Đây không chỉ là thay đổi cách thi, mà còn là thay đổi cách nhìn: ngoại ngữ không còn để lấy điểm, mà là năng lực thiết yếu cho giao tiếp, học tập, làm việc và hội nhập.
Trước hết, cần nhìn lại vai trò của ngoại ngữ trong bối cảnh mới. Khi tiếng Anh được định hướng là ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, ngoại ngữ không còn là môn học riêng lẻ mà trở thành công cụ học tập. Học sinh không chỉ học để thi mà dùng ngoại ngữ để tiếp cận tri thức, học liệu và tham gia môi trường học tập toàn cầu.
Đồng thời, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách sử dụng ngôn ngữ. Dù AI có thể dịch, viết hay hỗ trợ học tập, người học vẫn cần đủ năng lực ngoại ngữ để hiểu đúng, kiểm chứng và làm chủ công cụ. Nếu thiếu nền tảng này, dễ rơi vào phụ thuộc, học thụ động, thậm chí lạm dụng AI trong kiểm tra.
Vì vậy, trong kỷ nguyên số, ngoại ngữ không mất đi vai trò mà trở thành năng lực cốt lõi, giúp con người giao tiếp, hợp tác và sáng tạo trong môi trường toàn cầu.
Phân tích điểm thi ngoại ngữ giai đoạn 2021–2025 cho thấy 2 giai đoạn rõ rệt.
Giai đoạn 2021–2024, khi ngoại ngữ là môn bắt buộc, điểm thi phản ánh khá đầy đủ mặt bằng năng lực học sinh, nên việc so sánh giữa các địa phương tương đối ổn định. TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu thường dẫn đầu; Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng thuộc nhóm khá; Hậu Giang, Sóc Trăng, Quảng Nam ở nhóm thấp. Điểm trung bình 12 địa phương đạt 5,71, cao hơn mức chung cả nước 5,22, cho thấy khác biệt rõ về điều kiện và chất lượng giáo dục.
Năm 2025 tạo ra “điểm gãy” khi ngoại ngữ trở thành môn tự chọn. Dữ liệu khi đó chỉ phản ánh nhóm học sinh dự thi, không còn đại diện toàn bộ. Hệ quả là thứ hạng biến động mạnh: Hải Dương, Cần Thơ tăng hạng, trong khi nhiều địa phương giảm sâu như Bà Rịa – Vũng Tàu, Sóc Trăng, Huế. Những biến động này chủ yếu do thay đổi tỷ lệ dự thi, không phản ánh đúng chất lượng thực.
Sau khi có kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2025, Bộ GD-ĐT thực hiện đối sánh điểm thi với 2 hệ thống khác nhau: với 63 tỉnh, thành phố (cũ) và 34 địa phương mới sau sáp nhập 1.7.2025.
Kết quả điểm trung bình điểm thi ngoại ngữ của 6 thành phố trực thuộc trung ương như sau: Hà Nội xếp thứ nhất cả nước và Cần Thơ xếp thứ 23/34.
Đây chỉ là cách nhìn dựa trên điểm thi, còn thực chất chất lượng ngoại ngữ, cần thêm chỉ số độ phủ ngoại ngữ (tỷ lệ phần trăm học sinh thi ngoại ngữ). Tuy nhiên, đây cũng là chỉ báo ban đầu cho biết điểm thi ngoại ngữ của bộ phận học sinh dự thi môn này của 6 thành phố trực thuộc trung ương sau sáp nhập.
Từ thực tế trên, có thể khẳng định: điểm thi không còn là thước đo duy nhất để đánh giá chất lượng ngoại ngữ. Đây là xu hướng chung khi giáo dục chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực, đòi hỏi một hệ thống đối sánh mới.
Trước hết, cần tách bạch hai giai đoạn dữ liệu: giai đoạn 2021–2024 dùng để đánh giá hệ thống; từ 2025, điểm thi chỉ mang tính tham khảo, không thể xếp hạng tổng thể.
