Rộ tin Iran và Oman sẽ thu phí qua eo biển Hormuz trong 2 tuần ngừng bắn

Randy Shilling, 58 tuổi, từng tốt nghiệp Đại học Texas A&M ở bang Texas với tấm bằng kỹ sư dầu khí. Trong 10 năm đầu sự nghiệp, ông sống trong căn hộ đi thuê và thường phải cân nhắc chi tiêu cho các kỳ nghỉ.

Bước ngoặt đến khi ngoài 30 tuổi, ông nhận việc tại một nhà máy hóa chất với mức lương cao hơn khoảng 15%, kèm tiền thưởng, giúp cuộc sống dễ thở hơn. Cùng thời điểm đó, ông mua một ngôi nhà nằm trên sân golf ở vùng ngoại ô Humble, thành phố Houston.

Sau đó, ông liên tiếp được thăng chức, tăng lương và tích lũy được hơn 3 triệu USD cho quỹ hưu trí. Song Shilling không nhận ra mình đã bước vào nhóm trung lưu khá giả.

"Tôi vẫn nghĩ mình chỉ là người bình thường. Tôi không cần xe sang hay TV đắt tiền. Nhưng khi muốn thứ gì, tôi có thể mua được", Shilling nói.

Theo một nghiên cứu mới của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), trong 50 năm qua, mức sống của các gia đình Mỹ đã tăng đáng kể trên toàn bộ các nhóm thu nhập. Nghiên cứu của AEI chia các hộ gia đình theo 5 nhóm, gồm nghèo hoặc cận nghèo, trung lưu thấp, trung lưu cốt lõi, trung lưu khá giả và giàu.

Chưa có định nghĩa cụ thể về tầng lớp trung lưu hay trung lưu khá giả ở Mỹ bởi mức thu nhập được coi là "cao" ở một thành phố có thể chỉ là "khiêm tốn" ở thành phố khác.

Song báo cáo của AEI, do Stephen Rose và Scott Winship thực hiện, phân loại một gia đình ba người có thu nhập 133.000-400.000 USD (tính theo giá trị năm 2024) là tầng lớp trung lưu khá giả. Hộ có mức thu nhập trên mức này sẽ được xếp vào nhóm giàu. Phân tích này chỉ xem xét thu nhập, không tính đến tài sản như cổ phiếu hay bất động sản.

Hiện tỷ lệ hộ gia đình thuộc nhóm trung lưu khá giả đã tăng từ 10% năm 1979 lên khoảng 31% vào năm 2024, theo AEI. Sử dụng phương pháp tính khác, Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng ghi nhận xu hướng tương tự khi tỷ lệ người Mỹ thuộc nhóm thu nhập cao tăng từ 11% lên 19% trong giai đoạn 1971-2023.

"Nhìn chung mức sống của người Mỹ đã cải thiện, nhưng thu nhập của các hộ khá giả tăng nhanh hơn đáng kể so với phần còn lại", Richard Fry, nhà nghiên cứu cấp cao tại Pew, cho biết.

Các tác giả nhận thấy ngày càng nhiều gia đình ở Mỹ được xếp vào hai nhóm có thu nhập cao nhất, trong khi số gia đình thuộc ba nhóm dưới đang giảm đi.

Theo báo cáo của AEI, năm 2024, khoảng 19% các gia đình Mỹ được coi là "nghèo hoặc cận nghèo", giảm so với khoảng 30% vào năm 1979. Báo cáo định nghĩa nhóm này là các gia đình ba người có thu nhập từ 40.000 USD trở xuống.

Theo nhà kinh tế Scott Winship, một phần lý do nhóm thu nhập cao mở rộng là nhờ mức lương tăng nhanh hơn tốc độ lạm phát, đặc biệt ở những người lao động có bằng đại học.

Một phân tích năm 2021 của Rose khi làm tại Viện Đô thị cho thấy 55% người có bằng cử nhân và 68% người có bằng sau đại học thuộc nhóm trung lưu khá giả hoặc giàu.

Các cặp vợ chồng hoặc sống chung cũng có khả năng gia nhập nhóm này cao hơn, một phần vì có hai nguồn thu nhập và có thể chia sẻ chi phí sinh hoạt. Phân tích của Viện Đô thị cho thấy hơn 80% người thuộc nhóm trung lưu khá giả và giàu sống trong các hộ gia đình có hai người trưởng thành.

