Từ tháng 9/2024 đến tháng 4/2026, tổng cộng 49 kỳ thủ bị xử lý với nhiều mức án khác nhau, từ khiển trách, cấm thi đấu có thời hạn cho đến cấm vĩnh viễn và thậm chí nhận án tù. Chưa bao giờ một môn thể thao trí tuệ truyền thống lại đối diện với cuộc thanh lọc sâu rộng và khốc liệt đến vậy.
Cú sốc lớn nhất nằm ở danh sách những người sa ngã. Từ “Vua cờ tướng” Vương Thiên Nhất, đến các kỳ vương Triệu Hâm Hâm, Trịnh Duy Đồng, Uông Dương, rồi Hồng Trí, Tạ Tĩnh, Từ Siêu và gần nhất là Tưởng Xuyên. Họ từng thống trị kỳ đàn suốt gần hai thập kỷ, nhưng đều lần lượt bị phanh phui và xử lý. Trong đó, Thiên Nhất, Duy Đồng, Hâm Hâm và Tưởng Xuyên được ví như “Tứ Đại Thiên Vương” của cờ tướng Trung Quốc hiện đại, biểu tượng cho đỉnh cao chuyên môn.
Trong đợt xử phạt mới nhất ngày 13/4/2026, Tưởng Xuyên, cựu số một quốc gia, vô địch thế giới 2011, bị cấm thi đấu 5 năm. Ba kỳ vương Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu nhận án cấm vĩnh viễn. Trước đó, hai đợt xử lý năm 2024 và 2025 đã “quét” qua 43 kỳ thủ khác, trong đó nhiều người cũng bị treo giò dài hạn hoặc tước danh hiệu. Con số 49 người bị kỷ luật cho thấy quy mô của bê bối mang tính hệ thống, dàn trải.
Các kỳ thủ dàn xếp kết quả thông qua hình thức đưa và nhận hối lộ hơn 10 năm qua. Một số trả tiền để đối thủ buông cờ, nhằm cải thiện thứ bậc, số khác nhận tiền để cố tình thua. Hành vi này diễn ra trong thời gian dài, thậm chí ngay tại các giải đấu danh giá nhất như Giáp Cấp Liên Tái hay vô địch quốc gia. Một đoạn ghi âm bị rò rỉ từ tháng 4/2023, trong đó các kỳ thủ bàn bạc mua bán độ, được xem là quả bom mở đầu cuộc khủng hoảng.
Mục đích mua bán độ của các kỳ thủ cũng nằm ở tiền bạc và danh vọng. Thứ bậc của kỳ thủ gắn trực tiếp với thu nhập từ giải thưởng, quảng cáo, livestream. Một nhà vô địch giải đồng đội quốc gia nhận khoảng 150.000 nhân dân tệ (580 triệu đồng), nhưng khi chia cho cả đội, mỗi người chỉ còn chưa đến 40.000 tệ (150 triệu đồng). Với những kỳ thủ không thuộc nhóm hàng đầu, thu nhập hàng năm thường dưới 100.000 tệ (386 triệu đồng), thậm chí có người chỉ kiếm vài nghìn tệ mỗi tháng tại các CLB địa phương.
Do đó, một vòng luẩn quẩn hình thành. Kỳ thủ cần thứ bậc cao để kiếm tiền, và dùng tiền để mua lại thứ bậc đó. Theo truyền thông Trung Quốc, riêng Vương Thiên Nhất bị cáo buộc chi tới 940.000 tệ (3,6 tỷ đồng) để đảm bảo vị trí số một Trung Quốc.
Việc dàn xếp kết quả đã trở thành luật ngầm trong một bộ phận kỳ thủ. Những giao dịch hậu trường dần được chấp nhận như cách tồn tại trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Khi đó, công tác giám sát còn hạn chế và phụ thuộc nhiều vào quan sát thủ công.
