Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng đến đường huyết phụ thuộc vào loại yến mạch và cách chế biến. Lựa chọn đúng giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn ngay từ bữa sáng, theo trang sức khỏe Health.
Yến mạch là nguồn cung cấp carbohydrate, khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa thành glucose và đi vào máu, từ đó ảnh hưởng đến đường huyết. Mức tăng nhanh hay chậm phụ thuộc vào mức độ chế biến của yến mạch.
Theo bà Rachael Ajmera, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, các loại yến mạch ít chế biến như yến mạch cắt nhỏ được tiêu hóa chậm hơn, giúp đường huyết tăng từ từ và ổn định hơn.
Ngược lại, yến mạch cán hoặc yến mạch ăn liền thường được hấp thu nhanh, khiến đường huyết và insulin tăng cao hơn sau ăn.
Ngoài ra, nguyên liệu ăn kèm cũng ảnh hưởng đáng kể. Việc thêm đường, mứt hoặc các loại topping ngọt có thể làm tăng lượng carbohydrate, khiến đường huyết tăng nhanh hơn.
Chỉ số đường huyết (GI) đánh giá tốc độ làm tăng đường huyết của thực phẩm chứa carbohydrate theo thang điểm từ 0 đến 100. Thực phẩm có chỉ số cao làm đường huyết tăng nhanh hơn.
Yến mạch cắt nhỏ có GI khoảng 53, thuộc nhóm thấp; yến mạch cán ở mức 56, thuộc nhóm trung bình; trong khi yến mạch ăn liền có GI khoảng 75, thuộc nhóm cao. Những loại có GI thấp thường giúp kiểm soát đường huyết ổn định hơn.
Yến mạch cắt nhỏ và yến mạch cán có giá trị dinh dưỡng gần như tương đương. Sự khác biệt nằm ở tốc độ tiêu hóa. Yến mạch cắt nhỏ tiêu hóa chậm hơn nên có lợi cho kiểm soát đường huyết.
Yến mạch ăn liền thường chứa nhiều calo và carbohydrate hơn nhưng lại ít protein và chất xơ. Điều này khiến lựa chọn này kém lành mạnh hơn.
Người mắc tiểu đường cần kiểm soát lượng carbohydrate, đặc biệt là loại chế biến sẵn. Tuy nhiên, không cần loại bỏ hoàn toàn yến mạch.
Theo bác sĩ Stacy Heimburger (Mỹ), các loại yến mạch ít chế biến giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, từ đó hạn chế mức tăng đường huyết và insulin sau ăn, giúp đường huyết ổn định hơn.
Ngoài ra, yến mạch còn giàu beta-glucan – một loại chất xơ hòa tan có khả năng làm chậm hấp thu glucose, nhờ đó giúp đường huyết tăng nhẹ và kiểm soát tốt hơn sau bữa ăn.
Chọn yến mạch cắt nhỏ hoặc yến mạch cán thay vì loại ăn liền giúp hạn chế tăng đường huyết nhanh. Khẩu phần phù hợp khoảng nửa cốc yến mạch khô mỗi lần ăn.
Kết hợp thêm thực phẩm giàu protein, chất béo tốt và chất xơ như hạt chia, sữa chua Hy Lạp, bơ hạt hoặc trái cây tươi giúp cân bằng dinh dưỡng. Hạn chế thêm đường, siro hoặc trái cây sấy ngọt.
Nam giới nghiện uống rượu ngâm nhung hươu, đông trùng hạ thảo... vì cho rằng bổ, cải thiện sinh lý. Song không có nghiên cứu nào khẳng định mà chỉ là lời nói truyền miệng. Thống kê của Bộ Y tế, nguyên nhân các vụ ngộ độc từ rượu ngâm cây "thuốc" chiếm khoảng 36%; rượu ngâm động vật và phủ tạng, như ong đất, tắc kè, mật động vật các loại khoảng 10%.