Sau khi tốt nghiệp đại học năm 2015, Gabriel Martinez bắt đầu làm việc trong lĩnh vực logistics với mức lương 50.000 USD mỗi năm. Hiện người đàn ông 34 tuổi này làm cho một công ty công nghệ lớn với thu nhập khoảng 180.000 USD mỗi năm, chưa kể các khoản tiền và cổ phiếu thưởng đi kèm.

Martinez từng phải vay mượn để mua một chiếc xe đắt tiền, trong khi vợ anh, Anna, cũng vay hơn 100.000 USD để theo học chương trình thạc sĩ. Anh sau đó đổi sang một chiếc xe bình dân hơn và hai người cũng phải cắt giảm các khoản chi tiêu như ăn nhà hàng hay mua quần áo, để dành tiền trả nợ.

Nhưng sau vài năm, với mức lương cải thiện, họ đã tích lũy được một khoản dự phòng và sở hữu căn nhà rộng 158 m2 tại Boerne, bang Texas.

Tuy nhiên, thu nhập cao hơn không đồng nghĩa với cảm giác giàu có. Lạm phát kéo dài cùng chi phí thiết yếu tăng mạnh trong vài năm qua khiến nhiều gia đình, kể cả nhóm thu nhập cao, vẫn phải cân nhắc kỹ các khoản chi lớn. Khảo sát cho thấy khoảng 90% người Mỹ cho biết họ đang chịu tác động từ cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt, theo Study Finds.

Theo dữ liệu từ Bankrate, giá bán trung vị của một căn nhà đã qua sử dụng tại Mỹ hiện gần 400.000 USD. Học phí đại học trung bình cũng rơi vào khoảng 38.000 USD mỗi năm.

Laura Shields, 46 tuổi sống ở bang New Jersey, cho biết bà chỉ mới cảm thấy tài chính dư dả hơn kể từ sau đại dịch Covid-19. Bà và chồng kiếm khoảng 240.000 USD mỗi năm, giúp họ có thể thanh toán nợ thẻ tín dụng, tích lũy một khoản tiết kiệm hay chi trả khoản phát sinh ngoài dự kiến.

Tuy nhiên, khi con trai cả sắp vào đại học, họ lo ngại có thể phải vay nợ để trang trải học phí cho con. "Tôi đang cố gắng để không lo nghĩ quá nhiều về điều đó," Shields nói.

Với gia đình Shilling, tổng thu nhập của hai vợ chồng ông vào khoảng 220.000 USD mỗi năm. Điều này giúp cuộc sống của ông tốt hơn so với thời cha mẹ, những người không học đại học. Tuy nhiên, ông không chắc con trai Blake, 23 tuổi, có thể duy trì đà đi lên đó.

"Tôi nghĩ thế hệ con cháu chúng ta sẽ gặp nhiều khó khăn," ông nói, nhắc tới chi phí sinh hoạt ngày càng cao.

Minh Hạnh (Theo WSJ)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/ngay-cang-nhieu-nguoi-my-gia-nhap-tang-lop-kha-gia-5059268.html

Ngày 17-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết eo biển Hormuz đã "mở cửa hoàn toàn" cho tàu thương mại trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran (sẽ hết hạn vào ngày 22-4), nhưng các tàu sẽ phải sử dụng tuyến đường theo điều phối, đồng thời cho biết động thái này phù hợp với lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon 10 ngày vừa đạt được.

Tổng thống Donald Trump hoan nghênh tin tức này và cảm ơn Tehran, nhưng cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran "sẽ vẫn có hiệu lực đầy đủ" cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận hòa bình.

Còn Iran đe dọa sẽ có "các biện pháp cần thiết" nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ. Trước các phóng viên, ông Trump thông báo đàm phán về cuộc chiến Iran tiếp tục trong suốt cuối tuần và ông "sắp có tin tốt", đồng thời lại nói lệnh ngừng bắn có thể sẽ không được gia hạn.

Reuters 18-4 đưa tin về một sự kiện dường như xác nhận các tuyên bố đó: Một đoàn tàu chở dầu đang băng qua eo biển Hormuz - sự kiện đi qua eo biển ở quy mô lớn lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến nhắm vào Iran bảy tuần trước.

