Bali vốn nổi tiếng là điểm đến nhiệt đới thanh bình. Tuy nhiên, danh tiếng này đang bị lung lay sau chuỗi tội phạm bạo lực. Trong đó, nổi cộm là vụ một người đàn ông Ukraine bị bắt cóc, sát hại và vụ một du khách Hà Lan bị đâm tử vong.
Các vụ án này có sự tham gia của nghi phạm là người nước ngoài và mang những dấu hiệu đặc trưng của tội phạm có tổ chức hoặc giết người có tính toán. Sự việc đã thổi bùng lên nỗi lo sợ, khiến cộng đồng cư dân và khách du lịch tại đây không khỏi nghi ngại: Liệu Bali có đang biến thành “sân khấu” cho các băng nhóm tội phạm xuyên quốc gia?
“Các vụ phạm tội ở Bali dường như đang gia tăng về mức độ nghiêm trọng, nhưng xét về số lượng thì không”, ông Gede Made Suardana, giáo sư luật và tội phạm học tại đại học Udayana, Indoneisa, cho biết. Made cũng nói thêm số người Indonesia phạm tội vẫn nhiều hơn người nước ngoài.
Tuy vậy, trong mắt công chúng, Bali có thể trở nên nguy hiểm hơn do các vụ án gần đây được thực hiện tinh vi, thậm chí giống như những vụ “giết người theo hợp đồng”.
Ngày 15/2, công dân Ukraine 28 tuổi Igor Komarov bị bắt cóc và sau đó được phát hiện đã tử vong trong một vụ án nghi giết người. Video lan truyền cho thấy Komarov bị đánh đập và cầu cứu gia đình, đồng thời cho biết những kẻ tấn công yêu cầu khoản tiền chuộc 10 triệu USD để thả anh. Cuối tháng 2, người dân phát hiện thi thể của Komarov.
Theo cảnh sát Indonesia, có 6 người nước ngoài bị cáo buộc liên quan đến vụ bắt cóc và giết người này – 4 người được cho là đã rời khỏi Indonesia, trong khi hai người còn lại vẫn đang lẩn trốn.
Ngày 23/3, một du khách Hà Lan 49 tuổi bị sát hại trước mặt bạn gái người Indonesia khi họ đang dắt chó đi dạo trên con đường gần nơi lưu trú. Hai nghi phạm đi xe máy được cho là người Brazil và đã rời khỏi Indonesia.
Động cơ vụ tấn công vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, do các hung thủ không lấy đi tài sản của nạn nhân, cảnh sát nhận định đây có thể là một vụ giết người có chủ đích – tội danh có thể bị tử hình tại Indonesia.
“Chúng tôi kêu gọi người dân nhanh chóng báo cáo mọi hành vi phạm tội hoặc hoạt động đáng ngờ liên quan đến người nước ngoài cho cơ quan chức năng gần nhất”, Đại tá cảnh sát I Gede Adhi Mulyawarman, Giám đốc Cục điều tra tội phạm Bali, phát biểu. Ông khẳng định lực lượng chức năng cam kết giữ an toàn cho hòn đảo.
Theo Ian Wilson, giảng viên chính trị và an ninh tại đại học Murdoch, Australia, một số đối tượng có thể tìm đến Bali để giải quyết mâu thuẫn cá nhân, một phần do họ cho rằng hệ thống pháp luật Indonesia “nhẹ tay” hơn so với các nước như Australia.
“Bali từ lâu được xem là nơi mọi người có thể làm bất cứ điều gì họ muốn, thậm chí có thể dàn xếp với cảnh sát nếu gặp rắc rối”, Wilson nói. Tuy nhiên, Wilson khẳng định quan điểm trên hoàn toàn sai lầm, Bali không phải nơi ai muốn làm gì cũng được và điều này được thể hiện qua tin tức về hàng loạt vụ bắt giữ tội phạm trên truyền thông.
