Gia đình ông Leon Chen (họ Trần) đang khiến cộng đồng mạng phát sốt từ câu chuyện hiếm có. Bảy thành viên trong nhà gồm bố mẹ và 5 người con đều là bác sỹ chuyên ngành nha khoa.
3 năm trước, khi Niq – một người con trong nhà đăng tải đoạn clip lên trang cá nhân, hé lộ cuộc sống của một gia đình gốc Á ở Mỹ có 7 nha sỹ cùng ngồi chung bàn ăn – những video đều thu hút hàng triệu lượt xem.
Được biết, bác sỹ nha khoa Leon Chen – người tiên phong trong lĩnh vực cấy ghép nha khoa cùng vợ – bác sỹ Jennifer Cha là người đồng sáng lập chuỗi phòng khám quốc tế ở Mỹ.
Năm người con của họ gồm Nina, Audree, Niq, Aleq và Nasdaq đều theo đuổi nghề nghiệp này của bố mẹ.
Trong một video giới thiệu về gia đình hồi tháng 1 năm nay đăng tải trên Instagram, video thu hút hơn 92 triệu lượt xem cùng lượng tương tác cao bất ngờ. Không chỉ gây chú ý bởi nghề nghiệp, ngoại hình của các thành viên trong nhà cũng khiến nhiều người trầm trồ.
Tuy nhiên phía sau sự nổi tiếng đó là câu chuyện về nỗ lực bền bỉ và cách giáo dục đặc biệt.
Ông Leon Chen sinh năm 1966 tại Chương Hóa (Đài Loan, Trung Quốc) trong gia đình có truyền thống y khoa. Từ nhỏ, ông được gửi sang Mỹ sống ở Saginaw (bang Michigan).
Trong hồi ký xuất bản năm 2012 tại Đài Loan, ông kể từng trốn vào cánh đồng ngô để khóc vì cảm giác cô đơn.
Chính sự cô lập này đã thúc đẩy ông nỗ lực vượt bậc. Ông đã hoàn thành 4 năm đại học chỉ trong 1 năm, đạt điểm cao nhất kỳ thi đầu vào nha khoa trong 10 năm và được nhận vào Trường Nha khoa Harvard (là cơ sở đào tạo nha khoa danh tiếng thuộc Viện Đại học Harvard, Mỹ) khi còn rất trẻ với học bổng toàn phần.
Năm 1995, trong quá trình đào tạo tại Đại học Northwestern (Chicago), ông phát minh kỹ thuật nâng xoang bằng áp lực nước, giúp đơn giản hóa quy trình phẫu thuật phức tạp. Hai năm sau, ông tiếp tục phát triển kỹ thuật dịch chuyển theo chiều dọc, mang lại hiệu quả cao hơn với mức xâm lấn thấp.
Vợ ông – bà Jennifer Cha – sinh tại Hàn Quốc và lớn lên ở Mỹ. Khi gặp Leon vào năm 1995, bà đã là bác sỹ nha khoa. Họ gặp nhau ở Đại học Northwestern. Sau đó, bà mời ông về Las Vegas làm việc.
“Một sự khởi đầu không tệ với một người sếp nữ xinh đẹp”, ông Leon hóm hỉnh kể lại.
Sau đó, hai người cùng xây dựng Viện Cấy ghép Nha khoa năm 1998 và hệ thống chuỗi phòng khám quốc tế đều đặt tại Las Vegas.
Tuy nhiên, thành tựu lớn nhất của họ là nuôi dạy 5 người con và chứng kiến tất cả đều chọn theo ngành nha khoa giống bố mẹ. Đặc biệt, mỗi người con chỉ sinh cách nhau khoảng một năm.
5 người con tài năng, ngoại hình nổi bật
Thay vì đi theo lộ trình truyền thống tại Mỹ, ông bà Leon Chen đã gợi ý các con sang châu Âu học nha khoa ngay sau khi kết thúc quãng thời gian học trung học.
