Trong hôn lễ hôm 20/3, trước sự chứng kiến của hai gia đình, anh nhắc lại lời hứa từ 5 năm trước sẽ luôn chăm sóc và ở bên cô.
Cả hôn trường lặng đi. Nhiều người biết để đi đến đám cưới này, Khánh Trình, 27 tuổi, và Xuân Thủy, 26 tuổi, đã vượt qua 5 năm sóng gió bởi căn bệnh hiếm của cô.
Họ quen nhau năm 2021 khi cùng làm việc tại một nhà hàng Nhật Bản ở TP HCM. Trình quê Đồng Nai, làm giám sát, còn Thủy là sinh viên, làm trưởng ca bán thời gian.
Ấn tượng của Trình với cô gái đến từ một lần anh lạc đường khi đi dự tiệc của công ty. Anh hỏi đường trong nhóm chat nhưng không ai phản hồi, Thủy là người duy nhất nhắn tin hướng dẫn anh từng đoạn. Dù chưa gặp, cách nói chuyện rõ ràng và sự nhiệt tình khiến anh chú ý.
Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, mâu thuẫn xuất hiện. Một lần xử lý sự cố tại quầy bar, Trình trách móc khiến Thủy tổn thương. Dù chàng trai đã xin lỗi sau đó, Thủy vẫn “chiến tranh lạnh” suốt 6 tháng.
Sau dịch Covid-19, khoảng cách giữa họ dần được gỡ bỏ khi hai người nối lại liên lạc. Cùng thời điểm, Thủy trải qua biến cố khi bà ngoại qua đời. Mất mát khiến cô trầm cảm nhẹ.
Trình bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trong cuộc sống của Thủy. Anh nhắn tin hỏi thăm, rủ cô đi ăn, mang trà sữa đến tận nơi để động viên. Sau hai tháng, Trình bày tỏ tình cảm. Anh nói rằng ai cũng có lúc sai, nhưng nếu có người ở bên đủ lâu, họ có thể cùng nhau sửa lại và đi tiếp. “Câu nói là lời tỏ tình, và cũng là lời hứa”, Trình kể.
Giữa năm 2022, Thủy bắt đầu thấy cơ thể có dấu hiệu lạ. Khi nhìn vào điện thoại hay bảng menu, hình ảnh bị tách đôi. Cô chóng mặt, bước đi chệch hướng, nhiều lần phải bám tường để giữ thăng bằng. Ban đầu, Thủy nghĩ chỉ là mệt vì làm việc quá sức nên vẫn cố chịu đựng cho đến khi không thể đứng vững.
Sau khi đi khám, bác sĩ kết luận cô mắc hội chứng OMAS (Opsoclonus Myoclonus Ataxia Syndrome), một chứng rối loạn thần kinh hiếm ở người trưởng thành, gây rung giật nhãn cầu liên tục, mất kiểm soát thăng bằng và suy giảm vận động.
Thủy được điều trị bằng corticoid liều cao. Cơ thể cô tích nước nhanh, tăng khoảng 10 kg. Một buổi chiều trở về sau đợt điều trị, cô đứng trước gương rất lâu. Nhìn gương mặt, tay chân sưng phù, Thủy đề nghị chia tay. “Tôi không muốn người đồng hành với mình phải khổ, để anh tìm người khác khỏe mạnh hơn”, Thủy nói.
Nhưng Trình từ chối. Hàng ngày sau giờ làm, anh ghé nhà dìu cô tập đi. Khi việc điều trị kéo dài, anh xin nghỉ việc vào bệnh viện cùng bạn gái. Anh đi theo cô từng buổi truyền thuốc, ghi lại giờ giấc, mang vớ, nhắc cô ăn đúng bữa. Những đêm ở lại phòng bệnh, anh ngủ trên ghế gấp cạnh giường, sáng sớm lại ra ngoài mua đồ ăn rồi quay về trước khi Thủy tỉnh giấc. “Tôi chỉ muốn ở cạnh cô ấy nhiều nhất có thể”, Trình nói.
