Lời khuyên hữu ích được chia sẻ trong chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến “xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành” do Báo Thanh Niên tổ chức chiều 14.4. Chương trình diễn ra đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.
Chia sẻ trong chương trình, tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân, nhìn nhận kỳ thi tốt nghiệp THPT được biết đến là kỳ thi “2 trong 1”, vừa xét tốt nghiệp vừa phục vụ tuyển sinh. Do đó, có thể thấy mối liên hệ mật thiết giữa việc chọn môn đăng ký dự thi với việc chọn ngành xét tuyển vào ĐH.
Theo tiến sĩ Hải, năm nay thí sinh (TS) dự thi tốt nghiệp THPT đăng ký 4 môn, trong đó có 2 môn bắt buộc (gồm toán, văn) và 2 môn tự chọn. Trong khi quy chế tuyển sinh quy định, trong tổ hợp môn xét tuyển gồm 3 môn, thì có 1 môn bắt buộc toán hoặc văn. Như vậy, văn và toán là các môn quan trọng của cả kỳ thi tốt nghiệp và xét tuyển ĐH.
Cùng quan điểm, thạc sĩ Cao Quảng Tư, Giám đốc Tuyển sinh Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, cho rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT có vai trò quan trọng không chỉ trong xét tốt nghiệp mà còn với xét tuyển ĐH bằng các phương thức. Vì thế, việc lựa chọn môn thi tốt nghiệp THPT cũng cần có sự tương ứng với các môn trong tổ hợp xét tuyển trường ĐH. “Ngoài 2 môn bắt buộc, TS chọn 2 môn thi có thế mạnh nhất để tăng cơ hội trúng tuyển vào ngành mà mình đã có định hướng từ trước”, thạc sĩ Cao Quảng Tư nhấn mạnh.
Nêu ví dụ tầm quan trọng của kỳ thi tốt nghiệp, tiến sĩ Lê Sĩ Hải, Giám đốc điều hành Trường ĐH Văn Hiến, cho biết dù xét bằng phương thức nào, trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, TS cũng cần đạt tối thiểu 15 điểm 3 môn của tổ hợp môn xét tuyển vào ĐH theo quy định chung của Bộ GD-ĐT.
Thạc sĩ Nguyễn Vũ Hoàng, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH), lưu ý với 2 môn tự chọn, TS cần tham khảo đề án tuyển sinh các trường để xem có các tổ hợp môn nào nhằm đăng ký phù hợp.
Chia sẻ vai trò của điểm thi tốt nghiệp THPT với chương trình đào tạo có yếu tố quốc tế, thạc sĩ Nguyễn Bá Anh, Phó giám đốc Gloucestershire Việt Nam, cho biết dù bằng cấp do trường đối tác cấp nhưng cách thức xét tuyển của chương trình liên kết này cũng linh hoạt cho TS từ điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học tập THPT, điểm kỳ thi V-SAT… “Tuy nhiên, dù xét theo phương thức nào thì điều kiện cần có là phải tốt nghiệp THPT”, thạc sĩ Bá Anh khẳng định.
“Căn cứ đầu tiên trong chọn môn thi tốt nghiệp THPT là TS nên bám sát những môn học có sự đầu tư trong 3 năm THPT. Trong số này, cần lựa chọn môn mình giỏi nhất, để có cơ hội được điểm cao nhất và cơ hội trúng tuyển lớn nhất”, tiến sĩ Võ Thanh Hải phân tích.
Song song đó, ông Hải cho rằng môn tự chọn còn phải là môn xuất hiện trong nhiều tổ hợp xét tuyển. Ví dụ, một ngành sử dụng 4 tổ hợp xét tuyển, ngoài môn toán/văn là bắt buộc, TS cần lựa môn có sự xuất hiện nhiều trong số các tổ hợp xét tuyển để gia tăng cơ hội trúng tuyển.
