Ngày 8/4, Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm PGS. TS Hoàng Minh Sơn làm Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo. Đây luôn là “ghế nóng” với bộ máy nhân sự khổng lồ – hơn 1,6 triệu thầy cô, tác động đến khoảng 26 triệu học sinh, sinh viên.
Ông Lê Như Tiến, nguyên Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (cũ) của Quốc hội, nhận định: “Tân Bộ trưởng sẽ đối mặt những thách thức mang tính thời đại khi giáo dục đang ở giai đoạn đổi mới toàn diện”.
“Mục tiêu của giáo dục không chỉ là truyền thụ kiến thức mà phải trang bị kỹ năng để người học thích ứng với thay đổi. Đó là đòi hỏi rất cao, người đứng đầu ngành phải có tầm nhìn để hiện thực hóa”, ông nói thêm.
Cuộc ‘đại phẫu’ mạng lưới giáo dục đại học
Cả nước có khoảng 240 trường đại học. Nghị quyết 71 nêu rõ hệ thống đại học hiện phát triển manh mún, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu khoa học. Bộ Chính trị yêu cầu khẩn trương sắp xếp, tái cấu trúc hoặc sáp nhập, giải thể trường không đạt chuẩn.
Trả lời báo chí khi còn là Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, ông Hoàng Minh Sơn nói đây là cơ hội và sứ mệnh để đẩy mạnh chất lượng giáo dục đại học.
Bộ đã có định hướng về việc này, đề nghị các bên hoàn thành hồ sơ trình cấp thẩm quyền trước 30/6. Tuy nhiên, chuyên gia nhìn nhận như vậy là chưa đủ.
TS Lê Viết Khuyến, Phó chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, nhấn mạnh tái cấu trúc hệ thống giáo dục đại học không chỉ cốt tinh gọn bộ máy, mà còn phải kiến tạo được một trục liên thông, giúp người học thuận lợi đi lên các bậc cao hơn.
Cùng đó là nhiều bài toán khác như bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho các trường mà không phụ thuộc mức độ tài chính; đầu tư cho nhóm ngành công nghệ mũi nhọn, thu hút giảng viên giỏi… để Việt Nam có ít nhất 8 trường thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á, một trường vào top 100 thế giới ở một số lĩnh vực vào năm 2030, theo Nghị quyết 71.
“Việc có đại học trong top 100 thế giới sẽ là thách thức lớn với ngành giáo dục”, ông Tiến nói.
Xáo trộn tuyển sinh
Hơn 20 năm qua, tuyển sinh đại học có 6 lần thay đổi lớn. Từ chỗ thí sinh đăng ký trường nào phải thi tại trường đó; tổ chức kỳ thi “ba chung”: chung đề, chung đợt thi và sử dụng chung kết quả; đến tự chủ tuyển sinh, bùng nổ hàng loạt phương thức, kỳ thi riêng.
Năm ngoái, các trường phải bỏ xét tuyển sớm, quy đổi điểm tương đương các phương thức, tổ hợp. Mỗi trường lại đưa ra công thức tính riêng, dựa trên nhiều yếu tố như phổ điểm thi, kết quả của sinh viên khóa trước, đặc thù ngành…
Đến năm nay, cách mùa tuyển sinh khoảng 4-5 tháng, Bộ lại yêu cầu điều chỉnh xét tuyển học bạ với ràng buộc về điểm thi tốt nghiệp, đổi cách tính điểm cộng với chứng chỉ ngoại ngữ.
Các thay đổi, theo Bộ, giúp việc tuyển sinh công bằng hơn và giảm áp lực, song chuyên gia nhìn nhận việc này không có “thời gian chờ”, khiến thí sinh, phụ huynh bị động, rối loạn thông tin.
Trên thế giới, chính sách tuyển sinh đại học về cơ bản ổn định với hai hướng chủ đạo: Trung Quốc, Hàn Quốc tổ chức kỳ thi đại học chung toàn quốc; Mỹ, châu Âu để đại học tự chủ.