Tiếp theo, cần chuyển trọng tâm từ điểm số sang mức độ phổ cập năng lực. Câu hỏi quan trọng không phải là “điểm bao nhiêu” mà là “bao nhiêu học sinh sử dụng được ngoại ngữ”. Các chuẩn như A2, B1 cần trở thành thước đo chính.
Đồng thời, cần tổ chức các đánh giá diện rộng độc lập trên mẫu đại diện, đo đủ 4 kỹ năng để so sánh khách quan giữa các địa phương. Việc đối sánh cũng nên theo nhóm địa phương có điều kiện và tỷ lệ dự thi tương đồng, thay vì so sánh chung.
Cuối cùng, cần gắn kết quả đầu ra với điều kiện dạy học và môi trường sử dụng ngoại ngữ, tránh đánh giá phiến diện chỉ dựa vào điểm số.
Khi vai trò thay đổi, cách dạy và học ngoại ngữ cũng phải đổi mới. Lâu nay, việc dạy học ngoại ngữ vẫn nặng về ngữ pháp, từ vựng và luyện thi – phù hợp với mục tiêu điểm số nhưng không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng thực tế. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ “truyền thụ kiến thức” sang “phát triển năng lực”. Học sinh phải được rèn đủ 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trong tình huống thực, biết tư duy, giải quyết vấn đề bằng ngoại ngữ.
Điều này đòi hỏi mở rộng môi trường học tập: từ lớp học sang câu lạc bộ, dự án, hoạt động trải nghiệm, không gian song ngữ… Ngoại ngữ cần trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường. Đồng thời, AI phải được tích hợp như công cụ học tập: học sinh không chỉ dùng để dịch hay viết mà còn biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và hoàn thiện sản phẩm.
Khi cách dạy thay đổi, kiểm tra – đánh giá cũng phải đổi theo. Các bài kiểm tra viết truyền thống dần mất khả năng phân loại, cần chuyển sang đánh giá năng lực thực tế như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, dự án; kết hợp đánh giá quá trình và hồ sơ học tập.
Việc ngoại ngữ trở thành môn thi tự chọn từ năm 2025 là bước ngoặt quan trọng, giúp giảm áp lực và thúc đẩy dạy học theo năng lực. Tuy nhiên, cũng có nguy cơ học sinh giảm đầu tư, nhất là ở vùng khó khăn. Đồng thời, dữ liệu điểm thi có thể bị “lệch” do tỷ lệ dự thi khác nhau, khiến việc so sánh giữa các địa phương kém chính xác.
Sự thay đổi của kỳ thi đã cho thấy rõ: cách đo cũ không còn phù hợp với mục tiêu mới. Khi ngoại ngữ trở thành năng lực nền tảng trong kỷ nguyên số, việc đánh giá vẫn chủ yếu dựa vào điểm thi là chưa đủ. Đã đến lúc chuyển từ “đối sánh điểm thi” sang “đối sánh năng lực thực”, từ “xếp hạng” sang “cải thiện chất lượng”.
Cần xây dựng một chỉ số đối sánh mới, phản ánh đồng thời hai yếu tố: mức độ phổ cập và chất lượng học tập. Một hướng khả thi là chỉ số ngoại ngữ tổng hợp cấp địa phương, dựa trên tỷ lệ học sinh dự thi (độ phủ) và điểm trung bình (chất lượng). Công thức đơn giản có thể là:
Thực tế năm 2025 cho thấy TP.HCM có khoảng 97.940 thí sinh, trong đó 49.328 em chọn thi ngoại ngữ, đạt tỷ lệ 50,37% (cao hơn mức chung 30,2%). Với điểm trung bình 5,69, chỉ số ngoại ngữ đạt 28,68. Hà Nội có 124.072 thí sinh, 62.203 em dự thi, tỷ lệ khoảng 50,1%, điểm trung bình 5,78, tương ứng chỉ số ngoại ngữ là 28,98. Điều này cho thấy hai đô thị lớn vẫn duy trì độ phủ ngoại ngữ cao, không chỉ là “mũi nhọn”. Như vậy, chỉ số ngoại ngữ của Hà Nội cao hơn TPHCM.
