Nếu không có gì đột xuất, cứ 2 giờ chiều mỗi ngày, bà Hồng gánh hàng ra bán. Như một thói quen, vừa ổn thỏa chỗ ngồi là bà lấy ra món đồ nghề tự chế. Đó là khúc gỗ nhỏ chừng một gang tay trên đầu có đóng một nắp lon nước ngọt để nạo dừa. Nhiều năm nay, hình ảnh bà Hồng bên gánh bánh tráng kẹo mạch nha đã trở nên quen thuộc với những ai hay ra vào hẻm 51 đường Ba Tháng Hai, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
Nhìn vào gánh hàng của bà Hồng, người ta cảm nhận được sự cũ kỹ, lâu đời. Mấy chục năm gánh trên vai, đi qua biết bao con đường, chiếc đòn gánh bằng tre đã bị bào mòn nhẵn bóng. Thế nhưng, do được lau chùi kỹ lưỡng nên nó vẫn bền chắc. Một gánh dựng món cốm dẹp, một gánh đựng món bánh tráng kẹo mạch nha gây sốt một thời.
Quê gốc của bà Hồng ở thị trấn Kinh Cùng, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang cũ (nay là xã Hòa An, thành phố Cần Thơ). Bà là người con thứ 7 trong gia đình có 8 anh chị em. Năm bà mười mấy tuổi thì mẹ bị bệnh nặng mất sớm. Cảnh mồ côi nên mỗi đứa con đều phải tự bươn chải kiếm sống, không ai giúp được ai. Bà Hồng lên thành phố Cần Thơ xin làm “thời vụ” rửa chén, phụ bán quán cơm, quán hủ tiếu…
Công việc thời vụ bấp bênh nên bà Hồng quyết định “đầu tư” một đôi quang gánh để đi bán bánh tráng kẹo mạch nha. Bà bồi hồi kể lại: “Hồi xưa, món ăn này những đứa trẻ ở quê mê dữ lắm. Nhà tôi nghèo lại đông anh em nên tôi ít có dịp được ăn. Thế nhưng ở thành phố thì chẳng thấy mấy ai bán. Do thấy món này bỏ vốn ít, cách làm đơn giản mà lại phù hợp với túi tiền eo hẹp của mình lúc bấy giờ nên tôi quyết định bán thử”.
Nói đến đây, bà Hồng làm một cái bánh tráng kẹo mạch nha hoàn chỉnh cho xem. Thoạt đầu, bà lấy một chiếc bánh tráng giấy để lên lòng bàn tay, phết lớp kẹo mạch nha dạng lỏng lên trên. Nguyên liệu rưới lên tiếp theo là những sớ cơm dừa tươi rói vừa mới nạo. Rồi bà lấy một miếng bánh tráng khác ốp lên trên, sau đó bẻ lại thành hình bán nguyệt. Miếng bánh giòn tan khi đưa vào miệng. Vị ngọt thanh của kẹo mạch nha loang trong đầu lưỡi hòa cùng vị béo của cơm dừa tuy đơn giản mà ngon. Một phần như vậy có giá 10.000 đồng.
Bà Hồng cho biết mình bán bánh này từ lúc chỉ có 1.000 – 2.000 đồng/cái, rồi tăng dần theo giá cả thị trường. Ngày xưa còn trẻ, bà gánh hàng đi nhiều tuyến đường trong nội ô thành phố, đi tới đâu thì cất tiếng rao mời chào tới đó. Và chính tiếng rao trong trẻo của thời trẻ cùng nét riêng của món ăn vặt “quê mùa” này đã gây chú ý cho một người công nhân viên, rồi từ đó hai người gắn kết thành vợ chồng. Họ có với nhau một người con gái và đến nay cũng đã có cháu ngoại đang học lớp 8.
Theo bà Hồng, đôi quang gánh đã đồng hành cùng bà hơn 40 năm nay. Bây giờ 64 tuổi, sức khỏe yếu nên bà không cất tiếng rao nổi và cũng không còn bền sức để rong ruổi nhiều nơi nữa. Mỗi ngày bà chỉ đi từ căn trọ của mình trên đường Tầm Vu đến điểm yêu thích nhất là hẻm 51 để bán (cách khoảng 2 cây số – PV). Bà Hồng vui vẻ nói: “Một quán cà phê nghĩa tình cho tôi mượn hẳn một góc nhỏ mặt tiền để bán luôn. Đặc biệt là con hẻm này rất đông sinh viên, người trẻ. Nhiều người thấy tôi già rồi nên gọi là bà ngoại bán bánh, thấy thương lắm”.