Tranh cãi dạy thêm – học thêm
Thông tư 29 của Bộ về dạy thêm, học thêm được coi như “liều thuốc mạnh” khi hạn chế dạy thêm trong trường và phải miễn phí. Song, nó gây tranh cãi suốt một năm qua, nhiều hiệu trưởng, chuyên gia cho rằng các quy định chỉ giải quyết “phần ngọn”, không làm giảm nhu cầu, trong khi phụ huynh tốn tiền gấp 2-4 lần vì phải đưa con em ra bên ngoài.
Ông Hoàng Minh Sơn trong hội nghị tiếp xúc cử tri đầu tháng 3 ở Hà Nội đã khẳng định một mặt “đấu tranh với những hiện tượng chưa lành mạnh” trong dạy thêm, học thêm, song sẽ tiếp thu các góc nhìn khác.
Trả lời VnExpress hồi tháng 3, TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng về lâu dài, ngành giáo dục cần làm tốt ba việc: đổi mới thi cử, đào tạo được những thế hệ giáo viên có phẩm chất tốt, học sinh có kỹ năng và tinh thần tự học.
Thiếu giáo viên dai dẳng
Nhiệm kỳ của Tân Bộ trưởng còn đối mặt một bài toán dai dẳng: cả nước thiếu khoảng 124.000 giáo viên, tính đến tháng 2/2026. Nhưng áp lực còn nằm ở sự mất cân đối, thừa – thiếu cục bộ, “khát” giáo viên mầm non, Tiếng Anh và các môn đặc thù như Tin học và Nghệ thuật. Nhiều địa phương có biên chế nhưng không có nguồn để tuyển. Cùng đó, tình trạng giáo viên nghỉ việc, chuyển việc có xu hướng gia tăng tại một số nơi.
Trong khi đó, cả nước đang triển khai đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục; thực hiện phổ cập mầm non cho trẻ từ 3 tuổi; tiếp tục đổi mới chương trình phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực; đẩy mạnh chuyển đổi số… nên đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ nhà giáo.
Điều này đòi hỏi phải có chính sách và giải pháp phát triển đội ngũ đồng bộ, có hệ thống và dài hạn.
Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
Bộ Chính trị từ tháng 8/2024 đề nghị từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Hiện, môn Tiếng Anh là bắt buộc từ lớp 3. Chưa địa phương nào dạy tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trên quy mô toàn tỉnh, mà mới ở dạng thí điểm. Năm học trước, khoảng 190.000 học sinh được học môn khác bằng ngôn ngữ này hoặc chương trình tích hợp.
Theo Bộ, để tiếng Anh được dùng rộng rãi ở tất cả 52.000 trường học, cả nước cần thêm 12.000 thầy cô có khả năng dạy bằng tiếng Anh vào năm 2030. Trong khi đó, hiện nhiều tỉnh, thành vẫn loay hoay vì không tuyển được giáo viên môn này. Ngoài ra, cơ sở vật chất, điều kiện để dạy và học tiếng Anh còn nhiều khó khăn, đặc biệt ở khu vực miền núi.
Dương Tâm
Tin Gốc: https://vnexpress.net/5-bai-toan-cho-doi-tan-bo-truong-giao-duc-hoang-minh-son-5045998.html
Chuỗi thành tích học thuật ấn tượng của học sinh Royal School
Royal School vinh danh học sinh đạt thành tích cao tại các sân chơi học thuật trong và ngoài nước - Ảnh: NTCC
Những tháng đầu năm 2026, Royal School đã ghi nhận chuỗi kết quả đáng tự hào của các em học sinh, tại khắp các đấu trường học thuật, văn hoá, văn nghệ, thể thao,... quốc gia, quốc tế.
Học sinh Nguyễn Trần Quỳnh Hương đạt 21 thành tích tại đấu trường Toán - Tiếng Anh - Khoa học quốc tế - Ảnh: NTCC
Cụ thể, ở nhóm giải thưởng từ các sân chơi học thuật, ghi nhận nhiều Huy chương Vàng, Bạc, Đồng tại các kỳ thi Toán - Tiếng Anh - Khoa học cấp Thành phố, Quốc gia, Quốc tế uy tín như: Huy chương Vàng Toán ASMO, Giải Vàng HKIMO (Vòng Quốc gia), Giải Bạc (TIMO, ASMO, HKIMO, Vietnamese Scholars Debating Championship) Giải Đồng (ASMO, TIMO, FMO, STEMCO, Olympic Toán học Quốc tế Big Bay Bei, Toán trên máy tính cầm tay),....
