Vài ngày sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, hai cửa hàng bán xe máy điện ở Pakistan cách đó 1.400 km, bất ngờ đắt khách. Haseeb Bhatti, người chuyên độ chế xe máy chạy xăng thành xe chạy bằng pin ở thành phố Rawalpindi, cho biết doanh số bán hàng tháng trước tăng vọt 70%.
Tương tự, Ali Gohar Khan, chủ cửa hàng xe máy điện đã hoạt động được 7 năm, chứng kiến doanh số tăng kỷ lục. “Mọi người lo có thể không thể mua được xăng trong tương lai gần”, ông nói.
Nguyên nhân do xung đột Trung Đông đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, làm trầm trọng thêm tình hình lạm phát và suy thoái kinh tế hậu đại dịch ở Pakistan. Nước này nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ qua eo biển Hormuz và có 30 triệu xe 2-3 bánh chạy xăng, loại phương tiện giao thông đang chiếm ưu thế.
Tin đồn thiếu xăng lan rộng, bất chấp chính phủ tuyên bố đảm bảo nguồn cung. Sau đợt tăng giá 18% tuần trước, hộ gia đình Pakistan trung bình hiện phải trả 31% thu nhập hàng ngày cho một lít xăng, theo nền tảng dữ liệu Global Petrol Prices và Our World in Data.
“Lương tháng của tôi là 30.000 rupee (khoảng 107 USD), hầu như không đủ trang trải chi phí cho gia đình 6 người. Làm sao tôi có thể đổ đầy bình?, Zahoor Ahmed, nhân viên bảo vệ ở thành phố Karachi, cho biết.
Từ những người đi làm đến sinh viên đại học, ngày càng nhiều người chuyển sang xe điện. “Với tình hình lạm phát và giá nhiên liệu hiện nay, tôi đã tự mình mua chiếc xe điện”, cô Mehvish Qureshi, một luật sư ở Hyderabad, cho biết.
Trước đó, vào năm ngoái, giá xăng tăng đã đẩy doanh số bán xe điện ở Pakistan lên gần 3 lần, đạt 90.000 chiếc, chiếm 5% tổng số xe hai bánh bán ra, theo dữ liệu từ công ty tư vấn Renewables First.
Năm nay, xe điện lần đầu tiên chiếm hơn 10% doanh số xe hai bánh hàng tháng, theo Talha Khan, Giám đốc điều hành Orko. Ông dự đoán doanh số sẽ còn tăng tốc vì việc đổ xăng có thể tốn kém gấp 10 lần so với sạc điện.
Một chiếc xe máy điện điển hình ở nước này giá khoảng 250.000 rupee (895 USD) – hơn một nửa thu nhập bình quân đầu người Pakistan hàng năm và cao hơn 56% mẫu Honda CD 70 chạy xăng phổ biến, giá khoảng 160.000 rupee (570 USD).
Để kích cầu, chính phủ triển khai kế hoạch Điện khí hóa phương tiện giao thông Pakistan (PAVE), hiệu lực từ tháng 2, cung cấp trợ cấp cho 20% giá xe điện 2-3 bánh và trả góp không lãi suất phần còn lại.
Cố vấn Bộ Tài chính Adnan Pasha cho biết đã có khoảng 270.000 đơn đăng ký, gần gấp 7 lần mục tiêu giai đoạn đầu của PAVE, dự kiến kết thúc vào tháng 6. Tổng cộng, chính phủ đặt mục tiêu trợ giá cho 2 triệu xe điện trong vòng 5 năm. “Việc điện khí hóa chỉ 2 triệu xe có thể giúp tiết kiệm gần nửa tỷ USD mỗi năm tiền nhập khẩu lượng nhiên liệu”, ông Pasha, chỉ ra.
Nguồn năng lượng mặt trời dồi dào cũng là yếu tố thuận lợi. Nhiều gia đình ồ ạt lắp các tấm pin mặt trời Trung Quốc tại nhà, sau khi giá điện tăng năm 2023. Giờ đây, chính phủ muốn tận dụng sự bùng nổ này để thúc đẩy xe điện. “Dùng năng lượng mặt trời có thể giảm chi phí điện tại trạm sạc và sạc tại nhà trở nên tiết kiệm hơn”, ông Pasha nói.