Đó chính là niềm vui và động lực đã thôi thúc bà Hồng giữ lửa nghề trong bối cảnh món bánh tráng kẹo mạch nha ngày càng phai nhạt danh tiếng. Bà Hồng tâm sự: “Sức mua món bánh quê này ngày càng giảm. Khác với ngày xưa, nhiều người trẻ hiện nay không biết món này là món gì. Nói thật là bây giờ mỗi ngày tôi chỉ bán được tầm 10 – 15 cái bánh tráng kẹo mạch nha thôi. Nên hơn 1 năm nay, tôi đã bán thêm cốm dẹp để kiếm thêm. Nguyên liệu thì tôi đặt mua ở Sóc Trăng, còn công thức trộn như thế nào cho vừa vặn thì tôi tự làm”.
Mỗi ngày, bà Hồng ngồi bán từ 2 giờ chiều đến 8 giờ tối là về. Bữa bán được thì lời hơn 100.000 đồng, nhưng đa phần là thấp hơn con số này. “Tuy là món bánh tráng kẹo mạch nha lời ít, bán được ít nhưng tôi không nỡ nghỉ vì nó gắn chặt với tuổi thơ của mình. Vả lại, lúc chân ướt chân ráo lên thành phố có quen ai đâu. Chính nhờ bán bánh này mà tôi gặp nhiều người, lạ hóa thành quen, rồi trở thành hàng xóm, bạn bè luôn. Tôi là dân quê chính hiệu, góp phần giữ giữ hương vị bánh quê thì thấy cũng vui”, bà Hồng Tâm sự.
Chị Nguyễn Thị Bích Trâm (35 tuổi, ngụ phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ) cho biết bà Hồng luôn mặc chiếc áo bà bà khoác bên ngoài và đội nón lá khi ngồi bán. Nhìn vào hình ảnh này, chị nhớ lại lúc còn nhỏ khi sống ở quê nội, hàng ngày cùng mấy anh em ra cổng chờ các cô chú gánh hàng rong qua để mua bánh. “Tôi ăn bánh của bà rồi, không có gì để chê cả. Lâu lâu thì lại ghé mua một hộp cốm dẹp hay bánh tráng kẹo mạch nha để ủng hộ. Không hiểu sao mỗi lần chạy qua đây thì phải ghé mắt nhìn bà một cái như thói quen. Hôm nào bà nghỉ bán thì thấy thiếu thiếu, buồn buồn”, chị Trâm chia sẻ.
Theo đơn phản ánh, khu nhà tập thể hơn 50 năm ở số 346 Phan Đình Phùng (phường Cầu Kiệu, TP.HCM) có thiết kế gồm tầng 1, tầng lửng, tầng 2, tầng 3 và tầng 4, đang xuống cấp.
Khoảng đầu tháng 3.2026, ông V.H đã tiến hành cải tạo tầng 4, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn cho toàn bộ công trình vốn đã xuống cấp.
Cụ thể, người dân tại đây liên tục gửi đơn phản ánh lên phường về việc chủ tầng 4 cải tạo tầng 4, nâng tường trước - sau và xây thêm tầng mái (phía trên tầng tum), khiến họ lo ngại khu tập thể cũ xuống cấp sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.
Theo phản ánh của các cư dân, ban đầu chủ nhà chỉ thông báo "cải tạo sửa chữa". Tuy nhiên, sau hơn nhiều ngày thi công, họ thấy xuất hiện các bức tường mới nối liền phía trước và sau, đồng thời nâng thêm tầng mái. Cán bộ phường từng xuống kiểm tra, yêu cầu tháo dỡ phần vi phạm để trả lại hiện trạng cũ. Thế nhưng, người dân cho biết sau khi đoàn kiểm tra rời đi, công trình vẫn tiếp tục với tốc độ "mỗi ngày nâng lên một khúc".
Chị T. (cư dân tầng dưới) cho biết đã gửi đơn phản ánh lần đầu ngày 31.3 và lần hai ngày 10.4, đồng thời kiến nghị qua đường dây nóng 1022. "Nhà này xây từ hơn 50 năm trước, sắt thép đã sét, móng, tường và đà nứt khắp nơi. Giờ xây thêm tường dày gấp đôi, đổ mái nặng hàng tấn thì nhà dưới không chịu nổi", chị T. nói. Chị T. lo ngại việc khoan đục gây rung chấn mạnh, ảnh hưởng trực tiếp các hộ dân với hơn 20 nhân khẩu đang sinh sống trong khu nhà tập thể này.
