Sau khi nhậm chức đầu năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố hàng loạt chính sách thuế nhập khẩu mới, nhằm vực dậy ngành sản xuất trong nước. Chính sách này khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt tại các trung tâm sản xuất lớn của toàn cầu, lao đao. Tuy nhiên, với Agilian Technology – một hãng sản xuất thiết bị điện tử tại Trung Quốc, năm 2025 đầy biến động lại kết thúc với niềm tin rằng nước này vẫn là địa điểm khó thay thế – miễn là mọi thứ không thay đổi quá mạnh.
Agilian sản xuất chủ yếu cho các thương hiệu phương Tây. Trong đó, đơn hàng từ Mỹ chiếm hơn một nửa doanh thu.
Năm 2024, khi ông Trump vượt lên trong các cuộc thăm dò trước bầu cử, khách hàng của Agilian đã yêu cầu công ty vận chuyển hàng tới các kho ở Bắc Mỹ. Các nhà nhập khẩu Mỹ khác cũng làm điều tương tự, khiến giá lưu kho tăng vọt.
Sau đó, ngay khi ông Trump tái đắc cử, số cuộc gọi nửa đêm càng trở nên thường xuyên, Phó chủ tịch Agilian Technology Renaud Anjoran cho biết. Một khách hàng có gia đình ở Penang, Malaysia thậm chí thúc giục Agilian lập cơ sở sản xuất tại nước này.
Agilian sau đó thành lập pháp nhân tại Ấn Độ. Tuy nhiên, phần lớn khách hàng không ủng hộ việc sản xuất ở đây, do lo ngại sản xuất chậm và thủ tục hải quan kéo dài. “Chúng tôi mất một năm để hoàn tất việc thành lập công ty ở Ấn Độ”, CEO Agilian Fabien Gaussorgues nhớ lại.
Sau khi ông Trump nhậm chức, hai đợt tăng thuế tổng cộng 20% với Trung Quốc khiến khách hàng lo ngại, nhưng họ vẫn tiếp tục hợp tác. Đến ngày 2/4, ông Trump công bố áp thêm thuế đối ứng 34% với hàng xuất khẩu Trung Quốc.
Với khách hàng của Agilian, “đây là thảm họa”. Nhiều người đã hủy đơn hàng. Không lâu sau, nhà máy rộng 12.00 m2 của họ tại Đông Quản chất đầy các kệ hàng hóa.
Việc Trung Quốc tăng thuế đáp trả Mỹ càng khiến căng thẳng leo thang. Mức thuế hai bên áp lên nhau có thời điểm vượt 100%. “Mọi thứ đều đóng băng”, Anjoran nói.
Không chỉ Agilian, thuế mới khiến nhiều doanh nghiệp Trung Quốc khác rơi vào hỗn loạn. Chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) của nước này cho thấy sản xuất đi xuống trong phần lớn năm ngoái. Tháng 4/2025, PMI thậm chí xuống thấp nhất kể từ tháng 12/2023.
Agilian sau đó quyết định chọn Penang và tìm được một nhà máy đối tác để sản xuất tại đây. Họ cũng khảo sát thuê mặt bằng công nghiệp tại Dharwad (Ấn Độ) và thậm chí cân nhắc chuyển sản xuất sang Mỹ. Tuy nhiên, Agilian nhận thấy chuỗi cung ứng tại Mỹ chưa hoàn chỉnh, vẫn phải phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc và còn có chi phí lao động cao hơn.
Đến giữa năm 2025, Agilian tìm được một nhà xưởng 4.000 m2 tại Ấn Độ. Họ bắt đầu thảo luận sản phẩm nào có thể sản xuất tại đây. Việc Trung Quốc chịu thuế cao khiến Ấn Độ trở nên hấp dẫn hơn với khách hàng.
Tuy nhiên, mọi việc lại đảo lộn khi thỏa thuận giữa Washington và Bắc Kinh vào tháng 5 giúp gỡ bỏ phần lớn thuế áp lên Trung Quốc. Đến tháng 8, khi nhà máy tại Dharwad vẫn chưa sẵn sàng, ông Trump lại tăng thuế với Ấn Độ thêm 50%, nhằm buộc nước này ngừng mua dầu Nga.
Dù vậy, Anjoran vẫn tiếp tục kế hoạch: “Chúng tôi muốn trở thành nhà sản xuất đa quốc gia. Hãy nhìn vào xu hướng dài hạn”. Các đợt sản xuất thử tại Penang cũng bắt đầu vào giữa năm ngoái. Tuy nhiên, Agilian nhận ra rằng “mọi thứ mất nhiều thời gian hơn rất nhiều” so với ở Trung Quốc.