Nhưng bốn tháng sau, bệnh của cô tái phát nặng hơn. Quá trình điều trị hơn một năm sau đó chỉ giúp cô phục hồi khoảng 70% chức năng vận động.
Thủy rơi vào trầm cảm. Có những ngày cô bật khóc không lý do, những đêm mất ngủ kéo dài. Khi cảm giác bất lực tăng lên, Thủy một lần nữa đề nghị chia tay.
Trình vẫn nói không. Sáng hôm sau anh mang về bốn chú chó con. Kể từ hôm đó, Thủy bận rộn với việc chăm sóc đàn chó, cho ăn, nấu nướng, chải lông và chơi đùa cùng chúng. Cô bắt đầu nhận vài công việc online để khuây khỏa, không bị kéo vào nỗi buồn bệnh tật.
Họ vượt qua giai đoạn khó khăn nhất cũng là lúc Trình nhận ra mình không thể thiếu Thủy. Tháng 8/2025, chàng trai cầu hôn ở Mũi Điện, Phú Yên.
Hôn nhân của họ nhận được sự chúc phúc từ hai bên gia đình. Chị Thu Hiền, 33 tuổi, chị ruột của Trình, cho biết trước đó Trình thường đưa Thủy về nhà chơi. Khi mẹ Trình bệnh, anh phải về chăm sóc. Thủy cũng theo để phụ giúp. Chính khoảng thời gian đó giúp gia đình dần gắn bó và thương mến cô gái này. Sau này khi biết Thủy bệnh, gia đình cũng luôn động viên em.
“Tôi thấy em trai mình thay đổi, trưởng thành, biết lo cho gia đình hơn”, chị Hiền nói.
Trình nói suốt 5 năm qua anh chưa từng thấy khó khăn khi ở cạnh Thủy. Dù sức khỏe thay đổi, cô vẫn giữ nguyên sự chân thành và ấm áp như ngày đầu. “Tình yêu không phải phép tính thiệt hơn mà nằm ở sự đồng điệu về tâm hồn”, anh nói.
Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trò chuyện với anh Phan Đăng Khoa, chuyên viên tuyển dụng tại Công ty TNHH Nhựa Duy Tân (tỉnh Long An cũ). Anh Khoa đã có 6 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển dụng nhân sự. Anh chia sẻ góc nhìn cá nhân.
* Nguyên nhân nào khiến người trẻ “ngại” làm vị trí quản lý, lãnh đạo mà chỉ muốn là một nhân viên giỏi chuyên môn, thưa anh?
- Dưới góc nhìn của người làm nhân sự, việc người trẻ “ngại” làm sếp xuất phát từ nhận thức trở thành một nhà lãnh đạo không phải là đích đến trong sự nghiệp.
Ngoài ra, người trẻ nhận thấy khi trở thành một nhà lãnh đạo, người quản lý hay sếp đồng nghĩa với áp lực rất lớn về rủi ro trách nhiệm, quản lý con người, khó cân bằng cuộc sống, trong khi mức thu nhập chưa chắc đã tương xứng với vị trí đảm nhiệm.
Để đảm nhiệm vai trò người sếp, cá nhân cần sở hữu các kỹ năng về quản trị nhân sự, tổ chức và lãnh đạo. Năng lực chuyên môn cao không đồng nghĩa với năng lực quản lý hiệu quả.
Với các yếu tố trên, người trẻ sẽ không mặn mà với vị trí này. Làm nhân viên giỏi chuyên môn, họ vẫn có thu nhập tốt, thậm chí rất cao và cân bằng được chất lượng cuộc sống của họ như mong muốn.
* Phải chăng đây là dấu hiệu của thiếu cầu tiến?
- Trong thực tế tuyển dụng, tôi vẫn thường gặp những ứng viên chia sẻ họ không có nhu cầu định hướng trở thành quản lý. Đồng thời cũng có những trường hợp đang giữ vị trí quản lý nhưng lại mong muốn quay về làm nhân viên.
Điều này không phải là dấu hiệu của sự thiếu cầu tiến, mà phản ánh định hướng phát triển nghề nghiệp theo những con đường khác nhau. Trở thành quản lý không phải là thước đo duy nhất để định nghĩa thành công.
