Bộ tranh được Thủ tướng ký công nhận là bảo vật quốc gia đầu tháng 2. Các bức khắc có kích thước không đồng đều, cao nhất là 93 cm, ngắn nhất là 67 cm. Loạt tranh mô tả hình ảnh 18 vị La Hán với dáng vẻ, tư thế, cử chỉ nét mặt, đặt trong bối cảnh không gian, cảnh vật khác nhau. Có vị được tạo hình ngồi kiết già trên phiến đá, vị tay cầm gậy hoặc nâng tràng hạt, kết ấn.
Mỗi bức đều có dòng chữ Hán, nội dung ghi danh tính hoặc trụ xứ của vị La Hán khắc trong đó. Trải qua nhiều thế kỷ, chịu những tác động của yếu tố tự nhiên, con người, bề mặt một số tranh có hiện tượng bị bào mòn, xước, mờ nét. Dòng chữ Hán trong nhiều bức đã mờ, mất, khó hoặc không thể đọc được nội dung cụ thể. Hiện có ba tranh khắc còn tương đối rõ, có thể khôi phục, đọc được các chữ mờ, mất nét, nằm tại vị trí thứ sáu, bảy, tám ở vách bên phải Phật điện.
Dựa trên các đặc điểm về phong cách mỹ thuật, chi tiết trang trí, hoa văn, căn cứ, đối chiếu với ghi chép ở các tư liệu hiện còn, các nhà nghiên cứu xác định bảo vật có niên đại đầu thời Trần. Bộ tranh được tạo tác trong bối cảnh vùng đất Ninh Bình dưới triều Trần là trung tâm của các hoạt động tôn giáo. Đây cũng là thời kỳ Phật giáo Đại Việt vào giai đoạn hưng thịnh. Sử chép năm Kiến Trung thứ 7 (1231), để chấn hưng, mở rộng ảnh hưởng của Phật giáo, ”Thượng hoàng (Trần Thái Tông) xuống chiếu rằng trong nước hễ chỗ nào có đình trạm đều phải đắp tượng Phật để thờ”.
Hồ sơ của Cục Di sản Văn hóa nhận định bảo vật có tính độc bản, hình thức độc đáo, mang giá trị lịch sử, văn hóa đậm nét.
Đây là bộ tranh khắc 18 vị La Hán trên vách núi đá (ma nhai) duy nhất. Bộ tranh được chia làm hai khối ở hai vách đá, mỗi vách chín bức, thể hiện tính chất đối xứng, hài hòa. Các tranh đặt trong không gian động Liên Hoa với Phật điện, tượng thờ Trấn Vũ Thiên Tôn, chín pho tượng tòa Địa Tạng, tạo sự linh thiêng, huyền bí.
Ngoài tranh số chín ở bên phải Phật điện có bốn cạnh khung viền làm thẳng, tạo thành hình chữ nhật, 17 bức còn lại đều có cạnh trên của khung viền nhô lên hình vòng cung. Cạnh dưới của 17 tranh được tạo hình đài sen với nhiều cánh tỏa đều từ giữa sang hai bên, dưới đài sen là phần bệ đế. Khung viền của 18 bức được chạm khắc hoa văn hình dây cuốn.
Theo tài liệu của Cục Di sản Văn hóa, bảo vật là minh chứng sớm nhất cho tín ngưỡng thờ La Hán được tiếp nhận, ảnh hưởng tới Phật giáo Việt Nam. Tại Trung Quốc, hình tượng 16 vị La Hán đầu tiên được thiền sư Quán Hưu vẽ trong Thập lục La Hán đồ, năm 891. Loạt tác phẩm này mô tả các vị La Hán với đặc điểm như lông mày rậm, đôi mắt lớn, má gồ và mũi cao, nền tranh là những cây thông và đá, mang đậm phong cách nghệ thuật Trung Hoa cổ đại. Hình tượng những vị La Hán do Quán Hưu tạo nên trở thành hình mẫu cho các họa sư và nghệ nhân đời sau, dù mỗi thời kỳ đều có chút khác biệt.
Tuy nhiên, nghiên cứu các chi tiết chạm khắc, từ nét mặt, dáng vẻ đến thể hiện bối cảnh không gian ở từng bức tranh 18 vị La Hán động Liên Hoa cho thấy nhiều khác biệt trong tư duy, quan niệm thẩm mỹ Phật giáo đương thời.
