Theo tính toán của hãng tư vấn WSP vào đầu tháng 3, mỏ Fensfeltet cách thủ đô Oslo (Na Uy) 150 km về phía tây nam có thể chứa đến 15,9 triệu tấn oxit đất hiếm. Con số này nhiều hơn 81% so với ước đoán ban đầu, qua đó khẳng định đây là mỏ có trữ lượng đất hiếm lớn nhất châu Âu.
Quy mô của mỏ Fensfeltet lớn hơn nhiều so với Per Geijer (Thụy Điển), từng được công ty khai thác LKAB xác định là mỏ lớn nhất khối này, với 2,2 triệu tấn.
Nolwenn Coint, chuyên gia tại Cơ quan Khảo sát địa chất Na Uy, cho rằng cần thêm các đợt khoan thăm dò để xác định chính xác trữ lượng của mỏ Fensfeltet. Tuy vậy, bà nhận định mỏ này có quy mô “đáng kể” ở phạm vi toàn cầu, dù hàm lượng đất hiếm thấp hơn các khu vực đang khai thác tại Mỹ (Mountain Pass), Australia (Mount Weld) và Bayan Obo ở Trung Quốc – mỏ lớn nhất thế giới.
Đặc biệt, 19% lượng oxit tại Fensfeltet là neodymium và praseodymium (NdPr) – những khoáng chất cần thiết cho nam châm vĩnh cửu, dùng trong xe điện, turbine gió, đồ điện tử và công nghiệp quốc phòng.
“Đây là những kim loại mà Ủy ban châu Âu (EC) xác định có rủi ro nguồn cung cao”, ông Alf Reistad, CEO Rare Earths Norway (REN), công ty đang nắm quyền khai thác mỏ Fensfeltet, nhận định. Trong cuộc họp mới đây, ông tỏ ra sốt ruột, cho rằng đã đến lúc châu Âu “ngừng nói và cần hành động”.
Nói với Reuters, ông Alf Reistad kỳ vọng REN có thể bắt đầu sản xuất vào cuối năm 2031, và đạt sản lượng 800 tấn NdPr vào 2032, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu khoáng chất này của EU. Công ty được cấp phép khai thác nhưng vẫn cần giấy phép hoạt động và một số “cơ chế giảm thiểu rủi ro” để có mức giá cạnh tranh so với nguồn cung từ Trung Quốc.
CEO REN cảnh báo nếu chính quyền Na Uy, EC và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) không hành động khẩn trương, nguồn đất hiếm – vốn được Brussels xem là nguyên liệu thô thiết yếu – có thể sẽ không bao giờ được khai thác.
“Chúng nằm trong một ngọn núi lửa cổ đã ngủ yên suốt 580 triệu năm và tiếp tục ở đó nếu việc khai thác không trở thành ưu tiên và chưa có cơ chế giảm thiểu rủi ro tài chính”, ông nói.
Ngoài ra, kế hoạch đánh thức mỏ Fensfeltet cũng vấp phải các quan ngại về môi trường.
Theo nhà địa chất Nolwenn Coint, mỏ này là phần gốc của một ngọn núi lửa cổ đại, được cấu tạo từ đá carbonat, dễ hòa tan hơn để chiết xuất đất hiếm.
Vì vậy, REN đề xuất xây dựng một mỏ ngầm, được ví là “mỏ vô hình”, nơi quặng được khai thác thông qua các giếng thẳng đứng, nghiền nhỏ. Chúng sẽ được vận chuyển xuống lòng đất bằng băng chuyền dài vài km, trước khi các nguyên tố đất hiếm được tách ra và ít nhất 60% chất thải được bơm trở lại mỏ.
REN cho rằng đây là phương án giúp giảm thiểu tác động đến môi trường. Tuy nhiên, địa điểm đề xuất cho cơ sở hạ tầng trên mặt đất đang gây tranh cãi. Các chuyên gia xác định ít nhất 78 loài động thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau, gồm bọ cánh cứng, bướm, động vật lưỡng cư, rết, nấm và địa y.