“TS cần đăng ký môn thi tốt nghiệp gắn với các môn xét tuyển ĐH. Nếu đăng ký môn thi không khớp với môn xét tuyển của ngành học mong muốn vào ĐH, TS có thể đã đứng trước nguy cơ rớt ĐH. Điều này sẽ đặc biệt đúng với những ngành đặc thù như khối ngành đào tạo bác sĩ, thường chỉ xét tổ hợp toán – hóa – sinh”, tiến sĩ Võ Thanh Hải nhấn mạnh.
Thạc sĩ Vương Văn Khởi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn – Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế – Tài chính TP.HCM (UEF), lưu ý TS lựa chọn môn thi không chỉ để xét tốt nghiệp mà còn phải thỏa mãn điều kiện đăng ký xét tuyển ĐH, có cơ hội trúng tuyển cao nhất. Giai đoạn này, TS cần rà soát ngành/nhóm ngành mong muốn xét tuyển.
“TS hãy tự tin vào môn học mình đầu tư và có thế mạnh. TS cũng cần nghiên cứu kỹ thông tin tuyển sinh từng trường, đặc biệt là tổ hợp môn xét tuyển. Từ đó, lựa chọn môn thi sát với tổ hợp môn đúng ngành mình mong muốn xét tuyển nhất”, thạc sĩ Khởi nói.
Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, lưu ý TS cần định hướng được ngành nghề càng sớm càng tốt bởi đây là tiêu chí quan trọng để lựa chọn môn thi phù hợp với tổ hợp môn xét tuyển ĐH. “Việc đăng ký môn học và môn thi cần được xem là chiến lược. Môn thi tốt nghiệp không chỉ phù hợp với năng lực, có thế mạnh nhất mà còn xem xét đến cơ hội xét tuyển vào nhiều ngành nghề”, thạc sĩ Trị khuyên.
Thạc sĩ Trị nhấn mạnh chiến lược lựa chọn 2 môn tự chọn: “Các môn này cần phù hợp năng lực bản thân và phù hợp với ngành mong muốn xét tuyển. Đừng chọn môn dễ học, hãy chọn môn học theo định hướng nghề nghiệp tương lai của bản thân”.
Chia sẻ về lời khuyên chọn ngành, thạc sĩ Ngô Thị Xuân, Phó trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, cho rằng với sự phát triển và thay đổi như hiện nay, việc chọn ngành ngoài yêu thích thì cần xem xét thêm nhiều yếu tố khác, như năng lực cạnh tranh của bản thân.
“Khi chọn trường yêu thích, TS cũng xem xét nhiều yếu tố: trường tốt, điều kiện kinh tế gia đình phù hợp và sự yêu thích của bản thân. Mỗi sự lựa chọn thời điểm này cần nghiên cứu kỹ lưỡng, tham khảo ý kiến của người có kinh nghiệm”, thạc sĩ Xuân nói thêm.
Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Phó phòng phụ trách Tuyển sinh, Truyền thông và Quan hệ doanh nghiệp Trường ĐH Tài chính – Marketing, khuyên TS cần xác định ngành phù hợp với năng lực, kế đến là khả năng đáp ứng được vị trí công việc nào sau khi tốt nghiệp, cơ hội công việc.
Giải đáp băn khoăn của TS nên ưu tiên chọn ngành hay trường học, thạc sĩ Phụng khuyên: “Môi trường đào tạo nên được ưu tiên sau, quan trọng nhất là chọn ngành học phù hợp. Bởi nếu chọn được môi trường tốt nhưng học một ngành không phù hợp thì mỗi giờ lên lớp sẽ đầy áp lực, thậm chí có nguy cơ dừng học giữa chừng”.
Bổ sung thông tin, thạc sĩ Nguyễn Vũ Hoàng chia sẻ: “Lựa chọn đúng ngành giúp các bạn đi đúng đường, chọn đúng trường sẽ giúp các bạn đi nhanh hơn. Nhưng nếu phải lựa chọn một ưu tiên thì đó nên là ngành học”.
Ngày 10/4, UBND xã Hòa Vang công bố triển khai chính sách này, trở thành địa phương đầu tiên miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ tiểu học đến THPT.