Ammar Habib, cố vấn của Bộ trưởng Năng lượng Pakistan, cho rằng xe điện cũng “rất tốt cho lưới điện”, vì nhu cầu cắm sạc giúp góp phần giải quyết lượng điện mặt trời dư thừa ban ngày.
Các hãng xe máy điện Trung Quốc như Yadea, Jinpeng, cùng xe đạp điện lắp ráp nội địa từ pin và linh kiện của AIMA và Sunra, đang tranh thủ đáp ứng nhu cầu. Với ôtô, BYD đã hợp tác HUBCO Green của Pakistan xây dựng trạm sạc. Ông Pasha nói chính phủ dự kiến duy trì chính sách giảm 45% giá điện cho hạ tầng này.
Ông Ahtasam Ahmad, Trưởng bộ phận tài chính năng lượng tại Renewables First, lưu ý thiếu hụt hạ tầng trạm sạc và trình độ chuyên môn kỹ thuật tại chỗ có thể cản trở quá trình chuyển đổi xe điện của Pakistan.
Chuyên gia này cho rằng các thương hiệu bán xe điện ở Pakistan cần củng cố mạng lưới hậu mãi, bảo trì, vì đường sá nước này nhiều ổ gà. Ở láng giềng Ấn Độ, xe máy điện hư hỏng vì di chuyển trên đường xuống cấp đang thiếu chỗ sửa chữa.
Quy mô tài sản tài chính cá nhân tại Việt Nam được dự báo có thể đạt khoảng 600 tỈ USD vào năm 2027, tăng trưởng khoảng 11%/năm, theo McKinsey.
Sự gia tăng nhanh chóng này đang kéo theo một thay đổi lớn: nhà đầu tư không còn chỉ tìm kiếm sản phẩm, mà cần một hệ thống giúp vận hành tài sản hiệu quả hơn.
Cùng với sự phát triển của thị trường và công nghệ, nhà đầu tư cá nhân - đặc biệt là nhóm khách hàng trung và cao cấp, đang phải xử lý đồng thời nhiều bài toán tài chính: dòng tiền, tích lũy và đầu tư.
Tuy nhiên, phần lớn các giải pháp hiện nay vẫn được triển khai theo từng kênh riêng lẻ, dẫn đến tình trạng tài sản bị phân mảnh, khó tối ưu hiệu quả tổng thể.
Điều này tạo ra một nhu cầu mới: thay vì chỉ lựa chọn sản phẩm, khách hàng cần một mô hình giúp kết nối và vận hành toàn bộ tài sản trong một hệ thống thống nhất.
Trên nền tảng đó, Chứng khoán Kafi hợp lực cùng Ngân hàng Quốc Tế (VIB) triển khai hướng tiếp cận khác: xây dựng hệ sinh thái tài chính tích hợp, thay vì cung cấp các giải pháp rời rạc.
Với VIB Privilege Banking dành cho khách hàng ưu tiên, VIB cung cấp nền tảng trong việc quản lý dòng tiền và tích lũy, trong khi Kafi là một trong những đối tác chiến lược với lớp đầu tư tăng trưởng, nơi tài sản được đưa vào vận động để tạo ra lợi suất.
Khác với cách tiếp cận truyền thống, hệ thống này được xây dựng dựa trên dữ liệu và cá nhân hóa. Cụ thể, trên nền tảng số MyVIB, hệ thống Ownrora cho khách hàng ưu tiên được thiết kế như một không gian tài chính riêng - nơi tài sản, dòng tiền và các gợi ý sẽ dịch chuyển theo từng nhu cầu của khách hàng.
Từ phân bổ tài sản theo nhu cầu ngắn, trung, dài hạn đến giúp khách hàng nhìn rõ dòng tiền và ra quyết định ngay khi cơ hội xuất hiện.
Trong đó, các giải pháp đầu tư từ Kafi được tích hợp như một phần của hệ thống, giúp các quyết định đầu tư không còn tách rời, mà trở thành một bước trong chiến lược tài chính tổng thể.