Ở lĩnh vực văn hoá, thể thao, năng khiếu, tiếp tục đón nhận các Huy chương Vàng, Bạc trên các ‘đấu trường’: Liên hoan nghệ thuật Asia Pacific Youth Ambassador Performing Arts Festival 2025, Giải năng khiếu Thể dục thể thao TPHCM, Giải vô địch các CLB Võ thuật Tổng hợp Quốc gia,...
Bên cạnh đó, các em còn đạt nhiều chứng chỉ chất lượng: IELTS 8.0, Chứng chỉ IC3 Trung học Level 1, Chứng chỉ Cambridge Flyer (15/15 khiên), Xếp loại A kỳ thi KET.
Đây là kết quả đáng tự hào của gia đình, nhà trường và cả chính các em học sinh. Qua đó không chỉ thể hiện khả năng hiểu sâu, mà còn hiểu rộng của các ‘công dân toàn cầu’ tài năng, với nền tảng kiến thức và kỹ năng phong phú được trau dồi mỗi ngày.
Học sinh đạt thành tích đa dạng lĩnh vực, nhiều bạn nhận huy chương ở nhiều môn cùng lúc - Ảnh: NTCC
Nhìn lại các sân chơi học sinh đã tham gia, phần lớn đều yêu cầu học sinh phải sở hữu năng lực học tập vượt trội. Chẳng hạn với các đấu trường Toán học quốc tế, khi đề bài được triển khai bằng tiếng Anh, đòi hỏi học sinh không chỉ giải đáp tìm kết quả, giỏi hình học, mà còn phải trang bị kỹ năng đọc - hiểu ngoại ngữ cao.
Đây vốn là thử thách nhưng với học sinh Royal School, lại trở thành một lợi thế. Khi các em đã được làm quen, tiếp xúc với các kiến thức song ngữ mỗi ngày, các chương trình học cũng được thiết kế phát triển song song học thuật và kỹ năng.
Thầy cô Royal School truyền cảm hứng học tập với nhiều kiến thức bổ ích - Ảnh: NTCC
Vì thế, khi tham gia thi đấu, học sinh Royal School luôn thể hiện sự tự tin và ưu thế nổi bật.
Học sinh Nguyễn Hà An Nhiên (lớp 3) rinh về sáu tấm huy chương, hào hứng chia sẻ: ‘Thầy cô thường cho chúng em làm việc theo nhóm và nói tiếng Anh, hay thử thách kết hợp giải Toán, kể chuyện bằng tiếng Anh,...cách này giúp em và các bạn tiến bộ rất nhanh.’.
Nhịp hoạt động, học tập sôi nổi trong môi trường giáo dục quốc tế cũng là điểm cộng. Bởi ngoài trau dồi kiến thức qua việc học ở lớp, học sinh còn có cơ hội rèn luyện thông qua các hoạt động vui học khám phá, thực hành thực tế.
Trong mỗi năm học, nhà trường luôn chủ động kết nối với các tổ chức giáo dục, các đơn vị trường học uy tín ở Việt Nam và quốc tế, xây dựng các chương trình giao lưu hay đăng cai tổ chức các sự kiện, hoạt động quy tụ nhiều học sinh đến tham dự.
Từ kỳ thi Cambridge Checkpoint hàng năm đến, kỳ thi Toán quốc tế Kangaroo, Hội khỏe Phù Đổng, Workshop IELTS, Talkshow Về Trí tuệ nhân tạo, Ngày hội hướng nghiệp,…
Điều này không chỉ góp phần tạo nên một không gian học thuật năng động, sôi nổi, mà còn giúp học sinh có cơ hội cọ sát với các tình huống thực tế, ngay tại nơi mình đang gắn bó mỗi ngày.
Không chỉ vậy, học sinh còn nhận được sự hỗ trợ từ đội ngũ giáo viên giỏi chuyên môn, tâm huyết với các phương pháp giảng dạy sáng tạo.