Ngoài ra, dòng chữ Hán ghi danh tính của vị La Hán ở tranh khắc ma nhai động Liên Hoa có sự khác biệt với Trung Quốc. Chẳng hạn, bức tranh của tôn giả thứ 14 chùa Thánh Nhân, Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc viết: ”Đệ thập tứ Phạt Na Bà Tư tôn giả” (Tôn giả thứ 14 Phạt Na Bà Tư), thì ở bức số bảy bên phải Phật điện của động Liên Hoa khắc tại chùa Phong Phú, Ninh Bình ghi: ”Khả Trụ Sơn Trung Phạt Na Bà Tư”. Dòng chữ được khắc đề cập trụ xứ trước rồi mới đến danh tính các vị La Hán.
Cục Di sản Văn hóa nhận định bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán động Liên Hoa là tư liệu quý hiếm cho việc nghiên cứu nghệ thuật Phật giáo thời Trần, nghệ thuật và lịch sử Phật giáo Việt Nam nói chung.
Không khí sự kiện sôi động với sự xuất hiện của loạt nghệ sĩ trẻ. Bên cạnh HIEUTHUHAI, Isaac, (S)trong Trọng Hiếu, JSOL, Nicky và Wokeup tạo nên bức tranh đa sắc về phong cách thời trang hiện đại. Dàn diễn viên trẻ như Steven Nguyễn, Trần Quốc Anh, Trần Ngọc Vàng và Võ Điền Gia Huy cũng góp phần tạo điểm thu hút cho sự kiện.
Ở chiều ngược lại, các khách mời nữ mang đến sự cân bằng, hoàn thiện tổng thể thẩm mỹ của sự kiện.
Tại sự kiện, khách mời có cơ hội tiếp cận các thiết kế mới thuộc dòng thời trang nam Xuân Hè 2026 cùng một số bộ sưu tập giới hạn, với phong cách kết hợp giữa yếu tố cổ điển và hiện đại. Không gian được dàn dựng theo hướng trải nghiệm, lồng ghép thời trang với âm nhạc và nghệ thuật.
Chiều 9-4, tại buổi họp báo định kỳ ở Trung tâm Báo chí TP.HCM, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM phản hồi rằng sở đang trong quá trình thẩm định, đánh giá, lấy ý kiến chuyên môn của hội đồng nghệ thuật, các cơ quan chức năng và các chuyên gia về MV Truth or dare? gây tranh cãi của Jun Phạm. Sở cho biết thêm sẽ sớm có kết luận chính thức và thông tin đến báo chí.
Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, tại Việt Nam, các MV phát hành trên không gian mạng hiện nay chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật khác nhau, từ quy định về nghệ thuật biểu diễn đến an ninh mạng và sở hữu trí tuệ.
Đối với quy định về hoạt động nghệ thuật biểu diễn, Nghị định 144 của Chính phủ quy định cụ thể ở Điều 3, Điều 7 và Điều 21. Việc phân loại độ tuổi cho sản phẩm âm nhạc phát hành trên các nền tảng số hiện nay chưa có quy định dán nhãn phân loại độ tuổi.
Trước đó, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM có văn bản đề nghị các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên địa bàn TP.HCM tăng cường kỷ cương, đảm bảo tính trung thực trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật.
Văn bản nhấn mạnh việc chấn chỉnh tình trạng biểu diễn không trung thực, đồng thời định hướng hành vi của tổ chức, cá nhân trong môi trường số theo chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật Việt Nam, qua đó nâng cao chất lượng nghệ thuật, giữ gìn hình ảnh người nghệ sĩ, và xây dựng môi trường văn hóa - số lành mạnh, chuẩn mực.
Dạo bờ hồ Hoàn Kiếm hôm 18/4, ba thành viên 3A cùng ôn kỷ niệm thời thanh xuân gắn liền với từng góc phố Hà Nội. Trong phút ngẫu hứng, họ cùng hát lại Ngẫu hứng sông Hồng của nhạc sĩ Trần Tiến. Ca sĩ Minh Anh cho biết dù gần 30 năm mới thể hiện lại nhạc phẩm này, cả nhóm vẫn thuộc lòng từng nốt nhạc.
Theo ca sĩ, ngày trước, để biểu diễn một bài hát trước công chúng, nhóm phải dành nhiều thời gian tập bè, đến mức hiểu cách hát của nhau, về hơi thở, lối phát âm, nhả chữ, sắc thái làm sao cho đều. Chính nền tảng kỹ thuật bài bản giúp nhóm giữ được sự kết nối. Dù nhiều thập niên trôi qua, họ vẫn có thể hòa quyện ngay khi vừa cất giọng.
"Người đi đường quanh Hồ Gươm và du khách quốc tế dừng lại để nghe 3A hát và còn hòa nhịp theo nữa, rất vui", Minh Anh cho biết.
Sau khi nhóm tan rã năm 2000, mỗi thành viên chọn cho mình những ngã rẽ riêng biệt. Trong khi Ngọc Anh định cư tại Mỹ và ca hát trên sân khấu hải ngoại, hai chị em Minh Anh - Minh Ánh lại thành công ở những công việc hoàn toàn khác. Minh Ánh làm trong lĩnh vực giáo dục, hiện là Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách của Ủy ban Văn hóa và Xã hội. Minh Anh là Phó Trưởng ban Quan hệ Lao động, Công đoàn Tổng công ty Hàng không Việt Nam.
Dù khác biệt về môi trường sống, bộ ba vẫn giữ sợi dây liên kết bền chặt nhờ sự tương đồng trong tư duy và tình yêu chung dành cho thủ đô. "Chúng tôi luôn tôn trọng và cổ vũ nhau, đó là bí quyết giúp tình bạn của 3A thêm gắn bó theo thời gian", Minh Anh cho biết.
Sau 30 năm nhìn lại, Minh Anh vẫn còn nhớ ánh đèn sân khấu và những chuyến lưu diễn cùng nhóm ở nước ngoài như Festival tại Cuba năm 1997. Thi thoảng, cô kể về những thành tựu thời hoạt động âm nhạc cho con nghe. "Các con của chúng tôi đều tự hào và thích nghe mẹ hát", ca sĩ cho biết.
Niềm đam mê nghệ thuật của 3A hiện được tiếp nối bởi thế hệ sau. Các con của họ cũng thích hát và biết sáng tác. Trong đó, Khôi Nguyên (con trai cả Minh Anh) cùng các bạn trường Phổ thông trung học (PTTH) Việt Đức đoạt giải nhất thành phố và huy chương vàng toàn quốc cuộc thi Giai điệu tuổi hồng, giải nhất Liên hoan ban nhạc, nhóm nhạc học sinh PTTH thành phố Hà Nội lần thứ nhất. Hiện cậu đang học năm ba đại học chuyên ngành quản trị kinh doanh quốc tế tại Phần Lan.
Chia sẻ về khả năng tái hợp, 3A cho biết lịch trình công việc của ba thành viên hiện khá bận rộn nên nhóm chưa thể khẳng định về một kế hoạch cụ thể. Tuy nhiên, họ vẫn để ngỏ khả năng đứng chung sân khấu khi phù hợp. Trước phản hồi tích cực của người hâm mộ qua các video hát ngẫu hứng trên mạng xã hội, Ngọc Anh, Minh Anh, Minh Ánh thấy xúc động. "Chúng tôi trân trọng sự đồng hành của công chúng như những ngày đầu và sẽ trở lại khi có cơ hội", Minh Anh nói.
Tam ca 3A thành lập năm 1995 với ba thành viên là Ngọc Anh (sinh năm 1975) và hai chị em ruột Minh Anh (sinh năm 1977), Minh Ánh (sinh năm 1975). Minh Anh và Minh Ánh là con gái của nghệ sĩ Bội Trân, trong khi Ngọc Anh là con gái của NSND Hoàng Kiềm. Tam ca 3A từng phát hành album đầu tay mang tên Lãng du ca. Họ cũng đoạt Huy chương Vàng tại liên hoan Hà Nội - ASEAN năm 1996 với ca khúc Đêm ả đào (Phú Quang), tham dự Festival 14 tổ chức tại Cuba năm 1997.
