Du học sinh Diễm Trang đang giao dịch không tiền mặt tại tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) – Ảnh: MAI TƯƠI
“Hôm nay, tôi sẽ chia sẻ với bạn một tin vui cực lớn (…). Bạn không cần lo lắng mang theo bất cứ đồng tiền mặt nào khi đến Việt Nam du lịch hay làm ăn. Việc thanh toán đã trở nên thuận tiện hơn”, chủ kênh TikTok “Xiao Xiao nói về Việt Nam” (người Trung Quốc) đăng tải video, quảng bá cho nhiều người biết.
Theo đó, hiện nay khi sang Việt Nam, anh có thể dùng ứng dụng Alipay từ Trung Quốc để quét mã QR thanh toán tại cửa hàng mà không cần mở thêm tài khoản ngân hàng.
Đưa màn hình điện thoại ra cho xem, anh dẫn chứng một giao dịch đã được xử lý gần như ngay lập tức. Ứng dụng hiển thị rõ tỉ giá quy đổi (anh chi 10 nhân dân tệ, trong khi người bán nhận hơn 39.000 đồng). Toàn bộ quá trình diễn ra online, không cần đổi tiền mặt, nhanh và thuận tiện.
Thời gian gần đây, các hoạt động giao thương, du lịch, du học… giữa Việt Nam và nhiều nước tăng mạnh, kéo theo lượng khách quốc tế gia tăng, đặc biệt từ Trung Quốc. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), quý 1-2026, Việt Nam đón 6,76 triệu lượt khách, riêng Trung Quốc đứng đầu với 1,4 triệu lượt, mở rộng dư địa cho thanh toán không tiền mặt.
Trong bối cảnh đó, NAPAS phối hợp Vietcombank và Ant International triển khai thanh toán QR giữa Việt Nam – Trung Quốc, cho phép hơn 1 tỉ người dùng Alipay quét mã VIETQRGlobal tại Việt Nam.
Đáng chú ý, hệ thống này đang được mở rộng theo hướng hai chiều, để người Việt khi du lịch Trung Quốc cũng có thể dùng ứng dụng ngân hàng sẵn có trong nước để thanh toán trực tiếp, không phải cất công đi đổi sang nhân dân tệ.
Với sự kiện này, ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) – nhận định việc kết nối thanh toán xuyên biên giới qua mã QR giữa Việt Nam và Trung Quốc không chỉ mang lại tiện ích cho du khách hai nước, mà còn “góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, thương mại và du lịch của hai quốc gia”.
Sau hơn 10 năm sinh sống và làm việc tại TP.HCM, gần đây Mai Tươi quyết định cùng bạn tới Trung Quốc học tiếng, đồng thời tranh thủ tham quan các cảnh đẹp, kết hợp giữa du học và du lịch.
Từ khi máy bay hạ cánh xuống Trung Quốc, di chuyển về trường học ở tỉnh Giang Tô và dần hòa nhập với môi trường mới hơn một tháng nay, cô gái trẻ cho biết: “100% đều không xài tiền mặt”.
Việc này áp dụng cho hầu hết giao dịch như mua vé máy bay, vé tàu, đóng học phí, tiền điện, cước internet, đi taxi, thuê khách sạn, mua sắm quần áo, ăn uống… “tiện lắm”, Mai Tươi cảm nhận.
Nhờ kết nối thanh toán xuyên biên giới ngày càng hoàn thiện, bên cạnh Alipay, nhiều du học sinh và du khách Việt bày tỏ sự hào hứng khi có thêm lựa chọn dùng ứng dụng ngân hàng trong nước để thanh toán các chi tiêu tại Trung Quốc.
Theo tìm hiểu, không riêng Trung Quốc, hoạt động giao thương và thanh toán xuyên biên giới giữa Việt Nam với nhiều thị trường khác như Thái Lan, Lào, Campuchia… cũng đang được cải tiến theo hướng thuận tiện và nhanh chóng hơn.
Thanh toán không tiền mặt không chỉ mang lại sự tiện lợi cho người dùng và tiểu thương, mà còn đang trở thành xu hướng được cơ quan quản lý thúc đẩy.
Trong bối cảnh siết chặt quản lý dòng tiền, hộ kinh doanh phải tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh, thực hiện giao dịch qua ngân hàng và kê khai đầy đủ với cơ quan thuế.
Những yêu cầu này vừa tạo áp lực tuân thủ, vừa mở ra cơ hội minh bạch hóa hoạt động, từ đó thúc đẩy nhu cầu chuyển sang thanh toán không tiền mặt.
