Nhờ đất đai màu mỡ, địa thế bằng phẳng và nằm bên sông lớn, Đồng Nai trở thành lựa chọn ưu tiên của những nhóm người Việt đầu tiên vào phương Nam khai hoang, lập nghiệp. Các khu vực Biên Hòa, Long Thành, Bà Rịa… thuộc lưu vực sông Đồng Nai là những nơi sớm đón bước chân những người mở cõi.
Theo Gia Định Thành Thống Chí, năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu “vào kinh lược đất Đồng Nai”, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long dựng dinh Trấn Biên, Tân Bình dựng dinh Phiên Trấn. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng, xác lập chủ quyền và bộ máy quản lý nhà nước, đặt nền móng cho sự hình thành vùng Biên Hòa – Đồng Nai ngày nay.
Những năm đầu khai mở, nhờ vị trí thuận lợi bên sông Đồng Nai thông ra biển Cần Giờ, vùng đất Biên Hòa sớm phát triển sầm uất thành đô thị nhộn nhịp. Trên cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), Nông Nại đại phố từng được xem là một trong những thương cảng lớn nhất Nam Bộ vào thế kỷ XVII-XVIII.
Theo ông Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Nai, truyền thống thương mại cùng giao lưu kinh tế, văn hóa hình thành rất sớm đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình đô thị hóa của địa phương ở các giai đoạn sau.
Đến năm 1808, dưới triều vua Gia Long, dinh Trấn Biên được đổi thành trấn Biên Hòa, trở thành một trong năm trấn thuộc Gia Định thành, với địa giới rộng lớn bao trùm phần lớn vùng đất thuộc Đồng Nai và TP HCM ngày nay. Trải qua nhiều biến động lịch sử và điều chỉnh địa giới, nơi đây vẫn luôn giữ vai trò quan trọng trong việc định hình không gian kinh tế – xã hội Nam Bộ.
Từ những tiền đề đó, các tuyến giao thông huyết mạch như đường thủy, quốc lộ, đường sắt dần được xây dựng qua Đồng Nai, kết nối Sài Gòn với duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
“Cù lao Phố vẫn còn nhiều dấu tích văn hóa, cho thấy Đồng Nai là cái nôi phát triển kinh tế – xã hội của Nam Bộ hơn 325 năm”, ông Trần Quang Toại nói.
Theo ông, sau khi chiếm Nam Bộ, người Pháp bắt đầu khai thác tài nguyên với hàng loạt nông trường cao su, tập trung chủ yếu ở Đồng Nai. Từ nền kinh tế nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp manh mún, người dân dần làm quen với máy móc qua các nhà máy chế biến mủ cao su, gỗ, từ đó hình thành lực lượng công nhân đông đảo, thu hút lao động từ nhiều nơi.
Ông Toại cho rằng vị trí giáp Sài Gòn, giao thông thuận lợi và nguồn lao động dồi dào là những yếu tố thúc đẩy sự ra đời của nhiều nhà máy trong thế kỷ XX, tiêu biểu khu kỹ nghệ Biên Hòa, được xem là khu công nghiệp đầu tiên của Việt Nam.
Từ khi xây dựng năm 1962 đến 1975, khu kỹ nghệ Biên Hòa có 94 nhà máy, xí nghiệp, với phần lớn máy móc nhập từ Nhật, Đức, Pháp, Đài Loan… Đến năm 1990, Đồng Nai thành lập Công ty Phát triển khu công nghiệp Biên Hòa (Sonadezi Biên Hòa) để đầu tư, nâng cấp hạ tầng và thu hút vốn nước ngoài.
Từ khu công nghiệp Biên Hòa, địa phương tiếp tục mở rộng hàng loạt khu công nghiệp lớn như Biên Hòa 2, Amata, Long Bình, Long Thành, Nhơn Trạch, Chơn Thành…
Với quy mô kinh tế lớn và cơ cấu chuyển dịch theo hướng công nghiệp – dịch vụ hiện đại, Đồng Nai từng bước khẳng định vị thế là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Nam và cả nước.
Hiện tỉnh nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về phát triển khu công nghiệp với 89 khu công nghiệp được quy hoạch, tập trung tại Biên Hòa, Nhơn Trạch, Long Thành, Chơn Thành… Các khu này thu hút doanh nghiệp từ 45 quốc gia, với 2.269 dự án và tổng vốn đăng ký 44,38 tỷ USD.
Giai đoạn 2021-2025, kinh tế – xã hội Đồng Nai tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại, môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng cải thiện, tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp lớn của khu vực phía Nam.
Ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, cho biết địa phương đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị hiện đại hàng đầu cả nước.
Theo ông, Đồng Nai có nền tảng công nghiệp vững chắc, vị trí chiến lược tại Đông Nam Bộ và hệ thống hạ tầng đang được đầu tư đồng bộ, nhất là các dự án động lực quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh không thể đi theo lối mòn cũ mà phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, cách làm và phương thức quản trị.