Rượu là chất ức chế thần kinh, có thể gây hại nhiều hơn lợi. Ban đầu, rượu có thể tạm thời tăng ham muốn, tạo cảm giác hưng phấn. Về lâu dài, rượu có thể làm tổn thương hệ thần kinh dẫn đến rối loạn cương dương, tổn thương sinh lý do giảm testosterone, gây giảm ham muốn, giảm chất lượng tinh trùng. Trường hợp lạm dụng có thể gây nghiện hoặc uống quá liều gây tác hại toàn thân như tổn thương gan, tim mạch, hệ thần kinh, thậm chí tăng nguy cơ đột quỵ.
Ngoài ra, lạm dụng rượu đều gây hại sức khỏe, ảnh hưởng tất cả bộ phận trong cơ thể. Yếu sinh lý hay xuất tinh sớm cần đến bệnh viện thăm khám và điều trị, thay vì tự kê đơn, bốc thuốc.
Cách tốt nhất để cải thiện sức khỏe là tập thể dục thường xuyên, hạn chế rượu bia, ăn uống và sinh hoạt khoa học giúp tăng hormone testosterone, cải thiện phong độ. Nên ăn uống đủ chất dinh dưỡng, đặc biệt là hoa quả, rau xanh, uống đủ hai lít nước mỗi ngày. Giữ lối sống lành mạnh, ngủ sớm, đủ giấc, từ 7 đến 8 tiếng một ngày. Tuyệt đối không dùng rượu để bồi bổ, dẫn đến tiền mất, tật mang.
Nhiệt độ phòng lý tưởng để ngủ thường ở mức 24 - 26°C. Nếu dùng máy lạnh, nên kết hợp quạt để không khí lưu thông tốt hơn. Làm mát không gian sống hợp lý giúp giảm tác động của nắng nóng lên cơ thể, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Ngoài ra, nên đóng rèm vào ban ngày để hạn chế tích nhiệt và mở cửa vào buổi tối để đón không khí mát.
Tắm nước ấm khoảng 1 - 2 giờ trước khi ngủ là cách đơn giản giúp cơ thể hạ nhiệt trong ngày nắng nóng. Việc làm mát cơ thể trước giờ ngủ giúp kích hoạt cơ chế thư giãn tự nhiên.
Tuy nhiên, không nên tắm nước quá lạnh ngay trước khi ngủ vì có thể gây co mạch và khiến cơ thể tỉnh táo hơn, theo Cleveland Clinic.
Mất nước nhẹ cũng có thể khiến bạn khó ngủ hơn trong những ngày nóng. Theo Trung tâm Kiểm soát Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, nên uống nước đều trong ngày và bổ sung một lượng nhỏ vào buổi tối, nhưng tránh uống quá nhiều sát giờ ngủ để không bị gián đoạn giấc ngủ.
Quần áo rộng, chất liệu thoáng như cotton sẽ giúp cơ thể “thở” tốt hơn. Ga giường cũng nên nhẹ, thấm hút mồ hôi để giảm cảm giác bí bách trong đêm.
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính có thể ức chế melatonin - hormone gây buồn ngủ. Theo Trường Y của Đại học Harvard (Mỹ), nên tránh sử dụng thiết bị điện tử và các chất kích thích như cà phê, trà đặc, rượu bia ít nhất 4 - 6 giờ trước khi ngủ.
Các hoạt động nhẹ nhàng như đọc sách, nghe nhạc êm dịu hoặc hít thở sâu giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn. Tiến sĩ Raj Dasgupta, chuyên gia y học giấc ngủ tại Mỹ, cho biết việc duy trì thói quen thư giãn mỗi tối giúp não bộ hình thành tín hiệu chuẩn bị ngủ, đặc biệt hữu ích trong thời tiết nóng bức.
Đồng quan điểm, tiến sĩ Matthew Walker, nhà khoa học giấc ngủ (người Anh), cho rằng giấc ngủ chất lượng phụ thuộc nhiều vào môi trường và thói quen trước giờ ngủ, trong đó nhiệt độ là yếu tố then chốt.
Trong bối cảnh nắng nóng ngày càng gay gắt, việc điều chỉnh thói quen buổi tối không chỉ giúp bạn ngủ ngon hơn mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài. Chỉ cần một vài thay đổi nhỏ, bạn hoàn toàn có thể cải thiện giấc ngủ ngay cả trong những đêm oi bức.
