệu nghi ngờ ung thư cần chuyển viện, hàng trăm trường hợp bệnh mắt, tim mạch, phụ khoa và các bệnh về da, hô hấp, tiêu hóa, răng miệng... Ở lĩnh vực nhi khoa, nhiều trẻ phát hiện bệnh tim bẩm sinh, béo phì.
Theo Hiệp hội Chỉnh hình Bàn chân và Cổ chân Mỹ, chọn giày đi bộ không phù hợp có thể làm tăng áp lực lên bàn chân và gây chấn thương.
Bác sĩ Emily Splichal, chuyên gia về y học chức năng bàn chân (Mỹ), cho biết chọn giày sai kích cỡ có thể làm thay đổi dáng đi, khiến lực tác động phân bố không đều lên khớp.
Bác sĩ Rock G. Positano, chuyên gia phẫu thuật bàn chân tại Bệnh viện Special Surgery (Mỹ), nhấn mạnh: không có một loại giày phù hợp cho tất cả, cần chọn theo cấu trúc bàn chân.
Những sai lầm trên có thể làm tăng nguy cơ đau chân và chấn thương, theo Healthline (Mỹ).
Giày đi bộ không chỉ là phụ kiện mà là “nền tảng” của vận động. Chọn đúng giày đi bộ giúp giảm chấn thương, tăng hiệu quả tập luyện và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