Được biết, gia đình bén duyên với Tây Ban Nha từ chuyến du lịch năm 2014. Ngoài yếu tố văn hóa, hệ thống giáo dục tại đây cho phép học nha khoa trực tiếp sau phổ thông, giúp rút ngắn 4 năm so với Mỹ. Bởi vậy, họ đưa ra quyết định này.
Cả 5 người con đều theo học tại Đại học Châu Âu Madrid (Tây Ban Nha). Sau đó họ tiếp tục đào tạo nâng cao tại Mỹ.
Người con cả Nina theo đuổi chương trình sau đại học tại Đại học New York, chuyên ngành về nha chu và cấy ghép. Con thứ 2 Audree học tại Đại học Tufts (Massachusetts), lấy bằng sau đại học và thạc sĩ kỹ thuật phục hình răng.
Niq được đào tạo tại Đại học Columbia (New York), cũng chuyên về nha chu. Trong khi đó, Aleq theo học Tuft, theo đuổi chuyên ngành kỹ thuật phục hình răng. Cậu em út Nasdaq học tại Đại học New York, lấy bằng tiến sĩ về cấy ghép.
Điều bất ngờ là cha mẹ họ không hề ép buộc con cái theo đuổi ngành nghề của gia đình.
“Mọi người nghĩ bố mẹ tôi hẳn rất nghiêm khắc trong chuyện học hành của các con, nhưng thực tế họ giống bạn bè hơn”, Audree (28 tuổi) nói.
Niq (27 tuổi) cho rằng, người nghiêm khắc nhất trong nhà lại là bà bảo mẫu Emilia Calderon gốc Peru. Do bố mẹ thường xuyên bận rộn với công việc, bà bảo mẫu Emilia lo toan mọi việc, thường kể cho 5 anh em về tuổi thơ nghèo khó của bà. Từ những câu chuyện này, họ biết cách trân trọng mọi cơ hội.
“Chúng tôi theo đuổi nghề bác sỹ nha khoa không phải do bố mẹ định hướng. Có lẽ, tôi chọn nghề này chỉ vì muốn gần gũi với gia đình hơn”, bác sỹ Nina chia sẻ.
Mặc dù bận rộn với công việc riêng, nhưng gia đình vẫn duy trì sự gắn kết chặt chẽ từ chuyện học tập tới du lịch khắp châu Âu. Họ cùng nhau đặt chân tới Morocco, Đức, Italia, Thụy Sĩ để trải nghiệm cuộc sống.
Chính sự thân thiết này, 5 anh em nhà bác sỹ thừa nhận, họ ít bạn bè bên ngoài. Mối quan hệ khăng khít này cũng khiến họ mong muốn gia đình sẽ đông con cháu trong tương lai. Dù vậy, họ khẳng định không ép buộc thế hệ sau tiếp tục nối nghiệp.
Phía sau công việc chính, mỗi người hiện đều theo đuổi đam mê riêng. Niq thích làm phim, Nina yêu làm bánh, Audree mê âm nhạc và Nasdaq có thể mở nhà hàng trong tương lai.
“Dù có làm nha khoa hay không, chúng tôi vẫn hạnh phúc vì có nhau. Suy cho cùng, tôi hạnh phúc vì được sinh ra trong nhà và có sẵn 4 người bạn thân thiết nhất cũng là anh chị em ruột”, Niq nói.
Tối thứ bảy, trên đường dự tiệc sinh nhật bạn, cô Polly Hudson ở London ngước nhìn chồng. Trong khi cô dành nhiều thời gian chuẩn bị trang phục, Nick lại mặc chiếc áo len dày cộp, mang phong cách thập niên 1970.
Polly nhận ra đã rất lâu mình không thực sự nhìn chồng. Dù sống chung nhà, áp lực công việc và gánh nặng chăm sóc con cái khiến họ dần xa cách. Cả hai không còn chia sẻ về những việc xảy ra trong ngày, chỉ lặng lẽ ngồi trước màn hình TV mỗi tối.