Họ vẫn có tham vọng, nhưng thay vì tập trung vào việc “lên chức”, họ lựa chọn “nâng giá trị bản thân”. Nhờ đó, họ vẫn có thể đạt được mức thu nhập tốt, đồng thời cân bằng giữa cuộc sống, gia đình và công việc theo mong muốn.
Quan trọng hơn, họ vẫn tạo ra những giá trị rõ ràng trong công việc mà không nhất thiết phải nắm giữ vai trò quản lý.
Đây cũng là một xu hướng tích cực của thị trường lao động hiện đại. Tuy nhiên nếu doanh nghiệp không xây dựng, phát triển đội ngũ kế thừa, đào tạo kỹ năng lãnh đạo, quản lý từ sớm, sẽ gây ra việc thiếu hụt nhân sự quản lý trong thời gian dài.
* Nếu các bạn trẻ vẫn muốn “làm nhân viên giỏi chuyên môn” thay vì quản lý, họ nên phát triển kỹ năng nào để có sự nghiệp bền vững?
- Theo tôi, nếu các bạn trẻ lựa chọn con đường trở thành “nhân viên giỏi chuyên môn” thay vì làm quản lý, thì hướng phát triển nên là “tạo ra giá trị không thể thay thế”, chứ không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành tốt công việc được giao.
Điều này đòi hỏi việc xây dựng năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp, càng khó, càng ít người làm được thì giá trị bản thân càng được nâng cao. Khi đó giá trị của bạn không còn nằm ở chức danh nữa mà nằm ở việc tổ chức đó có cần bạn hay không.
Bên cạnh các kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp, truyền đạt và khả năng tự học, luôn cập nhật kiến thức mới cho bản thân mỗi ngày cũng là yếu tố then chốt giúp cho các bạn không bị thụt lùi trong thời kỳ lao động hiện đại hiện nay. Vì hiện tại thị trường thay đổi rất nhanh nếu không cập nhật sẽ rất dễ bị thay thế.
Một điểm quan trọng khác là nên xây dựng thương hiệu cá nhân trong nghề, để khi không giữ vị trí quản lý, chúng ta vẫn có một chỗ đứng, cơ hội phát triển trong một tổ chức.
* Một nhân viên giỏi vẫn có thể có thu nhập cao và ít áp lực hơn quản lý, doanh nghiệp nên làm gì để thu hút người trẻ vào vai trò lãnh đạo?
- Một nhân viên giỏi vẫn có thể đạt thu nhập cao và chịu ít áp lực hơn so với khi đảm nhận vị trí quản lý, đó là điều hiển nhiên. Vì vậy, để thu hút nhân sự lên vai trò lãnh đạo, doanh nghiệp cần thay đổi bản chất, “cái bóng” của vị trí này như biến nó thành một trải nghiệm đáng làm, chứ không phải tăng thêm gánh nặng, áp lực cho người đảm nhiệm.
Ngoài ra, cần mức đãi ngộ xứng đáng với trách nhiệm đảm nhận, đồng thời phải có cơ chế hỗ trợ và hướng dẫn rõ ràng, người được bổ nhiệm không cảm thấy bị “đẩy” vào vị trí lãnh đạo và phải tự xoay xở mọi thứ một mình.
Đặc biệt là phải xây dựng được lộ trình đào tạo và phát triển quản lý, giúp nhân viên trẻ chuẩn bị đầy đủ các kỹ năng quản trị con người, quản lý, ra quyết định và chịu trách nhiệm.
Với các hành trang đó, họ sẽ tự tin hơn khi ứng tuyển vào vị trí quản lý. Khi đó người trẻ nhận ra rằng làm quản lý là một bước tiến mới cũng là sự thay đổi có giá trị cho bản thân, chứ không phải là một vị trí khi bước vào phải đánh đổi.
Khi áp lực không còn quá lớn đến mức khiến họ e ngại, họ sẽ sẵn sàng đón nhận vai trò này một cách tự nguyện.