Nhóm tàu này gồm bốn tàu chở khí hóa lỏng, một số tàu chở sản phẩm từ dầu và hóa chất, đi qua vùng biển phía nam đảo Larak (Iran), cùng nhiều tàu chở dầu khác bám theo từ phía Vịnh Ba Tư, theo dữ liệu từ MarineTraffic.

"Mọi chuyện có vẻ đang diễn ra rất tốt ở Trung Đông với Iran - ông Trump nói với các phóng viên trên chiếc Không lực Một khi đang trên đường trở về Washington từ Phoenix (Arizona) - Chúng tôi sẽ đàm phán suốt cuối tuần. Tôi kỳ vọng mọi thứ sẽ tiến triển tốt đẹp... Điều chính yếu là Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân. Không thể để Iran có vũ khí hạt nhân, và điều đó quan trọng hơn mọi thứ khác".

Trước đó, Reuters dẫn một nguồn tin Pakistan am hiểu các nỗ lực trung gian cho biết một cuộc gặp giữa Iran và Mỹ có thể đưa ra bản ghi nhớ ban đầu, sau đó là thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng 60 ngày.

Hiện vướng mắc lớn nhất có vẻ vẫn là chương trình hạt nhân của Tehran, khi Iran tỏ ra cương quyết với quyền phát triển điều mà họ gọi là "chương trình năng lượng hạt nhân dân sự". Ông Trump trong khi đó nói Mỹ sẽ loại bỏ các kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran.

Dễ hiểu lý do Tehran và Washington gặp nhiều trở ngại trong nỗ lực đạt được một thỏa thuận, bất chấp những cố gắng từ cả hai phía. Khoảng cách về lòng tin khiến thỏa hiệp trở nên cực kỳ thách thức - điều chủ yếu là do Washington gây ra.

Trong không đầy một năm, Mỹ đã hai lần tấn công Iran ở quy mô rất lớn, thủ tiêu lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, hàng chục chỉ huy quân sự hàng đầu và khiến hơn một nghìn dân thường thiệt mạng, chưa kể tổn thất vật chất rất lớn.

Việc cả Mỹ và Iran đều có "lập trường tối đa" khi bước vào đàm phán cũng khiến mọi chuyện rất dễ rơi vào bế tắc.

Họ đã chỉ có thể ngồi lại với nhau sau khi cả hai nhận ra đối phương là không thể bị đánh bại hoàn toàn (dù ở mức bất đối xứng).

Với Mỹ, một khi mục tiêu lật đổ chế độ thần quyền coi như đã thất bại, kéo dài chiến sự trở thành sự tiêu hao vô ích cả về nguồn lực quốc gia lẫn vốn liếng chính trị của chính quyền Trump.

Với Iran, quyền làm giàu uranium gắn liền với vấn đề chủ quyền, năng lực răn đe và lòng tự hào dân tộc. Trong khi đó, eo biển Hormuz, qua cuộc chiến này, chứng tỏ là một tài sản chiến lược thiết yếu, một đòn bẩy địa chính trị mà Tehran sẽ còn có thể sử dụng trong tương lai.

Tuy nhiên, việc hai bên đang đàm phán cho thấy vẫn có một con đường phía trước, để nếu họ không thể đi chung, thì ít ra có thể tránh được đụng độ tương lai.

Con đường đó phải bắt đầu bằng duy trì lệnh ngừng bắn, do quay lại hành động thù địch là bất lợi với cả hai vào lúc này. Trên cơ sở đó, bất cứ một "thỏa thuận lớn" nào (như lời Tổng thống Trump) mới có thể khả thi.

Thay vì chỉ khăng khăng các yêu cầu của mình một cách vô ích, Tehran và Washington nên bắt đầu tiến trình ngoại giao từ những điểm chung, tuy ít ỏi, nhưng thiết yếu: một mối quan hệ ổn định, không đối đầu và cuối cùng là bình thường hóa. Mỗi bên cần từ bỏ giả định họ đang nắm lợi thế.

Dù các nhà lãnh đạo ở cả Washington và Tehran đều đưa ra những tuyên bố chiến thắng rầm rộ hai tuần qua, sự thật là cả hai đều có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho nhau nếu muốn.