Trước đó, xã đã huy động gần 1,5 tỷ đồng để mua mới hơn 74.000 cuốn sách. Kết hợp với mô hình "Tủ sách dùng chung" hiện có, tổng kho sách của địa phương hiện đạt hơn 91.000 cuốn, đáp ứng đầy đủ nhu cầu cho hơn 7.000 học sinh trên địa bàn. Các em sẽ mượn sách từ thư viện và hoàn trả khi kết thúc năm học.
"Việc này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân mà còn giáo dục học sinh ý thức giữ gìn tài sản chung", ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch UBND xã Hòa Vang nói. Theo ông, việc cả nước dùng chung một bộ sách giáo khoa giúp địa phương thuận lợi hoàn thành mục tiêu này sớm hơn dự kiến.
Chủ trương miễn phí sách giáo khoa được đề cập trong Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, được Quốc hội thông qua hồi tháng 12/2025.
Theo dự kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc này được triển khai trong cả nước từ năm học 2029-2030. Nhà nước sẽ đầu tư mua sắm cho thư viện, học sinh và giáo viên được mượn sách để dùng trong học kỳ hoặc năm học, trả khi dùng xong.
Tổ chức giáo dục Shorelight tuần trước công bố báo cáo thường niên về tình hình visa du học Mỹ, căn cứ dữ liệu do chính phủ cung cấp. Theo đó, tỷ lệ từ chối visa du học chạm mức 35% vào năm 2025, vượt qua đỉnh điểm của năm 2020 (33%).
Nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất là du học sinh từ châu Phi, khi gần 2/3 số đơn (64%) bị bác bỏ. Cá biệt, học sinh từ một số quốc gia như Sierra Leone và Somalia có tỷ lệ trượt lên đến hơn 90%.
Khu vực Nam Á cũng gia tăng rõ rệt. Ấn Độ, quốc gia dẫn đầu về số sinh viên quốc tế tại Mỹ, chứng kiến tỷ lệ từ chối tăng vọt, từ 36% năm 2023 lên 61% năm 2025. Ở các nước khác trong khu vực, 70-84% đơn xin visa bị từ chối.
Ngược lại, bức tranh tại Nam Mỹ có phần tươi sáng hơn khi tỷ lệ từ chối giảm xuống còn 22%. Tại châu Âu, con số này vẫn duy trì ở mức thấp, khoảng 9% trong suốt thập kỷ qua.
Thực trạng này được cho là hệ quả của việc thay đổi chính sách. Trong năm qua, chính phủ Mỹ từng tạm dừng phỏng vấn để rà soát mạng xã hội và siết chặt quy trình kiểm tra an ninh, khiến sinh viên quốc tế, đặc biệt là tại các điểm nóng như Ấn Độ, chật vật để được hẹn phỏng vấn. Đề xuất giới hạn thời gian lưu trú tối đa 4 năm mà không được gia hạn tự động cũng là rào cản lớn.
Đại diện Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định cơ quan này duy trì các tiêu chuẩn cao nhất về an ninh quốc gia. Việc nhập cảnh vào Mỹ là một đặc quyền, không phải quyền lợi nghiễm nhiên. Mọi hồ sơ đều được xem xét kỹ lưỡng dựa trên luật pháp và hoàn cảnh của từng cá nhân.
Shorelight ước tính các đại học Mỹ có thể thất thu khoảng 3 tỷ USD học phí trong năm nay.
Ngoài ra, các chuyên gia lo ngại về những hệ lụy dài hạn, như sụt giảm chất lượng nghiên cứu do thiếu nguồn lực để đổi mới sáng tạo, mất lợi thế cạnh tranh trước các quốc gia đang thu hút nhân tài mạnh mẽ.
Năm học 2024-2025, khoảng 1,18 triệu sinh viên quốc tế đến Mỹ, đóng góp cho nền kinh tế nước này 55 tỷ USD. Trong đó, số du học sinh Việt là gần 25.600, tăng khoảng 16%, tiếp tục trong top 5 nhóm sinh viên quốc tế đông nhất.
Không chỉ là buổi thảo luận chuyên môn, chương trình do Khoa Tâm lý - Giáo dục - Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Đà Nẵng tổ chức ngày 5-4 còn là nơi phụ huynh, chuyên gia và giáo viên cùng chia sẻ những câu chuyện nhiều cảm xúc.
