Trước nỗi lo gần 300 tấn lợn bệnh của Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát (Công ty Cường Phát, Hà Nội) có thể lọt vào bữa ăn học đường, nhiều phụ huynh lo lắng, bất an; đặc biệt là ngay sau đó lại có thông tin phụ huynh một trường mầm non ở Thái Nguyên phát hiện thịt lợn chuẩn bị đưa vào nấu ăn bán trú cho học sinh (HS) có mỡ màu vàng. Khi các phụ huynh tự góp tiền kiểm nghiệm thì kết quả thịt lợn dương tính với vi khuẩn E.coli và vi rút dịch tả lợn châu Phi.
Lo lắng nhất là phụ huynh ở xã Hồng Vân (Hà Nội), nơi theo rà soát ban đầu có Trường tiểu học xã Hồng Vân từng sử dụng thịt của Công ty Cường Phát cung cấp. Chia sẻ với báo chí, có phụ huynh cho biết đã chủ động cho con tạm dừng bữa ăn bán trú tại trường và đưa con đi khám tổng thể sức khỏe vì “quá lo lắng”.
Nhiều phụ huynh của một số trường khác trên địa bàn xã Hồng Vân, dù được cơ quan chức năng xác định trường không sử dụng thịt từ Công ty Cường Phát, nhưng những ngày gần đây cũng dậy từ hơn 4 giờ sáng để tham gia kiểm tra thực phẩm từ cơ sở cung ứng suất ăn cho HS của nhà trường.
Một phụ huynh tham gia kiểm tra cho biết qua việc phụ huynh ở Thái Nguyên chỉ bằng cảm quan cũng thấy thịt lợn mà nhà trường chuẩn bị nấu cho các con ăn “có vấn đề” đã chứng tỏ kiểm tra bằng mắt thường cũng rất cần thiết; vì không chỉ thực phẩm nhiễm khuẩn mà nếu thực phẩm ôi thiu cũng dễ dàng phát hiện và cần ngăn chặn kịp thời.
Dù vậy, phụ huynh này cho biết mấy ngày kiểm tra gần đây cũng giúp phụ huynh tạm yên tâm, tiếp tục cho con tham gia ăn bán trú tại trường.
Hay tại Trường tiểu học Bế Văn Đàn (Hà Nội), từ sau khi có thông tin về 300 tấn thịt lợn bệnh, mỗi lớp cử 1 phụ huynh đại diện đi kiểm tra, theo kế hoạch sẽ thực hiện đến hết học kỳ. Nhà trường hoan nghênh sự phối hợp này của phụ huynh để có thêm kênh giám sát.
Tại Bắc Ninh, nhiều phụ huynh cũng lo lắng trước thông tin có trường học hợp đồng với Công ty CP Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội, một trong những đơn vị lấy nguồn thịt từ Công ty Cường Phát.
Một đại diện ban phụ huynh của Trường tiểu học Lim, xã Tiên Du (Bắc Ninh), cho biết nhà trường đã họp với ban đại diện phụ huynh để thống nhất tăng cường kiểm tra, cung cấp hồ sơ nguồn gốc thực phẩm từng ngày, từng lô. Trước đó, nhà trường có khoảng 450 suất ăn/ngày được đăng ký. Dù vậy chỉ trong hai ngày sau ồn ào về 300 tấn thịt lợn bệnh, khoảng 50 HS đã xin nghỉ ăn bán trú.
Trường tiểu học Đồng Kỵ 1, P.Đồng Nguyên (Bắc Ninh), thông báo tạm dừng hoạt động ăn bán trú cho HS từ ngày 2.4. Nguyên nhân là trường không có bếp nấu, phải nhập suất ăn từ Công ty CP Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội. Để đảm bảo sức khỏe HS và giải tỏa tâm lý cho phụ huynh, trường quyết định dừng việc ăn bán trú. Sau khi cơ quan chức năng có kết luận chính thức, nhà trường sẽ xem xét tổ chức lại hoạt động ăn bán trú.
Qua những vụ việc liên quan đến thực phẩm bẩn như vụ 300 tấn thịt lợn bệnh, các trường chia sẻ rằng người tiêu dùng và nhà trường cũng không biết phải làm thế nào khi nhận thực phẩm đã có dấu kiểm dịch, được cung ứng bởi đơn vị có đầy đủ giấy tờ hợp lệ…
Trong khi đó, nhiều phụ huynh cho rằng ở bữa ăn bán trú, trẻ em không có sự lựa chọn mà sẽ ăn những suất ăn hoặc thực phẩm do nhà trường quyết định. Phụ huynh tin vào nhà trường, nhà trường tin vào đơn vị cung cấp, nhưng nhà cung cấp lấy nguồn thực phẩm ở đâu lại là khâu khó quản lý. Sự việc chỉ vỡ lở khi cơ quan công an khởi tố đã cho thấy “cơ chế quản lý hiện nay chưa đủ chặt chẽ, minh bạch”.
