Dự thảo hồ sơ chính sách sửa đổi Bộ luật Hình sự đang được Bộ Công an xây dựng, lấy ý kiến công khai đến hết ngày 7/5, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI. Trong số các đề xuất đang được xem xét, có nội dung mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền với một số tội danh.
Cụ thể, hình phạt tiền sẽ được mở rộng thêm với một số trường hợp người phạm tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, và cả một số trường hợp rất nghiêm trọng trong các nhóm tội nhất định do Bộ luật quy định.
Hiện, dự thảo chưa liệt kê cụ thể các tội danh thuộc diện mở rộng này.
Ngoài ra, khi áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù, người phạm tội phải thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, đồng thời đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Lý do nên phạt tiền thay phạt tù
Theo cơ quan soạn thảo, Bộ luật Hình sự hiện xác định phạt tiền là một trong các hình phạt chính. Chiến lược cải cách tư pháp và các quan điểm về phòng, chống tham nhũng cũng ưu tiên thu hồi tài sản bị thất thoát. Tuy nhiên, Bộ luật hiện chưa đặt ra chuẩn cứng, khi nào được phạt tiền, khi nào phải phạt tù, mà vẫn dừng ở quy định mang tính “có thể”, khiến chính sách hình sự vẫn nghiêng về trừng phạt hơn là phục hồi.
Theo đề xuất, khi sửa đổi, Bộ luật Hình sự sẽ tiến thêm một bước từ “cho phép”, “có thể” sang quy định chặt chẽ hơn, giúp tòa án có căn cứ pháp lý minh bạch khi áp dụng hình phạt tiền thay vì phạt tù.
Theo Bộ Công an, chính sách mở rộng các tội danh được áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù sẽ giúp giảm chi phí giam giữ, quản lý trại giam, đồng thời tăng nguồn thu ngân sách từ các vụ án có động cơ vụ lợi.
Với xã hội và doanh nghiệp, chính sách này giúp người phạm tội, đặc biệt là người phạm tội lần đầu, ít nguy hiểm, có điều kiện duy trì việc làm, chăm sóc gia đình và tái hòa nhập tốt hơn. Đối với doanh nghiệp, việc áp dụng phạt tiền thay tù cũng giảm rủi ro đứt gãy lao động và quản trị khi người quản lý vi phạm các lỗi có thể xử lý bằng tiền mà không cần cách ly khỏi xã hội.
Tuy nhiên, để chính sách thực sự hiệu quả, Nhà nước cần đầu tư thêm cơ chế xác minh tài sản, thu nhập, tránh tình trạng bản án đã tuyên nhưng khó thi hành do người phạm tội tẩu tán tài sản.
Nhiều người đã được chuyển từ án tù sang phạt tiền
Trước đó, trong một số vụ án, các bị cáo đã được chuyển từ án tù sang phạt tiền, khi xét hậu quả đã được khắc phục xong.
Như vụ án xảy ra tại Tập đoàn FLC, tại giai đoạn sơ thẩm, 14 bị cáo gồm Chủ tịch HĐQT Trịnh Văn Quyết, 2 em gái, cùng 11 lãnh đạo, nhân viên của doanh nghiệp này, đều bị tuyên 2-3 năm tù về tội Thao túng thị trường chứng khoán với số tiền chiếm đoạt 700 tỷ đồng.
Nhưng tại giai đoạn phúc thẩm, HĐXX ghi nhận toàn bộ hậu quả đã được khắc phục, có người khắc phục thừa, cộng thêm các yếu tố sức khỏe, nhân thân… Do đó, cả 14 bị cáo đều được tòa chuyển án phạt tù sang phạt tiền. Người thấp nhất bị phạt 2 tỷ đồng, cao nhất là ông Quyết, bị phạt 4 tỷ đồng.
Theo tòa, hình phạt tiền với tội danh này “cũng đã đủ tác dụng răn đe, giáo dục” đối với bị cáo, đồng thời thể thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của pháp luật đối với những người phạm tội.