Ông Nguyễn Huyền Thịnh (78 tuổi, ở tầng lửng) và ông Lê Văn Thính (80 tuổi, ở tầng 2) cũng bày tỏ lo lắng tương tự. Ông Thính nhấn mạnh: "Nhà đã nứt đà, nứt tường, giờ thêm trọng lượng lớn trên đầu thì rất nguy hiểm. Chúng tôi cầu cứu chính quyền can thiệp kịp thời để đảm bảo an toàn cho cuộc sống bình thường".
Các cư dân cho rằng việc cải tạo sửa chữa của chủ mới cần tôn trọng hiện trạng và kết cấu chung của nhà tập thể cũ.
Trao đổi với PV Thanh Niên, chủ tầng 4 (xin ghi tắt tên là ông V.H) khẳng định mình mua nguyên tầng 4 và một phần tầng trệt theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và sở hữu nhà ở.
Ông cho biết nhà cũ xuống cấp nghiêm trọng, hư hỏng nên chỉ cải tạo sửa chữa trên không gian thuộc sở hữu, không ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực chính (đà ngang, đà dọc, sàn).
Ông V.H dẫn giải các quy định pháp luật trường hợp cải tạo sửa chữa nhỏ, không phá vỡ kết cấu thì được miễn giấy phép. Tuy nHiên, ông thừa nhận đã từng xây cao lan can và tầng mái sân thượng, nhưng sau khi phường lập biên bản yêu cầu đã tự tháo dỡ hoàn toàn, hạ thấp lan can xuống theo quy định và có biên bản ghi nhận.
Hiện tại ông chỉ cải tạo, tô trét, kế thừa phần tường và toilet cũ đã tồn tại từ chủ trước, đồng thời sửa chữa một số vách thấp mục nát.
Về phản ánh "xây thêm diện tích", ông V.H khẳng định toàn bộ tầng 4 thuộc quyền sở hữu riêng của ông. Ông V.H khẳng định cầu thang là lối đi chung nhưng nhắc lại tầng 4 thuộc quyền sở hữu của ông, và việc lối đi ở cầu thang có lắp cửa (không để người lạ di chuyển lên) là do có từ thời chủ trước đây nên vừa qua ông chỉ sửa, giữ lại hiện trạng cũ.
Liên quan vụ việc, trao đổi với PV Thanh Niên chiều 14.4, một đại diện UBND phường Cầu Kiệu cho biết phường đã nhiều lần xuống kiểm tra, lập biên bản yêu cầu chủ nhà tầng 4 ngưng thi công và tháo dỡ phần xây dựng sai.
"Hiện chúng tôi đang yêu cầu chủ nhà khôi phục hiện trạng ban đầu, tháo dỡ phần xây dựng sai. Nếu đến thứ 2 tới không thực hiện, phường sẽ lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính và buộc tháo dỡ", vị này cho biết.
Về lối cầu thang và cửa tầng 4, vị đại diện phường xác nhận cửa do chủ cũ lắp đặt, chủ mới chỉ thay mới. Phường sẽ tiếp tục kiểm tra, phối hợp các bên để đảm bảo an toàn cho toàn bộ cư dân khu nhà tập thể cũ.
Nhớ lại mấy chục năm trước, lần đầu tiên trong đời tôi được đặt chân tới đây, cả thành phố lấp lánh thứ ánh sáng cổ tích để sau này khi trở về miền núi nơi tôi sinh ra và lớn lên tôi đã kể cho chúng bạn nghe về: "TP.HCM của tớ, của ông bà ngoại tớ đẹp lắm. Ở đó có điện cả ngày. Không giống nhà bọn mình mãi chưa có điện".
Đó là cảm nhận đầu tiên trong tôi về những con đường, góc phố đẹp lung linh ánh đèn điện khi tôi được cùng cha mẹ vào thăm ông bà ngoại năm tôi lên 10 tuổi. Có lẽ, với một đứa trẻ lớn lên ở miền nùi, nơi mà ngày ngày khi màn đêm buông màu tím sẫm nhà nhà đã chuẩn bị sẵn chiếc đèn dầu leo lét, nhà nào sang hơn là có chiếc đèn Hoa Kỳ. Nhưng để tiết kiệm dầu thì đèn Hoa Kỳ cũng chỉ được thắp sáng mỗi khi nhà có việc "trọng đại".