Trong cấu trúc đó, Kafi không chỉ là một nền tảng giao dịch, mà đóng vai trò kích hoạt dòng tiền tham gia thị trường.
Thông qua các giải pháp đầu tư, Kafi giúp dòng tiền:
•Không bị "đóng băng" ở trạng thái tích lũy
•Có thể tham gia thị trường đúng thời điểm
•Và vẫn gắn với mục tiêu tài chính dài hạn
Định hướng của Kafi trong thời gian tới là phát triển các mô hình đầu tư theo mục tiêu tài chính, kết hợp với số hóa trải nghiệm, nhằm đơn giản hóa quá trình ra quyết định và duy trì kỷ luật đầu tư - yếu tố vốn được xem là điểm yếu của nhà đầu tư cá nhân.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng phức tạp, lợi thế không còn nằm ở việc lựa chọn đúng một kênh đầu tư, mà ở khả năng vận hành tài sản một cách có hệ thống.
Vai trò của Kafi tại VIB Privilege Banking cho thấy một xu hướng rõ ràng: tài chính đang chuyển từ mô hình sản phẩm sang mô hình hệ sinh thái, nơi dòng tiền, tích lũy và đầu tư được kết nối để tạo ra tăng trưởng bền vững.
Theo công ty phân tích thị trường Kpler, xuất khẩu dầu của Mỹ trong tháng 4 có thể đạt 5,2 triệu thùng/ngày, tăng gần một phần ba so với mức 3,9 triệu thùng/ngày của tháng 3.
Đáng chú ý, nhu cầu từ châu Á dự kiến tăng vọt 82%, lên khoảng 2,5 triệu thùng/ngày, biến khu vực này trở thành động lực chính thúc đẩy làn sóng xuất khẩu.
Theo báo Financial Times ngày 10-4, diễn biến này phản ánh sự dịch chuyển nhanh chóng của dòng chảy năng lượng toàn cầu, trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông - đặc biệt qua eo biển Hormuz - bị gián đoạn nghiêm trọng.
Khu vực châu Á, vốn phụ thuộc lớn vào tuyến vận tải này, buộc phải tìm đến các nguồn cung thay thế ổn định hơn, trong đó Mỹ nổi lên như lựa chọn hàng đầu.
Dữ liệu từ Kpler cho thấy hoạt động vận chuyển cũng đang gia tăng đáng kể. Hiện có tới 68 tàu chở dầu trống đang trên đường tới Mỹ để nhận hàng, cao gấp gần ba lần so với mức 24 tàu trong tuần trước. Con số này cũng vượt xa mức trung bình 27 tàu của năm ngoái, cho thấy nhu cầu vận chuyển dầu Mỹ đang tăng đột biến.
"Cả một đội tàu chở dầu đang đổ về Mỹ", ông Matt Smith, chuyên gia phân tích tại Kpler nhận định, nhấn mạnh quy mô chưa từng có của làn sóng vận chuyển hiện tại.
Sự bùng nổ xuất khẩu cũng củng cố vai trò ngày càng quan trọng của Mỹ như một "nhà cung cấp điều tiết" trên thị trường dầu mỏ toàn cầu. Trong bối cảnh các nguồn cung truyền thống gặp gián đoạn, khả năng đẩy nhanh xuất khẩu giúp Mỹ linh hoạt lấp đầy khoảng trống, đặc biệt tại các thị trường tiêu thụ lớn ở châu Á.
Ngoài ra việc Mỹ gia tăng nhập khẩu dầu thô từ Venezuela trong thời gian gần đây cũng gián tiếp hỗ trợ hoạt động xuất khẩu.
Khi các nhà máy lọc dầu sử dụng nguồn dầu nặng nhập khẩu, lượng dầu nhẹ trong nước - đặc biệt là dầu chuẩn WTI - có xu hướng được chuyển hướng ra thị trường nước ngoài nhiều hơn.