Ghi nhận cho thấy việc tổ chức bữa ăn bán trú tại hầu hết các trường học được triển khai theo 2 hình thức. Với các trường có bếp ăn đạt chuẩn, đơn vị cung ứng sẽ vận chuyển nguyên liệu theo đúng số lượng HS và thực đơn trong ngày tới trường để trực tiếp sơ chế, chế biến tại chỗ. Với những trường chưa đủ điều kiện, toàn bộ quy trình nấu nướng được thực hiện tại cơ sở chế biến ban đầu. Sau khi hoàn thiện, suất ăn được đóng gói, bảo quản trong điều kiện phù hợp và vận chuyển đến trường đúng khung giờ, giữ nguyên chất lượng và nhiệt độ món ăn.
Hành lang pháp lý, những quy định về việc tổ chức bữa ăn bán trú cơ bản đầy đủ. Các cơ sở cung cấp suất ăn, nguyên liệu thực phẩm phải có trách nhiệm trong toàn bộ chuỗi cung ứng, chịu trách nhiệm trước pháp luật về chất lượng sản phẩm; chỉ được cung ứng khi có đầy đủ hồ sơ pháp lý, hóa đơn, chứng từ và giấy kiểm dịch theo quy định.
Thế nhưng những “lùm xùm” về bữa ăn bán trú trong trường học thì vẫn không ngớt. Cứ sau mỗi đợt như vậy, cơ quan chức năng lại ban hành văn bản chỉ đạo, chấn chỉnh, “ra quân” kiểm tra; phụ huynh thì “nháo nhào” hỏi nhau về đơn vị cung ứng thực phẩm, suất ăn cho trường con mình.
Ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Công tác HS-SV(Bộ GD-ĐT), cho biết đã có văn bản gửi các sở GD-ĐT yêu cầu tăng cường biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm trong các cơ sở giáo dục. Trong đó, yêu cầu trường học phải thông tin công khai các đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn để gia đình người học và xã hội cùng giám sát thực hiện.
Bộ GD-ĐT cũng yêu cầu quán triệt thực hiện rõ vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục, tổ chức và cá nhân liên quan trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm tại tất cả các khâu từ khi nhập nguyên liệu thực phẩm đến sơ chế, chế biến, phân chia, bảo quản, vận chuyển thức ăn và trách nhiệm cung cấp các thông tin liên quan phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
Mới đây, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tăng cường quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn; trong đó yêu cầu sở GD-ĐT kiểm tra, khắc phục ngay các tồn tại, bất cập (nếu có) trong tổ chức bữa ăn bán trú cho HS; giao sở này chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra vi phạm trong bữa ăn bán trú thuộc thẩm quyền…
Có ý kiến cho rằng thay vì tin vào những tờ giấy kiểm dịch có thể bị làm giả, nhà trường cần chọn các hệ thống cung ứng có thể kiểm chứng nguồn gốc từ trang trại đến bàn ăn. Vai trò của ban đại diện cha mẹ HS trong việc kiểm tra đột xuất bếp ăn cần được đề cao và tạo điều kiện tối đa.
Dù vậy, điều phụ huynh mong muốn là những giải pháp mang tính gốc rễ, giám sát chặt chẽ quá trình sản xuất, cung ứng thực phẩm, kiểm tra việc giao nhận thực phẩm ở trường học chỉ là khâu cuối cùng. Việc lựa chọn đơn vị cung ứng phải đảm bảo uy tín chứ không phải lựa chọn vì mối quan hệ hay thậm chí là tỷ lệ chi “hoa hồng” cao.
Hàng triệu lao động nữ phụ thuộc vào dịch vụ chăm sóc trẻ
Ngày 3/4, tại hội thảo “Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non” do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam phối hợp với Vụ Giáo dục Mầm non và Ngân hàng Thế giới tổ chức, các chuyên gia đã đưa ra loạt khuyến nghị đáng chú ý.
