Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ, Đơn vị Điều trị Ban ngày, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3 cho biết, trong nhịp sống hiện đại, áp lực công việc cùng thói quen sinh hoạt thiếu điều độ khiến tình trạng mất ngủ và “nội nhiệt” (nóng trong, bứt rứt) ngày càng phổ biến.
Trước khi tìm đến thuốc, việc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng được xem là nền tảng quan trọng. Trong đó, củ sen – phần thân rễ nằm sâu trong bùn của cây sen – được xem là một đại diện tiêu biểu của phương pháp “thực trị” phương Đông, có khả năng làm dịu hệ thần kinh và hỗ trợ thanh nhiệt từ bên trong.
Củ sen có tên khoa học Nelumbo nucifera. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy đây là nguồn vi chất phong phú.
Đáng chú ý, nhóm vitamin B – đặc biệt là vitamin B6 (pyridoxine) – đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine, những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng và giấc ngủ.
Bên cạnh đó, củ sen chứa nhiều kali và magie nhưng ít natri, giúp hỗ trợ giãn mạch, ổn định huyết áp và thư giãn cơ thể. Hàm lượng vitamin C cao mang lại khả năng chống oxy hóa, góp phần tăng cường miễn dịch.
Ngoài ra, các hợp chất phenolic như catechin và axit gallic còn có tác dụng kháng viêm và bảo vệ tế bào thần kinh.
Đối với mất ngủ và căng thẳng thần kinh, củ sen phát huy tác dụng qua hai cơ chế chính.
Thứ nhất, vitamin B6 tham gia vào quá trình chuyển hóa tryptophan thành serotonin và melatonin – 2 chất quan trọng giúp điều hòa tâm trạng và nhịp sinh học. Thiếu hụt vitamin này có thể góp phần gây rối loạn giấc ngủ và lo âu.
Thứ 2, với tình trạng “nóng trong người”, củ sen giúp làm mát cơ thể nhờ hàm lượng nước và chất điện giải dồi dào, từ đó giảm cảm giác khô miệng, bứt rứt.
Đồng thời, các hợp chất như tannin và vitamin K còn giúp tăng độ bền thành mạch, hỗ trợ giảm các biểu hiện do “huyết nhiệt” như chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc nổi mụn.
Theo y học cổ truyền, tác dụng của củ sen thay đổi tùy theo cách chế biến.
Vì vậy, người mất ngủ do thể hư nên ưu tiên dùng củ sen đã nấu chín. Ngược lại, nếu mất ngủ đi kèm biểu hiện “thực nhiệt” như bốc hỏa, táo bón, miệng khô, có thể dùng củ sen tươi với lượng phù hợp.
Từ lâu, củ sen đã được sử dụng trong nhiều món ăn – bài thuốc quen thuộc:
Cơ quan chức năng bang Burgenland hôm 19/4 phát đi cảnh báo khẩn cấp sau khi xác nhận có khả năng một lọ thực phẩm ăn dặm HiPP thứ hai chứa thuốc diệt chuột đã được bán ra thị trường, theo Die Presse, nhật báo có ảnh hưởng nhất tại Áo. Vụ việc đang được điều tra theo hướng "cố ý gây nguy hiểm cho cộng đồng" trong một âm mưu tống tiền xuyên quốc gia.
Trước đó, cảnh sát Áo xác nhận tìm thấy thuốc diệt chuột trong hũ thực phẩm ăn dặm loại Cà rốt và Khoai tây, 190 gram, sau khi sản phẩm này bị thu hồi tại 1.500 cửa hàng của chuỗi siêu thị SPAR do lo ngại nhiễm độc. Cả hai lọ trên đều được xác định có nguồn gốc từ một siêu thị SPAR ở Eisenstadt, thủ phủ bang Burgenland.
Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm Áo (AGES), các loại thuốc diệt chuột chứa nhiều hoạt chất khác nhau với những tác động tương ứng lên sức khỏe. Hoạt chất thường được sử dụng nhất là bromadiolone, một chất được gọi là kháng vitamin K. Chất này gây ức chế quá trình đông máu tự nhiên của cơ thể, dẫn đến nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng nếu vô tình nuốt phải.
Các triệu chứng ngộ độc thường không xuất hiện ngay lập tức mà có xu hướng khởi phát muộn sau khoảng 2-5 ngày sau khi trẻ ăn phải sản phẩm. Các bậc phụ huynh cần theo dõi sát những dấu hiệu bất thường như chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất hiện các vết bầm tím dưới da hoặc có máu trong phân.
Trong trường hợp trẻ có biểu hiện xuất huyết, suy nhược trầm trọng hoặc da dẻ nhợt nhạt, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức và thông báo với bác sĩ rằng trẻ đã sử dụng sản phẩm ăn dặm nằm trong diện cảnh báo.
"Đây được nghi vấn là một âm mưu tống tiền", cơ quan AGES giải thích trên hệ thống trực tuyến.
