Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da – U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết bức xạ tia cực tím (UV) là một trong những tác nhân gây hại phổ biến nhất cho da, đặc biệt vào mùa hè. Tiếp xúc kéo dài mà không bảo vệ đúng cách có thể gây cháy nắng, lão hóa sớm, tăng sắc tố như nám, tàn nhang, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư da. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, cường độ tia UV thường ở mức cao, vì vậy việc hiểu đúng cách chọn và sử dụng kem chống nắng là cần thiết với mọi lứa tuổi.
Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD), một sản phẩm chống nắng hiệu quả cần đáp ứng 3 tiêu chí: phổ rộng, SPF từ 30 trở lên và có khả năng chống nước. Trong đó, phổ rộng là yếu tố quan trọng nhất vì chỉ khi bảo vệ được cả tia UVA và UVB, sản phẩm mới giúp ngăn ngừa toàn diện cháy nắng, lão hóa và sạm da.
Kem chống nắng SPF 30 có thể chặn khoảng 97% tia UVB, nhưng không có sản phẩm nào bảo vệ tuyệt đối 100%. Khả năng chống nước đặc biệt cần thiết trong mùa nóng khi cơ thể dễ đổ mồ hôi hoặc tiếp xúc nước, với hiệu quả duy trì khoảng 40 – 80 phút tùy loại.
Việc lựa chọn sản phẩm cần phù hợp với từng loại da. Người da dầu hoặc da mụn nên ưu tiên sản phẩm “oil-free”, “non-comedogenic” để tránh bít tắc lỗ chân lông. Da khô nên chọn loại có thêm thành phần dưỡng ẩm. Với da nhạy cảm, kem chống nắng vật lý chứa zinc oxide hoặc titanium dioxide thường ít gây kích ứng hơn và nên tránh sản phẩm có hương liệu.
Hiện nay, kem chống nắng được chia thành 3 dạng: vật lý, hóa học và kết hợp (hybrid). Loại vật lý hoạt động bằng cách phản xạ tia UV, ít gây kích ứng; loại hóa học hấp thụ tia UV, kết cấu nhẹ, dễ tán; còn loại kết hợp mang đặc điểm của cả hai. Cả ba loại đều có thể bảo vệ hiệu quả nếu đáp ứng đủ các tiêu chí cơ bản. Tuy nhiên, không có sản phẩm nào thực sự không thấm nước hoàn toàn hoặc không thấm mồ hôi.
Để đạt hiệu quả tối ưu, kem chống nắng cần được bôi trước khi ra nắng ít nhất 15 phút. Về liều lượng, một người trưởng thành cần khoảng 30 ml để phủ toàn bộ vùng da không được che chắn. Riêng vùng mặt cần khoảng 1/4 muỗng cà phê, hoặc 1/2 muỗng nếu tính thêm cổ và tai.
Trong thực tế, nhiều người thường bỏ sót các vùng dễ tổn thương như tai, sau cổ, mu bàn chân, da đầu (đối với người tóc thưa) và môi. Những vị trí này cần được bôi đầy đủ để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.
Ngoài ra, kem chống nắng cần được bôi lại sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều hay lau bằng khăn. Việc sử dụng hằng ngày cũng rất quan trọng, kể cả khi trời râm mát hoặc ở trong nhà gần cửa sổ, vì tia UVA vẫn có thể xuyên qua mây và kính.
Bác sĩ Lê Cao Trí nhấn mạnh, kem chống nắng là biện pháp quan trọng nhưng không nên sử dụng đơn lẻ. Để bảo vệ da hiệu quả trong mùa hè, cần kết hợp thêm các biện pháp che chắn như hạn chế ra nắng trong khung giờ cao điểm từ 10 – 14 giờ, đội mũ rộng vành, mặc quần áo chống nắng, đeo kính râm và sử dụng giày dép phù hợp.
Tuân thủ đúng nguyên tắc lựa chọn và sử dụng kem chống nắng không chỉ giúp phòng tránh cháy nắng trước mắt mà còn góp phần làm chậm lão hóa, giảm nguy cơ ung thư da và duy trì làn da khỏe mạnh lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh tia UV ngày càng gia tăng.
Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết nhiều người tin rằng nhịn ăn sáng là cách để cắt giảm calo, song thực tế, thói quen bỏ bữa hoặc ăn uống không điều độ lại chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng kháng insulin và khiến đường huyết tăng vọt khó kiểm soát vào các bữa ăn sau.
Dưới đây là những sai lầm khi ăn sáng có thể khiến đường huyết tăng vọt.
Bữa sáng thường được coi là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày và điều đó hoàn toàn có lý. Bạn đã nhịn ăn suốt đêm khi ngủ, vì vậy buổi sáng là lúc bổ sung năng lượng cho cơ thể để khởi đầu ngày mới tràn đầy năng lượng.