Trình bày báo cáo tại hội thảo, bà Helle Buchhave, Trưởng nhóm toàn cầu về giới của Ngân hàng Thế giới, cho biết Việt Nam hiện có khoảng 4,8 triệu lao động nữ trong lĩnh vực sản xuất tại các khu công nghiệp, tương đương 19% số lao động nữ. Đây là nhóm chịu tác động trực tiếp từ sự thiếu hụt dịch vụ chăm sóc trẻ.
Dữ liệu cho thấy nhu cầu gửi trẻ, đặc biệt dưới 3 tuổi, đang rất lớn nhưng chưa được đáp ứng. Có tới 75% bà mẹ có con dưới 2 tuổi chưa sử dụng dịch vụ chăm sóc trẻ, dù sẵn sàng sử dụng nếu có dịch vụ phù hợp với chi phí hợp lý.
Trong khi đó, hệ thống công lập còn hạn chế, chỉ 23% cơ sở nhận trẻ dưới 2 tuổi. Ở khu vực ngoài công lập, nhiều cơ sở gặp khó khăn về nhân lực đạt chuẩn, nguồn lực tài chính và tiếp cận chính sách hỗ trợ.
Các chuyên gia nhấn mạnh, đầu tư vào giáo dục mầm non không chỉ là chính sách xã hội mà còn mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt. Ước tính, việc phổ cập dịch vụ chăm sóc trẻ có thể mang lại tổng lợi ích kinh tế lên tới 3,02 tỷ USD, thông qua việc tăng tỷ lệ tham gia lao động của phụ nữ và nâng cao năng suất.
Bàn giải pháp nâng chất giáo dục mầm non ở địa bàn có khu công nghiệp
Trưởng nhóm toàn cầu về giới của Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh Việt Nam cần những điều chỉnh chính sách mạnh mẽ để giải quyết “điểm nghẽn” trong hệ thống chăm sóc trẻ nhỏ, đặc biệt tại khu đô thị và khu công nghiệp.
Báo cáo của Ngân hàng Thế giới đưa ra 3 nhóm giải pháp lớn. Một trong những giải pháp quan trọng là cải thiện chế độ cho đội ngũ giáo viên mầm non. Mức hỗ trợ hiện nay còn thấp, khiến thu nhập của giáo viên, đặc biệt ở khu vực ngoài công lập còn hạn chế.
Vì vậy, cần xây dựng chính sách tiền lương ở tầm quốc gia, đồng thời tăng lương theo lộ trình gắn với trình độ chuyên môn.
Đồng thời, cần tăng nguồn cung dịch vụ với chi phí hợp lý, trong đó nhấn mạnh mở rộng hệ thống mầm non công lập, đặc biệt cho trẻ dưới 3 tuổi; đồng thời cải cách mô hình hợp tác công – tư (PPP), giảm rào cản để thu hút các nhà đầu tư.
Đáng chú ý, chuyên gia Ngân hàng Thế giới cũng đề xuất điều chỉnh chính sách lao động theo hướng thân thiện hơn với gia đình, trong đó có việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản lên 12 tháng. Phương án được đưa ra là mỗi phụ huynh nghỉ 6 tháng, nhằm san sẻ trách nhiệm chăm sóc con nhỏ.
Bà Buchhave chỉ ra khoảng trống lớn hiện nay: sau 6 tháng nghỉ thai sản, nhiều gia đình không có nơi gửi trẻ do phần lớn cơ sở mầm non công lập chưa nhận trẻ dưới 12 tháng tuổi. Điều này khiến không ít phụ nữ buộc phải rời bỏ thị trường lao động hoặc chấp nhận những lựa chọn không bền vững.
“Khung chính sách của Việt Nam đã có đủ các cam kết cần thiết để hành động”, bà nhấn mạnh.
Tuy nhiên, chuyên gia của Ngân hàng Thế giới cũng cho biết đây là những chiến lược dài hạn. Tuy nhiên, bà cũng chỉ ra một số hành động cần thực hiện trong ngắn hạn như: Tăng số lượng chỗ học cho trẻ dưới 3 tuổi tại cơ sở mầm non công lập, nới lỏng trần biên chế, kéo dài giờ hoạt động ở trường, loại bỏ rào cản hành chính đối với người di cư, đồng bộ chính sách chăm sóc trẻ em với chính sách nghỉ phép của cha mẹ và làm việc linh hoạt…
Áp lực lớn tại các đô thị, khu công nghiệp
Tại hội thảo, bà Lê Thuỵ Mỵ Châu, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, cho biết thành phố hiện có hơn 1.800 cơ sở mầm non với trên 520.000 trẻ, hơn 47.000 giáo viên, cán bộ quản lý - quy mô lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, áp lực về chỗ học, đặc biệt cho con em công nhân và lao động nhập cư, vẫn rất lớn.