Phản ứng từ cộng đồng cờ tướng Trung Quốc cũng cho thấy sự chia rẽ sâu sắc. Tài khoản Old Huang’s View viết trên Baidu: “Khi những ván cờ cũng có thể được định giá, sự thuần khiết của môn cờ nghìn năm đang đối mặt thử thách lớn nhất”.
Sister Wang loves sports thì sốc trước quy mô vụ việc: “49 người phải trả giá, luật ngầm của cờ tướng đã bị phanh phui hoàn toàn”.
Một số ý kiến gay gắt hơn, như tác giả Vương Tội Đại Thiết Phấn trên Zhihu, cho rằng không thể đổ lỗi hoàn toàn cho cách quản lý. “Không thể nói những kỳ thủ hàng đầu vi phạm suốt hơn 10 năm là những kẻ ngây thơ bị hại”, người này viết. “Dư luận đang có tiêu chuẩn kép, khi thấy thương cảm cho người này và phán xét người kia”.
Tranh cãi xoay quanh vai trò của những người tố cáo, như “Loạn Chiến Vương” Hồng Trí và Đảng Phỉ. Một số chỉ trích họ cũng không trong sạch gì, khi đã bị xử phạt. Tuy nhiên, cũng có ý kiến bảo vệ: “Nếu đòi người tố cáo phải hoàn hảo, sẽ không ai dám lên tiếng”.
Dù còn nhiều tranh luận, phần lớn đều đồng thuận rằng cuộc thanh lọc là cần thiết. Các án phạt không chỉ dừng ở cấp độ cấm thi đấu, còn đi kèm xử lý hình sự. Thiên Nhất bị tuyên án 2 năm 9 tháng tù, hay Hâm Hâm nhận 4 năm 9 tháng.
Hệ quả trước mắt không nhỏ. Sự vắng bóng của hàng loạt ngôi sao khiến các giải đấu giảm sức hút. Một khảo sát cho thấy 62% khán giả cảm thấy giải vô địch quốc gia nhạt hơn khi thiếu các tên tuổi lớn. Những nền tảng livestream từng tăng trưởng mạnh nhờ các kỳ thủ hàng đầu cũng ghi nhận lượng người xem sụt giảm.
Một thế hệ kỳ thủ từng được tôn vinh giờ đồng loạt sụp đổ. Những người như “Ngọc Diện Thần Phật” Tưởng Xuyên từng được xem là hình mẫu về chuyên môn và đạo đức, cũng không đứng ngoài vòng xoáy tội lỗi.
“Chúng tôi từng nghĩ đó là một thế hệ vàng”, một người hâm mộ viết trên Zhihu. “Nhưng giờ nhìn lại, đó là thế hệ đen tối”.
Cơn địa chấn đã xảy ra, để lại những vết nứt sâu trong lòng người hâm mộ. Nhưng với nhiều người, đó cũng là cơ hội để tái thiết. “Cái giá phải trả là rất lớn, nhưng nếu không làm sạch, tương lai của cờ tướng còn đáng lo hơn”, người này viết thêm.
Sau tất cả, câu hỏi lớn vẫn còn đó. Khi những biểu tượng lần lượt sụp đổ, niềm tin vào sự công bằng của bàn cờ liệu có thể được dựng lại?
Không như ba ván thắng liên tiếp trước đó dựa nhiều vào chuẩn bị khai cuộc, lần này Sindarov phải đối mặt một thế trận phức tạp ngay từ đầu. Vi Dịch (Wei Yi) gây bất ngờ với nước 5.a3, đưa ván đấu ra khỏi những đường chính quen thuộc. Điều này buộc kỳ thủ Uzbekistan phải tự xử lý trên bàn cờ, thay vì dựa vào phân tích sẵn có của đội ngũ hỗ trợ.