Một số tổ chức môi trường kêu gọi chính phủ Na Uy can thiệp. Họ lập luận rằng chính quyền địa phương thiếu nguồn lực để đánh giá thiệt hại và có thể vì lợi ích tài chính nên không xem xét địa điểm thay thế.
Ông Truls Gulowsen, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên Na Uy, thừa nhận dự án mỏ Fensfeltet có điểm tích cực là cam kết hạn chế tác động sinh thái và hướng tới khai thác những khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta cần đảm bảo các phương án thay thế được cân nhắc trước khi chấp nhận tổn hại lớn đến đa dạng sinh học. Rủi ro là nếu chúng ta vội vàng, các bước tiếp theo sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa”, ông cảnh báo.
Người phát ngôn của REN Tor Espen Simonsen, thừa nhận tình thế tiến thoái lưỡng nan. “Nếu chúng tôi đi quá nhanh, có thể sẽ vướng vào các tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm. Nhưng ngược lại, nếu dành toàn bộ thời gian để phân tích, viết thêm báo cáo và nghiên cứu, ta có thể chẳng bao giờ bắt đầu”, ông nói. Công ty kêu gọi chính quyền can thiệp và coi Fensfeltet là dự án ưu tiên.
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát thị trường đất hiếm toàn cầu, hiện cung cấp 98% nhu cầu nam châm vĩnh cửu của châu Âu. Các nhà sản xuất của khối đã nhận thức rõ khả năng dễ tổn thương vào mùa xuân 2025, khi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu, gây ra tình trạng thiếu hụt, trước khi dỡ bỏ hạn chế vào tháng 11.
Châu Âu không có mỏ đất hiếm nào đang hoạt động. Khối này đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tự đáp ứng ít nhất 10% nhu cầu đất hiếm. Theo ông Reistad, mỏ tại Na Uy giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu, đáp ứng đến 30% nhu cầu đất hiếm của khối.
Tuy nhiên, một dự án khai khoáng ở châu Âu thường mất 20 năm để vận hành. Vì vậy, ông đề xuất hai giải pháp, gồm đẩy nhanh thủ tục và hỗ trợ tài chính, nếu EU không muốn bị kẹt giữa Trung Quốc và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đầu tư khoảng 2 tỷ USD vào hai công ty Mỹ chuyên khai thác và chế biến đất hiếm. Chính phủ Mỹ cũng cam kết đảm bảo mức giá thu mua trong 10 năm đầu. Trong khi đó, Trung Quốc hỗ trợ ngành này từ những năm 1980 và có khả năng kiểm soát giá đất hiếm phạm vi toàn cầu, theo Reistad.
“Nếu không làm điều tương tự, chúng ta chẳng khác nào tham gia một đại hội thể thao nơi tất cả đều dùng doping, trừ chúng ta”, ông nói.
Tin Gốc: Vnexpress
Tin tức sáng 7-4: Lợi dụng sàn thương mại điện tử, hàng giả tràn vào Việt Nam
Ngày 6-4, Cục Hải quan cho biết tình hình buôn lậu, gian lận thương mại trong mấy tháng qua tiếp tục diễn biến phức tạp trên nhiều tuyến, địa bàn và cả không gian mạng.
Đáng chú ý, các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử và mạng xã hội như Shopee, Lazada, Sendo, Facebook, TikTok, Zalo, YouTube cùng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh để kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.
Từ giữa tháng 10-2025 đến 15-3 vừa qua, lực lượng hải quan đã phát hiện, xử lý 8.879 vụ vi phạm, trị giá khoảng 8.041 tỉ đồng, trong đó có 83 vụ có dấu hiệu hình sự. Cơ quan chức năng đã khởi tố 10 vụ, kiến nghị khởi tố 55 vụ.