Iran là một nước lớn, một nền văn minh lâu đời, và đã tỏ ra có thể chịu đựng được ngay cả khi Mỹ đã nỗ lực quyết liệt và lâu dài nhằm thay đổi chế độ ở Iran.

Hai nước chia sẻ những lợi ích quan trọng: ổn định khu vực, an ninh hàng hải, chống khủng bố và không phổ biến vũ khí hạt nhân. Chỉ có điều họ hiếm khi, nếu có bao giờ, tìm hiểu các điểm chung này.

Nếu bây giờ họ vẫn không thể làm như thế, tình trạng đối đầu sẽ gây ra thiệt hại cho gần như cả thế giới, nhưng trước hết là cho chính giới lãnh đạo hai nước, với những hậu quả có thể vượt ngoài tầm kiểm soát và dự báo của bất kỳ ai.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Hình ảnh đăng trên mạng xã hội hôm 15/4 cho thấy chiến đấu cơ F-4 Phantom II và MiG-29 xuất hiện trên bầu trời thủ đô Tehran của Iran, được cho là nhằm hộ tống máy bay chở tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir đến nước này để thảo luận về vòng đàm phán thứ hai giữa Iran và Mỹ.

Hai trực thăng vũ trang Mi-28, được cho là do Nga chuyển giao cho Iran trước khi chiến sự bùng phát, cũng hiện diện trên bầu trời Tehran trước đó vài ngày. "Dường như không quân Iran vẫn còn một số chiến đấu cơ có thể hoạt động", Howard Altman, biên tập viên chuyên trang quân sự MỹWar Zone, nhận xét.

Điều này trái ngược với những tuyên bố trước đó từ giới chức Mỹ. Trong cuộc phỏng vấn gần đây với Fox Business, Tổng thống Donald Trump một lần nữa khẳng định không quân Iran, cũng như hải quân và lực lượng phòng không, đã bị xóa sổ hoàn toàn trong xung đột. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng từng tuyên bố Iran "không còn không quân".

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đã nhiều lần công bố video tập kích máy bay Iran đậu ngoài trời. Ảnh vệ tinh thương mại cho thấy hàng loạt phi cơ bị phá hủy ở Căn cứ Tiêm kích Chiến thuật số 8 tại tỉnh Isfahan, miền trung Iran, sau các đòn tập kích do Israel tiến hành.

Chuyên trang quân sự Defence Blog dẫn dữ liệu tình báo nguồn mở cho thấy Iran đã mất ít nhất 38 máy bay trong xung đột, gồm 36 chiếc bị phá hủy và hai máy bay bị hư hại. Trong số này có nhiều loại chiến đấu cơ, máy bay tiếp dầu, vận tải cơ, máy bay tuần thám biển, phi cơ huấn luyện và trực thăng.

Phần lớn hứng đòn khi đang đậu ở bãi đỗ hoặc nhà chứa, trong khi ít nhất hai cường kích Su-24 và một máy bay huấn luyện phản lực Yak-130 bị bắn hạ khi làm nhiệm vụ trên không.

Theo chuyên trang quốc phòng Eurasian Times, những chiếc F-4 và MiG-29 đã sống sót sau các cuộc tấn công của Mỹ - Israel nhờ được phân tán ở nhiều căn cứ khác nhau. "Chúng cũng có thể đã được cất trong các cơ sở kiên cố dưới lòng đất nhằm tránh thiệt hại từ đòn tập kích tên lửa", chuyên trang này cho hay.

Dylan Malyasov, tổng biên tập của Defence Blog, cũng đưa ra nhận định tương tự. Ông cho rằng ngay từ đầu xung đột, giới lãnh đạo Iran đã chọn phương án bảo toàn lực lượng, thay vì triển khai không quân đối đầu với liên quân Mỹ - Israel có ưu thế vượt trội về công nghệ và số lượng.

"Hầu như toàn bộ lực lượng máy bay chiến đấu còn khả năng hoạt động đã được phân tán bên trong mạng lưới căn cứ ngầm và ở lại đó trong suốt giai đoạn giao tranh ác liệt. Chỉ sau khi lệnh ngừng bắn được công bố hôm 8/4, các máy bay Iran mới bắt đầu xuất hiện trở lại trên bầu trời", Malyasov cho hay.