Thế trận nhanh chóng trở nên khó lường, nơi cả hai bên đều có cơ hội tấn công. Lúc này, Sindarov cho thấy khả năng xử lý linh hoạt và bản lĩnh thi đấu. "Tôi thích thế trận đôi công", anh nói sau ván đấu. "Dù hoàn cảnh giải đấu yêu cầu chơi chắc chắn, nhưng nếu có cơ hội ở một thế cờ phức tạp, tôi luôn cảm thấy thoải mái".
Kỳ thủ Trung Quốc chủ động đẩy cao thế trận với quân trắng, nhưng lại gặp vấn đề quen thuộc, đó là thời gian. Đến thời điểm quan trọng, anh chỉ còn khoảng sáu phút, trong khi Sindarov vẫn còn hơn 50 phút để tính toán. Sai lệch này khiến kỳ thủ Trung Quốc bỏ lỡ cơ hội thí chất để cầu hòa.
Từ đây, thế trận dần nghiêng hẳn về phía Sindarov. Kỳ thủ 20 tuổi tận dụng lợi thế thời gian để từng bước chuyển hóa ưu thế thành chiến thắng. Đây là ván thắng thứ năm của anh sau sáu vòng, thành tích vượt trội so với phần còn lại của giải.
Sau ván đấu, Sindarov tỏ ra thận trọng khi được hỏi về phong độ hiện tại. Anh cho rằng có thể đang chơi giải đấu hay nhất sự nghiệp, nhưng cũng nhấn mạnh: "Tôi mới 20 tuổi và còn nhiều giải đấu phía trước".
Trong khi Sindarov tiếp tục bứt phá, các đối thủ phía sau lại không thể tận dụng cơ hội rút ngắn khoảng cách. Fabiano Caruana, người duy nhất giữ thành tích dương (số ván thắng nhiều hơn thua), bị Andrey Esipenko cầm hòa trong ván đấu ít biến động.
Esipenko lựa chọn một biến cũ trong khai cuộc Anh, thậm chí chấp nhận thua một tốt, nhưng vẫn dễ dàng cân bằng thế trận. Caruana không tìm được cách gây áp lực, đành chấp nhận chia điểm. Kết quả này khiến anh bị Sindarov nới rộng khoảng cách lên 1,5 điểm.
Ở bàn đấu khác, Hikaru Nakamura hòa Rameshbabu Praggnanandhaa sau khi lặp lại thế cờ trong một vị trí vẫn còn nhiều quân. Nakamura cho biết anh cảm thấy thế trận cân bằng, nhưng lo ngại việc kéo dài ván đấu có thể dẫn đến sai lầm, nhất là khi anh đã mắc nhiều lỗi ở giai đoạn cuối trong các ván trước.
"Cảm giác là cả hai sẽ dùng nhiều thời gian rồi ai đó sẽ mắc sai lầm, và tôi thì đã mắc quá nhiều sai lầm ở tàn cuộc", kỳ thủ Mỹ gốc Nhật nói, lý giải quyết định chấp nhận hòa.
Trong khi đó, Anish Giri và Matthias Bluebaum cũng chia điểm sau ván đấu kéo dài tới 84 nước. Dù diễn ra lâu nhất vòng, ván đấu này không có nhiều đột biến khi hai bên liên tục đổi quân và duy trì thế cân bằng.
Sau sáu vòng, Sindarov dẫn đầu với 5,5 điểm, bỏ xa Caruana 1,5 điểm và hơn tới 3,5 điểm so với nhóm cuối bảng. Đây là khoảng cách rất lớn ở một giải đấu đỉnh cao như Candidates, nơi các kỳ thủ thường có trình độ tương đương.
Ở nội dung nữ của Women's Candidates Tournament 2026, cục diện cũng có nhiều biến động khi Anna Muzychuk vươn lên dẫn đầu với 4 điểm sau ván thắng Chu Cẩm Nhĩ (Zhu Jiner). Đáng chú ý là Muzychuk chỉ dự giải vào giờ chót, sau khi Koneru Humpy rút khỏi giải vì lo ngại xung đột Trung Đông. Tuy nhiên, khoảng cách giữa các kỳ thủ không lớn, khi từ vị trí thứ nhất đến cuối bảng chỉ cách nhau 1,5 điểm.