Vi phạm chủ yếu liên quan buôn bán, vận chuyển hàng cấm, hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ. Tuyến biển chiếm nhiều nhất với 4.956 vụ, tiếp đến là đường bộ 2.569 vụ, hàng không 423 vụ, chuyển phát nhanh 703 vụ. Tang vật vi phạm chủ yếu là ngoại tệ, thuốc lá, điện thoại, thực phẩm, vàng.
Trước tình hình trên, Cục Hải quan cho biết từ nay đến hết năm sẽ tăng cường kiểm soát các loại hình rủi ro cao như gia công, tạm nhập tái xuất, quá cảnh; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ như máy soi container, camera giám sát, để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Ngân hàng Nhà nước công bố tỉ giá trung tâm ở mức 25.106 đồng/USD. Với biên độ giao dịch ±5%, tỉ giá USD tại các ngân hàng thương mại trong phiên đầu tuần dao động trong khoảng 23.850,7 - 26.361,3 đồng/USD.
Trên thị trường tự do, tỉ giá VND/USD phổ biến ở mức 27.300 - 27.350 đồng/USD, giảm mạnh 130 đồng ở chiều mua vào và 120 đồng ở chiều bán ra so với cuối tuần trước.
Trước đó, trong tháng 3, tỉ giá tự do lập đỉnh lịch sử mới ở mức 28.055 VND/USD (tương ứng tăng 4,2% so với đầu năm).
Tại báo cáo phân tích mới công bố, Chứng khoán MB (MBS) cho rằng vẫn còn các áp lực lên tỉ giá trong thời gian tới, bao gồm việc giá dầu thế giới tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông dự kiến sẽ tiếp tục là yếu tố thúc đẩy đà tăng của đồng USD và tạo áp lực đáng kể lên tỉ giá USD/VND.
Thêm vào đó, đồng USD cũng được hỗ trợ bởi kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục trì hoãn việc giảm lãi suất, thậm chí một số quan chức Fed đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc tăng lãi suất nếu lạm phát chưa hạ nhiệt như kỳ vọng.
Ngoài ra, thặng dư thương mại thu hẹp khi mức tăng trưởng nhập khẩu vẫn cao hơn đáng kể so với xuất khẩu nhằm phục vụ cho hoạt động sản xuất. Theo đó, MBS cho rằng tỉ giá USD/VND trên thị trường chính thức sẽ dao động quanh mức 26.350 - 26.700 đồng trong quý 2 này.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM cảnh báo rằng tình trạng nắng nóng cực đoan đang trở thành mối nguy đáng kể đối với những người thường xuyên làm việc hoặc vận động ngoài trời.
Đặc biệt, sốc nhiệt do gắng sức không chỉ xảy ra ở người có thể trạng yếu mà còn có thể xuất hiện ở cả những người trẻ khỏe nếu cơ thể chưa kịp thích nghi với điều kiện thời tiết khắc nghiệt và cường độ hoạt động lớn.
Khi thời tiết chuyển sang nắng nóng, việc đột ngột tham gia các hoạt động nặng có thể khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị quá tải. Trên thực tế, cơ thể cần khoảng 10-14 ngày để thích nghi, tăng khả năng tản nhiệt và ổn định nhịp tim.
Vì vậy quá trình này nên được thực hiện từ từ, bắt đầu bằng các hoạt động nhẹ trong thời gian ngắn, sau đó tăng dần cường độ theo từng ngày.
Ngoài ra, việc sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý đóng vai trò rất quan trọng. Làm việc liên tục dưới nắng gắt dễ khiến cơ thể tích tụ nhiệt, gây suy kiệt. Do đó cần có những khoảng nghỉ xen kẽ tại nơi thoáng mát, có bóng râm để cơ thể hạ nhiệt hiệu quả.