Trước xu hướng này, một số ngân hàng nhanh chóng nhập cuộc với loạt giải pháp hỗ trợ. Điển hình, phía Techcombank cho biết đang phát triển hệ sinh thái số cho hộ kinh doanh, cho phép mở tài khoản trực tuyến nhanh chóng và sử dụng sau vài giờ, đồng thời triển khai nền tảng T-Shop tích hợp quản lý bán hàng, thanh toán, hóa đơn điện tử và theo dõi doanh thu.
Ngân hàng cũng hỗ trợ phần mềm, chữ ký số và tư vấn thuế, giúp người bán thuận lợi chuyển đổi, giảm phụ thuộc tiền mặt và nâng cao hiệu quả vận hành. Thêm vào đó là các giải pháp tài chính như bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng với quy trình xử lý nhanh, cùng chính sách tín dụng linh hoạt.
Những nỗ lực trên từ phía ngân hàng đang góp phần giúp hộ kinh doanh cải thiện dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh, tăng khả năng tiếp cận vốn, đồng thời từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Ngày 16/4, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố GDP quý I của nước này tăng 5%. Tốc độ này cao hơn so với 4,5% quý trước đó và cũng vượt dự báo của các nhà kinh tế học trong khảo sát của Reuters (4,8%).
Đầu tư vào tài sản cố định ở thành thị, như bất động sản và cơ sở hạ tầng, tăng 1,7% trong quý I so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, riêng đầu tư vào bất động sản giảm 11,2%.
Trong tháng 3, doanh số bán lẻ của Trung Quốc tăng 1,7% so với năm trước đó. Tốc độ này chậm lại so với tháng 2 và thấp hơn dự báo của các nhà kinh tế học là tăng 2,3%.
Sản lượng công nghiệp tháng trước tăng 5,7%, mạnh hơn dự báo. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp tại thành thị là 5,4% - nhích nhẹ so với tháng 2.
Bắc Kinh năm nay hạ mục tiêu tăng trưởng về 4,5-5%. Đây là mục tiêu thấp nhất kể từ đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, phản ánh nhu cầu trong nước chậm lại và căng thẳng thương mại kéo dài với Mỹ. "Môi trường bên ngoài đang ngày càng phức tạp và biến động", Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc nhận định, cảnh báo sự mất cân bằng giữa "nguồn cung mạnh và nhu cầu yếu".
Là nền kinh tế nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, đồng thời phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, kinh tế Trung Quốc không tránh khỏi tác động từ xung đột tại Trung Đông. Chiến sự khiến hoạt động thương mại của nước này chậm lại, kéo chi phí tại các nhà máy lên cao và khiến triển vọng năm nay khó đoán hơn.
Trong quý đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc tăng 14,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo hãng nghiên cứu EIU, đây là tốc độ cao nhất kể từ đầu năm 2022. Tuy nhiên, tăng trưởng xuất khẩu của riêng tháng 3 chỉ là 2,5%, giảm mạnh so với mức tăng hơn 20% trong 2 tháng đầu năm. Chiến sự khiến chi phí năng lượng và logistics tăng vọt, gây sức ép lên nhu cầu quốc tế.
Dù vậy, các nhà kinh tế học nhận định Trung Quốc đến nay vẫn hấp thụ tốt cú sốc kinh tế từ chiến sự. Nước này có bộ đệm lớn từ lượng dầu dự trữ khổng lồ, chiến lược đa dạng hóa ngành năng lượng và các chính sách kiểm soát giá cả chặt chẽ.
Hiện nay, cá nhân có thu nhập dưới 1 triệu đồng một tháng được xác định là người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh. Tại dự thảo Thông tư hướng dẫn một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc lên 3 triệu đồng, gấp ba lần hiện tại.
Người phụ thuộc là những cá nhân mà người nộp thuế phải nuôi dưỡng, như con cái, cha mẹ không có thu nhập, không có khả năng lao động hoặc thu nhập thấp. Khi tính thuế, người nộp sẽ được giảm trừ một khoản cố định cho mỗi cá nhân phụ thuộc.
Thực tế, mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc duy trì 1 triệu đồng mỗi tháng từ 2013. Sau hơn một thập kỷ, mặt bằng giá cả, chi tiêu và thu nhập của người dân đã thay đổi đáng kể, khiến ngưỡng thu nhập này không còn phù hợp với thực tế. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cho rằng cần thiết phải điều chỉnh mức này nhằm phản ánh đúng điều kiện sống, mặt bằng thu nhập của nền kinh tế.
Theo Bộ Tài chính, ngưỡng thu nhập tăng lên 3 triệu đồng với người phụ thuộc hiện cao hơn mức tăng chi tiêu - thu nhập bình quân trong 12 năm qua và dự báo những năm tới. Mức này cũng vượt ngưỡng thu nhập xác định hộ nghèo tại khu vực đô thị theo quy định mới.