Cùng với không gian học hiện đại, chú trọng trải nghiệm người học, cùng hệ thống cơ sở vật chất phục vụ tốt cho học sinh kiến tạo nên ‘bệ phóng’ hoàn hảo, phục vụ cho các ‘công dân toàn cầu’ Royal School phát triển mỗi ngày.
Môi trường học tập hiện đại mang lại cơ hội tuyệt vời cho học sinh phát triển bản thân - Ảnh: NTCC
‘Royal School không chỉ giáo dục lý thuyết mà còn xây dựng không gian để học sinh được thực hành trải nghiệm, để kiến thức không chỉ nằm ở trang vở mà còn là giá trị thực tế.’ - Cô Nguyễn Thị Thủy (Đại diện Ban Giám Hiệu) chia sẻ.
Những nhà giáo nào thuộc diện được nghỉ hưu muộn từ 5-10 năm?
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 93/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo. Theo đó, những nhà giáo là giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ hoặc nhà giáo làm việc trong lĩnh vực chuyên sâu đặc thù được nghỉ hưu ở tuổi cao hơn tuổi nghỉ hưu thông thường.
Những người trong diện này có thể kéo dài thời gian làm việc từ 5-10 năm kể từ thời điểm đến tuổi nghỉ hưu, với điều kiện cơ sở giáo dục có nhu cầu, nhà giáo có đủ sức khỏe, tự nguyện và đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện của cơ sở giáo dục.
Cụ thể, với nhà giáo có trình độ tiến sĩ, thời gian nghỉ hưu ở độ tuổi cao hơn không quá 5 tuổi. Tương tự không quá 7 tuổi với nhà giáo là phó giáo sư và không quá 10 tuổi với nhà giáo là giáo sư. Trong thời gian kéo dài công tác, nhà giáo thuộc diện này không giữ chức vụ quản lý.
Tại Điều 19 của Nghị định 93 cũng có hướng dẫn thêm về việc nghỉ hưu ở tuổi cao hơn đối với nhà giáo làm việc trong ngành, lĩnh vực chuyên sâu đặc thù.
Theo đó, trường hợp không có chức danh giáo sư, phó giáo sư hoặc không có trình độ tiến sĩ nhưng có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với đặc thù của ngành, lĩnh vực chuyên sâu đặc thù như lĩnh vực y tế, văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao có thể được hưởng chế độ nghỉ hưu ở tuổi cao hơn. Thời gian kéo dài trong nhóm này không quá 5 năm.
Với nhóm này, Bộ trưởng Bộ Y tế và Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ quy định chi tiết về đối tượng, tiêu chuẩn và điều kiện áp dụng.
Theo quy định mới, mỗi năm các cơ sở giáo dục công lập có thể căn cứ vào nhu cầu nhân lực và định hướng phát triển để thông báo chủ trương, nhu cầu sử dụng nhà giáo nghỉ hưu muộn.
Hồ sơ đề nghị được nghỉ hưu ở tuổi cao hơn bao gồm: Đơn đề nghị được nghỉ hưu ở tuổi cao hơn, hồ sơ nhà giáo theo quy định của pháp luật về viên chức. Ngoài ra còn có các tài liệu, minh chứng đáp ứng điều kiện nghỉ hưu ở tuổi cao hơn.
Những nhà giáo đáp ứng điều kiện có thể gửi hồ sơ trực tiếp hoặc trực tuyến trước thời điểm nghỉ hưu ít nhất 6 tháng.
Theo Nghị định, trong vòng 30 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ sở giáo dục phải xem xét, đánh giá và quyết định việc kéo dài thời gian công tác.
Trường hợp không chấp thuận, các đơn vị cũng phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Quyết định nghỉ hưu muộn được gửi trước ít nhất 3 tháng và cập nhật vào hồ sơ điện tử của nhà giáo.
Theo đó, cơ sở giáo dục sẽ ký thỏa thuận hoặc phụ lục hợp đồng làm việc, quy định cụ thể về chế độ, chính sách đối với nhà giáo trong thời gian kéo dài.