Nhiều mô hình linh hoạt đã được triển khai như giữ trẻ ngoài giờ, trường do doanh nghiệp đầu tư hay cơ sở mầm non tại khu lưu trú công nhân, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động, quản lý. Dù vậy, bài toán về nguồn lực, quy hoạch và chất lượng vẫn còn nhiều thách thức.
Ở góc độ quản lý, bà Hoàng Thị Dinh, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non, Bộ GD&ĐT, nhấn mạnh sự cần thiết của việc triển khai đồng bộ chương trình quốc gia, đặc biệt tại các địa phương có khu công nghiệp lớn.
Bà cho rằng cần tăng cường phân cấp, trao quyền cho địa phương trong việc tham mưu và triển khai giải pháp phù hợp với thực tiễn.
Đồng thời, các địa phương cần chú trọng mở rộng quy mô, tăng tỷ lệ trẻ đến trường, nhất là nhóm trẻ nhà trẻ, vốn còn nhiều hạn chế so với bậc mẫu giáo.
Đại diện Bộ GD&ĐT cho biết đang triển khai chương trình nâng cao chất lượng giáo dục mầm non tại khu đô thị, khu công nghiệp, với mục tiêu đến năm 2035, 100% trẻ từ 6 đến 36 tháng tuổi là con công nhân, người lao động có nhu cầu sẽ được đến trường.
Theo GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, giáo dục mầm non cần được nhìn nhận không chỉ là lĩnh vực giáo dục mà còn là câu chuyện chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ trong những năm đầu đời.
Theo ông Vinh, đây là giai đoạn nền tảng có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của mỗi con người. Những gì trẻ được tiếp cận trong giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lâu dài đến kết quả học tập, khả năng học tập suốt đời và năng suất lao động khi trưởng thành.
"Giáo dục mầm non phải là câu chuyện của tiếp cận sớm, cơ hội sớm và đầu tư sớm, không chỉ trong ngành giáo dục mà trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội", ông Vinh nhấn mạnh.
Trường tiểu học và trung học Sasayama, từng nổi tiếng với tên gọi dài nhất tại Nhật Bản, đã chính thức đóng cửa từ đầu tháng 4, khép lại lịch sử hơn 70 năm, do số lượng học sinh theo học ngày càng ít.
Tên chính thức của trường là “Trường tiểu học và trung học cơ sở Sasayama thuộc Liên hiệp các trường tiểu học và trung học Sasayama do thị trấn Ainan, quận Minamiuwa, tỉnh Ehime và thành phố Sukumo, tỉnh Kochi quản lý” (tên gọi tắt là Trường tiểu học và trung học Sasayama). Ngôi trường này nổi tiếng vì có tên dài nhất tại Nhật Bản.
Ngôi trường tọa lạc ở thị trấn Ainan, tỉnh Ehime, sát con sông Shinogawa là ranh giới giữa hai tỉnh Ehime và tỉnh Kochi. Cách đây 70 năm, cư dân ở thị trấn hai bên bờ sông thường xuyên qua lại và cùng nhau thống nhất thành lập trường trung học vào năm 1949, trường tiểu học vào năm 1952 và đặt tên gọi mang dấu ấn của cả hai địa phương.
Theo thông lệ của trường, học sinh sau khi nhập học đều phải thường xuyên luyện đọc tên trường trong các giờ ra chơi đến khi thuộc lòng.
Mặc dù với những người khác việc đọc tên trường quá dài là một phiền toái, nhưng đối với không ít cựu học sinh của trường thì đây lại là niềm tự hào, là “điểm nhấn” khi giới thiệu về bản thân.
Vào thời kỳ cao điểm nhất là cuối những năm 50 của thế kỷ trước, trường có khoảng 300 học sinh theo học, nhưng sau đó số lượng giảm dần. Đến năm học 2025 chỉ còn 9 học sinh, trong đó có 3 học sinh tiểu học và 6 học sinh trung học.
Điều này khiến việc duy trì vận hành trường gặp nhiều khó khăn.
Hiện phía tỉnh Kochi không còn học sinh nào theo học và từ tháng 4, các học sinh còn lại của trường sẽ chuyển sang các trường khác trong thị trấn Ainan, với khoảng 110 học sinh tiểu học và 60 học sinh trung học.