Với một cô bé như tôi ngày ấy, khi được ngắm nhìn ánh điện tỏa ra thứ ánh sáng diệu kỳ nơi thành phố hoa lệ "bằng xương bằng thịt" chứ không phải qua những câu chuyện mẹ thường "tưởng tượng" kể cho hai chị em tôi nghe thì quả thực ánh điện có một sức hấp dẫn đầy mạnh mẽ.
Tôi vẫn nhớ rõ lời bố tấm tắc: "Ở đây hiện đại quá, cái gì cũng đẹp. Giá mà quê mình cũng sớm có điện thì tụi nhỏ học hành cũng bớt cực". Nhà ngoại tôi không khó tìm. Dù chỉ là ngôi nhà cấp bốn ba gian đơn sơ mộc mạc ở phường Thạnh Lộc Q.12 (cũ), nhưng với tôi ngôi nhà của ngoại vẫn là ngôi nhà đẹp nhất trong ký ức tôi suốt kỳ nghỉ hè, vì khi đó tôi được chiêm ngưỡng thứ ánh sáng diệu kỳ từ đèn điện mang lại.
Ngoại tôi là bộ đội và may mắn trở về sau chiến tranh, với nhiều vết thương trên người. Ngoại hay kể những câu chuyện về kháng chiến, về những đêm hành quân trong rừng, về sự vất vả và gian lao của bộ đội trong hành trình mang lại niềm hòa bình cho dân tộc.
Ngoại bảo: "Những năm tháng ấy nào có điện. Vậy nên, giờ điện về khắp phường, thắp sáng cả quận chẳng khác nào thành phố này bước sang một chương mới. Chương của niềm tin, khát vọng. Chương của đổi thay mang vẻ đẹp hòa bình. Ông còn may mắn được chứng kiến sự đổi thay của đất nước, của thành phố này qua ánh điện sáng ngời kia. Chứ nhiều đồng đội của ông ngã xuống mà chưa từng được cảm nhận niềm hạnh phúc đẹp đẽ ấy".
Dẫu khi ấy tôi không hiểu hết những gì ngoại nói nhưng tôi biết ngoại tôi tự hào, xúc động đến nhường nào. Bởi mỗi khi kể về những ngày đầu tiên ánh điện thắp sáng căn nhà đơn sơ của ngoại tôi cảm nhận giọng ngoại run run, ánh nhìn ầng ậc như có nước.
Nhờ có điện bà tôi có thể vừa ngồi xem tivi hay nghe đài mỗi tối lại còn tranh thủ chuẩn bị ngâm gạo, đãi đỗ, sát vỏ để đồ xôi bán sớm. Rồi công việc xay bột làm bánh tráng của ngoại cũng trở nên dễ dàng, không phải kẽo kẹt quay cái cối đá khiến cái chân ngoại thêm nhức mỏi mỗi đêm như trước đó. Ngoại cười nụ cười hiền như nắng mai buổi sớm: "Điện thật kỳ diệu. Nhờ có điện mà ngoại thấy làm gì cũng tiện lại chẳng phải vội vàng. Cái chân đau của ngoại như có phép màu bớt đau hẳn vì chẳng phải đứng lâu. Dì út bây soạn giáo án cũng không cực...".
Lần thứ sáu trở lại tôi thực sự ngỡ ngàng với vẻ đẹp lộng lẫy, sự hiện đại hóa không ngừng. Từ trên máy bay thành phố mang tên Bác đón tôi là một khung cảnh sáng rực rỡ lấp lánh như những bông pháo hoa với muôn nghìn ánh sao lấp lánh. Lần trở lại này có lẽ là sự chia xa bởi ngoại tôi ốm nặng.
Ngoại gặp con cháu nơi phòng cấp cứu với chằng chịt dây nhợ, cùng những tiếng kêu tít tít từ máy móc. Khuôn mặt ngoại mệt nhọc qua tiếng thở đứt quãng. Nhưng khi thấy mẹ và tôi ánh mắt ngoại ngời sáng. Chiều ấy, ngoại khỏe hơn được bác sĩ chuyển qua phòng chăm sóc tích cực có người thân bên cạnh. Ngoại được "cai" máy thở. Vậy mà, câu nói đầu tiên của ngoại với mẹ và tôi lại là câu: "Bố sống được đến bây giờ để chờ mẹ con là nhờ sự tận tâm của các bác sĩ cùng với mấy cái máy móc hiện đại kia đó. Không có điện để mấy cái máy đó hoạt động là bố chẳng có dịp chờ nhà con". Rồi ngoại cười, nụ cười của sự mãn nguyện, nụ cười đoàn viên. Còn tôi và mẹ khi ấy nước mắt lăn dài. Ngoại tôi gầy và yếu đi nhiều quá.