Tháng 6/2025, du khách Australia tên Zivan Radmanovic bị bắn chết tại một biệt thự thuê ở khu Badung khi đang đến Bali mừng sinh nhật bạn đời. Một người Australia khác, được cho là mục tiêu thực sự, bị thương.
Một nghi phạm bị bắt khi đang tìm cách rời Indonesia, trong khi hai người khác bị bắt tại Campuchia và Singapore sau khi cảnh sát Indonesia phát lệnh truy nã qua Interpol (Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế – tổ chức liên chính phủ lớn nhất thế giới với gần 200 quốc gia thành viên, đặt trụ sở tại Pháp).
Tháng 3, ba công dân Australia bị tuyên án từ 12 đến 16 năm tù vì liên quan đến vụ giết người này, được cho là đã bay từ Australia sang để thực hiện hành vi. Wilson cho biết, một số thành viên các băng nhóm thuộc câu lạc bộ môtô ngoài vòng pháp luật (OMC) tại Australia đã chuyển đến Bali và các thành phố châu Á như Phuket, Thái Lan để hoạt động. OMC nổi tiếng với các hoạt động bạo lực, buôn lậu ma túy, vũ khí, khi sang Đông Nam Á đã mở các cơ sở kinh doanh hộp đêm, quán bar và tiệm xăm. Những người còn ở Australia vẫn thường xuyên ra nước ngoài “họp nhóm”, và các mâu thuẫn giữa các băng nhóm cũng “di chuyển” theo đến các vùng đất mới.
Các vụ phạm tội liên quan đến người nước ngoài tại Bali đang gia tăng. Trong 10 tháng đầu năm ngoái, có 309 người nước ngoài liên quan đến các vụ án trên đảo, vượt mức 226 của cả năm 2024.
Ngoài ra, các loại tội phạm khác cũng gây lo ngại. Trong tháng 3, ba vụ tấn công tình dục được báo cáo chỉ trong vài ngày, với nạn nhân gồm hai người Trung Quốc và một người Australia. Cảnh sát đã bắt ba nghi phạm người Indonesia, mỗi người có thể đối mặt án tù tới 9 năm nếu bị kết án.
Theo dữ liệu của Liên Hợp Quốc, Indonesia có tỷ lệ tội phạm thấp hàng đầu thế giới, với tỷ lệ giết người chỉ 0,3 trên 100.000 dân vào năm 2022. Báo cáo của cơ quan thống kê Indonesia cũng cho thấy Bali vẫn nằm trong nhóm điểm đến an toàn nhất nước.
Năm ngoái, hòn đảo đón 6,95 triệu lượt khách, tăng gần 10% so với năm 2024.
Theo trang tư vấn du lịch của chính phủ Australia, Bali nhìn chung vẫn an toàn cho du khách, nhưng cần thận trọng với tai nạn xe máy, trộm vặt và các vấn đề liên quan đến rượu.
Luật sư hình sự Indonesia Simon Nahak cho rằng du khách không nên quá lo lắng trước những thông tin về các vụ án nghiêm trọng gần đây. Theo luật hình sự Indonesia, chính phủ có trách nhiệm bảo vệ tất cả người nước ngoài đến thăm. Nơi đây cũng có hệ thống luật chặt chẽ, với lực lượng an ninh làng xã và người dân địa phương rất thân thiện với du khách.
Ông cũng nhấn mạnh, việc nhanh chóng bắt giữ nghi phạm trong các vụ án gần đây cho thấy hiệu quả của lực lượng cảnh sát Bali.
“Không cần phải lo sợ, vì an ninh tại Bali vẫn được đảm bảo”, Simon nói.
Ngày 6-4, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết vừa ban hành quy chế phối hợp quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ lữ hành phục vụ du khách đi tàu biển quốc tế, nhằm thiết lập cơ chế vận hành đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị, nâng cao chất lượng dịch vụ và hình ảnh điểm đến.