Việc đóng cửa ngôi trường nhiều năm tuổi để lại không ít tiếc nuối cho những người dân từng gắn bó từ khi còn nhỏ. Tuy nhiên điều này cũng phản ánh một thực trạng tỉ lệ sinh giảm ngày càng nghiêm trọng tại Nhật Bản, đặc biệt là tại các địa phương vùng sâu, vùng xa, khiến nhiều trường học khó duy trì đủ số lượng học sinh cần thiết và buộc phải sáp nhập với các trường khác.
Sáng nay (5.4), hơn 135.000 thí sinh bước vào đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM. Kỳ thi diễn ra đồng thời tại 119 điểm thi, 4.321 phòng thi tại 15 tỉnh/thành phố, với sự tham gia của 9.910 cán bộ coi thi
Đáng chú ý, kỳ thi này của ĐH Quốc gia TP.HCM có sự tham gia phối hợp tổ chức của 57 trường ĐH-CĐ từ TP.Huế trở vào. Riêng TP.HCM có tới 25 trường ĐH-CĐ tham gia tổ chức.
Ghi nhận từ Cụm thi số 10 Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM có 4 điểm thi với 213 phòng thi và 6.759 thí sinh được phân bổ. Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo nhà trường, cho hay trường huy động 696 nhân sự tham gia kỳ thi. "Sáng nay, hội đồng thi ghi nhận nhiều thí sinh đến nhầm điểm thi. Nhà trường cho xe chở các em từ trụ sở Nguyễn Văn Bảo sang cơ sở Nguyễn Văn Dung và ngược lại. Ngoài ra nhà trường huy động rất nhiều lực lượng tình nguyện viên cũng đã hỗ trợ hướng dẫn thí sinh trước và sau thời gian thi", tiến sĩ Nhân cho hay.
Cũng theo tiến sĩ Nhân, năm nay nhiều trường THPT tổ chức các hoạt động hỗ trợ đưa học sinh đến điểm thi. Đáng chú ý, thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành, TP.HCM) đã có mặt tại điểm thi từ 6 giờ sáng để cổ vũ, động viên tinh thần học sinh của trường trong kỳ thi.
Cụm thi Trường ĐH Công thương TP.HCM cũng ghi nhận 2.100 thí sinh dự thi tại 70 phòng thi, với 144 cán bộ coi thi. Tỷ lệ dự thi toàn cụm được ghi nhận ở mức trên 98%.
Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông nhà trường, cho hay: "Ngay từ sáng sớm, nhiều trường THPT đã chủ động bố trí xe đưa học sinh đến điểm thi đúng giờ. Giáo viên chủ nhiệm, Đoàn trường trực tiếp đi cùng vừa hỗ trợ thủ tục vừa động viên tinh thần trước giờ làm bài. Một số trường còn chuẩn bị nước uống, đồ ăn nhẹ và phương án dự phòng cho các tình huống phát sinh, thể hiện sự đồng hành sát sao với học sinh trong kỳ thi quan trọng này". Nêu ví dụ, thạc sĩ Sơn cho biết cụm thi đã ghi nhận Trường THCS-THPT Lê Thánh Tôn đã bố trí xe loại 50 chỗ đưa học sinh của trường trực tiếp đến điểm thi.
Năm nay, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM là cụm thi có quy mô lớn nhất với 7 điểm thi, 155 phòng thi tại cả 2 cơ sở, phục vụ cho 5.581 thí sinh. Tham gia công tác hỗ trợ và ổn định thí sinh sáng nay có 546 cán bộ giảng viên trong ban coi thi và 120 tình nguyện viên.
Trong khi đó, điểm thi Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM (cơ sở Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM) ghi nhận trường hợp thí sinh Thạch Thị Tuyền (học sinh Trường THPT Gò Đen, Tây Ninh) bị gãy chân đã có mặt từ sớm và được cán bộ coi thi linh hoạt hỗ trợ vào phòng trước giờ làm bài.
Theo ghi nhận, thí sinh di chuyển khó khăn với chân bó bột, chủ động đến điểm thi đánh giá năng lực sớm để tránh ảnh hưởng đến quá trình dự thi. Nhận thấy tình huống đặc biệt, cán bộ coi thi đã sắp xếp cho thí sinh vào phòng trước nhằm ổn định chỗ ngồi và tâm lý. Việc hỗ trợ diễn ra nhanh chóng, đảm bảo đúng quy định nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh.