Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV vừa qua đã thông qua Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng (Quy định). Đây là sự cụ thể hóa “4 kiên định” về chính trị, tư tưởng, gồm: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Quy định đã thể chế hóa các quan điểm của Đảng thành những quy tắc mang tính bắt buộc nhằm nâng cao nhận thức, trình độ, bản lĩnh chính trị, năng lực công tác, khả năng ứng phó các biến động của tình hình mới.
Trao đổi với Thanh Niên, trung tướng, GS Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nhìn nhận nếu công tác cán bộ là “then chốt của then chốt”, thì công tác chính trị, tư tưởng là mở đường, đi trước vì nó giải quyết vấn đề nhận thức của đảng viên: “Tư tưởng thông suốt hành động mới đúng”.
Thưa ông, tại phiên bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc, nhất quán “4 kiên định” về chính trị, tư tưởng và xem Quy định về công tác chính trị, tư tưởng là sự cụ thể hóa những nguyên tắc này. Ông đánh giá thế nào về tính cấp thiết của quy định này trong giai đoạn hiện nay?
GS Trần Vi Dân: Công tác chính trị, tư tưởng không phải là mới mà đã có từ những lớp học tại Quảng Châu do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc mở ra để truyền bá tư tưởng cách mạng trước khi Đảng ra đời. Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, công tác này luôn được coi là đi trước mở đường, đi cùng dẫn dắt và động viên khích lệ, đi sau để tổng kết.
Tuy nhiên, tại sao bây giờ lại cần một quy định riêng biệt và mang tính hệ thống như vậy? Có 2 lý do chính. Thứ nhất, trước đây các nội dung này nằm tản mạn ở nhiều văn bản khác nhau như Điều lệ Đảng, các nghị quyết, kết luận. Đây là lần đầu tiên Đảng có một quy định riêng, tích hợp và hệ thống lại một cách rõ ràng, thống nhất, tập trung để làm công cụ xây dựng Đảng vững mạnh.
Thứ hai, chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những điều kiện mới, nơi mà “thuyền to thì sóng lớn”. Các nguy cơ từ năm 1994 như tụt hậu kinh tế, “diễn biến hòa bình”, chệch hướng xã hội chủ nghĩa và tham nhũng vẫn hiện hữu, thậm chí diễn biến phức tạp hơn. Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, nếu cán bộ không vững vàng về chính trị, tư tưởng thì rất dễ dẫn đến mất cảnh giác, dao động, thậm chí là “tự diễn biến”.
Xin ông phân tích sâu hơn về nội dung kiên định đầu tiên: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh?
Đây là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Chúng ta kiên định không phải là giáo điều, máy móc mà là vận dụng sáng tạo phù hợp với thực tiễn Việt Nam và yêu cầu thời đại. Thực tế đã chứng minh sở dĩ chúng ta thắng được các đế quốc lớn là nhờ sức mạnh của ý chí và tư tưởng. Khi sức mạnh “cứng” (vũ khí, trang thiết bị) của ta còn hạn chế, thì chính chính trị, tư tưởng đã biến những con người bình thường thành anh hùng.
Ngày nay, giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin vẫn còn nguyên vẹn. Ngay cả các học giả tư sản phương Tây cũng có những công trình chứng minh tính đúng đắn trong các luận điểm của Mác. Việc kiên định nền tảng này giúp chúng ta không bị lạc lối trong quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội, một chế độ hướng tới việc giải quyết triệt để các bất công và đem lại hạnh phúc thực sự cho con người, điều mà các chế độ khác chưa làm được.
Nội dung kiên định thứ hai được Tổng Bí thư nhắc tới là kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội. Thưa ông, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay, mục tiêu này cần được hiểu và bảo vệ như thế nào?
Đây là sự lựa chọn mang tính lịch sử, là mục tiêu và lý tưởng của Đảng ta ngay từ khi mới thai nghén. Độc lập dân tộc là điều kiện cần, còn Chủ nghĩa xã hội là điều kiện đủ để đất nước phát triển bền vững. Cần lưu ý rằng độc lập dân tộc bao gồm độc lập cả về chủ quyền lẫn đường lối. Nếu chúng ta lơi lỏng, không kiên định, chúng ta có thể mất quyền tự chủ bất cứ lúc nào, không chỉ về chủ quyền lãnh thổ mà còn về đường lối chính trị.
Việc kiên định mục tiêu này giúp chúng ta thoát khỏi sự khủng hoảng về đường lối mà các phong trào yêu nước trước đây từng gặp phải. Trong thời đại mới, việc xây dựng Chủ nghĩa xã hội chính là tạo ra nguồn lực và sức mạnh tổng hợp để bảo vệ nền độc lập đó một cách tốt hơn. Hai ngọn cờ này phải luôn song hành, không thể buông lơi bất cứ phía nào.
Một điểm rất mới và quan trọng là kiên định đường lối đổi mới của Đảng. Ông có thể lý giải vì sao nội dung này lại được đặt ngang hàng với các nền tảng tư tưởng cốt lõi?
Điều này cho thấy sự trưởng thành vượt bậc về lý luận của Đảng. Sau gần 40 năm đổi mới, chúng ta đã hoàn thiện hệ thống lý luận về đường lối này, đủ để xác định đó là một cấu thành trong nền tảng tư tưởng của Đảng bên cạnh chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đổi mới là quá trình có tính quy luật để giải phóng sức sản xuất và khơi thông nguồn lực.