Hè năm 2025, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc cho thấy mức độ phụ thuộc của Mỹ vào các vật liệu gần như chỉ được xử lý tại Bắc Kinh. Ngành ôtô, quốc phòng và nhiều lĩnh vực khác tại Mỹ đều chịu sức ép vì thiếu linh kiện.
Đến tháng 10, cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình giúp giảm thuế áp với Bắc Kinh thêm 10 điểm phần trăm. Ở thời điểm đó, khách hàng của Agilian đã không còn hỏi nhiều về thuế hay việc chuyển sản xuất ra nước ngoài.
Agilian cho biết nửa cuối năm 2025 là giai đoạn bận rộn nhất của họ, tính theo số giờ sản xuất, khi tăng 29% so với nửa đầu năm. Khi thuế vẫn ở mức cao nhưng chấp nhận được, khách mua đã mở lại đơn hàng và còn đặt thêm đơn mới. Doanh thu của họ mỗi năm vào khoảng 30 triệu USD.
Gaussorgues cho biết sẽ tiếp tục phát triển các nhà máy tại Ấn Độ và Malaysia “để dự phòng”. Tuy nhiên, vị thế của nhà máy tại Trung Quốc vẫn là yếu tố then chốt cho tăng trưởng.
Trên Reuters, giới phân tích nhận định các biện pháp đáp trả của Bắc Kinh, gồm kiểm soát xuất khẩu các khoáng sản và kim loại thiết yếu, đã giúp giảm áp lực thuế nhập khẩu. Tháng 3/2026, PMI của Trung Quốc tăng với tốc độ nhanh nhất một năm.
“Dữ liệu cho thấy thuế của ông Trump thực sự chưa làm gián đoạn đà tăng của ngành sản xuất Trung Quốc. Các mức thuế chỉ kéo theo tái cấu trúc các liên kết thương mại và chuỗi cung ứng”, Nick Marro, kinh tế trưởng khu vực châu Á tại Economist Intelligence Unit, cho biết.
Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong 2 tháng đầu năm 2026 là 213,6 tỷ USD, tăng so với 169 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Năm 2025, thặng dư thương mại của nước này tăng 20% lên kỷ lục 1.200 tỷ USD.
Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mỹ lại giảm 20% trong năm 2025, gây thiệt hại cho các nhà sản xuất phụ thuộc vào thị trường này, Gaussorgues cho biết. Ông băn khoăn liệu ông Trump có đạt được bước đột phá nào trong chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 5 hay không.
“Kịch bản tốt nhất là hai bên cam kết tiếp tục đối thoại và thiết lập một khuôn khổ để ngăn căng thẳng thương mại leo thang như năm ngoái”, Marro nói.
Các nhà kinh tế học và lãnh đạo doanh nghiệp cũng kỳ vọng chuyến thăm của ông Trump kéo dài trạng thái “đình chiến” giữa hai nền kinh tế. He Yadong – người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc, cho biết hai nước cần thực hiện những gì đã thống nhất trong các cuộc họp trước đó và các vòng đàm phán sau này.
Hiện tại, ban lãnh đạo Agilian coi chính sách thuế của ông Trump là kinh nghiệm để ứng phó với các đợt căng thẳng trong tương lai. Gaussorgues kỳ vọng doanh thu công ty tăng 30% trong ba năm tới, nhưng cũng lo ngại các chính sách của ông Trump có thể lại gây trở ngại. “Đầu tháng 1, tôi đã nghĩ đây có thể là một năm tốt đẹp. Thế rồi chiến sự tại Trung Đông lại nổ ra”, ông than thở.
Theo báo cáo tài chính kiểm toán mới công bố, Công ty Lương thực thực phẩm Colusa - Miliket (gọi tắt là Comifood) ghi nhận doanh thu tăng 8% so với cùng kỳ, lên hơn 800 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay. Phần lớn nguồn thu đến từ thị trường nội địa, chỉ khoảng 90 tỷ đồng nhờ xuất khẩu.
Dù áp lực cạnh tranh lớn, sản lượng và doanh số vẫn tăng đều đặn nhờ các hoạt động tiếp thị gợi nhớ thương hiệu "hai con tôm", cộng thêm mở kênh bán hàng mới và đa dạng danh mục sản phẩm. Công ty duy trì vị thế ổn định trong các phân khúc ngách, đặc biệt kênh phân phối truyền thống như chợ và quán ăn.
Năm ngoái, giá nguyên vật liệu tăng vọt khiến tỷ suất lợi nhuận gộp giảm xuống dưới 27%. Điều này đồng nghĩa với mỗi 100 đồng doanh thu, công ty lãi khoảng 27 đồng trước khi trừ chi phí bán hàng, lương thưởng nhân viên...