Ưu điểm của cách tính này là không cho phép “đánh đổi” giữa số lượng và chất lượng. Địa phương điểm cao nhưng ít học sinh dự thi sẽ không thể dẫn đầu; ngược lại, nơi có tỷ lệ dự thi cao nhưng điểm thấp cũng khó đạt thứ hạng tốt. Muốn cải thiện, buộc phải nâng cả hai yếu tố.
Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu mới: ngoại ngữ không chỉ là thế mạnh của một nhóm nhỏ mà cần trở thành năng lực phổ biến. Để tăng độ tin cậy, nên công bố đồng thời ba chỉ số: điểm trung bình, tỷ lệ dự thi và chỉ số tổng hợp, qua đó giúp nhận diện rõ điểm mạnh – yếu của từng địa phương.
Tư vấn trực tuyến: Chọn trường lớp 10, chuẩn bị tuyển sinh lớp 1 và 6 tại TP.HCM
Sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM trở thành "siêu đô thị về giáo dục" với số lượng học sinh sẽ vào học lớp 1, 6, 10 năm học 2026-2027 gần 600.000 em.
Công tác tuyển sinh lớp 1, 6, 10 ở thành phố sau sáp nhập sẽ được thực hiện ra sao? Phụ huynh không muốn cho con học gần nhà mà muốn gần chỗ làm, gần nhà người thân để tiện đưa đón có được không, đăng ký thế nào?
Năm nay các trường "hot" của thành phố tuyển sinh ra sao, cách đăng ký? Chọn nguyện vọng lớp 10 thế nào để "chắc" suất vào công lập?...
Để giải đáp băn khoăn của phụ huynh và học sinh, báo Tuổi Trẻ phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức buổi tư vấn trực tuyến "Phụ huynh, học sinh cần chuẩn bị gì cho kỳ tuyển sinh lớp 1, 6, 10 tại TP.HCM?", từ 9-11h sáng thứ năm ngày 9-4-2026.
Ngay từ bây giờ, phụ huynh, học sinh có thắc mắc có thể gửi câu hỏi về chương trình ở ô bên dưới đến các khách mời:
- Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM.
- Ông Nguyễn Võ Đăng Khoa, Phó trưởng Phòng quản lý chất lượng, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM.
- Ông Trịnh Đình Thảo, Phó hiệu trưởng Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, TP.HCM.
- Ông Cao Quảng Tư, Giám đốc tuyển sinh hệ thống Trường Quốc tế Á Châu, TP.HCM.
- Ông Mai Đức Thắng, Hiệu trưởng Trường TH, THCS và THPT Hoàng Gia (Royal School), TP.HCM.
Câu trả lời sẽ được cập nhật trên Tuổi Trẻ Online (tuoitre.vn) từ 9-11h sáng thứ năm ngày 9-4-2026, mời bạn đọc đón xem.
VUS đạt chứng nhận trung tâm đào tạo vàng năm thứ 6 liên tiếp từ Cambridge
"Gold Preparation Centre" là hạn mức đối tác cao cấp do Nhà xuất bản và Hội đồng Khảo thí Đại học Cambridge (Cambridge University Press & Assessment) trao danh hiệu. Việc duy trì thành tích 6 năm liên tiếp là không chỉ khẳng định năng lực đáp ứng đủ các tiêu chuẩn học thuật khắt khe, mà còn minh chứng cho mối quan hệ hợp tác bền chặt giữa VUS và Cambridge. Cột mốc này tiếp tục củng cố cam kết của hệ thống trong việc duy trì chất lượng giảng dạy vượt trội, tạo bệ phóng vững chắc giúp hàng triệu học viên vươn ra thế giới.
Đối với học sinh, chứng chỉ Cambridge có ý nghĩa quan trọng, chứng minh các em đạt tiêu chuẩn quốc tế, được nhiều tổ chức, trường học và trường đại học trong và ngoài nước Việt Nam công nhận. Đại diện Cambridge - ông Nguyễn Khắc Dũng (Giám đốc Dịch vụ khách hàng khu vực Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar) trực tiếp trao chứng nhận Vàng cho đại diện VUS trong khuôn khổ Lễ vinh danh các học viên VUS đạt chứng chỉ tiếng Anh quốc tế.