Kiên định đổi mới có nghĩa là đổi mới đúng định hướng, đổi mới có nguyên tắc chứ không phải là sự thay đổi vô nguyên tắc. Nhờ kiên định đường lối này, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế đã thay đổi căn bản. Từ chỗ mong muốn thêm bạn bớt thù, phá thế bao vây cấm vận, đến nay chúng ta đã sẵn sàng là đối tác tin cậy và tham gia định hình các cơ chế quốc tế. Sự ghi nhận của thế giới đối với vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, ngay cả từ những quốc gia có thể chế chính trị khác biệt, chính là minh chứng rõ nhất cho sự đúng đắn của đường lối này.
Nội dung kiên định cuối cùng là kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng. Vì sao đây lại là chìa khóa để bảo vệ Đảng từ bên trong, thưa ông?
Các nguyên tắc như tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình là điều kiện bắt buộc để Đảng luôn trong sạch, vững mạnh. Thực tế cho thấy, hầu hết các sai phạm của cán bộ dẫn đến xử lý kỷ luật thời gian qua đều bắt nguồn từ việc vi phạm các nguyên tắc tổ chức này. Kiên định các nguyên tắc này giúp giữ vững kỷ luật, kỷ cương và bảo đảm sự thống nhất về ý chí và hành động trong toàn Đảng.
Bên cạnh đó, quy định mới cũng hướng tới việc để nhân dân giám sát cán bộ, đảng viên. Dân là gốc, dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân giám sát. Khi các nguyên tắc được công khai, nhân dân sẽ là thước đo chuẩn xác nhất để đánh giá sự gương mẫu của người đảng viên. Quy định này thực chất là để cấp ủy, đảng viên tốt hơn, gương mẫu hơn để phục vụ nhân dân tốt hơn.
Xin cảm ơn ông!
Khi lòng dân được lắng nghe, Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn
Phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI sáng 6.4, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở đầu cho một nhiệm kỳ mới, kiện toàn tổ chức bộ máy nhà nước theo Hiến pháp.
Đây cũng là kỳ họp tập trung thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách để đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới: phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của toàn dân tộc.
Chúc mừng kết quả bầu cử tốt đẹp và các vị đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp đã được cử tri cả nước tín nhiệm lựa chọn, Tổng Bí thư cũng ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp quan trọng của Quốc hội, các vị đại biểu, ủy viên HĐND các cấp nhiệm kỳ 2020 - 2025, là nền tảng quan trọng để Quốc hội khóa XVI kế thừa, phát huy và phát triển lên tầm cao mới.
Nhấn mạnh thế giới đang biến đổi rất nhanh, rất sâu sắc trên cả chiều rộng và chiều sâu, Tổng Bí thư cũng nêu rõ các thách thức từ cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, tái cấu trúc chuỗi cung ứng, dòng vốn toàn cầu… Trong bối cảnh ấy, quốc gia nào chủ động chiến lược, cải cách thể chế kịp thời, giải phóng được sức sáng tạo, huy động được nguồn lực toàn dân, nắm bắt được thời cơ mới, quốc gia đó sẽ vượt lên và phát triển.
Theo Tổng Bí thư, đất nước ta, với lịch sử hàng ngàn năm văn hiến, qua 96 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, 40 năm đổi mới, đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa thời đại.
“Nhưng chúng ta cũng phải nhìn thẳng vào sự thật rằng: yêu cầu của giai đoạn phát triển mới đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn, nhanh hơn và quyết liệt hơn về thể chế, về mô hình tăng trưởng, về chất lượng quản trị quốc gia, về năng lực phản ứng chính sách, về kỷ luật thực thi và nâng cao mức sống của nhân dân”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Đại hội XIV của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong tiến trình đó, Quốc hội phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách hiến định của mình.
“Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng mình không chỉ đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri, mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của nhân dân, đối với tương lai của các thế hệ mai sau”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Quốc hội khóa XVI tập trung thực hiện tốt 4 nhiệm vụ lớn. Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển.
Trong thời gian qua, mặc dù hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện đáng kể, nhưng vẫn còn tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu liên thông; có những quy định chưa rõ, chưa ổn định, chưa theo kịp thực tiễn, làm tăng chi phí tuân thủ, làm chậm cơ hội phát triển, làm khó cho người dân, doanh nghiệp và bộ máy thực thi.
Vì vậy, Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật; phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng.
Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Luật không chỉ “mở đường” mà còn phải “sửa đường”.
Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc, từ lợi ích chính đáng của nhân dân; kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, mọi tác động tiêu cực làm méo mó chính sách. Phải chuyển mạnh từ tư duy “làm luật cho đủ” sang tư duy “làm luật để phát triển”; từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.
Thứ hai, nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát không chỉ để “kiểm tra việc đã làm”, mà còn phải giúp “định hình việc cần làm”, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải đi đến cùng câu hỏi cuối cùng: vấn đề đã được giải quyết hay chưa.
Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển; những vấn đề bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm; đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.
Thứ ba, Quốc hội phải nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia.
"Giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử của đất nước đòi hỏi Quốc hội không chỉ quyết định đúng, mà phải quyết định trúng và kịp thời; bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược", Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Thứ tư, tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn.
Trong một thế giới biến động không ngừng, Quốc hội không thể vận hành theo nhịp độ cũ, cách thức cũ. Quốc hội phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, quyết định vấn đề nhanh hơn nhưng vẫn chặt chẽ, đúng đắn.
Tổng Bí thư lưu ý cần tiếp tục nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, nhất là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hình thức trực tuyến và hệ sinh thái số để nâng cao tính kịp thời, chủ động và hiệu quả trong xem xét, quyết định chính sách.
Cạnh đó, phải tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách. Mỗi đại biểu vừa có bản lĩnh chính trị, vừa có trình độ chuyên môn, vừa có năng lực phản biện, vừa có khả năng truyền tải trung thực tiếng nói của nhân dân đến nghị trường.
Quốc hội phải gắn bó mật thiết hơn với nhân dân; mở rộng các kênh tiếp nhận, lắng nghe ý kiến của cử tri, nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học; tăng cường công khai, minh bạch trong toàn bộ hoạt động của mình. Xây dựng Quốc hội số, hiện đại, thông minh, nhưng trước hết phải là một Quốc hội gần dân, hiểu dân, vì dân, hành động vì lợi ích của dân.
"Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống, thì Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn", Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Tăng tốc, bứt phá, quyết tâm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ Đại hội Đảng XIV
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thành công rất tốt đẹp mang theo khát vọng, niềm tin mới, tạo khí thế mới và mở ra xung lực phát triển mới cho đất nước. Với tinh thần đoàn kết thống nhất, đổi mới sâu rộng, hành động quyết liệt và quyết tâm chính trị cao nhất, chúng ta nhất định sẽ vượt qua mọi khó khăn, thách thức, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với sức mạnh thời đại, hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Nhìn lại nhiệm kỳ 2021 - 2025, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã thể hiện bản lĩnh kiên cường, vượt qua "giông bão", chắt chiu từng cơ hội, nỗ lực không ngừng nghỉ để đạt được những thành quả rất quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ, vượt dự báo, cạnh tranh chiến lược gay gắt, xung đột xảy ra ở nhiều nơi, đặc biệt đại dịch Covid-19, thiên tai, bão lũ, biến đổi khí hậu gây hậu quả rất nặng nề; dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương, mà trực tiếp, thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trước đây và Tổng Bí thư Tô Lâm hiện nay; Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các cấp, các ngành, các địa phương đã nỗ lực vượt bậc, bám sát thực tiễn, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai quyết liệt, linh hoạt, hiệu quả các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội.
Với phương châm "Đảng đã chỉ đạo, Chính phủ thống nhất, Quốc hội đồng tình, nhân dân ủng hộ, Tổ quốc mong đợi, bạn bè quốc tế giúp đỡ, thì chỉ bàn làm, không bàn lùi", "đã nói là làm, đã cam kết là phải thực hiện; đã làm, đã thực hiện là phải có hiệu quả", chúng ta đã"biến nguy thành cơ", "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái" và đạt được nhiều thành tựu quan trọng, toàn diện, bao trùm trên các lĩnh vực.
Trong đó nổi bật là: Kiểm soát thành công đại dịch Covid-19 với tinh thần "Đặt sức khỏe, tính mạng của nhân dân lên trên hết, trước hết", đồng thời thúc đẩy phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội (KTXH). Nền kinh tế đã thể hiện sức chống chịu kiên cường, đạt tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao hàng đầu khu vực, thế giới.
Trong khi vẫn giữ vững được ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát tốt lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; nợ công, nợ Chính phủ, bội chi ngân sách nhà nước thấp hơn giới hạn quy định. Các đột phá chiến lược được triển khai quyết liệt, hiệu quả, góp phần kiến tạo, mở ra không gian phát triển mới theo hướng "thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh".
Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được triển khai quyết liệt.
Nhiều vấn đề tồn đọng, kéo dài nhiều năm được tập trung xử lý, góp phần chống lãng phí, giải phóng nguồn lực cho phát triển. Các lĩnh vực văn hóa, xã hội có bước tiến bộ về cả nhận thức, hành động và kết quả; các chính sách an sinh xã hội, chăm lo người có công và giảm nghèo được triển khai toàn diện, hiệu quả và đạt nhiều kết quả nổi bật với tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau".
Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn khoảng 1,3%; đời sống vật chất, tinh thần của người dân tiếp tục được nâng lên. Triển khai quyết liệt, hiệu quả cuộc cách mạng sắp xếp lại giang sơn, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp gắn với đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, như Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: "Quyết định "sắp xếp lại giang sơn" là bước đi lịch sử có ý nghĩa chiến lược, đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của sự nghiệp hoàn thiện bộ máy hành chính nhà nước". Công tác thanh tra, kiểm tra, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được đẩy mạnh. Tiềm lực quốc phòng, an ninh, tự chủ chiến lược được củng cố, tăng cường; ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư cho quốc phòng, an ninh lớn nhất từ trước đến nay; chính trị - xã hội ổn định; an ninh trật tự được giữ vững. Đối ngoại và hội nhập quốc tế là điểm sáng, đạt nhiều thành tựu quan trọng; vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao; giữ vững được môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước.
Từ thực tiễn công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, chúng ta có thể đúc kết 5 bài học kinh nghiệm quý cho chặng đường phát triển tiếp theo của đất nước: Một là, sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam; triển khai thực hiện quyết liệt, chủ động, linh hoạt, sáng tạo các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước; nắm chắc tình hình, phản ứng chính sách kịp thời, phù hợp, hiệu quả, nhất là đối với những vấn đề mới, khó, chưa có tiền lệ.
Hai là, không ngừng củng cố, tăng cường đoàn kết, phát huy sức mạnh đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết dân tộc, đoàn kết trên dưới một lòng, đoàn kết quốc tế, đồng thời phải có quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt.
Ba là, nhân dân làm nên lịch sử, sức mạnh bắt nguồn từ Nhân dân, lấy con người là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và là nguồn lực, động lực quan trọng nhất cho sự phát triển, tạo dựng niềm tin vững chắc của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.
Bốn là, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; lấy nội lực là cơ bản, chiến lược, lâu dài, mang tính quyết định; ngoại lực là quan trọng, cần thiết, đột phá; phải nhìn xa, trông rộng, nghĩ sâu, làm lớn; coi trọng thời gian, trí tuệ và sự quyết đoán đúng thời điểm.
Năm là, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi, tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực; phân công nhiệm vụ theo tinh thần "6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả".
Nhìn chung, trong bối cảnh khó khăn, thách thức nhiều hơn thời cơ, thuận lợi, nhất là "tác động kép" của các yếu tố bất lợi bên ngoài và những hạn chế, bất cập nội tại kéo dài nhiều năm, những thành tựu đạt được của giai đoạn 2021 - 2025 là rất quan trọng và đáng trân trọng, tự hào, được nhân dân và cộng đồng quốc tế đánh giá cao; đặc biệt chúng ta đã giữ được "trong ấm, ngoài êm", củng cố, tăng cường niềm tin vững chắc của nhân dân vào Đảng, Nhà nước; tiếp tục tạo xu thế đổi mới; tạo đà phát triển nhanh, bền vững; tạo lực phát triển bao trùm, toàn diện; tạo khí thế mới đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.
Bước vào năm 2026, năm đầu tiên của nhiệm kỳ 2026 - 2030 với ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là giai đoạn đất nước chuyển mình, tiến vào kỷ nguyên phát triển mới trong bối cảnh diễn biến tình hình, cục diện thế giới dự báo tiếp tục chuyển biến nhanh, phức tạp, khó lường. Xu hướng phân tách, phân mảnh, đa cực làm thay đổi, thậm chí phá vỡ nhiều luật lệ vốn đã định hình trật tự thế giới sau nhiều thập niên; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn tiếp tục diễn ra ngày càng gay gắt, phức tạp; các chuỗi cung ứng, thương mại, đầu tư toàn cầu biến động mạnh; sự phát triển bùng nổ của công nghệ mới tác động sâu sắc trên nhiều phương diện; các yếu tố an ninh phi truyền thống, dịch bệnh, thiên tai, biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến bất thường, gây hậu quả nặng nề; trong khi nước ta vẫn là nước đang phát triển, nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi, quy mô còn khiêm tốn, độ mở cao và năng lực cạnh tranh, khả năng chống chịu cần tiếp tục được củng cố, tăng cường. Đặc biệt, từ cuối tháng 2.2026, xung đột quân sự nổ ra và lan rộng ở Trung Đông đã và đang tác động, ảnh hưởng nặng nề đến nhiều quốc gia, khu vực và nền kinh tế toàn cầu; nhưng phải xem đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh, số, nhanh và bền vững.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra mục tiêu, yêu cầu nhiệm kỳ 2026 - 2030 là phải giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, phát triển nhanh, bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; phấn đấu tăng trưởng kinh tế hai con số; không ngừng cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu chiến lược 100 năm, vì một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là kiên định và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về đường lối đổi mới của Đảng; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội; giữ vững tự chủ chiến lược, đồng thời không ngừng đổi mới tư duy, mô hình và phương thức phát triển để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững với phương châm phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển; khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hoá, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển.
Đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững; bảo đảm tự chủ chiến lược gắn với thực hiện đồng bộ 4 chuyển đổi: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực. Triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm với phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên.
Thủ tướng Phạm Minh Chính kiểm tra, đôn đốc, thúc đẩy tiến độ dự án đường bộ cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) và trò chuyện cùng người lao động tại công trường
ẢNH: NHẬT BẮC
Tại Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV vừa qua, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khái quát và nhấn mạnh 5 nội dung công việc quan trọng của nhiệm kỳ về: Công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng với "4 kiên định"; Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số; Phát huy thế mạnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; Công tác kiểm tra giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng lãng phí tiêu cực; Bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới. Trong đó, tăng trưởng kinh tế hai con số là đòi hỏi khách quan từ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới và khát vọng vươn lên của cả dân tộc với "4 nguyên tắc" cốt lõi.