Công ty báo lãi trước thuế đạt 26 tỷ đồng, giảm 11% so với năm trước và không hoàn thành kế hoạch 29 tỷ đồng đề ra trước đó. Đây là mức thấp nhất trong 4 năm trở lại đây, còn nếu loại trừ kết quả kinh doanh năm 2021 do ảnh hưởng bởi dịch bệnh thì mức này thấp nhất 8 năm. Biến động chủ yếu do công ty nộp hơn 6 tỷ đồng tiền thuê đất bổ sung cho giai đoạn 2015-2020.
Colusa - Miliket là doanh nghiệp sở hữu thương hiệu mỳ gói "hai con tôm". Nhãn hiệu này có mặt trên thị trường từ trước năm 1975 với bao bì bằng giấy kraft được người tiêu dùng ưa chuộng và có thời điểm gần như độc chiếm thị phần nội địa. Giá trị lớn nhất của công ty được một đơn vị tư vấn mua bán sáp nhập nhận định nằm ở thương hiệu hoài niệm, gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ, tạo được lòng tin và sự trung thành từ một tệp khách hàng đặc thù.
Nói về tình hình kinh doanh năm ngoái, ông Trần Hoàng Ngân - Tổng giám đốc Comifood cho biết năng lực sản xuất của công ty đã đạt ngưỡng tối đa. Trong khi các đối thủ cạnh tranh liên tục mở rộng quy mô, công ty nhiều thời điểm phải từ chối đơn hàng.
Nguyên nhân chính của việc này là nhà máy duy nhất của công ty tại Thủ Đức (TP HCM) đã khai thác hết công suất, nhưng không thể tăng thêm sản lượng.
Tại phiên họp cổ đông bất thường cuối tháng 3, ông Ngân nói xây dựng nhà máy mới là việc cấp thiết. Công ty đã có chủ trương từ giai đoạn 2018-2022, nhưng gần đây mới rốt ráo thực hiện. Sắp tới, công ty cũng cân nhắc xây nhà máy ở miền Bắc để tối ưu chi phí vận chuyển và tăng thị phần.
Nhà máy mới có tổng mức đầu tư khoảng 800-900 tỷ đồng. Công suất thiết kế khoảng 49.000 tấn sản phẩm mỗi năm, gồm mì, phở, hủ tiếu, gia vị. "Nhà máy mới dự kiến đáp ứng nhu cầu tăng trưởng trong ít nhất 3 năm tới, đồng thời giúp tối ưu chi phí vận hành, sửa chữa và nhân công so với hiện tại", ông Ngân nói.
Để nhanh chóng triển khai, công ty vừa chốt phương án mua một doanh nghiệp tại khu công nghiệp Giang Điền (Đồng Nai), qua đó gián tiếp sở hữu một lô đất gần 4 ha. Thương vụ này ước tính khoảng 200 tỷ đồng.
Theo ban lãnh đạo, việc kế thừa pháp nhân và dự án có sẵn giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính 6-12 tháng. Bên cạnh đó, công ty cũng thêm lợi thế về tài sản thế chấp khi vay vốn ngân hàng.
Tính đến cuối năm ngoái, công ty có tài sản khoản 300 tỷ đồng và vốn điều lệ 48 tỷ đồng. Công ty mới thông qua phương án phát hành cho cổ đông hiện hữu 9,6 triệu cổ phiếu để tăng gấp ba vốn điều lệ, lên 144 tỷ đồng.
Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn đảm bảo đủ nguyên liệu để sản xuất đến hết tháng 4.
Trong tháng 3, các thương nhân đầu mối cũng nhập khẩu 3,2 triệu m3 xăng dầu. Cùng với hàng tồn kho hiện tại (2,6-2,8 triệu m3), nguồn cung xăng dầu trong nước có thể đảm bảo cho sản xuất và tiêu dùng hết tháng này, theo Thứ trưởng.
Xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang từ cuối tháng 2 gây hệ lụy lớn đến nguồn cung xăng dầu, khí toàn cầu. Quy mô và mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này vượt cú sốc dầu mỏ của thập niên 1970 - từng làm đảo lộn nền kinh tế, thị trường năng lượng.
Diễn biến này kéo theo thị trường năng lượng trong nước biến động mạnh. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có 13 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 26.970 đồng, dầu diesel 44.780 đồng một lít.
Trước diễn biến này, từ đầu tháng 3, Việt Nam đã xây dựng kịch bản để điều hành xăng dầu. Theo Thứ trưởng, nhà điều hành tính tới kịch bản khủng hoảng diễn ra 4 tuần và dài hơn thời gian này. Bộ Công Thương đang xây dựng kịch bản cho các tháng tiếp theo.
