Sáng 6-4, phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ đây là kỳ họp kiện toàn tổ chức bộ máy Nhà nước theo Hiến pháp.
Đồng thời là kỳ họp tập trung thể chế hóa nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách để đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới.
Tổng Bí thư chỉ rõ Đại hội XIV của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến 2030, tầm nhìn đến 2045, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trong tiến trình đó, Quốc hội phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách Hiến định của mình.
Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Quốc hội khóa XVI tập trung thực hiện 4 nhiệm vụ lớn.
Trong đó, đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển.
Quốc hội phải tập trung nâng cao hơn nữa năng lực thể chế hóa, cụ thể hóa nghị quyết của Đảng thành chính sách và pháp luật; tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026-2031 và những năm tiếp theo.
Hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước.
Trong thời gian qua, theo Tổng Bí thư, mặc dù hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện đáng kể, nhưng vẫn còn tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu liên thông.
Có những quy định chưa rõ, chưa ổn định, chưa theo kịp thực tiễn, làm tăng chi phí tuân thủ, làm chậm cơ hội phát triển, làm khó cho người dân, doanh nghiệp và bộ máy thực thi.
Vì vậy, Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật.
Phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng.
Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển.
“Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới, không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai, luật không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường”, Tổng Bí thư nêu thêm.
Đối với những vấn đề, lĩnh vực, mô hình, lực lượng sản xuất mới, theo Tổng Bí thư cần có cách tiếp cận phù hợp, mạnh dạn thí điểm, có kiểm soát, tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Quá trình lập pháp phải thật sự khoa học, dân chủ, minh bạch, lắng nghe được tiếng nói của chuyên gia, nhà khoa học, kinh nghiệm quốc tế, doanh nghiệp và nhân dân.
Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia – dân tộc, từ lợi ích chính đáng của nhân dân, kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, mọi tác động tiêu cực làm méo mó chính sách…
Nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.
Trong đó, giám sát không chỉ để kiểm tra việc đã làm, mà còn phải giúp định hình việc cần làm, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải đi đến cùng câu hỏi cuối cùng là vấn đề đã được giải quyết hay chưa.
Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những điểm nghẽn của điểm nghẽn trong phát triển; những vấn đề bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm…
Tổng Bí thư nhấn mạnh Quốc hội cần nâng cao bản lĩnh, tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia.
Mỗi quyết sách của Quốc hội phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trong bối cảnh quốc tế biến động nhanh chóng, trong yêu cầu bảo đảm độc lập, tự chủ, an ninh, an toàn và phát triển bền vững.
Quốc hội quyết định cho hiện tại, nhưng phải chịu trách nhiệm trước tương lai. Đó là bản lĩnh chính trị, là tầm nhìn chiến lược, là trí tuệ lập pháp và là chiều sâu của một cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Cùng với đó, tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn.
Tổng Bí thư cho rằng Quốc hội phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, quyết định vấn đề nhanh hơn nhưng vẫn chặt chẽ, đúng đắn.
Trong đó, cần tiếp tục nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội.
Nhất là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hình thức trực tuyến và hệ sinh thái số để nâng cao tính kịp thời, chủ động và hiệu quả trong xem xét, quyết định chính sách.
Phải tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách.
Quốc hội phải gắn bó mật thiết hơn với nhân dân, mở rộng các kênh tiếp nhận, lắng nghe ý kiến của cử tri, nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học, tăng cường công khai, minh bạch trong toàn bộ hoạt động của mình.
“Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống, thì Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn”, Tổng Bí thư khẳng định.
Tại hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội với lãnh đạo Tổ đảng Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sáng 5.4, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết kỳ họp thứ nhất sẽ xem xét, quyết định nhiều nội dung rất quan trọng.
Trong đó, Quốc hội sẽ xem xét, quyết định công tác tổ chức nhân sự cấp cao của bộ máy nhà nước, xem xét thông qua 8 dự án luật, 1 nghị quyết quy phạm pháp luật, đồng thời quyết định các kế hoạch lớn của quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, tài chính quốc gia, đầu tư công, vay trả nợ công trong giai đoạn 5 năm tới.
Thông tin trước kỳ họp, Tổng thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh nhấn mạnh kỳ họp thứ nhất được xác định là dấu mốc đặc biệt quan trọng, không chỉ mở đầu nhiệm kỳ mà còn đặt nền tảng cho toàn bộ hoạt động của Quốc hội trong 5 năm tới. Trọng tâm lớn nhất của kỳ họp là kiện toàn tổ chức bộ máy nhà nước, bảo đảm vận hành thông suốt, hiệu lực và hiệu quả ngay từ đầu nhiệm kỳ.