Chiến lược này trở nên khả thi nhờ Iran đã xây dựng được mạng lưới cơ sở ngầm rộng lớn dưới lòng đất. Địa điểm có nhiều thông tin nhất là Oghab 44, nằm ở tỉnh Hormozgan và được công khai lần đầu vào tháng 2/2023.

Theo giới chức Iran, căn cứ này có khu trực chiến, sở chỉ huy, nhà chứa máy bay, trung tâm sửa chữa và bảo dưỡng, thiết bị điều hướng và sân bay, cũng như kho chứa nhiên liệu.

Hãng thông tấn nhà nước IRNA mô tả Oghab 44 là một trong những căn cứ không quân quan trọng nhất của Iran, với khả năng tiếp nhận và vận hành chiến đấu cơ mang tên lửa hành trình tầm xa và máy bay không người lái (UAV).

Các nhà phân tích thông tin nguồn mở nhận định một căn cứ với cấu trúc tương tự có thể chứa hơn 20 máy bay. Chúng sẽ xuất kích trực tiếp từ căn cứ khi làm nhiệm vụ và rút về trú ẩn khi đối phương tiến hành chiến dịch oanh tạc.

Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Iran Mohammad Bagheri hồi năm 2023 tuyên bố mọi cuộc tấn công nhằm vào Iran đều sẽ hứng chịu động thái đáp trả từ các căn cứ không quân ở nước này, trong đó có Oghab 44.

"Phát biểu này giống như tuyên bố về học thuyết quân sự, điều đã được kiểm chứng trong thực tế, hơn là mang tính khoe khoang", Malyasov nhận định.

Elmustek, chuyên gia phân tích thông tin nguồn mở, cho biết Mỹ - Israel trong giai đoạn đầu chủ yếu nhắm vào các hệ thống tên lửa, phòng không, radar và máy bay cũ đậu ngoài trời, nhằm nhanh chóng làm suy giảm năng lực cảnh giới và đáp trả của Iran. Ưu tiên này đồng nghĩa những chiến đấu cơ cất giấu trong căn cứ ngầm không phải mục tiêu chính, do chúng rất khó bị tấn công trực tiếp.

Dù vậy, nhược điểm của phương án trên cũng thể hiện rõ trong cuộc xung đột. Ảnh vệ tinh thương mại do hãng Airbus chụp hôm 8/4 cho thấy hố va chạm ở lối vào hầm trú ẩn tại căn cứ Oghab 44, dường như đã chặn đường từ nhà chứa ngầm ra đường băng, khiến các phi cơ bị mắc kẹt bên trong.

Trên đường băng cũng có các ụ đất nhỏ và rào chắn, dường như do chính lực lượng Iran triển khai nhằm ngăn máy bay đối phương hạ cánh.

"Điều này phản ánh đúng sự đánh đổi mang tính cốt lỗi trong học thuyết về căn cứ ngầm của Iran, đó là máy bay sẽ an toàn khi ở trong nhưng lại bị 'đóng băng' về mặt tác chiến. Để xuất kích làm nhiệm vụ, phi cơ sẽ phải ra khỏi đường hầm để đến đường băng lộ thiên, nơi chúng sẽ lập tức đối diện nguy cơ trở thành mục tiêu", tổng biên tập của Defence Blog cho hay.

Cây viết này cho rằng trong giai đoạn giao tranh căng thẳng, khoảng thời gian lộ diện đó ngắn ngủi nhưng vẫn rất nguy hiểm, nên Iran đã chọn giữ máy bay ở trong hầm ngầm.

Sự xuất hiện của các chiến đấu cơ F-4, MiG-29 và trực thăng Mi-28 cho thấy chiến lược trên ít nhất đã giúp Iran bảo toàn một phần lực lượng không quân. "Các máy bay ở căn cứ Oghab 44 và những cơ sở tương tự không chỉ đơn thuần nhằm ẩn nấp. Mục đích là giúp chúng sống sót sau đòn tấn công phủ đầu, sẵn sàng làm nhiệm vụ ngay khi không còn nguy hiểm", Malyasov cho hay.

Tin Gốc: Vnexpress