Hồi tháng 2, nhà báo Andrew Penman ở London nhận thông báo viện dưỡng lão của chú ruột - ông Richard - sẽ tăng 7% phí chăm sóc kể từ ngày 1/4. Lý do cơ sở này đưa ra là để bù đắp lạm phát cùng sự leo thang của giá thực phẩm, điện nước và tăng lương cơ bản.
Ông Richard, một cựu giáo viên, bị đột quỵ ở tuổi 50 và cần hỗ trợ y tế mỗi ngày. Với mức điều chỉnh này, gia đình ông phải gánh thêm 104 bảng mỗi tuần, tương đương 5.400 bảng (khoảng 7.200 USD) một năm.
Tuy nhiên, mức tăng của ông Richard chưa phải cao nhất. Văn phòng luật Hugh James - đơn vị đại diện pháp lý cho những người tự chi trả viện phí - ghi nhận nhiều gia đình bị tăng phí tới 23%. Bà Lisa Morgan, trưởng nhóm thu hồi viện phí của Hugh James, cho biết hóa đơn hàng tháng của một khách hàng nữ đã đội từ 7.500 lên 9.500 bảng, đồng nghĩa họ phải trả thêm 24.000 bảng mỗi năm.
Khảo sát năm 2023 của tổ chức nghiên cứu UK Care Guide cũng chỉ ra mức phí viện dưỡng lão tại Anh tăng trung bình 11%, cá biệt có nơi tăng hơn 30%. Theo ông Saq Hussain, người sáng lập tổ chức, nguyên nhân cốt lõi đến từ sự thiếu hụt cơ chế bảo vệ pháp lý.
UK Care Guide sắp công bố kết quả cuộc khảo sát thứ hai về lĩnh vực này. "Tình hình đã trở nên tồi tệ hơn," ông Hussain nói. "Chúng tôi chứng kiến mức tăng lũy kế khoảng 15 đến 35% kể từ năm 2022, với chi phí trung bình hàng năm vượt quá 60.000 bảng ở nhiều vùng".
Tại Anh, người ở viện dưỡng lão chia làm hai nhóm: nhận tài trợ nhà nước (nếu có tiết kiệm dưới 23.250 bảng) và nhóm tự chi trả. Ngưỡng tài sản để xét duyệt tài trợ đã không thay đổi 15 năm.
Do thiếu kiểm soát giá trần, những gia đình tự chi trả đang bất đắc dĩ trở thành nguồn trợ giá chéo, gánh vác phần chi phí thiếu hụt cho những bệnh nhân được nhà nước tài trợ.
Trong khi đó, việc xin tài trợ toàn phần từ Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) lại vô cùng khắt khe với tỷ lệ thành công chỉ đạt 17%. Gánh nặng tài chính buộc nhiều gia đình phải bán tài sản, tiêu vào tiền tiết kiệm hưu trí hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào người thân.
Theo ông Hussain, phương án đối phó tốt nhất hiện nay là yêu cầu cơ sở cung cấp bảng phân tích chi phí rõ ràng. Nếu nhận thấy sự vô lý, gia đình có thể khiếu nại lên Thanh tra Chăm sóc Xã hội và Chính quyền Địa phương (LGO). Thực tế vào năm 2025, cơ quan này đã buộc cơ sở Moors Park House (vùng Devon) phải hoàn tiền cho 19 người sau khi áp dụng phụ phí sai quy định.
Phương án cuối cùng là chuyển người thân sang cơ sở có mức phí thấp hơn. Tuy nhiên, các viện dưỡng lão nắm rõ chi phí thực tế và rào cản tâm lý của việc chuyển nơi ở, đặc biệt đối với người mắc chứng sa sút trí tuệ hoặc có nhu cầu y tế phức tạp.
"Trừ khi đáp ứng đủ điều kiện nhận tài trợ khắt khe của chính phủ, người cao tuổi hiện nay buộc phải đối mặt với một thị trường dịch vụ đầy rẫy bất cập," bà Caroline Abrahams, Giám đốc tổ chức Age UK, nhận định.