Bên cạnh đó, lựa chọn trang phục phù hợp và bổ sung đủ nước cũng là yếu tố thiết yếu. Quần áo rộng, thoáng và thấm hút mồ hôi tốt sẽ hỗ trợ tản nhiệt. Đồng thời nên uống nước thường xuyên, từng ngụm nhỏ và có thể bổ sung điện giải khi ra nhiều mồ hôi. Chủ động thích nghi sẽ giúp bảo vệ sức khỏe và duy trì hiệu suất làm việc trong điều kiện nắng nóng.
Bảo Tín Minh Châu: Mọi hoạt động của công ty vẫn diễn ra bình thường
18h ngày 6/4, chỉ một tiếng sau khi Công an Hà Nội thông tin việc nhà sáng lập Vũ Minh Châu và con trai bị khởi tố, Bảo Tín Minh Châu lên tiếng. Thương hiệu này cho biết vụ việc liên quan đến các lãnh đạo đang được các cơ quan chức năng xem xét, làm rõ theo quy định của pháp luật. Công ty đang phối hợp nghiêm túc với cơ quan điều tra, cung cấp đầy đủ hồ sơ tài liệu.
"Mọi hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra bình thường và thông suốt", thông cáo báo chí của Bảo Tín Minh Châu khẳng định. Doanh nghiệp đã kiện toàn bộ máy quản trị theo hướng độc lập. Kể từ tháng 10/2024, bà Phạm Lan Anh là Giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật của công ty này.
Bảo Tín Minh Châu cam kết toàn bộ sản phẩm vàng bạc đá quý công ty cung cấp ra thị trường đều đáp ứng các tiêu chuẩn về tuổi vàng, khối lượng và chất lượng. Doanh nghiệp này cũng sẽ khắc phục triệt để những tồn tại trước đây, sau khi có kết luận chính thức từ cơ quan chức năng.
Theo ghi nhận của VnExpress, hoạt động mua bán của thương hiệu này hôm nay vẫn diễn ra bình thường. Từ buổi sáng, hàng chục người đã có mặt tại các cơ sở của Bảo Tín Minh Châu để giao dịch. Lượng người đến mua vẫn đông hơn người bán.
Lúc 17h30 hôm nay, nửa tiếng sau khi Công an Hà Nội công bố thông tin liên quan, hơn chục người vẫn đang có mặt tại cửa hàng Bảo Tín Minh Châu trên phố Cầu Giấy để mua vàng. Trong khi đó, người bán gần như không có.
Theo chia sẻ của một nhân viên, hôm nay công ty bán cho mỗi khách tối đa 1 lượng vàng nhẫn trơn, nhưng giới hạn mỗi người một sản phẩm. Thương hiệu này cũng thông báo đã hết nhẫn loại 0,5 chỉ, giao dịch trên 20 triệu đồng bắt buộc phải chuyển khoản.
Cuối ngày, thương hiệu niêm yết giá vàng nhẫn trơn tại 168,1 - 171,1 triệu đồng một lượng, giảm hơn 3 triệu đồng so với hôm qua.
Ngày 2/4, Công an hà Nội đã khởi tố ông Vũ Minh Châu, nhà sáng lập Bảo Tín Minh Châu cùng con trai Vũ Minh Tú (Trưởng ban trợ lý độc lập) và hai nữ nhân viên kế toán về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Cơ quản quản lý cáo buộc hành vi của ông Châu cùng cộng sự gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước là khoảng 150 tỷ đồng.
Bảo Tín Minh Châu là một trong những thương hiệu vàng lớn tại Hà Nội, được ông Vũ Minh Châu thành lập năm 1995. Hiện, thương hiệu có 4 cơ sở kinh doanh ở Hà Nội và hơn 200 đại lý trên toàn quốc.
Theo báo cáo trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Bảo Tín Minh Châu có vốn điều lệ 400 tỷ đồng, tính đến ngày 26/1 năm nay. Trong đó, ông Châu nắm hơn 97% cổ phần.
Trọng Hiếu