Theo nhà trị liệu hôn nhân Sarah Louise Ryan, trường hợp của vợ chồng Polly là điển hình cho "ly hôn lặng lẽ" (quiet divorce) - xu hướng đang phổ biến ở thế hệ X (sinh năm 1965-1980). Khái niệm này tương tự hiện tượng "Nghỉ việc lặng lẽ" (Quiet Quitting), khi hai người chỉ duy trì những trách nhiệm cơ bản nhất trong gia đình thay vì nuôi dưỡng tình cảm. Theo dữ liệu từ Counselling Directory, nền tảng kết nối người dùng với các chuyên gia trị liệu tâm lý Anh, lượt tìm kiếm cụm từ "quiet divorce" tăng 544% trong năm qua.
Chuyên gia Sarah cho biết hiện tượng này là sự xói mòn tình cảm từ từ. Các cặp vợ chồng không chia tay vì biến cố lớn, mà do sự kết nối phai nhạt dưới áp lực tài chính và công việc. "Nguy hiểm nằm ở sự thoải mái trong tĩnh lặng. Khi không có khủng hoảng, người ta thường thiếu động lực thay đổi. Đó là cách tình cảm dần biến mất", bà Sarah nói.
Kết hôn năm 2010 sau ba năm hẹn hò, Polly và Nick từng có nhiều thời gian trò chuyện. Nhưng gần hai thập kỷ gắn bó, họ chỉ còn trao đổi các thông tin cơ bản. Họ bỏ qua những nụ hôn chào hỏi, cắt giảm các buổi hẹn hò để tiết kiệm chi phí trông trẻ và mải mê lướt điện thoại.
Để thay đổi, Polly quyết định tắt TV và nói chuyện với Nick về nguy cơ đổ vỡ. Nick đồng ý rằng cả hai cần hành động.
Ban đầu, nỗ lực hàn gắn diễn ra khá gượng gạo. Polly thử đón chồng ở cửa mỗi khi anh đi làm về như các bà nội trợ thập niên 1950. Sau vài lần thực hiện, sự ngượng ngùng biến mất, thay bằng tâm lý mong chờ.
Họ thiết lập lại các quy tắc nhỏ như luôn hôn nhau khi đi và về; Dành thời gian kể những chuyện vặt trong ngày; Nắm tay và tập trung lắng nghe đối phương, thay vì coi lời nói của người kia là âm thanh ngoài rìa.
Polly cho biết việc từ bỏ thói quen dùng điện thoại để tập trung trò chuyện đôi khi tốn sức, nhưng mang lại kết quả xứng đáng. "Chúng tôi không tìm lại sự bùng cháy của tình yêu tuổi trẻ, mà là cảm giác yêu thương trưởng thành của hai người đồng lòng", cô kể.
Từ câu chuyện, chuyên gia Sarah Louise Ryan gợi ý 5 cách giúp các cặp đôi hâm nóng tình cảm:
Tận dụng bốn khoảnh khắc chuyển tiếp: Dành 5 phút không xao nhãng vào các thời điểm: lúc thức dậy, trước khi đi làm, sau khi tan làm và trước khi đi ngủ.
Lên tiếng trước khi nổi nóng: Không để sự oán giận tích tụ. Sửa chữa một vết nứt nhỏ luôn dễ hơn xây lại một bức tường đã đổ.
Giữ sự tò mò: Hỏi về ước mơ và lo lắng hiện tại của đối phương thay vì chỉ trích.
Khôi phục sự đụng chạm: Một cái chạm tay hoặc một câu đùa chung có sức gắn kết mạnh mẽ.
Ngừng diễn xuất: Thành thật về điểm yếu của bản thân. Sự xa cách bắt đầu khi người ta ngừng thể hiện con người thật.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra trung bình phụ nữ ngủ nhiều hơn nam giới khoảng 11 phút mỗi đêm. Tuy nhiên, sự khác biệt này không đáng kể nếu xét về chất lượng giấc ngủ hay cảm giác khi thức dậy.
