Cơ sở lọc dầu bị tấn công, Iran phóng tên lửa vào các nước vùng Vịnh

"Họ sử dụng tên lửa phòng không vác vai với đầu dò tầm nhiệt và cần có may mắn để bắn được mục tiêu. Iran đã bắn trúng tiêm kích, quả đạn bị hút vào động cơ", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 6/4, đề cập vụ chiến đấu cơ hạng nặng F-15E bị bắn hạ ở Iran trước đó vài ngày.

Đây là lần đầu Washington lên tiếng về vũ khí được Tehran sử dụng trong sự việc, trong khi giới chức Iran chưa công bố mẫu tên lửa đã bắn hạ chiếc F-15E.

Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), có trụ sở tại Anh, hồi năm 2025 công bố báo cáo cho thấy quân đội Iran sở hữu nhiều loại tên lửa phòng không vác vai trong biên chế, dù không nêu rõ số lượng. Trong số này, những mẫu cũ nhất được trang bị là 9K32 Strela-2 và 9K34 Strela-3.

9K32 Strela-2 là tên lửa phòng không vác vai đầu tiên của Liên Xô, được đưa vào trang bị năm 1968 và sản xuất với số lượng lớn sau đó hai năm. Mẫu Strela-2 nguyên bản có tầm bắn 3,7 km và trần bay 1,5 km, sử dụng đầu dò hồng ngoại chì sulfua không được làm mát và hoạt động theo nguyên lý điều chế biên độ (AM), kèm đầu đạn nổ văng mảnh nặng gần 1,2 kg.

Những hạn chế về tính năng kỹ chiến thuật của Strela-2 thúc đẩy Liên Xô phát triển biến thể nâng cấp Strela-2M, với tầm bắn 4,2 km và trần bay 2,3 km, cùng đầu dò cải tiến để nâng cao khả năng đối phó mục tiêu bay nhanh.

9K34 Strela-3 là phiên bản nâng cấp sâu hơn, được đưa vào biên chế quân đội Liên Xô năm 1974. Tên lửa có tầm bắn 4,1 km, trần bắn 2,3 km, sử dụng đầu dò hồng ngoại kiểu mới, hoạt động dựa trên nguyên lý điều chế tần số (FM) và được làm mát bằng khí nitơ.

Phương pháp này giúp đầu dò Strela-3 ít chịu ảnh hưởng bởi mồi nhiệt và các hệ thống gây nhiễu hồng ngoại hơn nhiều so với đầu dò của Strela-2.

Theo IISS, Iran còn biên chế dòng 9K338 Igla-S, phiên bản hiện đại nhất của tên lửa phòng không vác vai Igla, được biên chế cho quân đội Nga từ năm 2004.

Biến thể này đạt tầm bắn 6 km và mang đầu đạn nổ định hướng văng mảnh nặng 2,5 kg, vượt trội hơn nhiều so với những phiên bản Igla trước đó. Đầu dò hồng ngoại hai phổ của Igla-S có độ nhạy cao, đạt hiệu quả với các mục tiêu phát ra ít nhiệt, đồng thời cải thiện đáng kể khả năng đối phó mồi bẫy và những hệ thống gây nhiễu hồng ngoại vào thời điểm nó ra mắt.

Giới chuyên gia phương Tây đánh giá Igla-S là mối đe dọa nghiêm trọng với các phi cơ bay thấp và tên lửa hành trình hiện đại.

Tờ Financial Times cho biết Iran hồi cuối năm 2025 bí mật ký thỏa thuận mua 500 ống phóng và 2.500 đạn 9M336 của tổ hợp tên lửa vác vai 9K333 Verba hiện đại nhất do Nga sản xuất, dự kiến tiếp nhận trong vòng 3 năm. Không rõ Iran đã tiếp nhận bao nhiêu ống phóng và đạn trước khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2.

Tổ hợp Verba được quân đội Nga biên chế từ năm 2014, dần thay thế mẫu Igla. Tên lửa sử dụng đầu dò quang học đa phổ, với ba cảm biến riêng biệt để thu nhận tín hiệu tia tử ngoại, cận hồng ngoại và trung hồng ngoại, tăng thêm một cảm biến so với dòng Igla-S.

Điều này giúp tên lửa Verba phân biệt mục tiêu với mồi bẫy tốt hơn, đồng thời hạn chế hiệu quả của những biện pháp đối phó như đèn hồng ngoại và bộ phát laser.

Tên lửa có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách 6,5 km và độ cao 4,5 km. Đầu đạn nổ mảnh nặng 1,5 kg đủ sức tiêu diệt nhiều loại trực thăng, máy bay hạng nhẹ và phi cơ không người lái. Nhà sản xuất cho biết Verba còn có thể tích hợp với hệ thống nhận diện địch - ta bên ngoài để hạn chế nguy cơ bắn nhầm đồng đội, vốn là một trong những nhược điểm của tên lửa dùng đầu dò hồng ngoại.

Ngoài vũ khí nhập khẩu, lực lượng vũ trang Iran còn được trang bị các mẫu tên lửa vác vai nội địa thuộc dòng Misagh, được cho là sao chép từ dòng QW-1/1M và QW-18 do Trung Quốc sản xuất.

Phiên bản mới nhất là Misagh-3 được ra mắt năm 2017, có tầm bay 5 km, trần bắn 4 km và mang đầu đạn nổ mạnh nặng 1,4 kg. Thông tin về đầu dò của Misagh-3 không được tiết lộ, nhưng tên lửa QW-18 Trung Quốc sử dụng đầu dò hồng ngoại hai phổ tương tự dòng Igla-S.

Quả đạn cũng được lắp ngòi nổ cận đích laser với tầm quan sát 360 độ, giúp kích nổ ngay khi đến gần mục tiêu. Cơ chế này có độ chính xác và khả năng kháng nhiễu vượt trội so với ngòi nổ cận đích dùng sóng vô tuyến, phù hợp khi đối phó những mục tiêu tốc độ cao và thời gian tiếp cận rất ngắn.

Nhờ dễ vận hành, tính cơ động cao và khó bị phát hiện, tên lửa vác vai vẫn là vũ khí phòng không nguy hiểm trong chiến tranh hiện đại. Chúng đặc biệt hiệu quả khi đối phó mục tiêu bay thấp, như chiến đấu cơ phải hạ độ cao để yểm trợ lực lượng mặt đất hoặc sử dụng vũ khí dẫn đường bằng laser.

Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, cho biết vào thời điểm tiêm kích F-15E bị hạ, không quân Mỹ đang hoạt động thấp hơn bình thường.

Tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị bắn rơi trong lúc làm nhiệm vụ chiến đấu ở Iran hôm 3/4, tổ lái hai người nhảy dù xuống khu vực miền nam Iran. Một cường kích A-10 cũng bị Iran bắn hạ sau đó vài giờ, khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ.

Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.

Theo CNN, nếu tính cả chiếc F-15E bị bắn rơi, quân đội Mỹ đã chịu thiệt hại hàng trăm triệu USD chỉ vì một tên lửa phòng không vác vai trị giá vài nghìn USD.

Phạm Giang (Theo CNN, National Interest, Financial Times)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/nhung-mau-ten-lua-co-the-giup-iran-ban-roi-tiem-kich-f-15e-my-5059629.html

"Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vừa tập kích dữ dội vào cơ sở hóa dầu lớn nhất Iran ở Asaluyeh, nơi sản xuất 50% sản lượng hóa dầu của nước này", Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, cho biết ngày 6/4.

Theo ông Katz, Israel tuần trước còn tấn công cơ sở hóa dầu lớn thứ hai Iran. Các đòn tập kích của Israel vào hai cơ sở đã vô hiệu hóa 85% năng lực xuất khẩu của Iran trong lĩnh vực này, ông cho hay.

"Đây là đòn giáng nặng về kinh tế, tương đương hàng chục tỷ USD, vào chính quyền Iran", ông Katz nói, thêm rằng IDF nhận lệnh "tiếp tục tấn công toàn lực vào hạ tầng quốc gia đối thủ".

Bộ trưởng Quốc phòng Israel cáo buộc ngành hóa dầu Iran là "động cơ chính trong cung cấp nguồn lực tài chính" cho các hoạt động của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và quân đội nước này.

Hãng tin Iran Fars News trước đó cho biết một số tiếng nổ lớn đã vang lên ở khu phức hợp Hóa dầu South Pars ở Asaluyeh, thành phố cảng tây nam nước này. Đây là nơi xử lý sản lượng khí đốt khai thác từ mỏ South Pars trên vịnh Ba Tư.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin các công ty cung cấp điện, nước và oxy cho Asaluyeh bị tấn công, còn công ty hóa dầu South Pars không bị hư hại. Hãng tin này cũng cho biết nguồn điện cung cấp cho toàn bộ các cơ sở hóa dầu tại Asaluyeh đã bị cắt.

South Pars là một phần của mỏ khí đốt lớn nhất thế giới nằm ngoài khơi vịnh Ba Tư mà Iran chia sẻ với Qatar. Mỏ có diện tích khoảng 9.700 km2, trữ lượng ước tính lên tới 51 nghìn tỷ m3, lớn nhất thế giới, nằm ở hai bên đường phân định trên biển giữa Iran và Qatar tại vịnh Ba Tư. Phần còn lại ở phía Qatar gọi là North Dome, có diện tích gấp đôi South Pars.