Candidates là giải đấu quan trọng nhất trong chu kỳ cờ vua đỉnh cao, nơi tám kỳ thủ thi đấu vòng tròn hai lượt để giành quyền thách đấu đương kim vô địch thế giới Gukesh Dommaraju và Cư Văn Quân (Ju Wenjun). Một kỳ thủ mới 20 tuổi dẫn đầu bảng nam, và kỳ thủ bổ sung đứng đầu bảng nữ là bất ngờ lớn tại giải.
Tính đến ngày 18.4, World Cup 2026 chỉ còn khoảng 53 ngày nữa là khởi tranh. Các đại diện của bóng đá châu Á, trong đó đội tuyển được đánh giá cao nhất là Ả Rập Xê Út đã bất ngờ có sự thay đổi lớn khi HLV giàu kinh nghiệm Herve Renard bất ngờ bị sa thải.
Ông Herve Renard là người đã đưa đội tuyển Ả Rập Xê Út góp mặt ở World Cup 2022 và có trận ra quân để đời khi đánh bại Argentina của danh thủ Messi với tỷ số 2-1.
Sau giải đấu, nhà cầm quân này chia tay Ả Rập Xê Út để trở về nước dẫn dắt đội tuyển nữ Pháp với thành tích vào tứ kết World Cup nữ 2023 và Olympic 2024. Ông đã được gọi lại để dẫn dắt đội tuyển Ả Rập Xê Út vào tháng 10.2024 thay thế HLV Roberto Mancini bị sa thải, sau khởi đầu vòng loại World Cup 2026 khu vực châu Á đầy chệch choạc.
Mặc dù có công giúp đội tuyển Ả Rập Xê Út sau đó giành vé dự World Cup 2026 ở vòng loại thứ tư, nhưng HLV Herve Renard trong nhiệm kỳ thứ hai của mình vẫn không thể giúp "The Green Falcons" (biệt danh của đội tuyển Ả Rập Xê Út) tìm lại vị thế vốn có.
Ả Rập Xê Út đã trải qua chuỗi trận thua đáng thất vọng ở FIFA Days tháng 3 vừa qua trước Ai Cập tỷ số 0-4 và Serbia tỷ số 1-2.
Các kết quả này chính là giọt nước tràn ly khiến cuối cùng HLV Herve Renard không thể giữ được chiếc ghế nóng của mình để có lần thứ hai dự World Cup. Ngày 18.4, Liên đoàn Bóng đá Ả Rập Xê Út (SAFF) đã ra quyết định sa thải nhà cầm quân người Pháp này, và bổ nhiệm HLV mới là ông Georgios Donis, người Đức, với hợp đồng có thời hạn một năm. Ông Herve đã từng có thời gian hành nghề tại Việt Nam, dẫn dắt CLB Nam Định đoạt ngôi á quân V-League 2024.
HLV Georgios Donis ngoài dẫn dắt đội tuyển Ả Rập Xê Út tại World Cup 2026, cũng sẽ phụ trách tại giải Arabian Gulf Cup 2026 và kỳ Asian Cup 2027 mà nước này làm chủ nhà.
Với thời gian chỉ còn gần 2 tháng trước World Cup, HLV Georgios Donis chắc chắn phải chạy đua với thời gian để củng cố sức mạnh cho "The Green Falcons" với mục tiêu ít nhất phải vượt qua vòng bảng.
Tại World Cup 2026, đội tuyển Ả Rập Xê Út nằm ở bảng H, họ sẽ thi đấu trận ra quân gặp Uruguay lúc 5 giờ ngày 16.6, gặp Tây Ban Nha lúc 23 giờ ngày 21.6 và gặp Cape Verde lúc 7 giờ ngày 27.6 (đều giờ Việt Nam).
