Việc Mỹ phóng thành công tàu Orion thuộc sứ mệnh Artemis 2 mới đây đã chấm dứt hơn nửa thế kỷ vắng bóng con người trên quỹ đạo mặt trăng kể từ sứ mạng Apollo 17 năm 1972. Dù công nghệ máy tính hiện nay mạnh gấp hàng vạn lần, nhưng những rào cản về chính trị, sự đứt gãy tri thức và triết lý an toàn khắt khe đã khiến hành trình trở lại này kéo dài kỷ lục.
Rào cản lớn nhất đối với việc quay lại mặt trăng không xuất phát từ công nghệ mà từ sự thiếu nhất quán trong chính sách quốc gia của Mỹ. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, chương trình Apollo được thúc đẩy bởi ý chí chính trị tuyệt đối với ngân sách đỉnh điểm chiếm tới 4,41% tổng chi tiêu liên bang vào năm 1966. Tuy nhiên, sau khi đạt được mục tiêu đưa người đặt chân lên mặt trăng, sự quan tâm của giới chính trị sụt giảm khiến ngân sách Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hiện nay chỉ còn chiếm chưa đầy 0,5% chi tiêu chính phủ.
Đáng chú ý trong suốt nửa thế kỷ qua, NASA luôn chịu áp lực trước những thay đổi liên tục giữa các đời tổng thống. Theo đó, dự án của chính quyền này thường bị người kế nhiệm hủy bỏ để thay thế bằng mục tiêu mới, gây lãng phí hàng chục tỉ USD. Điển hình là chương trình Constellation của Tổng thống George W. Bush đã bị người kế nhiệm Barack Obama khai tử vào năm 2010 để chuyển hướng sang các tiểu hành tinh, trước khi mục tiêu mặt trăng được khôi phục lại dưới thời ông Donald Trump và tiếp tục dưới thời ông Joe Biden.
Một nghịch lý trớ trêu là dù người Mỹ vẫn có thể sử dụng lại các tên lửa đã từng đưa người lên mặt trăng thành công năm xưa, nhưng việc chế tạo lại nó trong thế kỷ 21 là điều không hợp thời và tốn kém. Có ước tính cho rằng khoảng 75% các nhà cung cấp linh kiện từ thập niên 1960 đã ngừng hoạt động, khiến hệ sinh thái sản xuất cũ gần như tan rã hoàn toàn. Các vật liệu cũ đã lỗi thời và không còn được sản xuất, trong khi việc thay thế bằng vật liệu hiện đại đòi hỏi quy trình kiểm nghiệm lại từ đầu.
Bên cạnh đó, kỹ nghệ thủ công trong quá trình sản xuất cũng bị mai một theo thời gian. Tên lửa thời Apollo là những kiệt tác được lắp ráp bởi những thợ hàn bậc thầy từ thời Thế chiến 2, những người sở hữu kỹ năng khó có thể mô tả hoàn toàn trong văn bản kỹ thuật. Khi những chuyên gia này nghỉ hưu, các “bí kíp” thực tế đã bị mất đi, buộc các kỹ sư hiện đại phải “nghiên cứu ngược” từ các động cơ trong bảo tàng để tái thiết lập quy trình sản xuất.
Khác với thời đại Apollo là một “cuộc chạy nước rút” đầy mạo hiểm để giành chiến thắng nhất thời, chương trình Artemis hướng tới sự an toàn tuyệt đối. Sau những thảm họa kinh hoàng của các tàu con thoi Challenger và Columbia, NASA không còn chấp nhận những rủi ro cực lớn như trước. Mọi hệ thống hiện nay đều phải trải qua các quy trình kiểm tra gắt gao, ưu tiên tính mạng phi hành gia hơn là áp lực về thời gian hay tốc độ.
Cuối cùng, mục tiêu của Artemis tập trung vào việc xây dựng căn cứ bền vững trên mặt trăng và trạm dừng cho các hành trình tiến tới sao Hỏa sau này. Với mục tiêu đó, bước đầu là tìm cách khai thác băng tại cực Nam của mặt trăng để tạo ra khí oxy và nhiên liệu tên lửa. Đây là một bài toán phức tạp hơn gấp bội so với những chuyến viếng thăm ngắn ngủi trong quá khứ. Bởi thế, sự kiện phóng tàu lên quỹ đạo mặt trăng mới đây có thể xem như một bước dạo đầu cho rất nhiều thử thách mà con người phải vượt qua được trong tương lai để thực hiện được giấc mơ làm chủ trong không gian sâu.