Trong vụ án khác được TAND khu vực 10, tỉnh Đăk Lăk xét xử tháng 12/2025, liên quan hành vi Trốn thuế, 5 bị cáo thuộc các doanh nghiệp khác nhau đã móc nối, mua bán 47 hóa đơn giá trị gia tăng để hợp thức hóa số hàng hóa không rõ nguồn gốc. Các bị cáo sau đó dùng hóa đơn đã mua để kê khai, báo cáo thuế đầu vào để được khấu trừ và giảm thuế cho doanh nghiệp, với số tiền mỗi người bị cáo buộc từ 160-580 triệu đồng.
Với khung hình phạt được quy định tại Điều 200, Bộ Luật Hình sự, các bị cáo bị truy tố ở 2 khung phạt: phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm; hoặc phạt tiền từ 500 triệu đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù 1-3 năm.
Nhưng tương tự vụ tập đoàn FLC, HĐXX xét thấy toàn bộ hậu quả đã được khắc phục, bị cáo là người dân tộc thiểu số, bị bệnh hiểm nghèo… để tuyên cả 5 bị cáo hình phạt tiền, mỗi người 175-325 triệu đồng, thay vì án tù.
Ngoài ra, tại dự thảo, Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung một số tội danh, hành vi mới chưa được quy định trong Bộ luật Hình sự; mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; điều chỉnh tăng, giảm ngưỡng tài sản để truy cứu trách nhiệm hình sự với một số tội.
Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng đề xuất giảm các tội áp dụng án tử hình, đồng thời tăng gấp đôi tiền phạt với các tội liên quan kinh doanh, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm nhằm tăng tính công bằng, nhân đạo và khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả.
Trùm mafia 48 tuổi bị bắt vào tối 3/4 khi đang ở cùng vợ và hai con tại biệt thự sang trọng có giá 1.000 euro một đêm ở bờ biển Amalfi. Ông ta đã dùng thông tin giả để đến đây ăn mừng lễ Phục Sinh với người thân.
Roberto Mazzarella là người đứng đầu gia tộc Mazzarella khét tiếng của Camorra - băng đảng tội phạm có tổ chức ở Naples. Roberto đứng thứ tư trong danh sách những kẻ đào tẩu nguy hiểm nhất của Bộ Nội vụ Italy.
Ông trùm lẩn trốn từ ngày 28/1/2025, sau lệnh truy nã vì tội giết người liên quan đến vụ sát hại Antonio Maione vào năm 2000 tại San Giovanni a Teduccio. Nạn nhân Antonio không liên quan đến hoạt động băng đảng, nhưng là anh em của kẻ đã giết bố Roberto, Salvatore Mazzarella, vào năm 1995.
Gia đình Mazzarella kiểm soát phần lớn hoạt động buôn lậu và buôn bán ma túy ở Naples, cũng như tham gia hoạt động làm tiền giả và rửa tiền qua Milan và miền bắc Italy.
Theo thông báo của cảnh sát, Roberto "không chống cự khi bị bắt" trong cuộc đột kích tại thị trấn Vietri sul Mare thuộc tỉnh Salerno.
Video do cảnh sát công bố về cuộc đột kích cho thấy các sĩ quan vũ trang hạng nặng có mặt tại biệt thự ven biển. Chiến dịch này có sự tham gia của đơn vị điều tra Carabinieri (cảnh sát quân sự quốc gia Italy), lực lượng không quân Italy và tàu tuần tra bờ biển Salerno giám sát vùng biển xung quanh.
Cảnh sát cho biết đã tìm thấy 20.000 euro tiền mặt và ba chiếc đồng hồ xa xỉ trong cuộc đột kích, cùng với điện thoại di động và giấy tờ tùy thân giả mạo.
Tháng trước, cảnh sát đã bắt giữ 16 người bị cáo buộc có liên quan đến gia tộc Mazzarella với tội danh lừa đảo qua mạng.
Trong tuyên bố sau vụ bắt giữ, tỉnh trưởng Naples, Michele di Bari, gọi chiến dịch này là "một thành công trong điều tra". Ông ca ngợi nỗ lực của ngành tư pháp và lực lượng cảnh sát, khẳng định vụ bắt giữ đã giúp đưa tên tội phạm có mức độ nguy hiểm cao ra trước công lý, khôi phục cảm giác an toàn và niềm tin vào pháp luật cho người dân.
