Đối sánh môn toán giai đoạn 2021-2025 cho thấy chất lượng có sự phân hóa rõ giữa các vùng, miền, thậm chí trong nhóm thành phố trực thuộc T.Ư cũng tồn tại khoảng cách đáng kể. Điều này đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận sâu hơn, không chỉ ở điểm thi mà ở cấu trúc chất lượng dạy học và các yếu tố hệ thống phía sau.
Trong thời đại công nghiệp 4.0, khi trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn chi phối đời sống, môn toán giữ vai trò nền tảng trong giáo dục phổ thông (GDPT). Không chỉ dừng ở tính toán, toán học rèn luyện cho học sinh tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề – những năng lực cốt lõi của tư duy khoa học và tư duy thuật toán.
Toán học là ngôn ngữ của khoa học – công nghệ, hiện diện trong nhiều lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, kỹ thuật, tài chính hay y học. Vì vậy, chất lượng dạy và học toán ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành nguồn nhân lực công nghệ, đặc biệt là AI.
Nhiều quốc gia đã đổi mới mạnh mẽ dạy và học toán theo hướng phát triển năng lực: giảm ghi nhớ máy móc, tăng cường giải quyết vấn đề thực tiễn, mô hình hóa, tư duy thống kê và ứng dụng công nghệ số. Học sinh được khuyến khích khám phá, thảo luận, trình bày nhiều cách giải, làm dự án thực tiễn, thay vì học công thức, giải đề.
Chương trình GDPT 2018 đã tiếp cận theo hướng này. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn phụ thuộc lớn vào năng lực giáo viên, điều kiện dạy học và cách thức kiểm tra, đánh giá. Chính vì vậy, kết quả thi toán còn là “tấm gương” của toàn bộ hệ thống giáo dục.
Trong kỷ nguyên số, toán là nền tảng để làm chủ công nghệ và giữ vai trò then chốt trong các kỳ thi, đặc biệt kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, so sánh toàn quốc chưa phản ánh rõ khác biệt vùng miền, nên cần đối sánh theo nhóm địa phương có điều kiện tương đồng.
Trước ngày 1.7.2025, Việt Nam có 6 thành phố trực thuộc T.Ư. Sau mốc này, có thêm 6 tỉnh được sáp nhập vào 6 thành phố. Vì vậy, khi phân tích kết quả môn toán giai đoạn 2021–2025, cần đặt trong bối cảnh nhóm 12 địa phương, để bảo đảm tính hợp lý thực tiễn phát triển giáo dục.
Điểm trung bình của nhóm được tính bằng trung bình cộng điểm toán của 12 địa phương theo từng năm, trong khi mức trung bình cả nước là kết quả của 63 địa phương. Kết quả cho thấy điểm trung bình của nhóm luôn cao hơn mặt bằng chung cả nước.
Tính bình quân 5 năm, mỗi địa phương được lấy điểm trung bình của 5 năm liên tiếp. Nhóm 12 địa phương đạt mức 6,24 điểm, cao hơn mức 5,93 của cả nước khoảng 0,3 điểm. Dù không lớn, khoảng cách này cho thấy đây là nhóm có chất lượng dạy và học toán khá tốt, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và đội ngũ giáo viên ở các đô thị, địa phương phát triển.
Tuy nhiên, chênh lệch trong nhóm vẫn rõ rệt. So với mức trung bình cả nước, có 10 địa phương cao hơn, trong khi Hậu Giang và Sóc Trăng thấp hơn. Nếu so với mức trung bình của nhóm, chỉ 7 địa phương vượt lên, chủ yếu là các đô thị lớn và địa phương có điều kiện kinh tế tốt như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM và các tỉnh công nghiệp. Những nơi này có hệ thống trường học đa dạng, môi trường cạnh tranh và khả năng tiếp cận giáo dục STEM (khoa học-công nghệ-kỹ thuật-toán học) tốt hơn.
Ngược lại, các địa phương như Huế, Cần Thơ, Quảng Nam, Hậu Giang, Sóc Trăng có điểm thấp hơn trung bình nhóm, chủ yếu do còn nhiều khu vực khó khăn, điều kiện dạy và học hạn chế.
Khoảng cách giữa địa phương cao nhất và thấp nhất lên tới hơn 1,2 điểm, phản ánh rõ sự khác biệt về điều kiện phát triển và chất lượng giáo dục. Nhìn chung, các vùng kinh tế phát triển vẫn có lợi thế rõ rệt, trong khi một số khu vực còn nhiều thách thức. Dữ liệu điểm và thứ hạng môn toán của 12 địa phương thể hiện ở bảng sau.