Bỏ bữa sáng, ăn sáng không thường xuyên có liên quan đến tăng cân và các kết quả bất lợi khác bao gồm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 và hội chứng chuyển hóa. Ngược lại, việc ăn sáng thường xuyên có thể giảm những nguy cơ này và cải thiện phản ứng glucose, insulin suốt cả ngày.
Thành phần bữa sáng cũng là một yếu tố quan trọng. Chế độ ăn nhiều carbohydrate hấp thụ nhanh có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 cao hơn.
Hiện nhiều người có thói quen ăn sáng nhanh, tiện với thực phẩm chế biến sẵn có chỉ số đường huyết (GI) cao như: Các loại bánh ngọt, xôi, cà phê sữa, trái cây ngọt, các loại ngũ cốc ngọt không nguyên cám chế biến sẵn… khiến đường huyết tăng vọt hoặc trồi sụt sau khi ăn, gây ra những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe đã đề cập trước đó.
"Việc ăn những thực phẩm vừa nêu có thể khiến lượng đường trong máu tăng nhanh. Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Sự tăng đột biến lượng đường trong máu sẽ kích hoạt tuyến tụy tiết ra một lượng lớn insulin, dẫn đến lượng đường trong máu giảm nhanh chóng. Lượng đường trong máu sau đó có thể giảm xuống quá thấp, điều này có thể khiến bạn cảm thấy run rẩy, cáu kỉnh hoặc đói cồn cào chỉ sau 1 hoặc 2 giờ. Đây là tình trạng được gọi là hạ đường huyết phản ứng", cử nhân Mai Thị Thùy chia sẻ.
Điều quan trọng cần nhớ là thỉnh thoảng ăn đồ ngọt sẽ không gây ra tác động lâu dài. Tất cả phụ thuộc vào chất lượng chế độ ăn uống tổng thể của chúng ta.
Một bữa sáng giàu protein hoặc axit béo không bão hòa (UFA) có thể làm giảm phản ứng glucose và insulin bằng cách thay thế carbohydrate tạo glucose trong bữa ăn.
Ngoài ra, bữa sáng còn góp phần quan trọng vào lượng chất xơ hằng ngày. Chất xơ không chỉ hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột thông qua quá trình lên men ở đại tràng, mà còn giúp làm chậm hấp thu carbohydrate, từ đó ổn định đường huyết và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Hãy bắt đầu ngày mới với một bữa ăn cân bằng bao gồm protein, chất xơ và chất béo lành mạnh. Protein và chất xơ làm chậm quá trình tiêu hóa và giữ cho lượng đường trong máu ổn định, không lên xuống thất thường như carbohydrate tinh chế nhiều đường.
"Thay vì chọn những bữa ăn tiện lợi nhưng kém lành mạnh, bạn có thể ưu tiên các thực phẩm vừa nhanh gọn vừa tốt cho sức khỏe như trứng, sữa chua Hy Lạp, các loại đậu hạt, ngũ cốc, yến mạch hay bánh mì nguyên cám...", chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo.
Ngày 9/4, Sở Y tế tỉnh Đăk Lăk cho biết Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên xét nghiệm 10 mẫu bệnh phẩm người ngộ độc thì 5 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella. Đối với thực phẩm, phát hiện hai mẫu nhiễm Salmonella (rau và dăm bông), một mẫu rau nhiễm vi khuẩn Escherichia coli (E.coli).
Cơ quan chức năng xác định nguyên nhân 86 người ngộ độc là do ăn bánh mì mua tại tiệm Quốc Hùng (xã Ra Đrăng) nhiễm vi sinh vật gây bệnh.
Cơ quan chức năng cũng ghi nhận hôm 27/3 tiệm Quốc Hùng bán khoảng 300 ổ bánh mì. Tối cùng ngày xuất hiện những ca đầu tiên ngộ độc sau khi ăn bánh mì, triệu chứng như sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Những ngày sau đó lần lượt nhiều người khác nhập viện.
Đến nay tất cả bệnh nhân đã bình phục.
UBND xã Ea Drăng đề nghị UBND tỉnh xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với hộ kinh doanh tiệm bánh mì Quốc Hùng, dự kiến mức phạt 80 triệu đồng.
Vi khuẩn Salmonella và E.coli đều là tác nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm và nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng, thường xuất hiện trong các vụ ngộ độc quy mô lớn tại Việt Nam do ăn uống thực phẩm không vệ sinh. Triệu chứng thường là tiêu chảy, sốt, đau bụng.
Thời gian gần đây các tỉnh phía Nam xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm sau ăn bánh mì, nguyên nhân chủ yếu là nhiễm hai loại vi khuẩn này.