Tại chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho hay Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ mô hình bệnh tật, trong đó các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, tăng huyết áp, đái tháo đường và đột quỵ trở thành nguyên nhân tử vong hàng đầu. Theo số liệu Bộ Y tế, nhóm bệnh này hiện chiếm khoảng 80% gánh nặng bệnh tật toàn quốc.
"Xu hướng bệnh tật thay đổi này là do thói quen lười vận động, ăn nhiều thịt, ít rau, ăn nhiều muối", Bộ trưởng nói. Điều tra quốc gia STEPS, Việt Nam có khoảng 25% người trưởng thành bị tăng huyết áp, khoảng 5 triệu người mắc đái tháo đường, hơn 180.000 ca ung thư mới mỗi năm và hàng triệu người bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Những năm gần đây số người nhập viện do đái tháo đường tăng, độ tuổi ngày càng trẻ. Trước đây bệnh đái tháo đường chỉ tấn công người hơn 40 tuổi, nhưng ngày nay thanh thiếu niên cũng bị bệnh. Nguyên nhân chủ yếu là do lối sống "nhà giàu" - tiêu thụ quá nhiều thực phẩm dẫn đến dư thừa năng lượng và lười tập thể dục. Lối sống này cũng dẫn đến tình trạng thừa cân béo phì đáng báo động.
Thực tế, xu hướng tiêu thụ thực phẩm giàu năng lượng nhưng nghèo dinh dưỡng đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là thực phẩm chế biến sẵn.
Trong giai đoạn 2000-2017, lượng tiêu thụ thực phẩm đóng gói, chế biến sẵn đã tăng hơn 10 lần. Đây là nhóm thực phẩm thường chứa nhiều muối, đường, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa - những thành phần làm gia tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch.
Người Việt hiện tiêu thụ trung bình khoảng 8,1g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị. Lượng đường tự do cũng ở mức 46,5g/ngày - cao hơn đáng kể so với ngưỡng an toàn.
TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn, Trưởng khoa Dinh dưỡng Cộng đồng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho hay việc ăn quá nhiều muối được xác định góp phần làm tăng huyết áp - yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ và bệnh tim. Không chỉ vậy, muối còn gây tổn thương thận khi làm tăng áp lực lên các vi mạch, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính.
Các chuyên gia nhận định gốc rễ của vấn đề không chỉ ở thực phẩm mà còn do thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh: ăn nhanh, ăn mặn, uống nhiều nước ngọt, ít vận động và thiếu kiến thức dinh dưỡng. Giải pháp không nằm ở điều trị mà phải bắt đầu từ phòng ngừa. Người dân cần chủ động điều chỉnh chế độ ăn, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời hạn chế muối, đường và thực phẩm chế biến sẵn. Việc đọc nhãn dinh dưỡng cũng là kỹ năng quan trọng giúp kiểm soát lượng calo và thành phần nạp vào cơ thể.
Bác sĩ Vũ Quang Huy, khoa Thận tiết niệu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương khuyến nghị người dân cần duy trì tầm soát sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người có bệnh mạn tính phải được theo dõi thường xuyên. Đồng thời, cần xây dựng lối sống khoa học, hạn chế các yếu tố nguy cơ như sử dụng chất kích thích, thuốc lá, rượu bia, ăn uống thiếu lành mạnh và ít vận động. Đây chính là bước đi căn bản, giúp phát hiện sớm nguy cơ và kiểm soát bệnh ngay từ giai đoạn đầu.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh kêu gọi mỗi người dân hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, duy trì lối sống lành mạnh, rèn luyện thể chất hằng ngày, ăn uống khoa học và chủ động phòng bệnh. Bà cho biết Quốc hội đang ưu tiên hoàn thiện hệ thống pháp luật về y tế, đặc biệt trong lĩnh vực phòng bệnh và bảo hiểm y tế, hướng tới mục tiêu bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe một cách công bằng, hiệu quả.