Nếu đặt kết quả môn toán năm 2025 của 6 thành phố trực thuộc T.Ư (mới) trong tương quan xếp hạng với 34 tỉnh, thành phố mới sau sáp nhập, có thể rút ra một số nhận định tổng quan sau.
Trước hết, phần lớn các thành phố trực thuộc trung ương đều nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về môn toán. Hà Nội đạt 5,29 điểm (hạng 2/34), TP.HCM 5,26 điểm (hạng 3/34), và Hải Phòng 5,13 điểm (hạng 4/34). Ba đô thị lớn này đều thuộc top 5, cho thấy lợi thế rõ rệt về dạy và học toán.
Tiếp theo là Huế (4,90 điểm, hạng 7) và Đà Nẵng (4,89 điểm, hạng 8), tiếp tục khẳng định mặt bằng dạy học toán ở các đô thị lớn nhìn chung vẫn ở mức cao so với cả nước.
Trong khi đó, Cần Thơ chỉ đạt 4,32 điểm, xếp hạng 27/34, thấp hơn đáng kể. Kết quả này phản ánh phần nào thực trạng chung của khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nơi điểm toán thường thấp hơn nhiều vùng khác.
Nhìn tổng thể, 5/6 thành phố trực thuộc T.Ư nằm trong top 10 toàn quốc về môn toán năm 2025, cho thấy lợi thế của đô thị lớn về điều kiện giáo dục, đội ngũ và môi trường học tập. Tuy nhiên, khoảng cách giữa Cần Thơ và các thành phố còn lại cũng cho thấy chênh lệch vùng miền vẫn tồn tại.
Đáng lưu ý, sau sáp nhập, sự chênh lệch này có thể bị “che lấp” trong số liệu trung bình. Nếu thiếu phân tích chi tiết theo vùng, nguy cơ bỏ sót các “vùng trũng” giáo dục là rất lớn.
Để lý giải sự khác biệt trên, cần nhìn từ 3 cấp độ: lớp học, nhà trường và hệ thống.
Ở cấp lớp học, phương pháp dạy học vẫn là yếu tố quyết định. Nhiều nơi vẫn nặng về luyện tập dạng bài, trong khi yêu cầu mới là phát triển tư duy và năng lực. Khi đề thi thay đổi, những hạn chế này bộc lộ rõ và những học sinh yếu sẽ mất tự tin khi gặp dạng đề thi mới.
Ở cấp nhà trường, sự khác biệt về điều kiện cơ sở vật chất, quy mô lớp học, và văn hóa học tập ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả. Những trường có môi trường học tập tích cực, chú trọng STEM thường có kết quả tốt hơn.
Ở cấp hệ thống, việc phân bổ giáo viên, đầu tư nguồn lực và chính sách hỗ trợ vùng khó khăn đóng vai trò then chốt. Những địa phương thiếu giáo viên toán giỏi thường gặp khó khăn kéo dài, khó cải thiện trong ngắn hạn.
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam ngày 16/4 cho biết đây là giải thưởng uy tín từ Quỹ Alexander von Humboldt, nhằm tôn vinh những nhà khoa học ngoài nước Đức, có thành tựu nghiên cứu xuất sắc.
Giải được trao tối đa cho 100 người mỗi năm ở nhiều lĩnh vực. Người đạt giải được tài trợ 80.000 euro (gần 2,5 tỷ đồng) để đến Đức hợp tác nghiên cứu với các đối tác khoa học hàng đầu.
Theo thông báo của Quỹ Alexander von Humboldt, GS Phùng Hồ Hải, được trao giải trên cơ sở đề cử của GS Christopher Deninger, nhà toán học ở Đại học Münster, Đức.
Trước đó, Việt Nam có hai nhà khoa học trong nước nhận giải của quỹ này là GS Nguyễn Thế Hoàng ở Bệnh viện 108 và GS Nguyễn Xuân Hùng, Đại học Công nghệ TP HCM.
GS Phùng Hồ Hải, 56 tuổi, là chuyên gia trong lĩnh vực đại số và hình học đại số. Ông tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Lomonosov (Nga), bảo vệ tiến sĩ tại Đại học Munich (Đức) và tiến sĩ khoa học tại Đại học Duisburg-Essen (Đức).