Dự kiến trong 2,5 ngày làm việc đầu tiên, Quốc hội sẽ bầu và phê chuẩn 39 lãnh đạo cấp cao; bầu Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội, Phó chủ tịch nước, Chánh án TAND tối cao, Viện trưởng Viện KSND tối cao. Đồng thời, quyết định cơ cấu số lượng thành viên Chính phủ; phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm Thẩm phán TAND tối cao; phê chuẩn việc bổ nhiệm Phó thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ; phê chuẩn danh sách Phó chủ tịch và các Ủy viên Hội đồng Quốc phòng và An ninh... Sau khi được Quốc hội bầu, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội, Chánh án TAND tối cao sẽ làm lễ tuyên thệ trước Quốc hội.
Theo Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển, điểm mới và khác biệt của kỳ họp đầu tiên khóa XVI so với các khóa trước, là diễn ra sớm hơn, nhằm giúp bộ máy nhà nước vận hành liên tục, kịp thời ngay sau khi ổn định nhân sự.
Các khóa trước, kỳ họp thứ nhất chủ yếu tập trung kiện toàn bộ máy nhân sự, còn kỳ này sẽ kiện toàn toàn diện các chức năng: ổn định bộ máy nhân sự, công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng về kinh tế - xã hội, tài chính và thực hiện giám sát tối cao. Đồng thời, Quốc hội cũng chú trọng đẩy mạnh chuyển đổi số, hầu hết các khâu đều sử dụng tài liệu điện tử, không dùng bản giấy.
Bên cạnh đó, nhiều vấn đề dân sinh cấp bách mà cử tri đang đặc biệt quan tâm như việc làm, giá nhà, an toàn thực phẩm và giá vàng sẽ được đưa vào chương trình nghị sự. Quốc hội dự kiến thông qua các Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2026 - 2030), Kế hoạch tài chính quốc gia, Kế hoạch vay và trả nợ công, Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030…
Theo bà Phạm Thị Hồng Yến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đây là những quyết sách đặc biệt quan trọng, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV và Kết luận Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về kế hoạch phát triển kinh tế, tạo cơ sở pháp lý để phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên; hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới. Các nghị quyết này cũng là căn cứ để Quốc hội thực hiện giám sát tối cao trong suốt giai đoạn 2026 - 2030.
Trong bối cảnh thế giới đầu năm 2026 biến động khó lường, Quốc hội sẽ đồng hành cùng Chính phủ xây dựng các kịch bản tác động tăng trưởng, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội kèm theo các đánh giá giữa kỳ để kịp thời điều chỉnh mục tiêu khi có biến động lớn. Đồng thời, triển khai đồng bộ các giải pháp đột phá. Năm 2026 sẽ tổng rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật, sửa đổi luật Đất đai và các quy hoạch để đảm bảo tính thống nhất, áp dụng toàn quốc các cơ chế đặc thù đã có hiệu quả tại địa phương…
Ngày 6/4, bác sĩ Nguyễn Đức Vui, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Tiên Điền (trước đây là Trung tâm Y tế huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh), cho biết đơn vị mới đây đã tiếp nhận, cấp cứu cụ bà 92 tuổi bị rắn cắn.
Khoảng 13h ngày 4/4, cụ Phan Thị Tuyết (SN 1934, trú tại xã Tiên Điền) được xe cấp cứu đưa đến trung tâm trong tình trạng tỉnh táo, đau nhẹ vùng cổ tay trái do vết rắn cắn, không có biểu hiện rối loạn tri giác hay thần kinh.
Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sĩ Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và Chống độc đã xử lý vết thương, truyền dịch giảm đau, theo dõi dấu hiệu nhiễm độc.
Đến nay, sức khỏe bệnh nhân ổn định, đang được tiếp tục theo dõi và điều trị các bệnh lý tuổi già. Theo bác sĩ Vui, con rắn cắn cụ Tuyết không phải rắn hổ mang, chỉ có độc tính nhẹ.
Anh Nguyễn Văn Trung, thành viên Đội cấp cứu Nghi Xuân cho biết khoảng 12h30 ngày 4/4, sau khi nhận tin báo, tổ cấp cứu nhanh chóng đến hiện trường. Tại đây, cụ bà vẫn tỉnh táo, không hoảng loạn và cho biết đã dùng dép đánh chết con rắn sau khi bị cắn.
