Sáng 21/3, điện thoại của Lin Yuhui, cảnh sát 68 tuổi, tại xưởng vẽ ở Tế Nam, Sơn Đông, đổ chuông liên tục. Ở đầu dây bên kia, Shen Junliang, người cha từng có con bị bắt cóc báo tin: “Đã bắt được Dì Mai rồi!”. Lin Yuhui đáp: “Ngày mà tôi chờ đợi suốt 7 năm cuối cùng cũng đến”.
“Dì Mai” là bí danh của kẻ môi giới trong đường dây bắt cóc 9 bé trai tại nhiều địa phương thuộc tỉnh Quảng Đông giai đoạn 2003-2005. Mới đây, cảnh sát xác định nghi phạm họ Xie chính là “Dì Mai” và tiến hành bắt giữ.
Trước đó, vỏ bọc của “Dì Mai” khiến lực lượng chức năng mất nhiều năm bế tắc.
Người tiên phong hỗ trợ cảnh sát phá án qua phác họa
Tháng 3/2019, Lin Yuhui nhận lời mời từ cảnh sát Tăng Thành, thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, phác họa chân dung “Dì Mai”. Ông đến huyện Tử Kim (Quảng Đông) tìm gặp một ông lão từng chung sống với nghi phạm hai năm.
Ông lão mô tả đối tượng cao 1,5 mét, thể trạng đậm, mặt tròn, môi dày. Lin hỏi thêm về tỷ lệ mắt và sống mũi. Quá trình phác họa, đối chiếu và chỉnh sửa kéo dài 5 giờ.
Khi nhận bản vẽ cuối, nhân chứng và con gái xác nhận độ giống đạt 90%. Bức họa này đã thay thế bản vẽ đầu tiên của cảnh sát Quảng Châu năm 2017, trở thành công cụ truy nã chính.
Kỹ năng phác họa của Lin được rèn luyện từ nhỏ. Ông nội là một họa sĩ. Từ 5 tuổi, Lin bắt đầu học vẽ dưới sự hướng dẫn của ông. Tiếng gậy gõ của ông nội là tín hiệu để Lin trở lại bảng vẽ. Phương pháp đào tạo này giúp ông rèn luyện sự kiên nhẫn và kỹ thuật nền tảng.
Khi trưởng thành, ông chuyển sang ngành cảnh sát. Năm 2004, Lin bắt đầu nghiên cứu kỹ thuật phác họa chân dung tội phạm – lĩnh vực còn mới mẻ tại Trung Quốc và trở thành chuyên gia phác họa chân dung.
Giai đoạn đầu, không có người mẫu, ông tự mang sổ vẽ đến khu vực đông người, quan sát và vẽ liên tục hàng nghìn khuôn mặt để luyện tập. Trong 3 năm, ông hoàn thành hơn 20.000 bức chân dung.
Ông là người tiên phong hỗ trợ cảnh sát Trung Quốc phá án qua phác họa. Năm 2017, tên tuổi Lin Yuhui vượt ra khỏi biên giới khi hỗ trợ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) phá án. Chỉ dựa vào một đoạn camera an ninh rất mờ, ông đã phác họa chính xác chân dung nghi phạm Brendt Allen Christensen trong vụ bắt cóc nữ sinh viên Trung Quốc Zhang Yingying tại Mỹ. Bức vẽ cung cấp manh mối mang tính bước ngoặt, giúp cơ quan điều tra quốc tế tìm ra thủ phạm.
Những cuộc đoàn tụ từ nét phác họa
Sau khi nghỉ hưu năm 2018, Lin khởi động “Kế hoạch Kép 100”: vẽ chân dung miễn phí cho 100 liệt sĩ và 100 trẻ em mất tích. Trên bàn làm việc của Lin, các cuốn sổ phác thảo ghi chú rõ khu vực, tuổi, tên của các vụ mất tích. Trong mảng phục dựng chân dung liệt sĩ, nhiều gia đình cũng lần đầu được “gặp” lại người thân qua nét vẽ của ông.
Ông trực tiếp hỗ trợ Shen Junliang vẽ diện mạo con trai Shen Cong ở tuổi 15 (dựa trên ảnh lúc một tuổi), giúp người cha tìm lại con vào năm 2020. Năm 2018, ông hỗ trợ tài xế Wang Mingqing tìm thấy con gái sau 27 năm thất lạc nhờ bức phác họa mô phỏng tuổi trưởng thành.