Trong quá trình nghiên cứu, ông Hải tập trung vào các lĩnh vực như nhóm lượng tử, đại số Hopf và lý thuyết phạm trù, với nhiều công trình được công bố trên các tạp chí toán học quốc tế. Năm 2006, ông từng được trao Giải thưởng Von Kaven của Quỹ Nghiên cứu khoa học Đức (DFG).
Ngoài ra, ông tích cực tham gia đào tạo, phát triển đội ngũ toán học trẻ và thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế. Ông từng làm việc, giảng dạy tại nhiều cơ sở nghiên cứu uy tín ở Đức và các nước, trước khi trở về Việt Nam.
Năm 2012, ông được đặc cách công nhận chức danh giáo sư, là người Việt Nam đầu tiên được bầu làm Thành viên trẻ của Viện Hàn lâm khoa học thế giới (TWAS).
Ông giữ chức Viện trưởng Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2017-2022, kiêm Tổng Thư ký Hội Toán học Việt Nam.
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhìn nhận việc GS Phùng Hồ Hải được trao Giải thưởng Nghiên cứu Humboldt khẳng định vị thế ngày càng được nâng cao của khoa học cơ bản Việt Nam trên trường quốc tế, mở ra những cơ hội hợp tác nghiên cứu sâu rộng hơn giữa Việt Nam và Đức.
Quỹ Alexander von Humboldt được thành lập năm 1860, mang tên nhà thám hiểm và nhà khoa học lỗi lạc người Đức. Đây là tổ chức phi lợi nhuận nổi tiếng của Đức, chuyên thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế và trao đổi kiến thức.
Việc phải vào đại học bằng mọi giá khi năng lực chưa phù hợp có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái quá tải, thậm chí bỏ dở giữa chừng. Ngược lại, các chương trình học cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp với thời gian đào tạo ngắn, chú trọng thực hành sẽ giúp người học sớm thích nghi với môi trường làm việc.
Thông tin này được các chuyên gia chia sẻ tại Ngày hội tuyển sinh do Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 tổ chức mới đây tại Đồng Nai. Tại đây, các chuyên gia cũng nhấn mạnh sau khi tốt nghiệp cao đẳng, đặc biệt sau khi đã đi làm và muốn phát triển lên các vị trí cao hơn, người học có thể liên thông đại học nếu có nhu cầu.
TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM - cho rằng với những học sinh cảm thấy năng lực học tập chưa thật sự nổi bật để thi vào các trường đại học, các em có thể cân nhắc lựa chọn học nghề hoặc cao đẳng để có hướng phát triển phù hợp hơn với khả năng.
Ông Nhân cho biết hiện nay chính sách giáo dục đang được điều chỉnh theo hướng phân luồng rõ ràng hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít phụ huynh và học sinh e ngại việc học nghề, khiến lựa chọn này chưa thực sự phổ biến.
"Thực tế mỗi năm vẫn có không ít sinh viên bị buộc thôi học do không đáp ứng được yêu cầu đào tạo, vì vậy một hướng đi phù hợp, chắc chắn ngay từ đầu sẽ giúp các em đi xa hơn", ông Nhân nhấn mạnh.
Điều này cũng phần nào phản ánh qua số liệu của Cục Thống kê trong quý 3 năm nay, có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 - 24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, tăng khoảng 250.000 người so với quý trước.
Theo ông Nhân, môi trường cao đẳng hay học nghề là lựa chọn vừa sức với chương trình đào tạo ngắn, nhiều trường chú trọng thực hành giúp người học nhanh chóng nâng cao kỹ năng tay nghề và sớm có cơ hội việc làm sau khi ra trường.
Bên cạnh đó, nếu trong quá trình học nếu các em cảm thấy mình tiếp thu tốt và có nhu cầu nâng cao trình độ, hoàn toàn có thể liên thông lên đại học.
"Phụ huynh và giáo viên là những người hiểu rõ năng lực của các em, vì vậy nên đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, giúp các em lựa chọn con đường phù hợp ngay từ đầu", ông Nhân nhấn mạnh.
Theo TS Nguyễn Trung Nhân, chương trình liên thông thường tập trung vào tư duy và phương pháp nên nhẹ nhàng hơn, điều này phù hợp với người đã có nền tảng nghề nghiệp.
Hiện nay điều kiện liên thông đã dễ hơn rất nhiều. Sinh viên chỉ cần tốt nghiệp cao đẳng là có thể nộp hồ sơ xét tuyển, thậm chí trong một số trường hợp có thể sử dụng giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời.