Đồng thời, để tạo "động lực của động lực" cho phát triển, Trung ương sẽ sớm xây dựng Nghị quyết về mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo, phải thay đổi tư duy, chuyển đổi trạng thái từ bị động chống đỡ sang chủ động thích ứng, biến nguy thành cơ, kiểm soát rủi ro hiệu quả thành lợi thế cạnh tranh cho nền kinh tế. Yêu cầu từng bộ, ngành, địa phương khẩn trương quán triệt, triển khai thực hiện; tập trung xác định rõ những động lực đột phá, đề ra các giải pháp cụ thể trên các lĩnh vực, phân công trách nhiệm theo tinh thần "6 rõ" để đạt được tăng trưởng 2 con số; bám sát thực tiễn, chuẩn bị sẵn sàng các phương án, kịch bản chỉ đạo điều hành; chú trọng những giải pháp đột phá mang tính "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái" để tận dụng cơ hội, thúc đẩy phát triển các lĩnh vực; đồng thời nâng cao năng lực dự báo chiến lược, tự chủ chiến lược, quản trị rủi ro; tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tiết giảm chi phí, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Đất nước đứng trước vận hội mới; nhiệm vụ đặt ra là rất nặng nề, nhưng cũng rất vinh quang và cũng là trọng trách trước lịch sử của những thế hệ chúng ta hôm nay. Quán triệt tinh thần "nguồn lực bắt nguồn từ tư duy, tầm nhìn; động lực bắt nguồn từ sự đổi mới, sáng tạo; sức mạnh bắt nguồn từ nhân dân, doanh nghiệp", dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ, các cấp, các ngành, các địa phương cần phải quyết liệt, sáng tạo hơn nữa trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, tạo đột phá phát triển với phương châm "đã nỗ lực rồi thì phải nỗ lực hơn nữa, đã quyết tâm rồi thì phải quyết tâm cao hơn nữa, đã hành động quyết liệt rồi thì phải hành động quyết liệt hơn nữa", "đã nói là làm, đã cam kết là thực hiện, đã thực hiện là phải có hiệu quả"; tập trung triển khai thực hiện nghiêm túc, quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ; chú trọng "1 mục tiêu, 2 bảo đảm, 3 có, 4 không, 5 hóa": "1 mục tiêu" là chăm lo cho nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, năm sau tốt hơn năm trước;"2 bảo đảm" gồm: bảo đảm phát triển để ổn định, bảo đảm ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững; "3 có" gồm: có sự đóng góp của Nhà nước, có sự đóng góp của doanh nghiệp, có sự đóng góp của nhân dân; "4 không" gồm: không lãng phí một ngày, không chậm trễ trong một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng và không để bị động cả năm; "5 hóa" gồm: xanh hóa; số hóa; tối ưu hóa tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh; thông minh hóa quản lý, quản trị; hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Trong đó, chú trọng một số nội dung trọng tâm sau đây:
Quán triệt sâu sắc, toàn diện và tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong nhiệm kỳ 2026 - 2030. Trên cơ sở Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị trong các lĩnh vực then chốt, Chính phủ, các cấp, các ngành, các địa phương khẩn trương cụ thể hóa thành chương trình hành động, kế hoạch thực hiện với lộ trình, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp rõ ràng, khả thi, có trọng tâm, trọng điểm, có lộ trình và kết quả cụ thể "cân đong, đo đếm, lượng hoá được". Chú trọng đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả bằng sản phẩm cụ thể; khắc phục tình trạng hình thức, bệnh thành tích; phát huy mạnh mẽ tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và làm đến cùng, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị, nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp ngay từ đầu nhiệm kỳ.
Khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, phát huy tối đa sức sáng tạo, tinh thần trách nhiệm, nỗ lực, quyết tâm cao nhất với tư duy mới, cách làm mới và giải pháp đột phá để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số. Kinh nghiệm thực tiễn của khu vực và thế giới cho thấy, các quốc gia muốn vượt qua bẫy thu nhập trung bình, vươn lên trở thành nước thu nhập cao đều có giai đoạn tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao, đạt mức hai con số, gắn với đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đầu tư mạnh mẽ cho giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, hạ tầng chiến lược và hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Đối với nước ta, đây là mục tiêu chiến lược phải thực hiện cho bằng được, nhưng cũng đầy thách thức, đòi hỏi phải vừa phát huy tối đa, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu, vừa phải thúc đẩy mạnh mẽ các động lực tăng trưởng mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là nền tảng và đóng vai trò chủ yếu; đồng thời chú trọng khai thác hiệu quả không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn tổ chức bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Đặc biệt, tăng trưởng cao phải gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Trong bối cảnh tình hình thế giới dự báo còn diễn biến phức tạp, khó lường, chúng ta cần tiếp tục theo dõi sát, nắm chắc tình hình, tăng cường năng lực phân tích, dự báo, chủ động có giải pháp "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái", ứng phó kịp thời, linh hoạt, hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực, giảm thiểu các tác động, ảnh hưởng tiêu cực từ bên ngoài; đồng thời củng cố, tăng cường năng lực tự chủ chiến lược của đất nước và thực hiện nhất quán chủ trương xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả.
Tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm; phối hợp đồng bộ, hài hòa với chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả để vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra, vừa góp phần tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và thúc đẩy tăng trưởng. Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công; lấy đầu tư công dẫn dắt, kích hoạt đầu tư tư nhân vào hạ tầng chiến lược, chuyển đổi năng lượng, logistics, hạ tầng số…; khai thác, sử dụng hợp lý dư địa nợ công, bội chi NSNN để huy động thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển. Thúc đẩy, khơi thông các dòng vốn đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài cả gián tiếp và trực tiếp vào các ngành, lĩnh vực ưu tiên, tăng năng lực sản xuất cho nền kinh tế.
Trong huy động nguồn lực hợp tác công tư, phải thực hiện nhất quán, hiệu quả nguyên tắc "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ". Thực hiện đồng bộ các giải pháp mở rộng thị trường, kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ sản xuất kinh doanh phù hợp, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đưa thị trường nội địa trở thành bệ đỡ vững chắc cho nền kinh tế. Chú trọng đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, ứng phó kịp thời, linh hoạt, hiệu quả trước những biến động từ bên ngoài, bảo đảm đạt được các mục tiêu tăng trưởng xuất, nhập khẩu đề ra.
Tập trung thực hiện quyết liệt, hiệu quả các đột phá chiến lược, tạo chuyển biến căn bản về chất lượng tăng trưởng, nâng cao hiệu quả, năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế. Thứ nhất, thể chế phát triển là khâu "đột phá của đột phá"; thể chế phải đi trước, mở đường, trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia với tinh thần "Nhà nước kiến tạo; doanh nghiệp tiên phong; công tư đồng hành; đất nước phát triển; Nhân dân hạnh phúc"; kiên quyết xóa bỏ cơ chế "xin cho" và tư duy "không quản được thì cấm"; tập trung hoàn thiện, nâng cao chất lượng hệ thống thể chế, pháp luật, bảo đảm đầy đủ, đồng bộ, hiện đại, hội nhập quốc tế, ổn định tương đối, có khả năng dự báo, với tinh thần vừa phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước, vừa thúc đẩy phát triển, lấy kiến tạo phát triển làm trọng tâm; nâng cao chất lượng, hiệu quả các loại thị trường trong huy động, phân bổ, sử dụng các nguồn lực, nhất là các nguồn vốn nhàn rỗi còn rất lớn trong nền kinh tế; chú trọng phát triển các thị trường tài chính theo chiều sâu gắn với nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường vàng, thị trường bất động sản theo hướng minh bạch, lành mạnh, ngăn ngừa, quản lý hiệu quả rủi ro hệ thống; đẩy nhanh vận hành Trung tâm tài chính quốc tế và phát triển các khu thương mại tự do, các mô hình kinh doanh mới.
Thứ hai, tập trung chuyển đổi cơ cấu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần thúc đẩy nâng cao năng suất lao động, hiệu quả, năng lực cạnh tranh và sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước; tập trung hoàn thiện và thực hiện hiệu quả chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài; đẩy mạnh đào tạo nhân lực và đào tạo nghề chất lượng cao trong các lĩnh vực, ngành, nghề trọng điểm, chiến lược, bảo đảm đáp ứng yêu cầu thị trường lao động gắn với yêu cầu chuyển đổi cơ cấu kinh tế và hội nhập trong bối cảnh mới; tăng cường giáo dục ngoại ngữ, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; đẩy mạnh các phương thức giáo dục tích hợp (STEM, STEAM), nghiên cứu khoa học, phát triển kỹ năng số, năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) và đào tạo công dân toàn cầu; xây dựng các chương trình, đề án nghiên cứu khoa học mang tính đột phá, tập trung vào 11 nhóm ngành công nghệ chiến lược, chuyển mạnh từ "ứng dụng" sang "làm chủ", "tự chủ" gắn với năng lực hội tụ công nghệ.
Thứ ba, ưu tiên phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thông minh, có sức lan toả cao, thu hút các nguồn lực đầu tư toàn xã hội, nhất là các công trình, dự án hạ tầng chiến lược, trọng điểm; tập trung phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đa phương thức, chất lượng cao, kết nối thông suốt các vùng, địa phương, kết nối đồng bộ với khu vực và quốc tế; chú trọng phát triển hạ tầng năng lượng xanh, hạ tầng số, các trung tâm dữ liệu hiện đại, hạ tầng đô thị, hạ tầng phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu. Phấn đấu hoàn thành trên 5.000 km đường cao tốc và tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng trước năm 2030; đẩy nhanh hơn nữa tiến độ tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn; khẩn trương triển khai đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; sớm khởi công các dự án nhà máy điện hạt nhân với tầm nhìn 100 năm, bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ phát triển nhanh, bền vững.
Thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển lực lượng sản xuất mới. Nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đạt trình độ tiên tiến ở những lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao. Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thúc đẩy mạnh mẽ cơ cấu lại kinh tế, cả giữa các ngành và nội ngành.
Chú trọng nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ; ưu tiên phát triển một số doanh nghiệp công nghệ hàng đầu, phấn đấu từng bước làm chủ công nghệ sản xuất trong một số ngành mới nổi như chip bán dẫn, robot, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, sinh học, môi trường, năng lượng tái tạo, năng lượng mới... Nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của các ngành dịch vụ; xây dựng các trung tâm dịch vụ, du lịch chất lượng cao, đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; phát triển mạnh trung tâm tài chính quốc tế, các khu thương mại tự do thế hệ mới, các trung tâm logistics lớn gắn với các cảng hàng không, cảng biển trung chuyển quốc tế, các cửa khẩu quốc tế lớn.
Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng phát triển chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, sinh thái, tuần hoàn, theo chuỗi giá trị, có hiệu quả; chú trọng phát triển các vùng sản xuất hàng hóa lớn, giá trị gia tăng cao, các trung tâm chế biến sâu nông, lâm, thuỷ sản theo hướng "nông nghiệp xanh - sản phẩm sạch - công nghệ cao - thị trường bền vững". Đẩy mạnh phát triển kinh tế vùng, liên kết vùng, phát huy vai trò của các vùng động lực, các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, trung tâm kinh tế lớn; chú trọng phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo. Phát triển hiệu quả các mô hình kinh tế mới như kinh tế tầm thấp, kinh tế dữ liệu, kinh tế bạc, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế ban đêm… Tăng cường kết nối giữa các khu vực kinh tế nhà nước, tư nhân và đầu tư nước ngoài; có chính sách phù hợp khuyến khích hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp; phát triển mạnh các tập đoàn kinh tế lớn, doanh nghiệp Việt Nam có thương hiệu, uy tín trên trường quốc tế, tham gia sâu rộng vào các chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu; chú trọng thu hút FDI thế hệ mới, hiệu quả, có chọn lọc gắn với chuyển giao công nghệ.
Thủ tướng Phạm Minh Chính tới thăm khu nhà ở xã hội Thống Nhất tại P.Võ Cường, TP.Bắc Ninh
Chú trọng phát triển các lĩnh vực văn hóa, xã hội, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, an sinh xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân. Gắn kết chặt chẽ, hài hòa, bảo đảm phát triển văn hóa, xã hội ngang tầm với phát triển kinh tế và mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của quá trình đổi mới, phát triển đất nước. Phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng, sức mạnh nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững; xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng; triển khai hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; chú trọng quốc tế hóa bản sắc văn hóa dân tộc và dân tộc hóa tinh hoa văn hóa thế giới; phát triển mạnh công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, kinh tế sáng tạo.
Khuyến khích phát triển hệ thống thiết chế và tổ chức các hoạt động văn hóa theo hướng thiết thực, hiệu quả, lấy địa bàn cơ sở, người dân làm trung tâm, thu hẹp khoảng cách về tiếp cận và hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, miền, giữa các tầng lớp nhân dân. Xây dựng một số công trình văn hóa, thể thao lớn ngang tầm khu vực và quốc tế; có cơ chế khuyến khích hợp tác công tư, xây dựng và phát triển sáng tạo những mô hình, thiết chế văn hóa, thể thao và quản lý văn hóa có hiệu quả. Thực hiện đầy đủ, kịp thời các chính sách đối với người có công, đối tượng chính sách, người yếu thế, bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững với tinh thần không hy sinh tiến bộ, công bằng xã hội, an sinh xã hội để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần, "không để ai bị bỏ lại phía sau".
Kịp thời có giải pháp ứng phó, hỗ trợ giảm thiểu tác động tiêu cực của các yếu tố biến động bất thường bên ngoài và thiên tai, dịch bệnh đến sản xuất kinh doanh và việc làm, sinh kế và đời sống của nhân dân. Tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị; phát huy lợi thế của thời kỳ dân số vàng. Phối hợp chặt chẽ, triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển KTXH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giáo dục đào tạo, y tế và văn hóa, nhất là ở cấp cơ sở.
Phấn đấu hoàn thành sớm việc xây dựng 1 triệu nhà ở xã hội và các trường phổ thông liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền. Thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tôn giáo, người cao tuổi, bình đẳng giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ, trẻ em, thanh thiếu niên; chú trọng bảo đảm vệ sinh, an toàn học đường, bệnh viện; nâng cao xếp hạng quốc tế về chỉ số phát triển con người và chỉ số hạnh phúc của Việt Nam.
Chú trọng hơn nữa bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu. Nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả đất đai, tài nguyên, khoáng sản quan trọng, nhất là tài nguyên rừng, tài nguyên biển, tài nguyên nước, đất hiếm... Thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường ở cả đô thị và nông thôn, ngăn chặn suy giảm đa dạng sinh học, bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái; khắc phục cơ bản tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ở các đô thị lớn, làng nghề, dòng sông; phấn đấu tỉ lệ số ngày trong năm có chỉ số chất lượng không khí (AQI) ở mức tốt và trung bình tại các đô thị đặc biệt đạt 75 - 80%; đẩy mạnh chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Tập trung triển khai thực hiện hiệu quả các chương trình, đề án phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, nhất là nước biển dâng, sạt lở, xâm nhập mặn, thiếu nước ngọt ở vùng đồng bằng sông Cửu Long; phòng, chống lũ lụt, sạt lở vùng trung du và miền núi; xử lý ngập, úng tại các đô thị lớn. Nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai; chủ động di dời, tái định cư, bảo đảm ổn định đời sống, việc làm, thu nhập cho người dân ở các khu vực có rủi ro thiên tai cao. Tinh thần chung là phải tái cấu trúc nền kinh tế để thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Đẩy mạnh cải cách hành chính, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, góp phần củng cố, tăng cường niềm tin trong nhân dân và toàn xã hội. Tập trung xây dựng nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch với phương châm "bộ máy tinh gọn - dữ liệu kết nối - quản trị thông minh". Chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo kết quả.
Đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh; tiếp tục rà soát, cắt giảm, đơn giản hoá 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết, mâu thuẫn, chồng chéo, không rõ ràng; cắt giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phát huy vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của địa phương gắn với phân bổ nguồn lực và tăng cường kiểm tra, giám sát với phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm"; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp. Hiện đại hóa, nâng cao năng lực quản lý, quản trị quốc gia trên cơ sở các cơ sở dữ liệu số, xây dựng chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, đặc biệt là hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung".
Xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh cạnh tranh lành mạnh, công khai, minh bạch, ổn định, giảm chi phí tuân thủ, phù hợp với thông lệ quốc tế tốt; khuyến khích đổi mới, sáng tạo, giải phóng sức sản xuất, huy động mọi nguồn lực và tạo động lực mới cho phát triển. Quyết liệt phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; kết hợp chặt chẽ giữa tích cực phòng ngừa với chủ động phát hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời các hành vi sai phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời có chế độ tiền lương, đãi ngộ phù hợp và khen thưởng kịp thời và kỷ luật nghiêm minh. Tiếp tục rà soát, quy định rõ ràng, cụ thể về các cơ chế, chính sách khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Xây dựng xã hội kỷ luật, kỷ cương, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, phát động phong trào tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội.
Củng cố, tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh, đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế, gìn giữ môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước nhanh, bền vững. Tiếp tục tập trung xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân, gắn với xây dựng thế trận lòng dân, xây dựng khu vực phòng thủ chủ động vững chắc. Kiên định chính sách quốc phòng "4 không"; xây dựng quân đội nhân dân, công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; nâng cao sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang nhân dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trước mọi tình huống.
Đẩy mạnh phát triển công nghiệp quốc phòng, công nghiệp an ninh tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại. Giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh mạng; ứng phó kịp thời, hiệu quả các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống. Kiên trì, kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa, là bạn tốt, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới tương xứng với tầm vóc lịch sử, bản sắc văn hoá và tiềm lực, vị thế của đất nước.
Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả; phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, thế và lực mới của đất nước; đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ, ngoại giao năng lượng. Chủ động, tích cực, sẵn sàng đóng góp vào nỗ lực chung của quốc tế trong giải quyết các vấn đề, thách thức mang tính toàn cầu, trong đó có các cuộc xung đột, các điểm nóng với tinh thần "đoàn kết tạo sức mạnh, hợp tác tạo lợi ích, đối thoại để tăng cường niềm tin". Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại, phối hợp chặt chẽ với quốc phòng, an ninh, chủ động ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột, gìn giữ môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển và góp phần nâng cao uy tín, vị thế của đất nước trong khu vực và trên thế giới.
Tăng cường, nâng cao hiệu quả thông tin, truyền thông, tạo sự thống nhất cao trong nhận thức, ý chí và hành động của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong tổ chức thực hiện và lan tỏa sâu rộng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Đẩy mạnh truyền thông chính sách, bảo đảm mỗi chủ trương lớn, mỗi quyết sách quan trọng của Đảng và Nhà nước đều được thông tin đầy đủ, kịp thời, dễ hiểu, dễ tiếp cận, giúp nhân dân nắm rõ mục tiêu, nội dung, lộ trình thực hiện để đồng hành, giám sát và tích cực thực hiện. Chú trọng phát hiện, lan tỏa mạnh mẽ các mô hình tốt, cách làm hay, sáng kiến hiệu quả, gương người tốt, việc tốt, tạo sức lan tỏa tích cực với tinh thần "lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực", góp phần củng cố, tăng cường niềm tin trong nhân dân. Kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin giả, xấu, độc, gây hoang mang, kích động dư luận. Gắn kết chặt chẽ công tác thông tin, truyền thông với xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, khát vọng phát triển, ý chí tự lực, tự cường và trách nhiệm công dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự tham gia tích cực của nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp cùng nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, thách thức, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển KTXH đã đề ra.
Mỗi quyết sách hôm nay không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt, mà còn định hình vị thế và tương lai của đất nước trong nhiều thập niên tới. Nhìn lại hành trình 5 năm qua, dù phải đối mặt với những "cơn gió ngược" chưa từng có, nhưng với tinh thần vì dân, vì nước, sự kiên định trong đường lối và sự bản lĩnh, quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành, chúng ta đã bình tĩnh, tự tin, "biến nguy thành cơ", "biến không thành có, biến khó thành dễ, biến cái không thể thành có thể", biến thách thức thành động lực, đạt được những thành tựu quan trọng, toàn diện, đáng trân trọng và tự hào, để lại dấu ấn sâu đậm trong tiến trình phát triển đất nước.
Bước vào nhiệm kỳ 5 năm tới, dù bối cảnh thế giới còn nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, song với thế và lực đã được tích lũy qua 40 năm Đổi mới, với bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng phát triển của cả dân tộc; với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự đoàn kết, chung sức, đồng lòng của đồng bào, chiến sĩ cả nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, mà trực tiếp, thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm, chúng ta nhất định sẽ vượt qua mọi khó khăn, thử thách, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đạt được 2 mục tiêu chiến lược 100 năm với quan điểm xuyên suốt là tăng trưởng hai con số gắn với chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững, hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng, sánh vai với các cường quốc năm châu, như Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu hằng mong muốn.