Ông Dũng chia sẻ: "Tại Cambridge, chúng tôi tâm niệm rằng giá trị thực sự của việc học tiếng Anh vượt xa những con số trên bài thi; đó là hành trình trang bị cho thế hệ trẻ sự tự tin và tinh thần học hỏi trọn đời. Một lộ trình Cambridge chuẩn mực được thiết kế không chỉ để phát triển ngôn ngữ, mà còn mài giũa tư duy logic và kỹ năng chủ động hội nhập toàn cầu. Việc VUS duy trì xuất sắc các tiêu chuẩn khắt khe nhất của chúng tôi về chất lượng chuyên môn và năng lực giảng dạy để giữ vững danh hiệu Trung tâm Vàng 6 năm liên tiếp là một thành tựu vô cùng ấn tượng. Xin chúc mừng VUS, và chúc các em học viên sẽ luôn giữ vững đam mê để chinh phục những nấc thang học thuật cao hơn".
Cũng chia sẻ về cột mốc tự hào này, ông Steven Happel - Quản lý chuyên môn cấp cao VUS cho biết "Thành tựu này là kết quả của một quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ nhằm mang đến môi trường giáo dục chuẩn quốc tế. Việc giữ vững danh hiệu Trung tâm Vàng trong suốt 6 năm liền chính là lời khẳng định mạnh mẽ nhất cho chất lượng đào tạo xuất sắc và vị thế tiên phong của VUS".
Ông Steven cũng nhấn mạnh "Hành trình vạn dặm luôn bắt đầu từ những bước chân đầu tiên. Việc chinh phục tiếng Anh không chỉ dừng lại ở điểm số, mà là chiếc chìa khóa mở ra thế giới quan rộng lớn và những cơ hội tương lai không giới hạn. Chứng nhận Vàng từ Cambridge là động lực to lớn để đội ngũ VUS tiếp tục sứ mệnh đồng hành cùng thế hệ trẻ. Chúng tôi tự hào khi được chứng kiến từng bước đi vững chắc của các em, từ những chứng chỉ đầu đời cho đến khi tự tin chắp cánh du học và thăng tiến trong sự nghiệp".
Cùng chung niềm vui với sự kiện đón nhận chứng nhận Vàng, cũng trong ngày 5.4, VUS đã vinh danh 2.705 học viên xuất sắc chinh phục các chứng chỉ Anh ngữ quốc tế Cambridge. Lễ trao chứng chỉ không chỉ tôn vinh nỗ lực học tập bền bỉ của các em, mà còn là dịp để gia đình và nhà trường cùng nhìn lại hành trình trưởng thành đầy tự hào của các học viên.
Nhìn con tự tin cùng các bạn bước lên bục vinh danh, chị Thu Trang phụ huynh bé Minh Quân (học tại VUS Nguyễn Thị Minh Khai) đã xúc động chia sẻ: "Nhìn thấy con hào hứng cầm trên tay chứng chỉ Cambridge, tôi cảm thấy rất tự hào. Hành trình học tiếng Anh của con đôi lúc cũng khó khăn, nhưng nhờ sự tận tình và phương pháp giảng dạy đa dạng của các thầy cô tại VUS, con không chỉ tiến bộ về mặt ngôn ngữ mà còn dạn dĩ, tự tin hơn rất nhiều. Chứng chỉ này chắc chắn là bước đệm đầu đời quan trọng để con tiếp tục cố gắng trên con đường học tập sắp tới".
Nối tiếp không khí rộn ràng của những ngày đầu tháng 4, VUS sẽ tiếp tục tổ chức các chuỗi sự kiện vinh danh hàng ngàn học viên xuất sắc khác trên toàn hệ thống, hiện thực hóa sứ mệnh đồng hành cùng thế hệ trẻ Việt Nam tự tin hội nhập toàn cầu.
Độc giả có thể liên hệ hotline 028 7308 3333 hoặc truy cập bài viết tiếng Anh Trẻ em của VUS để tham khảo chi tiết chương trình học chuẩn Cambridge, tư vấn và kiểm tra trình độ miễn phí.