Trong hội thảo khoa học diễn ra vào trung tuần tháng 3 tại Hà Nội, với chủ đề “Từ bằng chứng lâm sàng tại Việt Nam tới công nghệ đột phá MenACYW-TT: chiến lược bảo vệ tối ưu trước não mô cầu xâm lấn”, GS.TS Trần Minh Điển (Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Nhi trung ương) cho biết điều đáng sợ nhất là viêm não mô cầu không dừng lại ở tốc độ lây lan nhanh chóng, mà còn là sự “ngụy trang” hoàn hảo của các triệu chứng.
Tất cả như những dấu hiệu cảm cúm thông thường, nhưng chỉ trong vòng vài giờ đến một ngày, bệnh có thể tiến triển cực nhanh thành viêm màng não, nhiễm trùng huyết, thậm chí tử vong.
Ngay cả khi may mắn sống sót nhờ điều trị tích cực, “bóng ma” hậu quả vẫn đeo bám người bệnh suốt đời với những di chứng nặng nề như: tổn thương thần kinh vĩnh viễn, giảm thính lực, hoại tử chi dẫn đến đoạn chi…
Buổi hội thảo có sự tham gia của đông đảo chuyên gia đầu ngành, tổ chức bởi Hội Nhi khoa Việt Nam, với sự tài trợ của Công ty TNHH Sanofi Aventis Việt Nam – Ảnh: DNCC
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra một thực tế đáng báo động: Việt Nam hiện đang lưu hành đồng thời các nhóm huyết thanh gây bệnh (A, C, Y và W) – trong đó, chủng W và C có độc lực đặc biệt cao, liên quan trực tiếp đến tỉ lệ tử vong.
Trước tình hình dịch bệnh hiện tại, các chuyên gia nhấn mạnh rằng: việc dự phòng bệnh nên đi theo chiến lược ‘BẢO VỆ RỘNG’ – tức là bao phủ đủ các nhóm huyết thanh quan trọng này để tạo hàng rào phòng thủ không kẽ hở.
MenACYW-TT đã được Bộ Y tế Việt Nam chấp thuận mở rộng tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi.
Bước ngoặt này đã tạo ra sự bảo vệ toàn diện cho cả gia đình – Ảnh: DNCC
Theo PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa (Trưởng bộ môn khoa học y sinh, Viện Pasteur TP.HCM), vắc xin MenACYW-TT giúp đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bền vững, đồng thời giảm khả năng lưu trú của vi khuẩn tại vòm họng, từ đó giảm tỉ lệ người lành mang trùng, góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng.
Chuyên gia cũng nhận định MenACYW-TT có khả năng duy trì hiệu quả miễn dịch từ 5 đến 10 năm.
PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa cho biết thêm, MenACYW-TT vẫn duy trì tính sinh miễn dịch tốt và hồ sơ an toàn thuận lợi ngay cả khi sử dụng đồng thời với các vắc xin thường quy khác.
Thêm một ưu điểm của vắc xin MenACYW-TT được TS.BS Nguyễn An Nghĩa (Phó khoa nhiễm – thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1, giảng viên Đại học Y dược TP.HCM) nhấn mạnh tại hội thảo ngày 4-3-2026, vắc xin tạo đáp ứng miễn dịch mạnh cho trẻ.
Điều này giúp đơn giản hóa lịch tiêm chủng, phụ huynh tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng vẫn đảm bảo con được bảo vệ đầy đủ trước viêm não mô cầu.
Việc chủ động dự phòng viêm não mô cầu bằng vắc xin không chỉ là giải pháp y tế tối ưu mà còn là chiến lược bảo vệ sức khỏe đa thế hệ, thiết lập lá chắn miễn dịch vững chắc, cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, hướng tới tương lai nơi mọi người dân đều khỏe mạnh, bình an và vui sống!
Trong khi các vận động viên đa môn phối hợp thường đánh giá thể lực qua những bài kiểm tra khắc nghiệt như bơi tính giờ, nâng tạ đến giới hạn hay đo công suất ngưỡng chức năng (FTP), Bryan Johnson, doanh nhân công nghệ 48 tuổi nổi tiếng với nỗi ám ảnh về sự trường thọ, lại đề xuất một phương pháp đơn giản và ít tốn sức hơn để đo lường mức độ lão hóa của cơ thể.
Tại sự kiện The Long Play của Business Insider diễn ra hôm 14/4 ở San Francisco, Johnson đã giới thiệu bài kiểm tra thăng bằng một chân, một chỉ số thay thế cho phép xác định liệu tuổi sinh học của một người có đang tương xứng với tuổi thực hay không.