"Việc xét tuyển chủ yếu dựa trên kết quả học tập, trong khi chỉ tiêu liên thông được phân bổ khá lớn, sẽ giúp các em tăng cơ hội trúng tuyển. Ngoại trừ một số ngành đặc thù như sư phạm hoặc khối sức khỏe, phần lớn các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh doanh, quản lý đều không quá khắt khe", ông Nhân nói.
Đặc biệt, nhiều chương trình liên thông hiện được tổ chức theo hình thức trực tuyến, lịch học thậm chí có thể dồn vào cuối tuần, tạo điều kiện để người học cân bằng giữa công việc và việc học.
Về giá trị bằng cấp, không có sự phân biệt giữa hệ liên thông và chính quy. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên được cấp bằng cử nhân hoặc kỹ sư tùy theo chương trình đào tạo, có giá trị tương đương.
Học phí liên thông hiện nay cũng được đánh giá là phù hợp, thường chỉ khoảng 2/3 so với hệ đại học chính quy. Các trường thường hướng đến mục tiêu hỗ trợ người học nâng cao trình độ, nên vẫn tổ chức lớp ngay cả khi số lượng sinh viên không lớn, kết hợp linh hoạt giữa học ghép và học trực tuyến để đảm bảo tiến độ. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động và quyết tâm học tập của mỗi người.
"Không chỉ dừng lại ở bằng đại học, nhiều sinh viên sau khi liên thông lại tiếp tục học lên thạc sĩ, tiến sĩ nếu có đủ năng lực và quyết tâm. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp chỉ thực sự phát huy năng lực khi được học đúng ngành nghề yêu thích, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật như điện, cơ khí hay điều khiển", ông Nhân nhấn mạnh.
Đề án tuyển sinh 2026 được Đại học Y Dược TP HCM công bố tối 6/4. Năm nay, trường tuyển 2.746 sinh viên, tăng khoảng 200 so với năm ngoái. Trong đó, gần 2.700 em đỗ bằng điểm thi tốt nghiệp. Số còn lại là diện ưu tiên tuyển thẳng và dự bị đại học.
So với các năm trước, Đại học Y Dược TP HCM bỏ phương thức xét kết hợp với các chứng chỉ quốc tế như IELTS, TOEFL, SAT. Thay vào đó, trường sẽ cộng điểm khuyến khích cho những thí sinh có IELTS 6.0, TOEFL iBT đạt từ 80 điểm trở lên hoặc điểm SAT tối thiểu 1340/1600. Các em được cộng tối đa 1,5 điểm, quyền lợi về cơ bản tương tự cách xét cũ.
Điểm khuyến khích = Điểm khuyến khích (chứng chỉ ngoại ngữ) + Điểm khuyến khích (kết quả SAT)
Loại chứng chỉ
Công thức tính điểm cộng
IELTS
0,9 x điểm IELTS/9
TOEFL
0,9 x điểm TOEFL/120
SAT
0,9 x điểm SAT/1.600
Ngoài nộp chứng chỉ quốc tế trên hệ thống theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh phải nộp bản sao có công chứng về trường trước ngày 26/6 để được cộng điểm.
Công thức tính điểm xét tuyển của Đại học Y Dược TP HCM năm 2026 như sau:
Điểm xét tuyển = Tổng điểm 3 môn + Điểm ưu tiên + Điểm khuyến khích
Với các tổ hợp có môn Tiếng Anh, thí sinh bắt buộc phải thi tốt nghiệp THPT để lấy điểm xét tuyển. Trường không quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ.
Ngoài các tổ hợp truyền thống B00 (Toán, Hóa, Sinh), A00 (Toán, Lý, Hóa), B08 (Toán, Sinh, Tiếng Anh), trường lần đầu sử dụng thêm khối D01 (Toán, Văn, Tiếng Anh), D07 (Toán, Hóa, Tiếng Anh). Riêng ngành Y khoa và Răng-Hàm-Mặt vẫn chỉ sử dụng tổ hợp B00.
Đại học Y Dược TP HCM cho hay sẽ xác định độ lệch điểm giữa các tổ hợp để đảm bảo công bằng, chọn lọc thí sinh phù hợp nhất.
Dự kiến học phí các ngành ở Đại học Y Dược TP HCM 2026
Chỉ tiêu, tổ hợp tuyển sinh năm 2026 của Đại học Y Dược TP HCM như sau:
Năm 2025, điểm chuẩn Đại học Y Dược TP HCM từ 17 đến 27,3, ngành Y khoa có mức trúng tuyển cao nhất. Tất cả ngành đào tạo của trường đều có điểm trúng tuyển giảm 0,4 đến gần 5 điểm so với năm trước đó.