Thứ trưởng cho biết việc điều hành cung cầu và giá xăng dầu trên nguyên tắc bảo đảm an ninh năng lượng, bám sát diễn biến giá thế giới, đánh giá tác động tới người dân và các ngành chịu ảnh hưởng. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý đưa ra các giải pháp nhằm ổn định cung cầu, giá cả và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Cùng quan điểm, tại họp Chính phủ thường kỳ cùng ngày, quyền Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cũng khẳng định Việt Nam vẫn duy trì được "ổn định tương đối" trong khi nhiều quốc gia trong khu vực rơi vào tình trạng khủng hoảng năng lượng.
Tại Thái Lan, giá xăng đã lên tới hơn 51.000 đồng một lít, trong khi diesel khoảng 47.000 đồng một lít. Một số nước như Lào, Campuchia ghi nhận tình trạng đóng cửa nhiều cây xăng, còn Philippines tuyên bố tình trạng khó khăn. Ở các nền kinh tế phát triển, doanh nghiệp thậm chí khuyến cáo người lao động làm việc từ xa để giảm nhu cầu đi lại.
"Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn duy trì mức giá thấp hơn trung bình thế giới, chỉ khoảng 1,3 USD một lít, thấp hơn cả các nước có chung đường biên giới", ông Hùng nói.
Song theo quyền Bộ trưởng, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn do còn phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, sức cầu trong nước chưa phục hồi mạnh và những biến động khó lường từ bên ngoài. Do đó, nhà điều hành cần triển khai đồng bộ các giải pháp, từ bảo đảm năng lượng, tái cơ cấu công nghiệp đến kích cầu tiêu dùng để ổn định kinh tế vĩ mô.
Để ứng phó, Bộ Công Thương cho biết Chính phủ đã sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, giảm tối đa các loại thuế (bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt) nhằm giảm áp lực tăng giá nhiên liệu. Bên cạnh đó, nhà điều hành có các giải pháp nhằm tăng năng lực sản xuất trong nước, đa dạng nguồn cung nhập khẩu, phát triển nguồn năng lượng thay thế (xăng sinh học), tăng năng lực dự trữ và quản trị rủi ro.
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã có văn bản hỏa tốc gửi Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, đặc biệt là các địa phương có đường biên giới, yêu cầu tăng cường công tác quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Công văn của bộ này phát đi trong bối cảnh có nguy cơ thất thoát nguồn cung và mất an toàn cháy nổ từ hoạt động thu gom, vận chuyển xăng dầu trái phép qua biên giới theo thông tin phản ánh từ một số phương tiện thông tin đại chúng.
Theo đó, Bộ Công Thương cho hay xung đột quân sự tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, tác động đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, Chính phủ và Bộ Công Thương đã chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Vì vậy, thực hiện Chỉ thị số 06 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về tăng cường các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, cơ quan quản lý đã phối hợp với các địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp điều hành thị trường xăng dầu, từ dự báo cung cầu, điều tiết nguồn hàng đến tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh.
Dù vậy, thời gian gần đây, một số thông tin phản ánh tình trạng các cá nhân, tiểu thương tại khu vực cửa khẩu, đặc biệt tại Lao Bảo (Quảng Trị), có dấu hiệu thu gom xăng dầu từ các cửa hàng bán lẻ.
Theo những thông tin này, các đối tượng tiến hành cải tạo phương tiện vận chuyển, lắp thêm thùng chứa nhiên liệu để đưa xăng dầu sang nước láng giềng tiêu thụ nhằm hưởng chênh lệch giá.
Cơ quan quản lý cho rằng các hành vi nêu trên, nếu không được kiểm soát kịp thời, có nguy cơ gây thất thoát nguồn cung trong nước, đồng thời tiềm ẩn rủi ro mất an toàn cháy nổ trong quá trình vận chuyển và lưu trữ.
Vì vậy, Bộ Công Thương đề nghị các lực lượng chức năng liên quan chủ trì, phối hợp chặt chẽ với công an, hải quan và bộ đội biên phòng để giám sát hoạt động tại các cửa hàng bán lẻ xăng dầu.
Ngoài ra, trên các tuyến đường bộ, đường thủy, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi găm hàng hoặc bán với số lượng lớn cho các đối tượng có dấu hiệu thu gom xuất lậu.
Bên cạnh đó, các địa phương cần thiết lập đường dây nóng nhằm tiếp nhận phản ánh của người dân về các điểm tập kết xăng dầu trái phép, đồng thời tăng cường vận động các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu ký cam kết không tiếp tay cho hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại.
Bộ Công Thương cho rằng việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên được kỳ vọng sẽ góp phần kiểm soát chặt chẽ thị trường xăng dầu tại khu vực biên giới, bảo đảm nguồn cung trong nước và giữ vững ổn định thị trường trong bối cảnh nhiều biến động.