PGS.TS Võ Văn Minh, hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm - ĐH Đà Nẵng, xuất hiện không phải với vai trò nhà quản lý hay nhà khoa học, mà là một người cha có con tự kỷ, đồng thời là tác giả cuốn sách "Tự kỷ - một phần của thế giới này".
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu sinh học, ông chia sẻ một triết lý giản dị: một đàn gà con không con nào giống con nào, một cành cây không có chiếc lá nào giống hệt chiếc lá nào, và mỗi đứa trẻ cũng vậy. Trong sinh thái học, một hệ sinh thái càng đa dạng thì càng bền vững, và ông tin xã hội cũng thế.
Là người cha đồng hành cùng con, ông nghẹn ngào kể: "Người tự kỷ thường hạn chế giao tiếp bằng mắt. Nhưng những người xung quanh tôi lại "giao tiếp" với chúng tôi chủ yếu bằng ánh mắt từ xa đến gần.
Có ánh mắt cảm thông, có ánh mắt thương hại, có cả những ánh mắt băn khoăn. Chính những điều đó, đôi khi tạo nên một áp lực vô hình… và không hề dễ chịu".
Từ trải nghiệm của mình, ông cho rằng gia đình hay nhà trường thôi vẫn chưa đủ, mà cần sự thấu hiểu và chung tay của cả cộng đồng để tạo nên môi trường tốt hơn cho trẻ tự kỷ và gia đình của các em.
Nhiều phụ huynh có con tự kỷ đã rưng rưng xúc động khi nghe những chia sẻ chạm đến nỗi lòng. Rất nhiều người cho biết họ cũng đang đối diện với những "ánh mắt" ấy mỗi ngày và mong xã hội có cái nhìn "chấp nhận" sự khác biệt để hành trình đồng hành với con bớt nhọc nhằn.
BSCK II Lâm Tứ Trung - Phó Chủ tịch Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam nhấn mạnh trong quá trình hỗ trợ trẻ tự kỷ, gia đình là yếu tố quan trọng nhất.
"Một đứa trẻ có thể học ở trung tâm vài giờ mỗi ngày, nhưng phần lớn thời gian là ở nhà, vì vậy cha mẹ mới chính là người đồng hành lâu dài và hiểu con nhất", ông Trung nói.
Tuy nhiên, theo ông, điều đáng lo là sức khỏe tinh thần của chính cha mẹ. Áp lực chăm con, công việc và kinh tế khiến nhiều gia đình rơi vào căng thẳng kéo dài. Vì vậy, hỗ trợ trẻ tự kỷ không thể chỉ tập trung vào trẻ, mà cần quan tâm đến cả gia đình, bởi khi gia đình ổn định thì đứa trẻ mới có thể phát triển tốt.
Ông cũng lưu ý cách ứng xử với các con khác trong gia đình. Khi một đứa trẻ cần được chăm sóc nhiều hơn, cha mẹ cần giải thích để các con hiểu và vẫn dành sự quan tâm phù hợp, tránh tạo ra cảm giác bị so sánh hay bỏ quên, dẫn đến những tổn thương tâm lý.
Từ góc nhìn của người làm việc lâu năm trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục hòa nhập, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương cho biết ở nhiều quốc gia, các chương trình hỗ trợ trẻ tự kỷ không chỉ dành cho trẻ mà còn dành riêng cho phụ huynh.
Không chỉ hướng dẫn cách can thiệp, các chương trình này còn tạo không gian để phụ huynh chia sẻ, hỗ trợ tinh thần cho nhau.
Theo bà, căng thẳng tâm lý kéo dài là vấn đề phổ biến ở phụ huynh có con tự kỷ, vì vậy việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho cha mẹ cũng quan trọng không kém việc can thiệp cho trẻ.
Các giáo viên cũng cho rằng việc dạy trẻ tự kỷ không chỉ là dạy một đứa trẻ, mà là đồng hành với cả gia đình. Mỗi em là một hoàn cảnh khác nhau, nên việc can thiệp cần được cá nhân hóa và có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.
