Trong hệ thống tư pháp, luật sư đóng vai trò là “lá chắn” bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo. Song việc bảo mật thông tin cho thân chủ và trách nhiệm tố giác tội phạm vì an toàn xã hội luôn có ranh giới.
Dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026 đabg được Bộ Công an xây dựng và lấy ý kiến đến 7/5, nêu đề xuất siết chặt “đặc quyền” miễn truy cứu hình sự của luật sư.
Được im lặng với hành vi đã xảy ra, nhưng phải lên tiếng với tội sắp thực hiện
Theo Bộ luật Hình sự hiện hành, luật sư không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu không tố giác tội phạm mà thân chủ “đang chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện” mà luật sư biết rõ trong quá trình thực hiện việc bào chữa.
Nghĩa là biết thân chủ sắp, đang phạm tội mà không tố giác thì luật sư vẫn không bị truy cứu hình sự (trừ khi đó là các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng).
Quy định này là nhằm bảo đảm sự tin cậy tuyệt đối giữa luật sư và thân chủ, tạo điều kiện cho quyền bào chữa, một quyền hiến định, được thực thi trọn vẹn.
Song theo Bộ Công an, quy định như trên là không phù hợp. Cụ thể, với những hành vi thân chủ chuẩn bị thực hiện hoặc đang thực hiện (phạm một tội mới hoặc tiếp diễn hành vi phạm tội đã thực hiện trước đó) không thuộc phạm vi nhiệm vụ của người bào chữa.
Do đó, nếu luật sư không tố giác các hành vi này sẽ vi phạm nguyên tắc của pháp luật hình sự: “Mọi hành vi phạm tội do người thực hiện phải được phát hiện kịp thời”.
Trên quan điểm này, Dự thảo đề xuất sửa đổi quy định miễn trừ trên với luật sư, người bào chữa, nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa theo đúng tinh thần “lấy phòng ngừa là chính”.
Thêm con dâu, con rể, bố mẹ chồng, bố mẹ vợ… vào nhóm không buộc phải tố giác
Vẫn trong chính sách điều chỉnh nhóm được miễn chịu trách nhiệm hình sự do không tố giác tội phạm, Bộ Công an cũng đề xuất mở rộng hơn với người nhà của người phạm tội.
Điều 18 và 19 Bộ luật Hình sự hiện chỉ loại trừ trách nhiệm hình sự cho ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội.
Theo Bộ Công an, quy định này chưa bao quát hết các mối quan hệ “thân thích” của một cá nhân, chưa bảo đảm tính nhân văn, nhân đạo. Do đó, dự thảo đã đề xuất mở rộng thêm với bố mẹ nuôi, bố mẹ vợ/chồng, cha dượng, mẹ kế, con nuôi, con rể, con dâu, con riêng của vợ/chồng.
Sự bổ sung này sẽ phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc gia đình thực tế, tăng tính nhân đạo và phù hợp hơn với truyền thống ứng xử gia đình; phù hợp với quy định về hàng thừa kế của Bộ luật Dân sự cũng như Luật Hôn nhân và gia đình.
Điều này đồng nghĩa, nếu một người phạm tội thì những người thuộc diện đã nêu ở trên, không bị bắt buộc phải tố giác.
Bộ Công an đánh giá chính sách này sẽ làm hẹp phạm vi bị truy cứu trách nhiệm hình sự của những người không tố giác, che giấu tội phạm, nhưng là cần thiết để bảo vệ các giá trị cốt lõi trong văn hóa dân tộc.
Đối với doanh nghiệp, nghĩa vụ của những người thân của người phạm tội giảm đi, đồng nghĩa với quyền lợi của người bị xâm hại cũng sẽ có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt là trong các vụ án kinh tế, tham ô, gian lận, rửa tiền có yếu tố gia đình. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng phải có trách nhiệm để bảo đảm quyền lợi cho họ.
Kelly Kershaw chỉ kiếm được 1.400 bảng Anh mỗi tháng khi làm giao dịch viên cho Nationwide Building Society - tổ chức tài chính cung cấp dịch vụ ngân hàng và các dịch vụ tài chính khác như tiết kiệm, vay thế chấp cho các thành viên.
Tuy nhiên, trang Facebook cá nhân của Kelly cho thấy một cuộc sống xa hoa vượt quá khả năng tài chính. Bà ta khoe đang "tận hưởng cuộc sống bằng chuyến phiêu lưu thú vị", kèm theo những bức ảnh trượt tuyết, đi thuyền và khám phá thiên nhiên hoang dã ở châu Phi. Kelly cũng đăng ảnh dạo chơi Paris, Tuscany (Italy), các hòn đảo Hy Lạp, Mexico, Maldives, Indonesia, Dubai và Na Uy.
Bà ta còn lái một chiếc BMW với biển số xe cá nhân hóa.
Giao dịch viên này đã làm việc cho Nationwide Building Society trong 18 năm và được coi là nhân viên đáng tin cậy tại chi nhánh ở Caernarfon, miền trung xứ Wales.
Trên phiên tòa ngày 18/4, công tố viên Huw Evans nói với các thẩm phán rằng Kelly đã ăn cắp tiền của ba khách hàng "dễ bị tổn thương nhất" của chi nhánh này trong khoảng thời gian từ năm 2023 đến 2024.