Quy chế phân định rõ trách nhiệm của từng đơn vị trong toàn bộ chuỗi đón tiếp, phục vụ khách. Theo đó, Cảng vụ hàng hải Nha Trang chịu trách nhiệm cấp phép tàu du lịch quốc tế ra, vào cảng, công bố danh sách bến, khu neo đậu và thông báo lịch trình tàu cho các bên liên quan.
Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh chủ trì thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh, cấp phép đi bờ cho thuyền viên, đồng thời phối hợp xét duyệt, chỉ cho phép các doanh nghiệp lữ hành quốc tế đủ điều kiện vào cảng đón khách.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao chủ trì quản lý hoạt động kinh doanh lữ hành quốc tế, kiểm tra và xử lý vi phạm; đảm bảo an ninh trật tự tại các điểm tham quan, bố trí đủ lực lượng hướng dẫn viên phục vụ du khách.
Hiệp hội Du lịch tỉnh Khánh Hòa được giao xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, tăng cường liên kết với các công ty lữ hành quốc tế để mở rộng thị trường khách tàu biển, đồng thời vận động doanh nghiệp nâng cao chất lượng dịch vụ.
Đối với doanh nghiệp lữ hành quốc tế, quy chế yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin cho cơ quan chức năng chậm nhất 1 giờ trước khi tàu cập cảng, đồng thời chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn cho du khách trong suốt hành trình.
UBND các địa phương chịu trách nhiệm giữ gìn an ninh trật tự, xử lý dứt điểm tình trạng ăn xin, bán hàng rong, chèo kéo khách tại các điểm du lịch.
Quy chế cũng nhấn mạnh nguyên tắc giảm tối đa việc thanh, kiểm tra, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Quang Thắng - Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa - đánh giá quy chế đón khách du lịch tàu biển vừa được ban hành đã có những bước cải tiến đáng kể hơn so với trước đây.
Trong đó, điểm sáng lớn nhất là quy trình thủ tục đã trở nên thông thoáng và linh hoạt hơn, trực tiếp tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp lữ hành trong việc khai thác thị trường khách quốc tế cao cấp.
Từ cuối tháng 4 đến tháng 6 hằng năm, Vườn quốc gia Cúc Phương mới chính thức bắt đầu mùa bướm nở rộ nhất trong năm. Đây cũng là dịp nghỉ lễ 30/4-1/5 nên khu rừng già thu hút hàng vạn du khách đến tham quan, trải nghiệm mùa bướm đẹp nhất ở Việt Nam.
Tuy nhiên, năm nay mùa bướm ở Vườn quốc gia Cúc Phương đến sớm hơn 2-3 tuần. Từ đầu tháng 4, hàng vạn cánh bướm đã bay rợp khu rừng già, tạo nên khung cảnh đầy mê hoặc.
Ông Đỗ Hồng Hải, Phó Giám đốc Phụ trách Trung tâm Giáo dục môi trường và Dịch vụ Vườn quốc gia Cúc Phương, cho biết, mùa bướm đến sớm đã kéo theo lượng lớn du khách đổ về rừng trong thời gian gần đây.
Theo thống kê, trong tháng 3, Vườn quốc gia Cúc Phương đón trên 12.300 lượt khách, trong đó khách nội địa chiếm gần 9.000 lượt. Những ngày cao điểm vừa qua (đầu tháng 4), vườn đã đón tới chục nghìn lượt khách về tham quan, chụp ảnh.
Theo ông Hải, việc mùa bướm và đom đóm xuất hiện sớm không phải là hiện tượng ngẫu nhiên, đây là kết quả của nhiều yếu tố sinh thái kết hợp, từ nhiệt độ, độ ẩm đến lượng mưa và sự phát triển của thảm thực vật. Dưới góc độ khoa học, đây được xem là một “chỉ báo sinh học” quan trọng.