Khi Xie bị bắt, nguồn tin nội bộ cho biết diện mạo thực tế của “Dì Mai” có độ tương đồng chưa tới 30% so với các bức phác họa công bố trước đó. Lý giải điều này, ông Lin phân tích cấu trúc cốt lõi khuôn mặt không đổi, nhưng quá trình lẩn trốn và áp lực tinh thần khiến cơ mặt nghi phạm chảy xệ, vóc dáng tiều tụy.
Ông giải thích thêm, phác họa chân dung tội phạm không phải là cỗ máy photocopy sao chép 100% bản gốc. Mục đích của bức vẽ là cung cấp hướng đi cho cảnh sát, thu hẹp phạm vi điều tra và cảnh tỉnh toàn xã hội về sự tồn tại của kẻ buôn người. Việc nhân chứng (ông lão từng sống chung với “Dì Mai”) xác nhận độ giống 90% vào năm 2019 đã hoàn thành vai trò định hướng điều tra.
Vợ ông Lin tiết lộ, suốt 7 năm qua chồng tự đặt ra một quy tắc “3 không”: không gỡ bức chân dung “Dì Mai” khỏi bức tường ở trung tâm xưởng vẽ; không thay chiếc áo khoác da ông từng mặc vào ngày vẽ bức chân dung đó; không công bố lá thư mời hỗ trợ điều tra của cảnh sát.
Tuy nhiên, vào ngày 26/3 vừa qua, ông đã gỡ bức tranh xuống và lần đầu tiên công khai bức thư mời do Đội Hình sự – Cảnh sát quận Tăng Thành, Quảng Châu, gửi cho ông vào ngày 1/3/2019. Hành động này đánh dấu sự kết thúc của chuyên án, đồng thời trút bỏ gánh nặng tâm lý cựu cảnh sát mang theo suốt 7 năm.
Tờ Nhân dân Nhật báo bình luận việc tóm gọn “Dì Mai” có thể mở ra bước đột phá giải quyết nhiều vụ án ẩn khuất, đồng thời nhấn mạnh: “Dù thời gian có trôi qua bao lâu, sự công bằng của pháp luật vẫn sẽ được thực thi”.
Bảo Nhiên (Theo Jimu/ People’s Daily)
Thu hồi, tạm giữ hơn 100 tỉ trong vụ án liên quan cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan
Theo kết luận điều tra vụ án liên quan các doanh nghiệp xuất khẩu lao động mới được ban hành, ông Nguyễn Bá Hoan, cựu Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (cũ) bị đề nghị truy tố với cáo buộc nhận hối lộ 5,7 tỉ đồng.
Ngoài ra ông còn nhận quà vào các dịp lễ, Tết tổng 450.000 USD.
Ông Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, bị cáo buộc nhận hối lộ với vai trò chủ mưu, cầm đầu tổng 7,3 tỉ (hưởng lợi 4,5 tỉ). Ông Lê Thanh Hà (Trưởng phòng Hàn Quốc) nhận hối lộ với vai trò đồng phạm giúp sức tổng 7,7 tỉ (hưởng lợi 3,1 tỉ).
Quá trình điều tra, các bị can đã nộp tiền khắc phục hậu quả và bị tạm giữ khi khám xét tổng hơn 100 tỉ đồng, kết luận nêu.
Theo kết luận, ông Nguyễn Bá Hoan khi đương chức Thứ trưởng đã tạo ra quy trình riêng để "hành" doanh nghiệp. Ông Hoan giao Cục trưởng Tống Hải Nam và các lãnh đạo cục gây khó khăn, tạo rào cản với doanh nghiệp.
Cách họ thường áp dụng là trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, phê duyệt các hợp đồng xuất khẩu lao động của doanh nghiệp, sẽ yêu cầu phải bổ sung, kéo dài thời gian thẩm định.
Họ còn tự xây dựng quy trình thẩm định. Cơ quan điều tra cho rằng đây như một loại "giấy phép con" để tạo rào cản. Trong khi đó, doanh nghiệp lo sợ không thực hiện đúng tiến độ với hợp đồng đã ký với đối tác nước ngoài, nên buộc phải "chi phí đối ngoại".
Từ đây, ông Hoan cùng cấp dưới đã nhiều lần nhận hối lộ của chủ Công ty Hoàng Long, Sona, Incoop3 trong việc phê duyệt hợp đồng xuất khẩu lao động.
Quá trình khám xét tại Cục Quản lý lao động ngoài nước và ba doanh nghiệp trên, Cơ quan điều tra thu thập tài liệu về các đơn hàng xuất khẩu lao động đăng ký xin phê duyệt hồ sơ, phù hợp về thời điểm với lời khai các lần đưa, nhận tiền.