Số liệu thống kê cho thấy mức sống của người dân đã cải thiện rõ rệt. Cụ thể, chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 đạt khoảng 2,98 triệu đồng một tháng, tăng khoảng 1,6 lần so với 2014.
Thu nhập bình quân đầu người đạt 5,15 triệu đồng mỗi tháng, tăng khoảng 2 lần so với mức 2,64 triệu của 2014. Ngưỡng xác định hộ nghèo và cận nghèo ở mức 2,2 triệu đồng một người mỗi tháng với khu vực nông thôn và 2,8 triệu với người ở đô thị.
Từ 1/1/2026, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế là 15,5 triệu và người phụ thuộc 6,2 triệu đồng. Cá nhân được trừ các khoản bảo hiểm, giảm trừ gia cảnh, phụ cấp, trợ cấp... số còn lại là thu nhập tính thuế cá nhân.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh Khu vực 2 cho biết kiều hối có xu hướng giảm từ quý 4-2025 sang đầu năm 2026.
Cụ thể, trong quý cuối năm 2025, lượng kiều hối chuyển về qua các tổ chức tín dụng và tổ chức kinh tế trên địa bàn đạt gần 2,38 tỉ USD, giảm 13,3% so với quý liền kề.
Bước sang quý 1-2026, lượng kiều hối giảm xuống còn trên 2 tỉ USD, tương ứng mức giảm 15,6% so với quý trước đó.
Bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc NHNN chi nhánh Khu vực 2, cho biết lượng kiều hối giảm trong quý 1 do tác động từ nhiều yếu tố: kinh tế thế giới phục hồi chậm và chưa ổn định đã ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người Việt Nam ở nước ngoài. Lạm phát tại nhiều quốc gia vẫn ở mức cao, chi phí sinh hoạt gia tăng.
Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ thắt chặt kéo dài của các nền kinh tế lớn tiếp tục tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó ảnh hưởng gián tiếp đến thu nhập và dòng tiền chuyển về Việt Nam.
Đáng chú ý, xung đột địa chính trị tại khu vực Trung Đông cũng góp phần tác động đến dòng kiều hối. Xung đột này làm gia tăng biến động giá năng lượng, gây áp lực lạm phát trên phạm vi toàn cầu, từ đó ảnh hưởng đến thu nhập thực tế của người lao động.
Tại một số quốc gia Trung Đông, nơi có lao động Việt Nam làm việc, hoạt động kinh tế có thể bị gián đoạn cục bộ, ảnh hưởng đến việc làm và thu nhập, qua đó làm giảm khả năng chuyển tiền về nước. Tuy nhiên, đại diện NHNN cho rằng do tỉ trọng kiều hối từ khu vực này không lớn nên tác động chủ yếu mang tính gián tiếp và bổ trợ, không phải nguyên nhân chính.
Ở trong nước, kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, song một số kênh đầu tư chưa thực sự hấp dẫn dòng vốn kiều hối. Cùng với đó, chênh lệch lãi suất giữa VND và USD không lớn cũng phần nào dẫn đến quyết định chuyển tiền về nước.
Yếu tố mùa vụ sau cao điểm chuyển tiền vào giai đoạn cuối năm phục vụ nhu cầu chi tiêu dịp lễ, Tết cũng khiến lượng kiều hối trong quý đầu năm thường có xu hướng giảm, làm mức giảm so với cùng kỳ trở nên rõ nét hơn.
Theo bà Liên, giai đoạn tới dòng kiều hối có thể chưa có xu hướng tăng rõ rệt, do còn phụ thuộc diễn biến kinh tế thế giới và trong nước.
Thông thường, sau giai đoạn thấp điểm đầu năm, kiều hối có xu hướng phục hồi nhẹ trong các quý tiếp theo, khi hoạt động kinh tế và việc làm của người lao động ở nước ngoài dần ổn định trở lại sau kỳ nghỉ lễ, Tết.
Tuy nhiên, diễn biến xung đột tại Trung Đông và các khu vực khác vẫn tiềm ẩn phức tạp, tiếp tục tác động đến giá năng lượng, lạm phát và tâm lý thị trường.
Từ đó ảnh hưởng chung đến kinh tế thế giới, thu nhập và khả năng tích lũy của kiều bào có thể bị ảnh hưởng, khiến dòng kiều hối tiếp tục giảm.
Theo số liệu thống kê của NHNN, tại Đồng Nai, tính đến ngày 31-3, kiều hối chủ yếu được chuyển qua các tổ chức tín dụng, đạt hơn 36,4 triệu USD, giảm 15,7% so với quý cuối năm 2025.