Theo thông tin do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cung cấp, một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng và ba người khác bị thương trong một cuộc tấn công hôm nay nhằm vào lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại Lebanon, mà có vẻ do nhóm vũ trang Hezbollah thực hiện.
"Mọi bằng chứng đều chỉ ra rằng Hezbollah chịu trách nhiệm về vụ tấn công này" - ông đăng trên nền tảng X, đồng thời kêu gọi chính quyền Lebanon bắt giữ các thủ phạm.
Khoảng 18h20 tối 18-4 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP tường thuật: Theo báo cáo của một cơ quan an ninh hàng hải Anh, các tàu vũ trang của Iran hôm nay đã nổ súng vào một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz, sau khi quân đội Iran đảo ngược cam kết về việc mở eo biển này cho tàu thuyền qua lại.
Thuyền trưởng của tàu chở dầu cho biết đã bị hai tàu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiếp cận ở vị trí cách Oman khoảng 37km về phía đông bắc.
Trung tâm Điều phối thương mại hàng hải Anh (UKMTO) nói rằng phía Iran không đưa ra bất kỳ cảnh báo nào qua radio, và các tàu vũ trang "sau đó nổ súng vào tàu chở dầu".
"Theo báo cáo, tàu chở dầu và thủy thủ đoàn hiện an toàn. Nhà chức trách đang điều tra vụ việc" - UKMTO thông tin.
Hãng tin Reuters dẫn các nguồn tin trong ngành vận tải biển cho biết các tàu thương mại tìm cách đi qua eo biển Hormuz vào ngày 18-4 đã nhận được thông điệp qua radio từ Hải quân Iran rằng họ không được phép đi qua.
Một số tàu thương mại đã cố gắng di chuyển qua eo biển này sau khi nhận được thông báo một ngày trước đó cho biết việc đi lại sẽ được cho phép, nhưng bị hạn chế trong các tuyến đường mà Iran tuyên bố là an toàn.
Theo tuyên bố được phát hôm nay trên ứng dụng Telegram, lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei cảnh báo Hải quân Iran sẵn sàng đánh bại các lực lượng Mỹ, trong bối cảnh hai bên đối đầu căng thẳng tại eo biển Hormuz.
Ông Khamenei - người chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu hôm 28-2 - tuyên bố "hải quân dũng cảm của Iran sẵn sàng khiến kẻ thù phải nếm trải cay đắng của những thất bại mới".
Ngày 18-4, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói chưa có ngày nào được ấn định cho vòng đàm phán tiếp theo giữa Iran và Mỹ. Ông nói thêm trước hết cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung, theo Hãng tin Reuters.
"Chúng tôi đang tập trung hoàn tất khuôn khổ hiểu biết giữa hai bên. Chúng tôi không muốn bước vào bất kỳ cuộc đàm phán hay cuộc gặp nào mà chắc chắn sẽ thất bại và có thể trở thành cái cớ cho một vòng leo thang căng thẳng khác" - ông Khatibzadeh nói với các phóng viên bên lề một diễn đàn ngoại giao tại tỉnh Antalya, miền nam Thổ Nhĩ Kỳ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với Reuters có thể sẽ có thêm cuộc đàm phán trực tiếp vào cuối tuần này, mặc dù một số nhà ngoại giao cho rằng điều đó khó xảy ra do vấn đề hậu cần trong việc tổ chức cuộc đàm phán tại Islamabad.
Ngày 18-4, quân đội Israel cho biết đã thiết lập một "Đường Vàng" phân định tại miền nam Lebanon, tương tự như đường ranh giới ngăn cách lực lượng của họ với khu vực vẫn do Hamas kiểm soát ở Dải Gaza.
"Trong 24 giờ qua, Lực lượng Phòng vệ Israel hoạt động ở phía nam Đường Vàng tại miền nam Lebanon đã phát hiện các phần tử khủng bố vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và tiếp cận lực lượng chúng tôi từ phía bắc Đường Vàng theo cách gây ra mối đe dọa tức thì" - quân đội Israel cho biết, lần đầu tiên nhắc đến đường ranh giới này kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Hai phu nhân đã cùng nhau xem tổng duyệt một vở nhạc kịch, tham quan không gian dịch vụ tự động phục vụ bằng robot, trải nghiệm công nghệ dàn dựng sân khấu ảo và phòng thu âm kỹ thuật cao, trong chuyến thăm Nhà hát Quốc gia Trung Quốc ngày 15/4, theo TTXVN.