Mùa bướm ở rừng Cúc Phương tạo nên khung cảnh "hiếm có khó tìm", ít nơi nào ở Việt Nam có được. Cũng vì thế, du khách nô nức đổ về đây để được "check-in", ghi lại khoảnh khắc hiếm có với những đàn bướm rừng đủ màu sắc lấp lánh, tung bay ngợp trời.
Chị Lê Thu Hòa (Hà Nội) chia sẻ, chị từng nghe nói và xem nhiều hình ảnh về khung cảnh thơ mộng, thiên nhiên tươi đẹp của rừng Cúc Phương khi mùa bướm đến. Tuy nhiên, các năm trước chưa có thời gian chị được đến tận đây để lưu lại những hình ảnh quý giá này.
"Năm nay tôi cùng những người bạn dự định dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 sẽ đến rừng Cúc Phương để chụp ảnh bướm. Tuy nhiên, rất bất ngờ mùa bướm năm nay lại đến sớm hơn mọi năm. Không cần phải chờ đợi thêm, dịp cuối tuần, tôi và nhóm bạn xách ba lô lên và đi ngay đến đây", chị Hòa nói.
Chị Thu An cùng đi trong nhóm chị Hòa hồ hởi tâm sự: "Quá bất ngờ với khung cảnh của khu rừng. Không khí trong xanh mát lành, cây cối cổ thụ xanh tươi, hàng vạn cánh bướm bay ngợp trời, trong đời tôi chưa từng chứng kiến khung cảnh tuyệt đẹp như thế này bao giờ".
Nhiều du khách đến từ Hà Nội cho biết thêm, họ phải dậy từ 4h sáng, di chuyển hơn 100km để đến Vườn quốc gia Cúc Phương (Ninh Bình). Tại đây, sau khi ăn sáng, mọi người nhanh chóng vào cửa rừng để chụp ảnh cho kịp "thời điểm vàng" ngắm những đàn bướm tung tăng, bắt đầu một ngày mới.
"Thời gian di chuyển hơn 100km chúng tôi ai cũng rất háo hức. Trước đó, mọi người đều chờ đợi đến thời điểm cuối tuần để được về đây ngắm bướm. Chỉ lo hết mùa bướm thì lại bỏ lỡ mất cơ hội, phải chờ đến sang năm", chị Hoài ở xã Thanh Trì, Hà Nội, chia sẻ.
Ghi nhận của phóng viên Dân trí, những ngày qua tại Vườn quốc gia Cúc Phương, không kể ngày trong tuần hay ngày nghỉ cuối, lúc nào tại khu rừng già cũng rất đông du khách đổ về đây tham gia tuor đặc biệt "đặc sản của rừng Cúc Phương".
Từ cổng vườn, du khách đã có thể hòa mình vào thiên nhiên, từng đàn bướm với đủ loại màu sắc bay phấp phới. Có chỗ chúng đậu thành từng đàn sát nhau, tạo nên những hình ảnh vô cùng đẹp mắt. Du khách chỉ cần đi đến gần, đàn bướm sẽ tung bay lên không trung, những cánh bướm rập rờn như tuyết trắng xóa đang khẽ rơi.
Anh Thái Sơn (thợ chụp ảnh ở phường Hoa Lư) tâm sự: "Từ cuối tháng 3 đến nay, ngày nào tôi cũng kín lịch với các đoàn khách đến rừng Cúc Phương chụp ảnh với bướm. Công việc bận rộn nhưng thấy khách vui vì có được những tấm hình ưng ý với mùa bướm, tôi cũng bớt mệt nhọc".
Lãnh đạo Trung tâm Giáo dục môi trường và Dịch vụ, Vườn quốc gia Cúc Phương, cho biết thêm, các đoàn du khách khi đến rừng tham quan, trải nghiệm mùa bướm đực nhân viên của vườn hướng dẫn cụ thể, tận tình chu đáo, để mọi người có chuyến đi vui vẻ, đáng nhớ và không gây ảnh hưởng đến sinh thái rừng.