Trong khi đó, đội tuyển Nhật Bản đã có sự bổ sung rất đáng chú ý trong thành phần ban huấn luyện, khi HLV trưởng Hajime Moriyasu thuyết phục được cựu danh thủ Shunsuke Nakamura gia nhập ban huấn luyện của mình. Nakamura là một chuyên gia sút phạt hàng đầu thế giới, anh từng có nhiều năm thi đấu chói sáng cho CLB Celtic ở Scotland.
Theo HLV Hajime Moriyasu, Shunsuke Nakamura sẽ là trợ lý HLV chuyên phụ trách huấn luyện các pha sút phạt cho các cầu thủ Nhật Bản. Ông hy vọng, sự có mặt của cựu danh thủ này sẽ giúp lối chơi của các "Samurai Blue" tại World Cup sẽ biến hóa hơn, đặc biệt sẽ áp dụng các tình huống sút phạt trở thành vũ khí bí mật của đội.
Đội tuyển Nhật Bản hiện là đội được đánh giá cao nhất trong 9 đại diện của bóng đá châu Á, với mục tiêu sẽ vào đến vòng tứ kết World Cup 2026.
Tại World Cup 2026, đội tuyển Nhật Bản nằm ở bảng F, họ thi đấu trận ra quân với trận gặp Hà Lan lúc 3 giờ ngày 15.6, gặp Tunisia lúc 11 giờ ngày 21.6 và gặp Thụy Điển lúc 6 giờ ngày 26.6.
Hiện tại, đội tuyển Nhật Bản đang có chuỗi trận bất bại trước các đối thủ từ châu Âu kể từ năm 2019 đến nay, với tổng cộng 6 trận, trong đó có các trận thắng đội tuyển Đức hai lần, thắng đội tuyển Anh, Scotland và thắng cả đội tuyển Tây Ban Nha hùng mạnh.
Trong giai đoạn đầu sự nghiệp tại NBA, Giannis nổi tiếng với tính thận trọng tài chính cực độ. Ám ảnh bởi nguy cơ mất đi khối tài sản mới tích lũy, chàng trai trẻ người Hy Lạp khi ấy mở tài khoản tại 50 ngân hàng khác nhau. Anh gửi vào mỗi nơi 250.000 USD, hạn mức tối đa được Chính phủ Mỹ bảo hiểm. Mục tiêu rất đơn giản: nếu một ngân hàng phá sản, tiền của anh vẫn sẽ an toàn.
Giờ đây, bản năng sinh tồn đó đã chuyển hóa thành một trong những tư duy nhạy bén nhất giới kinh doanh thể thao. "Quái thú Hy Lạp" (Greek Freak) không còn cất tiền dưới "gối" của các tổ chức tài chính. Ngôi sao 31 tuổi đang dùng nó để đầu tư vào các lĩnh vực thể thao, giải trí, chăm sóc sức khỏe và công nghệ tiêu dùng.
Giannis gia nhập Milwaukee Bucks năm 2013 sau khi được tuyển chọn ở vị trí thứ 13 tại kỳ NBA Draft. Kể từ đó, bằng phong độ xuất sắc, anh không chỉ liên tục gặt hái những danh hiệu cao quý mà còn xây dựng được một đế chế tài chính đáng nể. Theo cập nhật đầu năm 2026, giá trị tài sản ròng của Giannis hiện đạt mức 70 triệu USD. Khối tài sản của anh đến từ cả thu nhập trên sân đấu lẫn các hoạt động thương mại.
Bản hợp đồng gia hạn mà Giannis ký vào năm 2025 với Bucks có giá trị lên tới 175.369.698 USD, có điều khoản "miễn trừ trao đổi" (no-trade clause) mà chỉ những cầu thủ có sức ảnh hưởng cực lớn mới được hưởng. Và từ ngày 1/10 năm nay, ngôi sao sinh năm 1994 cũng sẽ có quyền ký gia hạn 4 năm với CLB, trị giá 270 triệu USD. Anh hiện là một trong những VĐV được trả lương cao nhất thế giới.
