Các nguồn tin cho hay các báo cáo tình báo của Mỹ đưa ra cảnh báo như trên là vì cho rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz là đòn bẩy thực sự duy nhất mà Iran có đối với Mỹ.
“Chắc chắn là giờ đây khi Iran nhận thấy rõ quyền lực và ảnh hưởng của mình đối với eo biển này, họ sẽ không sớm từ bỏ nó”, một trong 3 nguồn tin bình luận. Họ từ chối tiết lộ chi tiết về cơ quan nào đã đưa ra các đánh giá như trên.
Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận từ Reuters. Hiện cũng chưa có thông tin phản ứng từ Iran.
Cảnh báo mới cho thấy Tehran có thể tiếp tục kiểm soát chặt giao thông qua eo biển Hormuz để giữ giá năng lượng ở mức cao như một biện pháp gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tìm ra lối thoát nhanh chóng cho cuộc chiến đã kéo dài gần 5 tuần, theo Reuters.
Chi phí năng lượng tăng cao có nguy cơ làm gia tăng lạm phát ở Mỹ, tạo ra gánh nặng chính trị cho Tổng thống Trump khi ông phải đối mặt với tỷ lệ ủng hộ thấp và đảng Cộng hòa của ông đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Các báo cáo cũng cung cấp dấu hiệu mới nhất cho thấy cuộc chiến, nhằm xóa sổ sức mạnh quân sự của Iran, trên thực tế có thể làm tăng ảnh hưởng khu vực của nước này bằng cách cho thấy khả năng đe dọa tuyến đường thủy quan trọng này của Tehran, theo Reuters.
“Trong nỗ lực ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt, Mỹ đã trao cho Iran một vũ khí gây rối loạn quy mô lớn”, ông Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, một tổ chức ngăn ngừa xung đột có trụ sở tại Bỉ, bình luận. Ông còn nhận định Tehran hiểu rằng khả năng chi phối thị trường năng lượng thế giới thông qua việc kiểm soát eo biển Hormuz “mạnh mẽ hơn nhiều so với cả vũ khí hạt nhân.”
Tổng thống Trump hôm 4.4 tuyên bố Iran chỉ còn 48 giờ để đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải đối mặt với “địa ngục”.”Hãy nhớ khi tôi cho Iran 10 ngày để thỏa thuận hoặc mở cửa eo biển Hormuz. Thời gian đang cạn dần – chỉ còn 48 giờ nữa trước khi địa ngục giáng xuống họ…”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Đáp lại, tướng Ali Abdollahi Aliabadi thuộc Bộ chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya ở Tehran nói rằng cảnh báo mới của Tổng thống Trump là “một hành động bất lực, lo lắng, mất cân bằng và ngu ngốc”, theo AFP. Ông Aliabadi cảnh báo rằng “cánh cửa địa ngục sẽ mở ra với các người” nếu cơ sở hạ tầng của Iran tiếp tục bị tấn công.
Trước đó vào ngày 3.4, một quan chức Nhà Trắng cho Reuters hay ông Trump “tự tin rằng eo biển sẽ sớm được mở lại” và đã nói rõ rằng Iran sẽ không được phép điều tiết tuyến đường thủy này sau xung đột.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã sử dụng nhiều chiến thuật khác nhau để khiến việc vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz trở nên quá nguy hiểm kể từ khi Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát động cuộc chiến vào ngày 28.2, theo Reuters.
Từ việc tấn công các tàu dân sự và rải thủy lôi đến việc đòi phí qua lại, Iran thực tế đã phong tỏa giao thông qua eo biển Hormuz.
Giới chuyên gia cho rằng một chiến dịch quân sự nhằm mở lại eo biển Hormuz sẽ gây ra nhiều rủi ro tiềm ẩn đáng kể, theo Reuters. Eo biển Hormuz chia cắt Iran và Oman. Eo biển này rộng 33 km ở điểm hẹp nhất, nhưng luồng hàng hải chỉ rộng 3 km theo cả hai hướng, khiến tàu thuyền và binh sĩ dễ trở thành mục tiêu.
Ngay cả khi lực lượng Mỹ chiếm được bờ biển và các đảo phía nam Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran vẫn có thể tấn công họ và duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng máy bay không người lái và tên lửa phóng từ sâu bên trong Iran, theo Reuters dẫn lời một số chuyên gia.
“Chỉ cần một hoặc hai máy bay không người lái là đủ để làm gián đoạn giao thông và ngăn cản tàu thuyền đi qua”, ông Vaez bình luận.
Một số chuyên gia còn cho rằng ngay cả sau xung đột, Iran khó có thể từ bỏ khả năng kiểm soát qua eo biển Hormuz vì họ sẽ cần phải tái thiết, và việc thu phí qua lại đối với tàu thuyền thương mại sẽ là một phương tiện để gây quỹ tái thiết.