"Chúng tôi luôn nhắc nhở du khách, hãy đến với rừng như một vị khách biết lắng nghe, đừng vội vàng, đừng gây ồn ào, đừng cố “sở hữu” những gì thuộc về tự nhiên. Chỉ cần bạn đi nhẹ, nói khẽ, và mở lòng, rừng sẽ “kể chuyện” cho bạn theo cách riêng của nó.
Và khi rời đi, nếu bạn mang theo được một chút tĩnh lặng của đêm rừng, một chút rung động trước cánh bướm, hay một chút suy nghĩ về trách nhiệm của mình, thì chuyến đi đó đã có ý nghĩa", ông Nguyễn Văn Chính, Giám đốc Vườn quốc gia Cúc Phương, chia sẻ.
Các nhà khoa học vừa công bố những thước phim tư liệu hiếm hoi về loài cá nhỏ có tên Parakneria Thysi (còn gọi là cá shellear) có kích thước từ 3,7 cm đến 4,8 cm tại hạ lưu sông Congo.
Theo Nature, đây là một trong những cuộc di cư khắc nghiệt nhất thế giới tự nhiên khi những con cá phải đối đầu trực tiếp với trọng lực và dòng nước xiết để chinh phục đỉnh thác cao tới 15 m.
Khác với đa số các loài cá di cư bằng cách nhảy qua các bậc thác, Parakneria thysi chọn phương thức "leo bộ". Hàng nghìn cá thể tập trung tại chân thác, tận dụng những rìa đá ẩm ướt để nhích từng cm lên cao. Chúng bắt đầu cuộc hành trình vào cuối mùa mưa, sử dụng những mấu nhỏ ở vây ngực và vây bụng để bám vào đá, lắc phần thân sau tạo lực đẩy và trườn lên.
Trung bình mỗi con cá mất 9 giờ 45 phút để hoàn thành hành trình. Tuy nhiên, thời gian này gần như hoàn toàn dành cho việc nghỉ ngơi, bao gồm 9 lần nghỉ dài một giờ và 30 phút tạm dừng ngắn, tổng cộng chỉ có 15 phút di chuyển. Trong suốt thời gian đó, chúng phải đối mặt với nguy cơ bị dòng nước cuốn trôi hoặc trở thành mồi cho các loài chim hoặc hoạt động đánh bắt.
Theo tạp chí Scientific Reports, các nhà khoa học đã ghi nhận hoạt động này bốn lần vào năm 2018 và 2020. Động lực đằng sau cuộc di cư này là bản năng duy trì nòi giống. Phía trên các thác nước dựng đứng là vùng thượng lưu yên bình, ít kẻ thù săn mồi và dồi dào nguồn thức ăn (như tảo và vi sinh vật trên đá). Việc vượt thác giúp cá Shellear chiếm lĩnh một môi trường sống độc quyền, nơi các loài cá săn mồi lớn hơn không thể tiếp cận.
Mùa di cư được cho là bắt đầu từ đầu tháng 4 và kết thúc vào tháng 5 hằng năm, khi mực nước giảm xuống vào cuối mùa mưa. Cá sẽ leo thác vào khoảng từ 16h đến 18h, trùng với thời điểm mặt trời lặn, trong khi số lượng ít nhất được ghi nhận vào lúc mặt trời mọc.
Dù sở hữu khả năng thích nghi phi thường nhưng loài cá này vẫn phải đối mặt với nhiều nguy cơ đến từ việc đánh bắt và tưới tiêu của con người.
Phát hiện về hoạt động của loài cá này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng về hệ sinh thái sông Congo - con sông sâu nhất thế giới, mà còn giúp các nhà quy hoạch môi trường có góc nhìn thận trọng hơn khi xây dựng các công trình thủy điện, tránh làm đứt gãy lộ trình di cư đặc biệt của loài cá này.
Mai Anh (Theo Nature, ZME Science, BBC Discover Wildlife)