Giới chức Iran cho biết South Pars có sản lượng khai thác năm 2025 là 730 triệu m3 khí đốt mỗi ngày. Hầu hết khí tự nhiên khai thác từ South Pars dùng để phục vụ Iran, đáp ứng tới 80% nhu cầu nội địa, chủ yếu để sưởi ấm và sản xuất điện.

Như Tâm (Theo Times of Israel, Reuters)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/israel-tan-cong-nha-may-hoa-dau-lon-nhat-iran-5059247.html

Đây là lần đầu tiên kể từ sứ mệnh Apollo, con người trở về từ hành trình bay quanh Mặt trăng trong sứ mệnh Artemis II.

Khi hoàng hôn buông xuống bờ biển San Diego (bang California, Mỹ) tối 10-4, hàng triệu người trên khắp thế giới nín thở dõi theo một quầng lửa đỏ rực vạch ngang bầu trời Thái Bình Dương. Bên trong quầng lửa đó là bốn phi hành gia vừa đi xa hơn bất kỳ ai trong lịch sử loài người. Hơn 3 triệu người theo dõi trực tiếp hành trình của họ trên kênh YouTube của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), theo báo Straits Times.

Hành trình trở về của Integrity bắt đầu bằng một quyết định táo bạo: thay vì dùng động cơ đẩy, tàu Orion tận dụng chính lực hấp dẫn của Mặt trăng và Trái đất để kéo mình trở lại theo quỹ đạo "free-return" - một kỹ thuật mà các kỹ sư NASA đã tính toán đến từng mét một. Khi tàu chạm đến tầng khí quyển trên cao, cách mặt đất khoảng 120km, mọi thứ diễn ra với tốc độ chóng mặt.

Theo Đài CBS, Integrity lao vào khí quyển ở vận tốc 24.000 dặm/giờ, tức là đủ nhanh để bay từ Los Angeles đến New York trong vòng sáu phút.

Theo Hãng tin AP, phi hành đoàn gồm chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover, chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch và phi hành gia Canada Jeremy Hansen đã lao vào khí quyển ở tốc độ Mach 33, tức lớn gấp 33 lần tốc độ âm thanh.

CBS News cho biết nhiệt độ bề mặt tấm chắn nhiệt tăng vọt gần 2.800°C, tương đương khoảng một nửa nhiệt độ bề mặt Mặt trời mà chúng ta nhìn thấy từ Trái đất.

Nhưng thử thách lớn nhất không phải là nhiệt độ, mà là sáu phút im lặng. Khi lớp plasma đỏ rực bao phủ toàn bộ thân tàu, mọi liên lạc giữa Integrity và trung tâm điều hành NASA bị cắt đứt hoàn toàn.

Theo AP, căng thẳng trong phòng điều hành Mission Control dâng cao khi tàu bị nhấn chìm trong plasma đỏ rực và bước vào vùng mù liên lạc theo kế hoạch. Hàng nghìn dặm cách đó, gia đình các phi hành gia tập trung trong phòng quan sát tại Trung tâm Điều khiển nhiệm vụ - nơi mọi người vỡ òa ăn mừng khi tàu thoát khỏi vùng mù, và lại òa reo lên một lần nữa khi nó hạ cánh an toàn xuống mặt nước.

Tấm chắn nhiệt của Integrity mang trên mình một lịch sử không mấy dễ chịu. Trong chuyến bay thử nghiệm không người lái Artemis I năm 2022, tấm chắn làm từ vật liệu Avcoat đã bị bong tróc bất thường. Hơn 100 vị trí xuất hiện vết nứt và mảng vỡ thay vì tan chảy đều như thiết kế, theo CBS News.

Sau gần hai năm điều tra, nguyên nhân được xác định là do vật liệu Avcoat thiếu độ thấm khí trong giai đoạn cụ thể của quá trình tái nhập, khiến khí tích tụ và phá vỡ lớp bảo vệ từ bên trong. Để giải quyết vấn đề này mà không trì hoãn sứ mệnh thêm 18 tháng, NASA đã điều chỉnh quỹ đạo tái nhập cho Artemis II, chọn đường xuống dốc hơn và trực tiếp hơn, nhằm duy trì nhiệt độ đủ cao liên tục để lớp Avcoat "thở" được suốt quá trình, theo CBS News.