Chủ tịch Ủy ban chống mafia, Chiara Colosimo, bày tỏ "vô cùng hài lòng với chiến dịch xuất sắc" trên mạng xã hội X. Phó chủ tịch Nghị viện châu Âu, Pina Picierno, cho biết đây là "một chiến thắng lớn cho nhà nước và một tín hiệu rõ ràng trong cuộc chiến chống lại các băng đảng mafia".
Ngày 16-4, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6 - Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an) cho biết đơn vị này vừa phát hiện 1 người đàn ông điều khiển xe đầu kéo container trên cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo (đoạn qua tỉnh Khánh Hòa) nhưng không có giấy phép lái xe.
Vào ngày 15-4, tổ công tác của đội cảnh sát giao thông nêu trên đã dừng kiểm tra xe đầu kéo 37H-143.XX kéo theo rơ moóc 37RM-005.XX.
Người điều khiển xe trên là ông T.D.H. (35 tuổi, trú tỉnh Nghệ An).
Qua kiểm tra, cảnh sát giao thông xác định ông H. lái xe khi không có giấy phép lái xe theo quy định.
Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 6 đã lập biên bản xử phạt ông H. 19 triệu đồng, đồng thời tạm giữ chiếc xe đầu kéo trên trong thời hạn 7 ngày.
Bên cạnh đó, cảnh sát giao thông cũng lập biên bản xử phạt 58 triệu đồng đối với chủ xe nêu trên là Công ty KTX DV VT TN - Chi nhánh Nam Định về hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông.
Tối 18-4, Công an tỉnh Hưng Yên thông tin về vụ việc người đàn ông nổ súng sau va chạm giao thông.
Trước đó hôm 7-4, Công an xã Nghĩa Trụ tiếp nhận tin báo về vụ tai nạn giao thông xảy ra tại đường Kinh Đô 1, khu đô thị Vinhomes Ocean Park 2.
Va chạm xảy ra giữa xe ô tô biển kiểm soát 30B-220.xx và xe mô tô biển số 21E1-342.xx do anh Trần Bảo Vũ (sinh năm 1999, trú tại tỉnh Lào Cai) cầm lái.
Sau va chạm, một người đàn ông (quốc tịch nước ngoài) đã sử dụng súng ngắn bắn một phát từ trong ô tô ra ngoài.
Theo lời khai của nhân chứng, nghi can có biểu hiện kích động, cầm súng và thao tác lên đạn trong xe; khi có người tiếp cận đã xảy ra tiếng nổ nhưng không gây thiệt hại về người.
Sau đó, nghi can cùng một người phụ nữ nhanh chóng lên xe rời khỏi hiện trường. Quá trình khám nghiệm hiện trường, lực lượng chức năng thu giữ 1 vỏ đạn tại khu vực xảy ra vụ việc và đã trưng cầu giám định theo quy định.
Qua trích xuất camera, xác minh phương tiện liên quan, lực lượng công an xác định xe ô tô trên thuộc quyền sử dụng của N.T.N. (sinh năm 1994, trú tại tỉnh Hưng Yên), có chồng là Y.H. (sinh năm 1988, quốc tịch Trung Quốc).
Nghi can liên tục di chuyển qua nhiều địa bàn, thay đổi phương tiện và che giấu hành tung. Sau khi xảy ra sự việc khoảng một ngày, lực lượng Công an Hưng Yên đã xác định và phối hợp với Công an tỉnh Nghệ An dừng xe, đưa nghi can về làm việc.
Tại cơ quan công an, bước đầu xác định Y.H. đã sử dụng súng ngắn bắn một phát trong quá trình xảy ra va chạm giao thông, sau đó bỏ trốn khỏi hiện trường.
Trong quá trình trốn chạy, người này đã vứt khẩu súng xuống sông Hồng, khu vực bến phà Bình Minh (xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên) nhằm phi tang tang vật.
Hiện vụ việc đã được Công an xã Nghĩa Trụ hoàn thiện hồ sơ, chuyển cơ quan chức năng có thẩm quyền tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.