Lãnh đạo tỉnh cho biết Đồng Nai sẽ tập trung xây dựng mô hình phát triển mới, chuyển từ “tỉnh công nghiệp” sang “thành phố công nghiệp – đô thị – dịch vụ hiện đại”, phát triển theo chiều sâu dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Phước Tuấn
Bài 3: Sân bay Long Thành sẽ ‘nâng hạng’ Đồng Nai ra sao
Khoảng 15h30, ôtô biển số Bình Thuận chở 16 người chạy trên đường Hòa Thắng, hướng từ Mũi Né về Phan Rí. Khi đến khu vực ngã ba Hòa Thắng (xã Hòa Thắng, Bình Thuận cũ), xe bất ngờ lao qua lề, lao xuống vực sâu khoảng 10 m, gần hồ Bàu Trắng. Tại hiện trường, ôtô biến dạng, vỡ nhiều mảnh.
Nghe tiếng va chạm và kêu cứu, người dân gần đó chạy đến, đưa các nạn nhân ra khỏi xe, chuyển đi cấp cứu. Anh Nguyễn Tài, tham gia cứu hộ, cho biết phần lớn người trên xe là nam giới quê ở Phan Rí và một số làng chài lân cận.
Ông Nguyễn Đức Hải Tùng, Bí thư Đảng ủy xã Hòa Thắng cho biết tai nạn làm 4 người chết, 10 người bị thương được đưa đi cấp cứu. Nhóm lao động đang trên đường trở về nhà sau chuyến lặn biển thì gặp nạn.
Hồ Bàu Trắng cách Phan Thiết khoảng 60 km về phía Bắc. Khu vực này nổi tiếng với hai hồ nước lớn, đồi cát Trinh Nữ và hệ sinh thái rừng đặc trưng, được ví như "tiểu sa mạc Sahara", thu hút hàng nghìn lượt du khách mỗi năm.
Hiện TP.HCM có khoảng 180 tuyến xe buýt, gồm 135 tuyến nội tỉnh và 45 tuyến liên tỉnh. Trước mắt, Sở Xây dựng đề xuất áp dụng miễn vé xe buýt cho 135 tuyến nội tỉnh trước. Trong 135 tuyến này có 109 tuyến được ngân sách trợ giá và tổ chức đấu thầu, còn 26 tuyến đang hoạt động theo cơ chế thị trường.
Theo đó, Sở Xây dựng đề xuất 3 phương án miễn vé xe buýt đối với các tuyến đang được trợ giá và 1 phương án đối với các tuyến chưa trợ giá.
Cụ thể, phương án 1: Nhà nước mua doanh thu đối với các tuyến xe để người dân sử dụng. Khi đó, hành khách sử dụng xe buýt miễn phí, không cần quẹt thẻ hoặc định danh, Nhà nước thanh toán cho đơn vị vận tải theo doanh thu theo thỏa thuận (hoặc chi phí chuyến) trên mỗi chuyến xe thông qua hệ thống GPS, camera.
Kinh phí thực hiện theo phương án 1 khoảng 358 tỉ đồng, tính theo doanh thu thực hiện 8 tháng cuối năm 2025 và ước doanh thu tăng 30% so với thời gian cùng kỳ.
Tuy nhiên, một số đơn vị vận tải chưa đồng thuận với phương án này.
Phương án 2 là thanh toán doanh thu bán vé dựa trên giá vé bình quân trên từng tuyến xe buýt. Khi đó, đơn vị vận tải thống kê sản lượng hành khách sử dụng dịch vụ trên tuyến (không phân biệt đối tượng hành khách) thông qua hệ thống vé điện tử đã lắp đặt trên xe buýt. Nhà nước sẽ sử dụng giá vé bình quân/tuyến nhân với sản lượng hành khách để thanh toán cho đơn vị vận tải.
Về kinh phí thực hiện, nếu tổng số lượng hành khách dự báo tăng 30% so với sản lượng 8 tháng cuối năm 2025 thì cần 327 tỉ đồng. Trong trường hợp tổng số lượng hành khách dự báo ước đạt sản lượng theo hợp đồng thầu và kế hoạch đặt hàng thì kinh phí tối đa là 621 tỉ đồng.
Phương án 3 là chi trả trực tiếp, ngân sách trả thay tiền vé hành khách. Khi đó, ngân sách thanh toán toàn bộ tiền vé cho đơn vị vận tải theo số lượt khách, nghiệm thu theo từng nhóm đối tượng nhân với giá vé cụ thể từng loại vé (vé phổ thông, vé học sinh - sinh viên).
Hành khách đi buýt phải xuất trình thẻ hoặc định danh điện tử (căn cước, VNeID, thẻ ngân hàng, ví điện tử, ứng dụng MultiGo….) thông qua máy quét đã lắp đặt trên xe buýt để hệ thống ghi nhận số lượt đi của từng cá nhân, từng đối tượng hành khách.