Pon Doikam phát hiện những cục máu dính trên khăn giấy khi xì mũi sau nhiều giờ bán dừa trong bầu không khí bị ô nhiễm ở Chiang Mai. "Cảm giác như mắc kẹt trong khói", người bán dừa 36 tuổi nói.
Tình trạng đốt nương rẫy theo mùa, cháy rừng và các kiểu thời tiết đặc thù tạo nên "mùa ô nhiễm" hàng năm. Một số khu vực ở miền bắc Thái Lan xuất hiện hiện tượng sương mù dày đặc - điều người dân địa phương cho rằng "chưa từng có". "Tôi sống ở Chiang Mai từ khi còn nhỏ, và đây là tình trạng tồi tệ nhất từ trước đến nay," Pon nói. "Nhưng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải ra đường kiếm sống hàng ngày".
Trong tuần đầu tiên của tháng 4, Chiang Mai, thành phố lớn thứ hai của Thái Lan, thường xuyên đứng đầu danh sách những thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới trên chuyên trang IQAir.
Tại thị trấn Pai, nơi nổi tiếng với thiên nhiên xanh, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thời điểm vượt 900 microgram/m3, gấp 60 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Địa hình đồi núi cũng khiến khói bụi khó thoát ra ngoài và gây khó khăn cho việc tiếp cận các điểm cháy rừng.
AFP ghi nhận nhiều đám cháy rừng bùng phát trên sườn đồi và dọc các con đường giữa Pai và Chiang Mai. Các lính cứu hỏa tình nguyện như anh Maitree Nuanja đang nỗ lực làm việc với nguồn lực hạn chế, chủ yếu dựa vào đồ quyên góp như nước uống và khẩu trang.
Theo lời Maitree Nuanja, trung tâm kiểm soát cháy rừng chỉ cung cấp 20 lít nhiên liệu và cho mượn máy thổi lá. Khi mùa cháy rừng kết thúc họ phải trả lại. "Trời tối và mờ mịt đến mức không ai có thể nhìn thấy gì, tình trạng này đã kéo dài quá lâu", Maitree nói. Anh cũng lo sợ ngôi nhà cạnh rừng của mình bị cháy lan và các vấn đề về sức khỏe của bản thân.
Hôm 1/4, một lính cứu hỏa tình nguyện đã tử vong. Giới chức địa phương cho biết nạn nhân nghi bị kiệt sức do nắng nóng và các bệnh lý nền.
Để bảo vệ nhóm người dễ tổn thương như có bệnh nền, người già và trẻ em, chính quyền Chiang Mai lắp đặt hàng trăm "phòng không bụi", trang bị máy lọc không khí và hệ thống áp suất dương để ngăn không khí ô nhiễm.
Bà Watwilai Chaiwan, 82 tuổi, một y tá nghỉ hưu trong viện dưỡng lão ở Chiang Mai, cho biết ô nhiễm khiến bà sợ ra ngoài vì hay bị chóng mặt và đau nửa đầu. "Đây là vấn đề với người già. Bạn phải đeo khẩu trang toàn thời gian khi hít thở bầu không khí này", bà nói.
Một số quận ở Chiang Mai đã ban bố tình trạng thảm họa để đẩy nhanh hỗ trợ tài chính.
Ô nhiễm cũng khiến khách du lịch rời bỏ Chiang Mai. Anh Chakkrawat Wichitchaisilp, một tài xế xe tuk-tuk, cho biết đường phố vắng lặng lạ thường so với sự nhộn nhịp của tháng 3 và tháng 4 hàng năm.
Từ một điểm quan sát nhìn ra Chiang Mai, thành phố gần như bị che khuất hoàn toàn, chỉ còn những đường nét mờ ảo của các ngọn đồi hiện ra qua lớp sương mù và mặt trời màu cam nhạt treo lơ lửng trên bầu trời. Martin Astill, 57 tuổi, một du khách Anh, nói: "Tôi đã chụp ảnh từ chính vị trí này và bầu trời khi đó xanh trong vắt thật tuyệt đẹp".