Nghiên cứu do Oxford Academic công bố tháng 5/2025 cho thấy phụ nữ có mức độ buồn ngủ, mệt mỏi, lo lắng và căng thẳng cao hơn nam giới, dù thời gian và chất lượng giấc ngủ tương đương.
Dưới đây là ba lý do khiến giấc ngủ của phụ nữ kém chất lượng hơn.
Lệch múi giờ xã hội
Đồng hồ sinh học (chu kỳ 24 giờ điều chỉnh huyết áp và nhịp thức - ngủ) ở phụ nữ thường ngắn hơn do ảnh hưởng của hormone và nhiệt độ cơ thể. Chuyên gia Rebecca Robbins từ Trường Y Harvard cho biết phụ nữ có xu hướng muốn đi ngủ và thức dậy sớm hơn nam giới.
Khi các nghĩa vụ như công việc hay chăm sóc gia đình buộc họ thức khuya hoặc dậy muộn trái nhịp tự nhiên, hiện tượng "lệch múi giờ xã hội" sẽ xảy ra, dẫn đến mệt mỏi mãn tính.
Nguy cơ mắc bệnh lý giấc ngủ cao hơn
Số liệu thống kê cho thấy phụ nữ có nguy cơ mắc chứng mất ngủ cao hơn nam giới 40-60%. Tỷ lệ khó đi vào giấc ngủ ở nữ là 17%, trong khi ở nam giới là 12%. Có gần 21% phụ nữ gặp khó khăn trong việc duy trì giấc ngủ liên tục.
Nguyên nhân đến từ áp lực chăm sóc gia đình, lo âu, trầm cảm hoặc hội chứng chân không yên.
Bác sĩ Andrea Matsumura, chuyên gia giấc ngủ và sức khỏe phụ nữ trung niên Mỹ, cho biết những khác biệt này trở nên rõ rệt hơn trong các giai đoạn biến động nội tiết tố. Mang thai và hậu sản là thời kỳ rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng nhất. Ngoài ra, sự sụt giảm nội tiết tố giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh cũng gây bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, làm suy giảm chất lượng nghỉ ngơi.
Khó phục hồi sau khi thiếu ngủ
Chuyên gia Natalie Solomon (Đại học Stanford) nói phụ nữ chịu tác động của việc thiếu ngủ mạnh mẽ hơn nam giới. Phân tích sóng não (EEG) cho thấy khi ngủ bù, cơ thể phụ nữ đòi hỏi cường độ giấc ngủ sâu hơn để phục hồi. Việc không đáp ứng đủ độ sâu này khiến họ dễ kiệt sức.
Cách cải thiện chất lượng giấc ngủ
Theo các chuyên gia, để đánh giá việc ngủ đủ giấc, mỗi người nên chú ý đến cảm giác vào buổi chiều. Nếu vẫn thấy tỉnh táo khi nhiệt độ cơ thể giảm nhẹ vào tầm xế chiều, đó là tín hiệu tốt. Nếu không, có thể áp dụng các phương pháp sau:
Điều chỉnh giờ ngủ từ từ: Dịch chuyển giờ ngủ sớm hơn khoảng 15 phút mỗi đêm thay vì thay đổi đột ngột vài tiếng đồng hồ.
Hạn chế caffeine và rượu: Rượu có thể giúp thiếp đi nhanh nhưng gây hiệu ứng ngược, khiến cơ thể thức giấc sớm và khó ngủ lại.
Tạo thói quen thư giãn: Dành 30-60 phút trước khi ngủ để tắm nước ấm, đọc sách hoặc nghe nhạc; tránh xa thiết bị điện tử.
Tối ưu không gian: Giữ phòng ngủ mát mẻ, tối và yên tĩnh.
Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài vài tháng hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống, việc thăm khám y tế là cần thiết. "Rối loạn giấc ngủ mãn tính là một bệnh lý có thể điều trị hiệu quả chứ không phải là điều đương nhiên phải chịu đựng", chuyên gia Wendy Troxel nói.
Trong chiến tranh, khu vực đèo Hải Vân bị bom đạn phá hủy nặng nề. Khi những vụ sạt lở diễn ra liên tiếp ở các tỉnh thành miền Trung trong năm 2020 thì cánh rừng Bắc Hải Vân, Huế vẫn đứng vững và xanh tươi.
Bắc Hải Vân là khu rừng ở phía Nam thành phố Huế, một nơi đặc biệt có giá trị về đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường. Rừng nằm trong vùng giao thoa sinh học giữa các luồng thực vật từ phía Bắc xuống và từ phía Nam lên. Nơi đây đã hình thành nên một hệ sinh thái đa dạng, phong phú, có nhiều loài động thực vật thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm cần được ưu tiên bảo vệ.
Lịch sử của Bắc Hải Vân là những trảng cỏ tranh, lau lách và cây đót. Đến mùa đót, cư dân sống ven rừng vào khai thác đem về bán rồi lại đốt rừng triền miên để lấy tranh. Đất rừng ngày càng thoái hóa. Đến mùa khô, khu rừng đứng trước nguy cơ cháy, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.
Những năm 1987 và 1988, chính quyền Bình Trị Thiên cũ đầu tư trồng rừng trên diện tích cỏ tranh bằng keo lá tràm. Ba năm sau, rừng keo lá tràm khép tán, phủ xanh.
Năm 1994, với sự giúp đỡ của Ban quản lý dự án PAM 4304, Ban quản lý (BQL) rừng Bắc Hải Vân đã tiến hành trồng 21,3ha thử nghiệm các loài cây bản địa bằng nguồn vốn hỗ trợ của dự án. Một năm sau, cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Họ cũng rút ra được một số kinh nghiệm về kỹ thuật.
Để giải quyết khó khăn về vốn và đáp ứng yêu cầu mở rộng không gian dinh dưỡng, ánh sáng cho cây bản địa, BQL dự án đề xuất tỉa thưa kết hợp lợi dụng sản phẩm trung gian keo lá tràm làm nguyên liệu. Từ năm 1995 trở đi, nguồn vốn đầu tư trồng rừng cây bản địa chủ yếu là nguồn thu từ tỉa thưa rừng keo và có một phần vốn hỗ trợ của chương trình các dự án.
Với phương thức "lấy sản phẩm rừng trồng lại rừng", đến nay có 406,7ha cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm được trồng và chăm sóc từ nguồn thu tỉa thưa rừng trồng tại tiểu khu 250. Việc trồng cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm là một mô hình điển hình ở Bắc Hải Vân.
Trong ký ức của anh Trần Quốc Hùng, Phó giám đốc BQL rừng phòng hộ Bắc Hải Vân, đó là những ngày họ trực tiếp vào các khu vực rừng tự nhiên lựa chọn cây giống như chò chỉ, trâm, dầu rái, gõ, lim xanh... để theo dõi thu hái hạt hoặc bứng cây tái sinh đưa về gieo ươm.
Những hạt giống, cây con được đem về gieo ươm. Đến thời điểm thích hợp, họ lại gánh gồng, mang vác vượt núi đi trồng rừng. Thành quả đến giờ toàn khu rừng có hơn 40 loài cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Một số loài cây thích nghi với điều kiện lập địa sau khi được mở tán keo, chăm sóc, tạo ra khu rừng trồng nhiều tầng tán, góp phần đẩy nhanh phục hồi rừng Bắc Hải Vân.