Cơ quan điều tra cũng thu giữ bảng kê theo dõi các khoản "chi đối ngoại", chi "bôi trơn" tại ba doanh nghiệp phù hợp với lời khai của các bị can, kết luận nêu.
Đáng chú ý, kết luận điều tra còn thể hiện, khi khám xét nơi làm việc của cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan, Công an thu giữ 25 phong bì đề tên các doanh nghiệp.
Tổng số tiền thu giữ trong két và các phong bì tại phòng làm việc của ông Hoan gần 1 tỉ đồng và 156.000 USD.
Quá trình điều tra, ông Hoan được ghi nhận đã nộp khắc phục hậu quả 15,8 tỉ đồng.
Cựu Cục trưởng Tống Hải Nam đã nộp khắc phục hậu quả gần 8,4 tỉ, Cục phó Phạm Viết Hương nộp 1,5 tỉ, chuyên viên Nguyễn Thành Hưng nộp 3,1 tỉ...
Trong vụ án này, nhóm chủ doanh nghiệp xuất khẩu lao động không bị xử lý hình sự về tội đưa hối lộ nhưng bị đề nghị truy tố về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Ông Nghiêm Quốc Hưng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Hoàng Long, bị cáo buộc chỉ đạo nhân viên lập hai hệ thống sổ sách kế toán, vừa hợp thức tiền chênh lệch, vừa che giấu doanh thu thực tế.
Theo kết luận, tính đến năm 2024, nhóm của Hưng đã đưa 15.000 lao động đi nước ngoài, thu thực tế hơn 1.800 tỉ đồng. Tuy nhiên, doanh nghiệp đã để ngoài sổ sách, không khai báo thuế số tiền hơn 1.200 tỉ đồng.
Hành vi trên của Hưng và nhân viên bị cáo buộc gây thiệt hại về thuế cho Nhà nước hơn 241 tỉ đồng.
Số tiền thu trái phép của người đi lao động nước ngoài cũng bị các ông Nguyễn Đức Nam (Chủ tịch Công ty Sona) và Nghiêm Văn Định (Tổng giám đốc Công ty Incoop 3) chỉ đạo để ngoài sổ sách, gây thiệt hại lần lượt là 2,4 tỉ và 432 triệu đồng.
Khi khám xét trụ sở Công ty Hoàng Long, Cơ quan điều tra thu giữ tổng 39 tỉ đồng gồm cả tiền Việt Nam và ngoại tệ, cùng 10 nhẫn vàng, một lắc tay vàng.
Vợ chồng Tổng giám đốc Hưng được ghi nhận đã nộp khắc phục hậu quả 5,1 tỉ đồng. Cơ quan điều tra còn kê biên 4 bất động sản gồm hai căn biệt thự, hai căn nhà ở Hà Nội thuộc sở hữu của vợ chồng ông Hưng.
Chủ tịch Công ty Sona Nguyễn Đức Nam đã nộp 500 triệu, cựu trưởng phòng Nguyễn Thị Thanh Hằng nộp 7 tỉ đồng.
Tổng giám đốc Nghiêm Văn Định được ghi nhận đã nộp khắc phục hậu quả 1 tỉ đồng.
Nhóm cử nhân công nghệ thông tin tạo mã độc, đánh cắp tài khoản quảng cáo Facebook
Lê Ngọc Sơn (32 tuổi), Võ Hữu Hải (32 tuổi), Lê Đức Tài (32 tuổi), Lương Đình Việt (30 tuổi), Nguyễn Duy Luân (32 tuổi), Trần Hồng Khiêm (27 tuổi), Nguyễn Như Phong (33 tuổi), Dương Việt Dũng (34 tuổi), Nguyễn Hoàng Khiêm (32 tuổi), Nguyễn Chí Thanh (32 tuổi), Nguyễn Anh Tuấn (33 tuổi), Nguyễn Tiến Sỹ (34 tuổi), Nguyễn Trịnh Quốc (32 tuổi), Nguyễn Văn Quyết (33 tuổi), Nguyễn Trí Minh Thông (30 tuổi, cựu cán bộ công an) đã bị đề nghị truy tố.
Nhóm bị đề nghị truy tố về tội sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật; xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác.