Những ngày cùng mẹ ở viện chăm ngoại. Có dịp được đổi ca với mẹ ra ngoài ngắm phố phường tôi mới hình dung hết sự đổi thay của TP.HCM năm 2025 đã "khoác" lên mình tấm áo mới. Tấm áo của một "siêu đô thị" hiện đại. Một thành phố với những công trình mang ý nghĩa làm mới đô thị bằng chính việc ngầm hóa ở những quận trung tâm. Khiến cho vẻ đẹp của "hòn ngọc Viễn Đông" trở nên đầy lấp lánh bởi sự thông thoáng của phố phường nhất là khu vực gần bệnh viện, trường học nơi giao thông có mật độ lớn.
Khi ngồi trên máy bay trở ra miền Bắc trong tôi cứ bồi hồi về một Sài Gòn - TP.HCM - cứ thế nhẹ nhàng "gieo" vào lòng một tình yêu, nỗi nhớ. Tôi nhớ ánh mắt ngời sáng của người lính già dẫu khi ấy tôi chỉ còn được thấy ngoại qua tâm tưởng. Và tôi phát hiện ra sau mấy chục năm đời người ông tôi vẫn gìn giữ tình yêu lặng thầm của mình với ngành điện. Một tình yêu son sắt tri kỷ như những người bạn dành sự tin tưởng, trân trọng nhau...
Mảnh đất, con người nơi đây đã khiến tôi rưng rưng, khắc khoải một niềm thương về một thành phố trẻ mãi không già. Về sự năng động đầy hiện đại, để làm nên một thành phố mang tên Bác đầy thương nhớ.
Dương lịch hôm nay là ngày thứ tư, ngày giữa tháng 4. Đây cũng là ngày đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 105. Theo lịch âm hôm nay 15.4 là ngày 28 tháng 2, theo cách gọi can chi là ngày Kỷ Mùi, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Tài. Dân gian quan niệm đây là ngày đẹp, thích hợp để khởi sự, xuất hành khi "cầu tài thắng lợi, được người tốt giúp đỡ, mọi việc đều thuận".
Dưới góc độ tiết khí, người Việt đang trải qua ngày thứ 10 của tiết Thanh minh. Đây là tiết khí thứ năm trong 24 tiết khí trong năm. Tiết khí này sẽ kéo dài qua tới tháng 3 âm lịch, tiếp nối là tiết Cốc vũ.
Tại Việt Nam, ngày 15.4 được nhiều người quan tâm vì hôm nay kỷ niệm 52 năm ngày Truyền thống lực lượng Cảnh sát cơ động (15.4.1974 - 15.4.2026). Ngày 6.1.1974, Bộ trưởng Bộ Công an có Quyết định số 33 thành lập lực lượng Cảnh sát bảo vệ (nay là Cảnh sát cơ động).
Lễ ra mắt lực lượng được tổ chức trọng thể vào ngày 15.4.1974 tại Hà Nội. Từ đó ngày 15.4 hằng năm là ngày Truyền thống của lực lượng và hiện nay đã được thể chế hóa trong luật Cảnh sát cơ động.
Trên thế giới, ngày 15.4 hôm nay là ngày Nghệ thuật thế giới (World Art Day), theo thông tin từ Timeanddate.com. Trên khắp thế giới, mọi người có định nghĩa riêng về nghệ thuật. Các nền văn hóa khác nhau có thị hiếu và phong cách khác nhau.
Trang nationaltoday.com cho hay ngày lễ này được tổ chức hằng năm nhằm thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật, khuyến khích mọi người dành thời gian để nhận thấy những điều đẹp đẽ xung quanh mình. Với lịch trình bận rộn, mọi người không phải lúc nào cũng có thời gian đến các phòng trưng bày nghệ thuật. Đây là lời nhắc nhở hằng năm về cái đẹp giúp mọi người thư giãn và tận hưởng trải nghiệm thế giới.
Ngày hôm nay, nhiều người yêu nghệ thuật trên khắp thế giới dành sự quan tâm tới Leonardo da Vinci khi hôm nay là ngày sinh của danh họa người Ý đại tài. Ông sinh ngày 15.4.1452 tại làng Anchiano, gần thị trấn Vinci, thuộc vùng Toscana, nước Ý.