"Nhờ những sự nỗ lực của các thành viên qua nhiều thời kỳ, sự cần mẫn chăm sóc và bảo vệ đã phục hồi, tạo nên một khu rừng xanh tốt. Mô hình này đã được các đơn vị lâm nghiệp trong nước và các tổ chức quốc tế tham quan học tập và đánh giá cao", ông Hùng tự hào nói.
Để Bắc Hải Vân phát triển tốt, bền vững không chỉ thành quả của hành trình trồng, mà đó còn là những bước chân của các thành viên luôn luồn lách bảo vệ rừng.
Rừng ở đây xanh tốt, muôn thú bình an là có cả máu và nước mắt của đội tuần tra bảo vệ. Khu vực đèo Hải Vân có địa hình phức tạp, chia cắt mạnh, độ dốc cao nên người dân giáp ranh lợi dụng địa hình để khai thác trái phép lâm sản, săn bắt trái phép động vật hoang dã. Điều này dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng nhiều loài động vật rừng hoang dã quý hiếm, gây suy giảm nghiêm trọng về đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng.
Lợi nhuận lớn từ việc săn bắt động vật hoang dã mang lại nên các đối tượng hoạt động vô cùng tinh vi, manh động, sẵn sàng chống người thi hành công vụ để tẩu thoát. Khi bị truy đuổi ban ngày, các đối tượng chuyển sang hoạt động cài đặt bẫy vào ban đêm.
Hai mươi năm trước, khi đang còn ngồi trong quán nước, anh Hùng từng bị một thanh niên dùng ly đánh một cú mạnh vào cổ. Anh phải nằm viện nửa tháng, với vết thương may 15 mũi. Anh nghĩ chắc do mấy đợt phục kịch bắt tang vật các đối tượng khai thác gỗ trái phép nên giờ bị trả thù.
Các thế hệ giữ rừng Bắc Hải Vân luôn trải qua sự phá hoại của đối tượng phá rừng, đặt bẫy thú. 5 năm trước, anh Nguyễn Văn Lương (36 tuổi), đội trưởng đội chuyên trách bảo vệ rừng, cũng đã bị một kẻ ném đá làm gãy sống mũi, thương tích lên đến 24%. Kẻ thủ ác sau đó bị kết tội 2 năm tù.
Lần khác, trong một chuyến cùng anh em chạy xe máy lên dựng ở bìa rừng, rồi đi sâu vào trong đẩy đuổi các đối tượng đặt bẫy thú, đến lúc quay trở về, chiếc xe máy của anh Lương và hai chiếc của đồng đội bị đốt cháy chỉ còn trơ khung sắt. Đồng lương họ ba cọc ba đồng, những anh em khác bèn gom góp ủng hộ để đồng đội mình mua xe mới.
Chuyện bị đánh, chém, đốt, phá xe diễn ra như cơm bữa ở cánh rừng Bắc Hải Vân. Trong câu chuyện của những người giữ rừng, xe máy của họ còn bị kẻ ác mở bình nhớt đổ cát vào. Chỉ cần không để ý, khởi động xe chạy là phải thay mới động cơ. Rất nhiều anh em ở đây đã lâm vào chuyện đó.
Còn việc chặt phá bánh xe, đập bể kính chiếu hậu là tổn hại nhỏ nhất mà những người giữ rừng ở đây phải gánh chịu. Nhưng vì khu rừng, họ không thể chùn bước.
Đi sâu vào rừng, những gốc cây cổ thụ hiện ra, vững chãi và lừng lững. Gốc cây, rễ cây bám chặt vào đất, vào đá giữ cho khu rừng tránh xói mòn. Những đàn voọc ngũ sắc chạy nhảy từ cây này sang cây khác, hú hét vang cả một góc rừng.
Những đội tuần tra vẫn hằng ngày băng đèo, lội suối đi canh gác. Những thế hệ cây mới tiếp tục được gieo mầm, trồng xuống tạo thành khu rừng với nhiều tầng tán, đem lại cảnh sắc, màu xanh tươi mát cho núi đồi.