Trong vụ án, Lê Ngọc Sơn là cử nhân công nghệ thông tin, quen biết Lê Đức Tài từ thời học đại học. Khoảng cuối năm 2022, Sơn nảy sinh ý định tạo mã độc để đánh cắp tài khoản quảng cáo Facebook và đề nghị Tài thực hiện. Tài đồng ý, lập trình mã độc rồi nhúng vào các tập tin có vẻ hợp pháp như word hoặc PDF nhằm đánh lừa người dùng.
Sau đó Sơn phát tán các tập tin chứa mã độc thông qua nền tảng LinkedIn và mạng xã hội, bằng cách giả mạo nội dung tuyển dụng hoặc quảng cáo có kèm đường link tải tài liệu.
Khi người dùng tin tưởng và tải về mở file, mã độc sẽ tự động kích hoạt, xâm nhập máy tính, đánh cắp thông tin đăng nhập tài khoản quảng cáo Facebook. Những dữ liệu này được tự động gửi về và lưu trữ trên Google Sheet để Sơn khai thác.
Dựa trên các tài khoản bị chiếm đoạt, Sơn tiến hành sử dụng chính tài khoản đó để chạy quảng cáo bán hàng tại khu vực tương ứng. Chi phí quảng cáo sẽ bị nền tảng trừ trực tiếp vào tài khoản của nạn nhân, giúp nhóm của Sơn hưởng lợi mà không phải bỏ chi phí thực.
Trong quá trình hoạt động, khi mã độc bị phần mềm diệt vi rút phát hiện, Tài liên tục chỉnh sửa để né tránh. Đến khoảng tháng 4, tháng 5-2023, khi mã độc cũ không còn hiệu quả, Sơn yêu cầu Tài phát triển phiên bản mới tinh vi hơn.
Tài nghiên cứu và tìm hiểu về công nghệ điều khiển máy tính từ xa (RDP). Do không tự viết được hoàn chỉnh, Tài đã mua mã nguồn RDP từ một người lạ trên Telegram với giá 40.000 USD do Sơn chi trả. Sau đó Tài hoàn thiện hệ thống mã độc mới, bao gồm máy chủ điều khiển và công cụ phát tán.
Từ khoảng tháng 7, tháng 8-2023, Tài hướng dẫn các thành viên trong nhóm của Sơn cách sử dụng công cụ để tạo mã độc, phát tán và kiểm soát máy tính nạn nhân. Nhóm này gồm nhiều người như Lương Đình Việt, Trần Hồng Khiêm, Nguyễn Duy Luân, Võ Hữu Hải… Họ tham gia các nhóm chat trên Telegram để học cách triển khai mã độc, xây dựng kịch bản lừa đảo và đăng tải nội dung tuyển dụng giả nhằm dụ người dùng tải file.
Khi người dùng bị nhiễm mã độc, nhóm sử dụng công cụ để theo dõi, truy cập và kiểm soát máy tính từ xa, từ đó lấy thông tin tài khoản quảng cáo. Dữ liệu sau đó được chuyển cho Sơn. Sơn tiếp tục giao cho Dương Việt Dũng sử dụng các tài khoản này để chạy quảng cáo bán hàng cho bên thứ ba tại Hoa Kỳ.
Tiền thu được từ hoạt động bán hàng được chia theo tỉ lệ 8:2, trong đó Sơn hưởng 20%. Riêng từ hoạt động này, Sơn đã thu lợi khoảng 5 tỉ đồng. Sơn cũng chia sẻ tài khoản đánh cắp cho nhiều người khác như Nguyễn Văn Quyết, Nguyễn Hoàng Khiêm, Nguyễn Xuân Mạnh để cùng khai thác. Thay vì thu tiền một lần, Sơn ăn chia lợi nhuận theo kết quả kinh doanh của từng người.
Khoảng hai tuần một lần, Sơn nhận tiền chia lợi nhuận từ các nhóm này, chủ yếu thông qua tiền điện tử USDT nhằm tránh bị phát hiện. Hoạt động của các nhóm diễn ra liên tục từ cuối năm 2022 - 2024, thậm chí một số vẫn kéo dài đến năm 2025.
Theo kết luận điều tra, tổng số tiền Sơn hưởng lợi lên đến khoảng 12 tỉ đồng. Trong đó khoảng 5 tỉ đồng từ Dũng, 2 tỉ đồng từ nhóm của Mạnh, 1,5 tỉ đồng từ Hoàng Khiêm, 200 triệu đồng từ nhóm Quyết - Thông và khoảng 3,3 tỉ đồng từ hoạt động bán hàng trực tiếp của Sơn.