Quyết định đó đã được kiểm chứng. Khi liên lạc được khôi phục, hệ thống 11 chiếc dù của Integrity triển khai tuần tự hoàn hảo: hai dù dẫn hướng bung ra ở độ cao 7.100m để ổn định và giảm tốc, trước khi ba dù chính mở ra ở 1.645m, kéo vận tốc tàu xuống còn khoảng 200 feet/giây để tiếp nước an toàn, theo trang Engadget. Lúc 20h7 (giờ miền Đông nước Mỹ) ngày 10-4, Integrity chạm mặt nước Thái Bình Dương.

Khi bốn thành viên phi hành đoàn lần lượt được đưa ra khỏi tàu, đặt lên bè bơm hơi rồi được trực thăng Hải quân Mỹ đưa đến tàu đổ bộ USS John P. Murtha, họ mang theo không chỉ bộ đồ bay màu cam và nụ cười mệt mỏi, mà còn là những ký ức trực tiếp từ vùng tối của Mặt trăng.

Theo AP, sứ mệnh Artemis II đã phá vỡ kỷ lục khoảng cách xa nhất mà con người từng đạt được khi phi hành đoàn chạm mốc 406.771 km tính từ Trái đất, vượt qua kỷ lục cũ 399.117km do phi hành đoàn Apollo 13 thiết lập năm 1970. Nhưng con số đó, dù ấn tượng, vẫn chưa phải điều đáng nhớ nhất của hành trình.

Đáng nhớ hơn là khoảnh khắc phi hành đoàn bay qua vùng tối Mặt trăng - phía mà từ Trái đất không bao giờ nhìn thấy được - và trở thành những người đầu tiên trong lịch sử trực tiếp quan sát nó bằng mắt thường.

Báo Guardian dẫn lời bà Christina Koch, một trong bốn phi hành gia, chia sẻ cảm xúc khi tàu tiếp cận gần nhất bề mặt Mặt trăng ở độ cao 4.067 dặm: "Tôi chỉ có một cảm giác choáng ngợp khi nhìn vào Mặt trăng. Mặt trăng thực sự là một thiên thể độc nhất vô nhị trong vũ trụ".

Cũng trong chặng bay lịch sử đó, phi hành đoàn bất ngờ chứng kiến nhật thực toàn phần - hiện tượng mà phi công Victor Glover mô tả là "choáng ngợp toàn bộ chúng tôi", theo AP.

Artemis II còn là sứ mệnh của những cái "đầu tiên" mang tính lịch sử. Theo báo Straits Times, ông Victor Glover là người Mỹ gốc Phi đầu tiên, bà Christina Koch là phụ nữ đầu tiên và ông Jeremy Hansen là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên tham gia một sứ mệnh Mặt trăng.

Thực tế, hành trình của họ không hoàn toàn suôn sẻ. Theo AP, cả hệ thống nước uống lẫn nhiên liệu đẩy đều gặp sự cố van, và nhà vệ sinh trên tàu liên tục trục trặc, buộc phi hành đoàn phải dùng túi thu gom nước tiểu tạm thời.

Theo AP, sau thành công của sứ mệnh Artemis II, NASA dự kiến chương trình Artemis III triển khai năm 2027 sẽ thử nghiệm khả năng ghép nối tàu Orion với các tàu đổ bộ thương mại đang được SpaceX và Blue Origin phát triển trên quỹ đạo Trái đất.

Tiếp đó, Artemis IV vào năm 2028 sẽ đưa hai phi hành gia đổ bộ xuống vùng cực Nam của Mặt trăng - lần đầu tiên kể từ Apollo 17 năm 1972. Mục tiêu này đặt ra trong bối cảnh Trung Quốc đang nhắm đến mốc đổ bộ có người vào năm 2030, theo báo Straits Times.

Vượt lên trên cuộc cạnh tranh địa chính trị đó, chỉ huy Reid Wiseman đã chọn kết thúc sứ mệnh bằng những lời giản dị nhất. Ông chia sẻ: "Điều chúng tôi thực sự mong mỏi trong tâm hồn là có thể, dù chỉ một khoảnh khắc, khiến cả thế giới dừng lại và nhớ rằng đây là một hành tinh tuyệt vời và một nơi rất đặc biệt trong vũ trụ của chúng ta, và chúng ta nên trân trọng những gì mình được ban tặng".

Giám đốc NASA Jared Isaacman, phát biểu từ boong tàu USS John P. Murtha khi chờ đón phi hành đoàn, đã nói thay cho cả nhân loại: "Đây không phải là một lần trong đời. Đây chỉ là sự khởi đầu".

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/hanh-trinh-phi-thuong-bay-quanh-mat-trang-cua-su-menh-artemis-ii-20260411231922557.htm