Theo các chuyên gia, xu hướng này có thể tiếp diễn trong ngắn hạn, khi nhu cầu từ châu Á vẫn ở mức cao và nguồn cung từ Trung Đông chưa ổn định hoàn toàn. Trong bối cảnh đó, Mỹ nhiều khả năng tiếp tục duy trì vai trò trung tâm trong việc tái cân bằng thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Tuy nhiên mức độ bền vững của đà tăng này sẽ phụ thuộc vào diễn biến địa chính trị trong thời gian tới, cũng như khả năng duy trì sản lượng và hạ tầng xuất khẩu của Mỹ.
Ngày 14/4, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới. Trong đó, tổ chức này hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống 3,1% năm nay, giảm 0,2 điểm phần trăm so với báo cáo hồi tháng 1. Đây là kịch bản lạc quan nhất của IMF, khi giả sử chiến sự tại Trung Đông không kéo dài. Cũng trong kịch bản này, giá dầu trung bình năm nay đạt 82 USD một thùng, giảm nhẹ so với mức hiện tại.
IMF cho biết nếu không có chiến sự, họ sẽ nâng dự báo lên 3,4%, do làn sóng đầu tư vào công nghệ, lãi suất thấp, thuế nhập khẩu của Mỹ giảm và chính sách hỗ trợ tài khóa của nhiều quốc gia. Pierre-Olivier Gourinchas - kinh tế trưởng của IMF cho rằng chiến sự đang tạo ra rủi ro lớn hơn nhiều cho kinh tế toàn cầu so với thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump năm ngoái.
Còn theo "kịch bản bất lợi", khi chiến sự kéo dài hơn, giá dầu sẽ duy trì quanh 100 USD một thùng năm nay và 75 USD năm tới. Tăng trưởng toàn cầu năm nay sẽ chỉ còn 2,5%.
Với "kịch bản xấu nhất", xung đột kéo dài hơn nữa, leo thang và giá dầu tăng cao hơn nhiều, gây xáo trộn lớn trên thị trường tài chính, tăng trưởng sẽ về 2%.
"Đây là mức tiệm cận suy thoái toàn cầu", IMF cho biết. Tăng trưởng dưới mốc này chỉ xảy ra 4 lần kể từ năm 1980, gần nhất là 2009 sau khủng hoảng tài chính và 2020 khi đại dịch bùng phát.
Với kịch bản này, nhiều nước sẽ rơi vào suy thoái, khi giá dầu trung bình năm nay đạt 110 USD và năm tới là 125 USD. Giá ở mức này sẽ kéo lạm phát và tiền lương tăng tốc, buộc các ngân hàng trung ương phải can thiệp hãm phanh. Điều này có thể gây ra tổn thất lớn hơn năm 2022, Gourinchas nói.
Lạm phát toàn cầu 2026 sẽ chạm 6% trong kịch bản xấu nhất, so với chỉ 4,4% của kịch bản lạc quan.
Các nền kinh tế lớn, từ Mỹ, eurozone, Trung Quốc, đều bị hạ dự báo tăng trưởng năm nay, do xung đột tại Trung Đông. Dù vậy, mức giảm chỉ là 0,1-0,2 điểm phần trăm.
Các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển chịu tác động mạnh hơn. Tăng trưởng của Trung Đông và Trung Á bị hạ tới 2 điểm phần trăm, xuống 1,9%, do cơ sở hạ tầng bị thiệt hại và xuất khẩu hàng hóa, năng lượng giảm mạnh.
Điểm sáng duy nhất trong nhóm này là Ấn Độ, khi tăng trưởng được nâng 0,1% lên 6,5% cho cả năm nay và năm tới. Nguyên nhân là đà tăng mạnh từ cuối 2025 và nước này gần đây đạt thỏa thuận giảm thuế với Mỹ.
IMF cho rằng các chính phủ có thể bị thôi thúc áp dụng các biện pháp như trợ giá nhiên liệu, áp trần giá hoặc giảm thuế để xoa dịu tác động của giá năng lượng tăng. Tuy nhiên, tổ chức này cảnh báo cần thận trọng trong bối cảnh thâm hụt ngân sách vẫn cao và nợ công đang tăng.