Bên cạnh thu nhập từ thi đấu, các hoạt động kinh doanh ngoài sân cỏ của Giannis cũng mang về doanh thu khổng lồ. Theo Forbes, thu nhập ngoài sân đấu của anh ước tính đạt gần 45 triệu USD.
Bước ngoặt lớn đến từ việc anh thành lập BYL Ventures vào năm 2024. Thông qua quỹ đầu tư mạo hiểm này, Giannis không còn chỉ là một đại sứ thương hiệu như cách anh đang làm với Nike qua dòng giày riêng, mà đã trở thành người ra quyết định. BYL rót vốn vào các dự án kinh doanh khởi nghiệp tiên phong như Generation Lab (tập trung vào lĩnh vực kéo dài tuổi thọ) và ScorePlay (nền tảng quản lý truyền thông dựa trên trí tuệ nhân tạo). Qua đó, củng cố vị thế của anh như một nhà đầu tư đón đầu các xu hướng kinh tế chủ đạo và công nghệ sinh học.
Giannis cũng sớm nhận ra rằng thể thao là loại tài sản bền vững nhất trong thị trường hiện đại. Danh mục sở hữu của anh hiện đã vươn tầm quốc tế. Ở môn bóng chày, anh nắm giữ cổ phần của đội Milwaukee Brewers. Trong bóng đá, bên cạnh CLB nhà nghề Mỹ (MLS) Nashville, anh đã thực hiện bước đi chiến lược vào năm 2026 khi trở thành cổ đông thiểu số của đội nữ Chelsea ở Anh, đón đầu sự bùng nổ về giá trị của bóng đá nữ châu Âu.
Mới đây, tiền phong chính (một trong năm vị trí truyền thống trong bóng rổ, thường do cầu thủ cao to, mạnh mẽ đảm nhận) của Bucks đã có một bước đi vượt ra khỏi giới hạn thể thao, khi đầu tư vào IM8 – thương hiệu thực phẩm bổ sung được David Beckham thành lập vào tháng 11/2024.
Giannis sẽ trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng công thức sản phẩm và chiến lược của công ty. Đây là sự khác biệt rõ rệt so với những hợp đồng đại sứ thương hiệu thông thường. Chỉ trong chưa đầy một năm, IM8 đã đạt doanh thu hàng năm lên tới 100 triệu USD, cho thấy thời điểm thâm nhập thị trường của công ty là hết sức lý tưởng.
"Tôi rất hào hứng với dự án này", siêu sao từng 10 lần lọt đội hình All-Star của NBA chia sẻ. "Tôi chính thức trở thành đối tác của IM8 và là cổ đông của Prenetics, công ty niêm yết trên sàn NASDAQ. Tôi luôn quan niệm rằng mình không chỉ quảng bá đơn thuần, mà tôi đầu tư vào những gì mình tin tưởng".
Đặc biệt, nhà vô địch NBA trong màu áo Bucks đã quyết định từ bỏ khoản thanh toán bằng tiền mặt cho sự hợp tác này, thay vào đó lựa chọn nhận 100% thù lao bằng cổ phiếu của công ty.
Dù xuất phát điểm là một tân binh với mức lương trung bình khiêm tốn 2.153.785 USD, nhưng chính tài năng thiên bẩm cùng nỗ lực không ngừng đã giúp Giannis đạt được những cột mốc tài chính đáng kinh ngạc chỉ trong thời gian ngắn. Từ một cầu thủ trẻ tiềm năng trở thành một trong những VĐV đắt giá nhất hành tinh, Giannis giờ đây còn là một nhà đầu tư với khối tài sản khổng lồ.