Người thực hiện chỉ cần một chiếc đồng hồ bấm giờ và một không gian đủ để đứng bằng một chân trong trạng thái nhắm mắt. Cách thực hiện bài kiểm tra: Bắt đầu bấm giờ, nhắm mắt và đứng trên một chân; sau đó đo thời gian có thể duy trì tư thế này trước khi mất thăng bằng. Theo thang đo của Johnson, nếu chỉ duy trì được từ 0 đến 7 giây, cơ thể bạn đang tương đương với độ tuổi 60-80; từ 7 đến 15 giây tương ứng với độ tuổi 40-60 và nếu đạt từ 15 đến 30 giây, cơ thể bạn đang ở trạng thái của tuổi 20-40.
"Khi tuổi tác tăng cao, não bộ có xu hướng teo lại khiến khả năng giữ thăng bằng dần mất đi. Đó là lý do tại sao ở người cao tuổi, các sự cố té ngã thường dẫn đến những hệ lụy sức khỏe rất nghiêm trọng", doanh nhân giải thích.
Nhận định của Johnson nhận được sự đồng thuận từ giới khoa học. Một nghiên cứu quy mô nhỏ trên những người hơn 50 tuổi của Mayo Clinic, công bố năm 2024, cho thấy trong số các bài kiểm tra chức năng, khả năng giữ thăng bằng trên một chân là chỉ số bị ảnh hưởng mạnh mẽ nhất bởi quá trình lão hóa. Các nhà nghiên cứu tại Mayo Clinic nhận định đây là "thước đo có giá trị về tình trạng suy nhược, mức độ sống độc lập và nguy cơ té ngã của một cá nhân". Tuy nhiên, nghiên cứu này không tập trung vào nhóm người dưới 50 tuổi và cũng không đưa ra các số liệu cụ thể để đối chiếu trực tiếp thời gian thăng bằng với độ tuổi sinh học như cách Johnson đề xuất.
Bài kiểm tra thăng bằng không phải là khái niệm mới. Hệ thống y tế Cleveland Clinic khuyến cáo đây không phải là một bài đánh giá thăng bằng toàn diện và "còn lâu mới trở thành một chỉ số hoàn hảo để đánh giá tuổi thọ". Tuy nhiên, xét theo tiêu chuẩn của Johnson, nhiều người có thể tìm thấy sự an tâm khi kết quả kiểm tra, đặc biệt là trên chân thuận, vẫn phản ánh đúng phong độ thể chất cần thiết ở độ tuổi của họ.
Bryan Johnson là một triệu phú công nghệ nổi tiếng, doanh nhân và nhà đầu tư người Mỹ. Bên cạnh đó, ông còn là người đam mê cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, đầu tư vào các dự án nghiên cứu sinh học để làm chậm quá trình lão hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống. Johnson từng gây tranh cãi khi áp dụng các phương pháp cực đoan như uống sinh tố dinh dưỡng liều cao, trị liệu bằng ánh sáng đỏ, thậm chí là tiêmmáu của con trai để trẻ hóa.
TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết, Bộ Y tế đang hoàn thiện, sớm ban hành đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2035, với mục tiêu 100% tỉnh, thành kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện theo chuẩn quốc gia.
"Theo đề án, các cơ sở y tế tham gia cấp cứu ngoại viện; Bộ Y tế phối hợp Bộ Tài chính xây dựng giá cấp cứu ngoại viện và thanh toán chi phí cấp cứu từ quỹ bảo hiểm y tế.
Bộ Công an triển khai sử dụng tổng đài một đầu số duy nhất, vận hành trung tâm tiếp nhận và xử lý thông tin khẩn nguy cấp tỉnh; phối hợp Bộ Y tế và các bộ, ngành xây dựng cơ chế điều phối liên ngành; các quy định về miễn trừ trách nhiệm cho người tham gia cấp cứu tại hiện trường...".
Ông Đức cho biết tại hội thảo xin ý kiến về đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 được Bộ Y tế tổ chức ngày 17.4.
Theo ông Đức, hệ thống cấp cứu sẽ ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tiếp nhận, điều phối và quản lý hoạt động cấp cứu ngoại viện. Trong năm 2026 sẽ triển khai nền tảng quản lý hệ thống cấp cứu ngoại viện toàn quốc, kết nối các cơ sở cấp cứu ngoại viện tại T.Ư và địa phương, công lập và ngoài công lập.
Đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành trong cấp cứu ngoại viện, trong đó lực lượng y tế - phòng, cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn, Bộ Công an đóng vai trò nòng cốt; 100% tỉnh, thành có nội dung phối hợp liên ngành y tế - công an về triển khai cấp cứu ngoại viện.
Tại hội thảo, theo đại diện Bộ Công an, dự kiến, khi hoàn thiện hệ thống, các xe cứu thương sẽ gắn định vị và kết nối với hệ thống giao thông thông minh, để đảm bảo đơn vị điều phối kết nối nhanh nhất với xe cứu thương tiếp nhận người bệnh; và trường hợp có ùn tắc giao thông, hệ thống giao thông thông minh sẽ mở làn xanh hỗ trợ vận chuyển cấp cứu được thông suốt, rút ngắn thời gian người bệnh được đến đơn vị tiếp nhận, tăng cơ hội được cấp cứu, điều trị, cứu sống.
Theo Bộ Y tế, tại Việt Nam, các tổng đài tiếp nhận và điều phối thông tin cấp cứu ngoại viện tiếp nhận gần 1 triệu cuộc gọi mỗi năm, trong đó có khoảng 10 - 20% số cuộc gọi được xác định có nhu cầu cấp cứu; 91% số cuộc gọi cấp cứu được đáp ứng kịp thời. Tỷ lệ cứu sống người bệnh tăng lên, đặc biệt trong các tình huống nguy kịch như ngừng tuần hoàn, tai nạn giao thông, thảm họa, thiên tai.
Hiện chưa có sự điều phối tổng thể về hệ thống cấp cứu ngoại viện trên toàn quốc; việc điều phối triển khai hoạt động rời rạc, phân mảnh theo từng ngành (y tế, công an, phòng cháy chữa cháy…), từng địa phương. Hệ thống cấp cứu ngoại viện mới chỉ đáp ứng được dưới 10% nhu cầu cấp thiết (đột quỵ, tai nạn).
Thời gian phản ứng trung bình cấp cứu ngoại viện trong khoảng 10 đến trước 20 phút; 15% người bệnh được đội cấp cứu tiếp cận từ 20 - 60 phút, cao hơn nhiều so với tiêu chuẩn quốc tế là không quá 8 phút (ở đô thị), tối đa không quá 15 phút (nông thôn), trong khi các tình huống thường gặp nhất khi cấp cứu ngoại viện là đột quỵ, suy hô hấp, và chấn thương do tai nạn giao thông, là các cấp cứu y tế nguy hiểm, có thể gây tử vong hoặc di chứng nặng nề, đòi hỏi xử lý nhanh chóng.
Tại TP.HCM, người dân tại 19 xã, phường thuộc khu vực An toàn khu cách mạng sẽ được cấp thẻ bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng.
Theo báo cáo của UBND các xã, phường, 19 địa bàn này có tổng dân số thường trú 1.132.411 người. Trong đó 495.159 người đã có thẻ bảo hiểm y tế theo các diện khác; dự kiến có thêm 637.252 người được cấp thẻ bảo hiểm y tế diện an toàn khu.
Thực tế nhiều người dân đã tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình trước đó, sau đó mới được xác định thuộc diện an toàn khu và được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí. Vấn đề được nhiều người dân quan tâm là liệu họ có được hoàn trả số tiền đã đóng hay không?
Đại diện Bảo hiểm xã hội TP.HCM cho biết người dân đã tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình, sau đó được xác định thuộc diện xã an toàn khu và được cấp thẻ bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng, nếu có thời gian tham gia trùng nhau thì sẽ được hoàn trả phần tiền đã đóng trùng theo quy định.
Ngược lại, nếu không có thời gian trùng, sẽ không được hoàn trả.
Ví dụ một người tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình từ ngày 1-1-2026 đến 31-12-2026, đến tháng 4-2026 được cấp thẻ bảo hiểm y tế an toàn khu có giá trị sử dụng từ ngày 1-4-2026, thì sẽ được hoàn trả phần tiền đã đóng từ ngày 1-4-2026 đến hết ngày 31-12-2026.
Để được hoàn trả, người dân cần kê khai đầy đủ thông tin như mã số bảo hiểm xã hội, số tài khoản, họ tên cá nhân, tên ngân hàng và ký xác nhận trên tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế (mẫu TK1-TS).
Hồ sơ có thể nộp qua bưu điện, nộp trực tiếp tại cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc thông qua tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng. Sau khi hoàn tất thủ tục, số tiền hoàn trả sẽ được chuyển vào tài khoản cá nhân của người tham gia.