Trong một podcast của tạp chí Foreign Affairs hôm 2.4, cựu Giám đốc CIA Bill Burns dự đoán rằng Tehran “sẽ tìm cách duy trì đòn bẩy mà họ đã giành lại được bằng cách làm gián đoạn giao thông” qua eo biển Hormuz.
Ông Burns còn cho rằng Iran sẽ tìm cách sử dụng khả năng kiểm soát tuyến đường thủy này để giành được “sự răn đe lâu dài và các đảm bảo an ninh” trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Mỹ và để đạt được “một số lợi ích vật chất trực tiếp” như thu phí qua lại để có tiền cho quá trình phục hồi sau xung đột. “Điều đó tạo ra một cuộc đàm phán thực sự khó khăn ngay bây giờ”, ông nhận định.
Đám cháy Springs bùng lên từ phía đông thành phố Moreno Valley, thuộc hạt Riverside, bang California vào khoảng 11h sáng 3/4 và đến tối cùng ngày đã lan rộng tới khoảng 1.680 ha.
Thành phố Moreno Valley có khoảng 200.000 dân, nằm cách Los Angeles khoảng 100 km về phía đông. Đám cháy lan nhanh tới mức chính quyền hạt Riverside đã ra lệnh sơ tán bắt buộc đối với hàng nghìn người ở thành phố Moreno Valley, nhiều khu vực khác được đặt trong tình trạng sẵn sàng sơ tán.
Deirdre Vickers, sĩ quan Sở Cảnh sát hạt Riverside, cho biết đang hỗ trợ đóng đường tại Hemet và Moreno Valley, trong khi tuyến đường Gilman Springs từ đoạn Alessandro đến Bridge Street đang bị phong tỏa.
Ngọn lửa bùng phát tại khu vực có nhiều vật liệu dễ cháy, buộc nhiều lực lượng cứu hỏa phải phối hợp ứng phó. Lực lượng cứu hỏa đang triển khai hai máy bay chữa cháy, 23 xe cứu hỏa, hai trực thăng và hai máy ủi, đồng thời yêu cầu thêm nguồn lực hỗ trợ. Tính đến 16h, đám cháy mới được khống chế khoảng 5%.
"Gió là yếu tố gây khó khăn lớn nhất hiện nay", ông Alex Izaguirre, người phát ngôn Cơ quan Phòng cháy chữa cháy California (Cal Fire) hạt Riverside, nói.
Tại hạt Los Angeles, đám cháy Crown bùng phát từ sáng 3/4 và lan ra khoảng 113 ha rừng gần thị trấn Acton, song tình hình đã được kiểm soát vào tối cùng ngày.
Nhà chức trách ban đầu ban hành lệnh sơ tán bắt buộc đối với khu vực phía nam đường Escondido Canyon, phía đông Big Springs, phía bắc Hughes Canyon và Hubbard, cùng phía tây Crown Valley. Lệnh sơ tán đã được dỡ bỏ sau đó, nhưng cảnh báo sơ tán vẫn được duy trì ở Soledad Canyon và Crown Valley.
Đây là hai vụ cháy rừng lớn đầu tiên của mùa xuân sau khi nước Mỹ vừa trải qua mùa đông có lượng mưa lớn và nhiệt độ cao khác thường.
Theo Kyle Wheeler, nhà khí tượng học tại văn phòng San Diego của Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ, các đám cháy lan nhanh do những cơn gió Santa Ana mạnh với vận tốc 48-64 km/h. "Gió mạnh khiến các đám cháy bùng phát nhanh chóng và trở thành những vụ cháy rừng đầu tiên của mùa", ông Wheeler nói.
Theo báo Khmer Times, ngày 13-4, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trương Hiểu Cương tuyên bố việc nước này viện trợ tàu chiến cho Campuchia hoàn toàn không nhắm vào bất kỳ bên thứ ba nào, đồng thời không liên quan đến diễn biến an ninh khu vực hiện nay.
Tuyên bố trên được đưa ra sau khi Campuchia vừa chính thức tiếp nhận tàu hộ vệ Type 056C hiện đại từ Trung Quốc hồi tuần trước. Đây là loại tàu đa năng hạng nhẹ, được xem là sự nâng cấp quan trọng về năng lực phòng thủ trên biển của Campuchia.
Con tàu được Trung Quốc viện trợ không hoàn lại, là chiếc đầu tiên trong tổng số hai tàu chiến sẽ được bàn giao. Chiếc thứ hai dự kiến cập cảng Campuchia vào cuối năm 2026.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Campuchia vừa khởi công dự án mở rộng Quân cảng Ream tại tỉnh Preah Sihanouk.