Chiều 10-4, theo thông tin từ Bệnh viện Tai mũi họng TP.HCM, các bác sĩ tại đây vừa điều trị thành công một trường hợp biến chứng nặng do viêm xoang. Đó là anh H., 20 tuổi, ngụ tại TP.HCM. Trường hợp này được đánh giá là điển hình cho mức độ nguy hiểm của bệnh viêm xoang khi không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Anh H. được chẩn đoán viêm đa xoang hai bên, trong đó tình trạng viêm bên phải nặng hơn, kèm theo viêm lan ra phần mềm vùng trán phải. Đáng chú ý, bệnh nhân đã bị hủy xương thành trước xoang trán phải, trên nền vẹo vách ngăn mũi trái và quá phát cuốn mũi dưới hai bên. Đây là những yếu tố làm cản trở dẫn lưu tự nhiên của xoang, khiến bệnh dễ tiến triển nặng.
Trước khi nhập viện khoảng 4 ngày, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng chảy mũi mủ đục bên phải kèm đau đầu dữ dội vùng trán. Tuy nhiên do chủ quan, bệnh nhân tự mua thuốc điều trị ngoại trú nhưng không cải thiện. Đến ngày thứ tư, vùng trán phải bắt đầu sưng nề, đỏ, lan xuống mi mắt phải, đây là dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm.
Kết quả chụp CT mũi xoang cho thấy tình trạng viêm đa xoang rõ rệt, đặc biệt bên phải. Hình ảnh học ghi nhận tổn thương lan từ xoang trán phải ra phần mềm vùng trán, kèm theo khuyết xương thành trước xoang trán. Đây là biểu hiện điển hình của biến chứng Pott's Puffy Tumor - một dạng viêm xương trán kèm áp xe dưới màng xương.
Ngay sau khi nhập viện, bệnh nhân được điều trị nội khoa tích cực bằng kháng sinh phổ rộng kết hợp thuốc kháng viêm đường tĩnh mạch. Việc này giúp kiểm soát nhanh tình trạng nhiễm trùng và giảm phù nề niêm mạc, tạo điều kiện thuận lợi cho can thiệp phẫu thuật.
Sau một ngày điều trị, khi tình trạng ổn định hơn, ê kíp bác sĩ đã tiến hành phẫu thuật nội soi mũi xoang với sự hỗ trợ của hệ thống định vị 3 chiều hiện đại. Công nghệ này cho phép xác định chính xác vị trí tổn thương, giúp mở rộng lỗ thông các xoang, làm sạch ổ viêm và hút triệt để mủ đục bên trong.
Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ đã lấy mẫu mủ gửi xét nghiệm, kết quả xác định tác nhân gây bệnh là vi khuẩn tụ cầu. Sau 3 ngày can thiệp, bệnh nhân có dấu hiệu hồi phục rõ rệt: vùng trán và hốc mắt hết sưng, không còn đau đầu, tình trạng chảy mũi chấm dứt hoàn toàn.
Theo các chuyên gia, Pott's Puffy Tumor không phải là khối u ác tính như nhiều người nhầm tưởng, mà là một biến chứng nhiễm trùng nặng của viêm xoang trán.
TS.BS Nguyễn Minh Hảo Hớn, trưởng khoa mũi xoang Bệnh viện Tai mũi họng, cho biết cơ chế gây bệnh liên quan đến cấu trúc xương trán mỏng và hệ thống tĩnh mạch xuyên xương không có van một chiều. Khi xoang bị bít tắc, áp lực mủ tăng cao có thể phá hủy xương, tạo áp xe dưới da, đồng thời vi khuẩn có thể lan ngược vào nội sọ, gây viêm màng não hoặc áp xe não.
Trường hợp bệnh nhân H.M.H đặc biệt phức tạp do có sự hiện diện của tế bào liên xoang trán khó tiếp cận, kết hợp với tình trạng viêm phù nề cấp tính gây bít tắc hoàn toàn. Điều này khiến việc xác định và dẫn lưu ổ mủ gặp nhiều khó khăn. Nhờ sự hỗ trợ của hệ thống định vị 3 chiều, ê kíp phẫu thuật đã xử lý chính xác tổn thương, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng.
PGS Lê Trần Quang Minh, Giám đốc Bệnh viện Tai mũi họng, cho biết theo các nghiên cứu quốc tế, có đến 72% bệnh nhân trẻ tuổi mắc biến chứng này có tổn thương lan vào nội sọ. Trước khi có kháng sinh, tỉ lệ tử vong của bệnh có thể lên đến hơn 60%. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách đóng vai trò quyết định trong việc cứu sống người bệnh.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các triệu chứng tưởng chừng đơn giản của viêm xoang.
Người dân cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu kéo dài không giảm, sưng nề vùng trán hoặc quanh mắt, chảy mũi mủ đục kèm sốt, ớn lạnh hoặc mệt mỏi. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện bệnh kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng.