Bà Ngô Phương Ly đánh giá cao chất lượng, trình độ của các nghệ sĩ, kỹ thuật dàn dựng sân khấu kịch hiện đại, chuyên nghiệp của Trung Quốc, cơ sở biểu diễn được đầu tư kỹ lưỡng, thiết kế độc đáo, quy mô hoành tráng.
Nhắc lại vở vũ kịch Khổng Tước do nghệ sĩ Dương Lệ Bình của Trung Quốc biểu diễn vừa qua tại Hà Nội, phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khuyến khích việc lưu diễn những loại hình nghệ thuật đỉnh cao của các nghệ sĩ nổi tiếng Trung Quốc tới Việt Nam, coi đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong việc mở rộng không gian tiếp cận nghệ thuật của công chúng yêu nghệ thuật Việt Nam, góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa, củng cố nền tảng dân ý giữa hai nước.
Bà cũng cho rằng nếu chính trị và kinh tế là những trụ cột vững chắc cho quan hệ giữa hai nước, thì văn hóa và nghệ thuật chính là sự gắn kết giữa trái tim nhân dân hai nước.
Bà Bành Lệ Viên giới thiệu với bà Ngô Phương Ly một số loại hình biểu diễn sân khấu của Trung Quốc, đặc biệt là sân khấu nhạc kịch, một trong những loại hình nghệ thuật học thuật, hàn lâm, đang rất được Trung Quốc chú trọng phát triển và mở rộng hiện nay.
Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc chia sẻ về thực tiễn triển khai ứng dụng công nghệ kỹ thuật hiện đại vào các ngành dịch vụ xã hội. Bà cho biết nhiều sự kiện lớn, tầm cỡ thế giới được tổ chức tại Trung Quốc đã ứng dụng các kỹ thuật, công nghệ hiện đại như Thế vận hội mùa đông năm 2022.
Bà Bành Lệ Viên bày tỏ quan tâm và sự yêu thích với ẩm thực Việt Nam, mong muốn có nhiều cơ hội thưởng thức các món ăn tiêu biểu độc đáo của Việt Nam, đặc biệt là phở.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đang trong chuyến thăm cấp nhà nước Trung Quốc ngày 14-17/4. Sau khi kết thúc hoạt động tại Bắc Kinh, lãnh đạo Việt Nam hôm nay tới thăm và làm việc tại thành phố Nam Ninh.
Theo báo India Today ngày 11-4, trên chuyến bay đưa Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf tới Pakistan đàm phán, nhiều ghế trống được đặt ảnh chân dung, ba lô - di vật của các học sinh trong vụ tấn công Trường tiểu học ở Minab, Iran - cùng những bông hồng trắng.
Đăng tải hình ảnh này trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf viết: "Những người bạn đồng hành của tôi trên chuyến bay này, Minab168", chỉ những học sinh và nhân viên thiệt mạng trong vụ tấn công ngày 28-2.
Thảm kịch khiến ít nhất 175 người chết, trong đó có khoảng 150 học sinh. Điều tra sơ bộ ban đầu của Iran cho thấy ngôi trường có thể đã bị tên lửa Tomahawk của Mỹ tấn công do sai sót trong khâu xác định mục tiêu.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân có thể xuất phát từ dữ liệu tình báo lỗi thời, khi ngôi trường nằm cùng khu với các tòa nhà do Hải quân Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng và trước đây là một phần của căn cứ.
Trong nhiều năm, khu vực trường đã được tách biệt bằng hàng rào và lối vào riêng.
Ông Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và Quốc tế, cho rằng tòa nhà đã được chuyển đổi từ mục đích quân sự sang trường học từ vài năm trước, nhưng bộ phận xác định mục tiêu của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ đã bỏ sót thay đổi này.
Ban đầu Tổng thống Donald Trump nói Iran có thể đứng sau vụ tấn công, dù không đưa ra bằng chứng. "Dựa trên những gì tôi được thấy, đó là do Iran thực hiện", ông phát biểu, đồng thời nhận định vũ khí của Iran thiếu chính xác.
Phía Israel cũng phủ nhận liên quan. "Chúng tôi đã kiểm tra nhiều lần và không tìm thấy bất kỳ mối liên hệ nào", phát ngôn viên quân đội Israel Nadav Shoshani tuyên bố.