Cơ sở này được nâng cấp với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Trung Quốc. Trong gói hỗ trợ này còn có việc thành lập Trung tâm Hỗ trợ và huấn luyện chung Campuchia - Trung Quốc.
Tuyên bố của ông Trương được đưa ra trong buổi họp báo thường kỳ của Bộ Quốc phòng Trung Quốc, nhằm phản hồi thông tin cho rằng một số quốc gia, trong đó có Thái Lan, đang theo dõi sát sao các hoạt động an ninh hàng hải trong khu vực.
Ông Trương nhấn mạnh: "Đây là một phần trong chương trình hợp tác hiện hữu giữa quân đội hai nước".
Ông Trương cũng cho biết trung tâm mới sẽ đóng vai trò hậu cần cho các hoạt động chung như chống khủng bố, cứu trợ thảm họa và viện trợ nhân đạo. Theo ông, điều này sẽ giúp hai nước hoàn thành nghĩa vụ quốc tế và đóng góp tích cực vào an ninh chung toàn cầu.
Về phía Campuchia, Phó đô đốc Sam Sokha, Phó tư lệnh Hải quân Hoàng gia Campuchia, khẳng định việc tiếp nhận tàu chiến mới sẽ tiếp tục củng cố đáng kể năng lực tác chiến của lực lượng hải quân nước này.
Washington Post hôm 15/4 dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết lực lượng tăng viện cho Trung Đông gồm nhóm tác chiến tàu sân bay George H.W. Bush và nhóm tác chiến đổ bộ (ARG) Boxer. Hai nhóm tàu dự kiến hội quân với những chiến hạm đang làm nhiệm vụ gần Iran vào ngày 22/4, khi lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran hết hạn.
Nhóm tác chiến George H.W. Bush gồm tàu sân bay cùng tên và nhiều khu trục hạm hộ tống. ARG Boxer gồm tàu đổ bộ tấn công USS Boxer, một tàu vận tải đổ bộ và một tàu hậu cần, kèm theo Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh (MEU) số 11 với khoảng 800 lính thủy đánh bộ.
Các quan chức Mỹ nói rằng động thái diễn ra giữa lúc Tổng thống Donald Trump đang tìm cách gây sức ép lên Iran để đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột, đồng thời xem xét khả năng phát động những cuộc tập kích mới hoặc chiến dịch trên bộ nếu lệnh ngừng bắn không được duy trì.
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
James Foggo, đô đốc Mỹ về hưu, nhận định loạt chiến hạm đang tới Trung Đông sẽ giúp gia tăng áp lực lên Iran, cũng như cho phép lãnh đạo quân đội Mỹ có thêm lựa chọn nếu đàm phán thất bại.
Tàu sân bay USS George H.W. Bush ngày 14/4 di chuyển gần mũi Hảo Vọng ở phía nam châu Phi, vòng qua khu vực này để đến Trung Đông, thay vì đi qua kênh đào Suez. Hành trình bất thường cho thấy nhóm chiến hạm Mỹ dường như muốn tránh biển Đỏ, nơi có nguy cơ bị lực lượng Houthi tập kích.
Đô đốc về hưu Foggo đánh giá chiến dịch phong tỏa có thể gây tổn thất nghiêm trọng đến nền kinh tế của Iran, do nước này phụ thuộc rất nhiều vào xuất khẩu dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng hoạt động này cũng khiến Mỹ phải chịu nhiều thiệt hại.
"Chúng ta phải thừa nhận rằng giá xăng dầu sẽ tiếp tục tăng, do đó đây là vấn đề đối với các nhà hoạch định chính sách Mỹ, vì người dân không hài lòng với điều đó", ông nêu quan điểm.
Hai quan chức giấu tên nói rằng Lầu Năm Góc vẫn lên kế hoạch cho chiến dịch trên bộ tại Iran, động thái được đánh giá là bước leo thang nghiêm trọng trong xung đột.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 15/4 nói với các phóng viên rằng "phương án tốt nhất với Iran là đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Trump", trong đó có chấm dứt chương trình hạt nhân và mở cửa eo biển Hormuz.
Bà cho biết hai bên vẫn tiếp tục đàm phán, có khả năng quan chức Mỹ và Iran sẽ gặp nhau trong những ngày tới. "Chúng tôi cảm thấy lạc quan về triển vọng đạt được một thỏa thuận", bà Leavitt nói.
Mỹ đang triển khai hơn 50.000 binh sĩ tại Trung Đông, nhiều hơn so với thường lệ khoảng 10.000 người, cùng hàng chục tiêm kích và máy bay quân sự. Trong số các chiến hạm Mỹ đang hoạt động tại Trung Đông có nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln, cùng tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và MEU 31.