Về kinh phí thực hiện, nếu tổng sản lượng hành khách dự báo tăng 30% so với sản lượng 8 tháng cuối năm 2025 thì cần 329 tỉ đồng. Còn nếu tổng sản lượng hành khách dự báo ước đạt sản lượng theo hợp đồng thầu và kế hoạch đặt hàng thì tổng kinh phí triển khai thực hiện là 627 tỉ đồng.
Sau khi cân nhắc, Sở Xây dựng đề xuất chọn phương án 3, tức thanh toán theo số lượng khách thực tế sử dụng.
Đối với các tuyến xe buýt không trợ giá, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết đặc thù các tuyến này là giá vé sẽ do đơn vị vận tải tự quyết định và xây dựng phương án giá vé để bù đắp chi phí, đảm bảo lợi nhuận. Do đó, việc triển khai chính sách miễn phí của thành phố cần một cơ chế bù đắp nguồn thu phù hợp, đảm bảo không làm sụt giảm nguồn thu của đơn vị và đúng quy định pháp luật.
Do đó, Sở Xây dựng đề xuất phương án Nhà nước mua chuyến xe đơn giá vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt được UBND TP.HCM ban hành tại Quyết định 3677 năm 2019, có cập nhật mức lương cơ sở và giá nhiên liệu tại thời điểm tính toán và giảm trừ các chi phí theo thực tế.
Ước tính kinh phí thực hiện miễn vé cho các tuyến không trợ giá là 303 tỉ đồng, tính theo giá nhiên liệu dầu DO là 40.820 đồng/lít. Trong quá trình triển khai, Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng sẽ thương thảo với đơn vị vận tải để tiết kiệm ngân sách.
Như vậy, tổng kinh phí thực hiện chính sách miễn vé xe buýt trên toàn TP.HCM trong 8 tháng cuối năm 2026 khoảng 930 tỉ đồng.
Sáng 20.4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI sẽ thảo luận tại tổ về một số dự thảo nghị quyết, trong đó có nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương.
Theo dự thảo nghị quyết, thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên 12.737,18 km2 và quy mô dân số là 4.491.408 người của tỉnh Đồng Nai.
Thành phố Đồng Nai giáp TP.HCM, tỉnh Tây Ninh, Tỉnh Lâm Đồng và Vương quốc Campuchia.
Nghị quyết sẽ có hiệu lực thi hành từ 30.4.2026. Kể từ thời điểm này, thành phố Đồng Nai có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường, 62 xã.
Trình bày tờ trình trước đó, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho hay, với việc thành lập thành phố Đồng Nai, cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 7 thành phố và 27 tỉnh (giảm 1 tỉnh, tăng 1 thành phố).
Về trụ sở, trụ sở của thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương được giữ nguyên như hiện nay (phường Trấn Biên).
Về phương án sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy, cơ bản giữ nguyên trạng tổ chức bộ máy tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Đồng Nai hiện nay; thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định của Đảng, điều lệ của tổ chức và của pháp luật.
Về phương án sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trước mắt giữ nguyên trạng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Đồng Nai hiện nay; đồng thời tỉnh Đồng Nai đã có phương án, lộ trình thực hiện sắp xếp, bố trí nhân sự theo quy định bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.
Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ tạo động lực phát triển mới không chỉ cho Đồng Nai mà còn đóng góp thiết thực cho khu vực miền Nam và cả nước.
Đây là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và mô hình quản trị địa phương nhằm đưa Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có chức năng chia sẻ, liên kết, tương hỗ cùng phát triển với TP.HCM, đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, giữ vai trò là trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật - Tư pháp Phan Chí Hiếu cho hay, tỉnh Đồng Nai bảo đảm 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc trung ương theo quy định tại luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112.
Cơ quan thẩm tra kiến nghị Quốc hội tán thành và thông qua nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai. Đồng thời, đề nghị cấp ủy, chính quyền tỉnh Đồng Nai chỉ đạo khẩn trương hoàn thành quy hoạch đô thị, có kế hoạch, lộ trình cụ thể để khắc phục các tiêu chuẩn phân loại đô thị còn chưa đạt hoặc mới đạt ở mức 2 thấp để bảo đảm chất lượng đô thị.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Đồng Nai quan tâm đến việc triển khai các dự án nhằm phát triển hệ thống đô thị vùng Đông Nam bộ đồng bộ, hiện đại, kết nối nhanh, giúp thành phố Đồng Nai thực sự trở thành đô thị lớn cấp vùng, chia sẻ, tương hỗ, cùng phát triển với các tỉnh, thành phố khác, tạo lập không gian kinh tế, đô thị của vùng.
Chính quyền tỉnh Đồng Nai cũng cần tiếp tục rà soát, có phương án xử lý hiệu quả các trụ sở, tài sản công dôi dư và kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị của địa phương sau khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025 theo đúng các chỉ đạo, quy định của cấp có thẩm quyền.