"Cụ tuổi cao nhưng còn minh mẫn, sức khỏe tốt. Cụ nói với chúng tôi rằng bom đạn còn không sợ, sợ gì con rắn. Chúng tôi rất bất ngờ", anh Trung kể lại.
Thời điểm lực lượng cấp cứu có mặt, người thân đã dùng vải buộc chặt vết thương. Tổ cấp cứu đã gửi hình ảnh con rắn để xin ý kiến chuyên môn từ Trung tâm Y tế Tiên Điền và được hướng dẫn chở cụ đến để xử lý ngay, không cần chuyển tuyến trên.
Bác sĩ Vui khuyến cáo, khi bị rắn cắn, người dân cần giữ bình tĩnh, hạn chế vận động, nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được chữa trị theo phác đồ. Người dân không nên áp dụng các biện pháp dân gian, truyền miệng, đặc biệt trong trường hợp rắn độc vì có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Tại họp báo Chính phủ chiều 4.4, phóng viên đặt vấn đề vụ việc 300 tấn thịt lợn bệnh vào chợ, trường học gần đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc thực phẩm bẩn vào bàn ăn, học đường, vượt qua mọi khâu quản lý, kiểm tra…
Trả lời câu hỏi Bộ GD-ĐT có giải pháp gì ngăn chặn từ sớm, từ xa để thực phẩm "bẩn" không lọt vào môi trường học đường, ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD-ĐT), khẳng định vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm và sức khỏe của học sinh rất được Bộ GD-ĐT quan tâm.
Theo ông Minh, khi xuất hiện các vấn đề liên quan đến thực phẩm bẩn vào trường học, Bộ GD-ĐT đã có công văn chỉ đạo các sở GD-ĐT, cơ sở giáo dục tiếp tục thực hiện tốt các văn bản quy định liên quan đến an toàn thực phẩm.
Đồng thời, yêu cầu nhanh chóng rà soát các hợp đồng liên quan các đơn vị cung cấp bữa ăn trong các cơ sở giáo dục, trường học thực hiện nghiêm cam kết, khi xuất hiện vi phạm phải chấm dứt ngay các hợp đồng; xử lý nghiêm vi phạm.
"Công khai các đơn vị cung cấp suất ăn cho trường học lên các trang thông tin điện tử để phụ huynh và các đơn vị chức năng giám sát và kịp thời phát hiện vi phạm", ông Minh nêu.
Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT cũng yêu cầu giáo dục tuyên truyền kiến thức về an toàn thực phẩm cho giáo viên, nhân viên trường học; ngăn ngừa ô nhiễm thực phẩm trong các bếp ăn. Cạnh đó, tăng cường kiểm tra liên ngành giữa giáo dục và y tế, tăng cường giám sát như huy động ban phụ huynh, các tổ chức đoàn thể để giám sát thường xuyên và phát hiện kịp thời.
Đặc biệt, đại diện Bộ GD-ĐT cho biết đã chỉ đạo tăng cường trách nhiệm người đứng đầu trong quản lý chất lượng thực phẩm trong trường học.
Liên quan đến vụ án 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả heo châu Phi được Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát đưa vào bếp ăn các khu công nghiệp, trường học Hà Nội, Công an TP.Hà Nội đã khởi tố 3 đối tượng là cán bộ Trung tâm Chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm soát giết mổ, Chi cục Chăn nuôi thủy sản và thú y Hà Nội với cùng tội danh: lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản.
Các đối tượng gồm: Lê Ngọc Anh, Trạm trưởng Trung tâm Chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm soát giết mổ - Chi cục Chăn nuôi thủy sản và thú y Hà Nội và 2 nhân viên: Nguyễn Phong Nam, Nguyễn Thị Phương Lan.
Qua điều tra ban đầu, Công an TP.Hà Nội đã xác định 3 đối tượng này lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thu tiền trái quy định, chiếm đoạt tài sản của các chủ lò mổ, lái xe. Đặc biệt, các đối tượng này có hành vi làm giả hồ sơ, tài liệu kiểm dịch, bỏ qua các khâu kiểm soát bắt buộc để cho phép lợn nhiễm dịch bệnh, lợn chết vẫn được đưa vào cơ sở giết mổ.
Từ đầu năm 2026 đến nay, các bị can đã tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi (tương đương gần 300 tấn). Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn Hà Nội.