"Các đồng nghiệp nhận thấy bà ta có nhiều kỳ nghỉ xa xỉ và dường như sống vượt quá khả năng tài chính", công tố viên nói. Từ đó, một cuộc điều tra nội bộ bắt đầu vào tháng 10/2024 đã phát hiện Kelly làm giả chữ ký của khách hàng và thực hiện các giao dịch rút tiền mặt mà không có sự đồng ý của khách hàng. Bà ta bị sa thải vào tháng 11/2024.
Các nạn nhân của Kelly bao gồm một người 85 tuổi bị đột quỵ, một người đàn ông 49 tuổi bị khuyết tật học tập và ba người nghỉ hưu khác. Nationwide đã bồi thường 8.630 bảng Anh cho các nạn nhân của Kelly.
Kelly thừa nhận 5 tội danh lừa đảo, xảy ra trong năm 2023 và 2024. Bà ta nói mắc chứng "nghiện mua sắm", đồng thời dùng tiền lừa đảo để trả hóa đơn sinh hoạt và cho người ăn xin. Tuy nhiên, Kelly cũng thừa nhận đã chi tiền cho các kỳ nghỉ ở nhiều nơi.
Luật sư bào chữa nói rằng Kelly "thực sự không biết điều gì đã khiến mình cư xử như vậy". Sau khi vụ lừa đảo bị phanh phui, Kelly mất công việc tại Nationwide, mất danh tiếng và uy tín.
Kelly, hiện làm việc cho một công ty vệ sinh, sẽ bị tuyên án vào ngày 8/5.
Ngày 8-4, Vũ Văn Tiến (49 tuổi, trú tỉnh Hưng Yên) bị Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên phạt 16 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, liên quan đến khoản vay 5 tỉ đồng từ ngân hàng bằng tài sản thế chấp không đúng thực tế.
Theo cáo trạng, năm 2015, vợ chồng Tiến ký hợp đồng tín dụng với một ngân hàng, vay 5 tỉ đồng. Tài sản thế chấp là quyền sử dụng một thửa đất tại phường Lĩnh Nam (quận Hoàng Mai cũ, Hà Nội), được định giá 6,7 tỉ đồng.
Tuy nhiên sau khi được giải ngân vay tiền, Tiến không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Khi kiểm tra lại tài sản đảm bảo, ngân hàng phát hiện thửa đất thế chấp không đúng như hồ sơ ban đầu.
Thực tế mảnh đất nằm sâu trong ngõ, giá trị thẩm định lại chỉ hơn 1,3 tỉ đồng, cáo trạng nêu.
Cơ quan tố tụng xác định trước đó Tiến mua thửa đất trên với giá hơn 1,9 tỉ đồng nhưng không đủ tiền thanh toán, nên tìm cách vay ngân hàng. Để được duyệt khoản vay lớn, Tiến đã nhờ người tìm một mảnh đất có vị trí mặt đường Lĩnh Nam nhằm “hợp thức hóa” hồ sơ.
Thông qua môi giới, bị cáo được dẫn đến một thửa đất có vị trí đẹp và nhờ người này đưa cán bộ ngân hàng xuống thẩm định thực tế.
Trong quá trình thẩm định, cán bộ ngân hàng từng ghi nhận sự bất thường khi địa chỉ thực tế của tài sản không trùng khớp với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đồng thời đề xuất cần xác nhận từ cơ quan có thẩm quyền.
Tuy nhiên khi liên hệ bộ phận một cửa UBND phường Lĩnh Nam, thì cán bộ phường thông báo cho bên ngân hàng biết không có quy định cấp giấy xác nhận địa chỉ thực tế thửa đất.
Thời điểm đó, ngân hàng cũng chưa có quy định bắt buộc phải xác minh nội dung này, nên hồ sơ vay tiền của bị cáo vẫn được phê duyệt.
Ngân hàng sau đó đã giải ngân 5 tỉ đồng vào tài khoản của anh Nguyễn Quốc H. (anh vợ Tiến) theo đề nghị của bị cáo. Số tiền này được anh H. rút toàn bộ và chuyển lại cho Tiến.
Theo cáo trạng, Tiến đã dùng tiền để thanh toán việc mua bất động sản và chi tiêu cá nhân, sau đó không trả nợ ngân hàng. Đến khi phát hiện mảnh đất mặt đường mà Tiến thế chấp thực tế nằm sâu trong ngõ, phía ngân hàng đã làm đơn tố cáo đến cơ quan công an.
Sau khi lừa đảo chiếm đoạt được của ngân hàng 5 tỉ đồng, bị cáo bỏ trốn vào miền Nam để làm ăn và không có nơi ở cố định.
Sau quá trình điều tra, truy tố và xét xử, tòa án xác định hành vi của bị cáo đủ yếu tố cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Ngày 7/4, Hậu, 40 tuổi, bị Công an tỉnh An Giang bắt tạm giam về tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi.
Theo điều tra, sáng 22/3, Hậu đến nhà bạn tại xã Long Điền nhậu cùng hai người khác. Đến trưa, trong khi hai người bạn ra về, Hậu nghỉ lại.
Lát sau, chủ nhà có việc đi khỏi, để bé gái (gọi chủ nhà là cậu) ở nhà cùng với Hậu. Gã đã xâm hại cháu bé. Người nhà nạn nhân phát hiện sự việc, trình báo công an.
Tại cơ quan điều tra, Hậu khai nhận hành vi. Người nhà bé gái cho biết, do Hậu thường ghé chơi, khá thân thiết, nên họ không đề phòng.