Nếu được can thiệp y tế kịp thời, đặc biệt thông qua việc bổ sung vitamin K, tình trạng ngộ độc này hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả.
Về phía nhà sản xuất, đại diện HiPP cho biết công ty đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra và chưa thể cung cấp thêm thông tin chi tiết để đảm bảo tính bảo mật cho quá trình phá án. Người phát ngôn của HiPP nhấn mạnh: "Tình huống nghiêm trọng này liên quan đến một hành vi can thiệp tội phạm từ bên ngoài nhắm vào kênh phân phối của hệ thống SPAR tại Áo". Công ty đồng thời cho biết quy trình sản xuất và đảm bảo chất lượng của hãng vẫn đảm bảo tiêu chuẩn.
Reuters dẫn lời đại diện chuỗi siêu thị SPAR cho hay việc thu hồi toàn diện tại 1.500 cửa hàng trên toàn nước Áo là một biện pháp phòng ngừa khẩn cấp. Khách hàng đã mua sản phẩm HiPP tại SPAR được khuyến cáo tuyệt đối không sử dụng và mang trả lại cửa hàng để được hoàn tiền 100%.
Cảnh sát Áo cho biết những dấu hiệu nhận diện sản phẩm bị can thiệp bao gồm nhãn dán màu trắng có vòng tròn đỏ dưới đáy lọ, nắp lọ bị hư hại hoặc không phát ra tiếng "pop" đặc trưng khi mở lần đầu. Ngoài ra, bất kỳ sự thay đổi nào về mùi vị hay kết cấu sản phẩm cũng là dấu hiệu đáng nghi ngại. Trong trường hợp phát hiện lọ sản phẩm có dấu hiệu bất thường, người dân tuyệt đối không được mở nắp hay cho trẻ ăn, thay vào đó hãy bảo quản sản phẩm tách biệt khỏi các loại thực phẩm khác và nên sử dụng găng tay khi tiếp xúc. Sau khi xử lý các lọ nghi vấn, cần rửa tay kỹ bằng xà phòng trong ít nhất 30 giây trước khi tiếp xúc với người khác, đặc biệt là trẻ nhỏ, và báo ngay cho đồn cảnh sát gần nhất để phục vụ công tác điều tra.
Hiện chưa rõ tại sao thuốc diệt chuột xuất hiện trong sản phẩm ăn dặm HiPP. Trước diễn biến phức tạp của vụ việc nghi vấn tống tiền nhắm vào sản phẩm ăn dặm HiPP, Bộ Y tế và AGES khuyến cáo người dân cần đặc biệt thận trọng cho đến khi vụ việc được làm sáng tỏ hoàn toàn.
Bộ Y tế Việt Nam cũng yêu cầu các địa phương khẩn cấp thu hồi và khuyến cáo người dân ngừng sử dụng hũ ăn dặm HiPP vị cà rốt, khoai tây do nghi nhiễm thuốc diệt chuột.
Vụ việc của HiPP xảy ra trong bối cảnh thị trường thực phẩm trẻ em vừa trải qua những đợt rúng động hồi đầu năm. Vào tháng 1 và tháng 2, hai tập đoàn Nestlé và Danone cũng từng phải thu hồi sữa bột tại hơn 60 quốc gia sau khi nhiều trẻ em có triệu chứng ngộ độc do nhiễm độc tố Cereulide, một loại độc tố không bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nấu nướng.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4, báo Sức Khỏe & Đời Sống phối hợp tổ chức chương trình tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Sàng lọc ung thư phổi - Từ câu chuyện người bệnh đến nhu cầu chính sách quốc gia".
Theo PGS.TS Đỗ Hùng Kiên - Phó giám đốc Bệnh viện K, thực tế điều trị cho thấy chỉ khoảng 20% bệnh nhân ung thư phổi đến viện ở giai đoạn sớm có thể phẫu thuật.
Phần lớn còn lại đã ở giai đoạn 3 hoặc 4. Khoảng 40 - 50% bệnh nhân ở giai đoạn 4; 25 - 30% ở giai đoạn 3. Khi đó mục tiêu điều trị không còn là chữa khỏi, mà chủ yếu kiểm soát bệnh, kéo dài sự sống.
Trong khi đó nếu phát hiện sớm, cơ hội sống thay đổi hoàn toàn. Tỉ lệ sống trên 5 năm ở giai đoạn 1 có thể lên tới 70 - 90%, thậm chí 92% ở giai đoạn rất sớm. Nhưng con số này giảm mạnh còn khoảng 10% ở giai đoạn 4.
Theo PGS Kiên, không chỉ khác biệt về cơ hội sống, phát hiện sớm còn giúp giảm đáng kể chi phí điều trị. Trường hợp người bệnh phát hiện ở giai đoạn rất sớm, chi phí phẫu thuật chỉ khoảng 20 - 30 triệu đồng nhờ có bảo hiểm. Nếu phát hiện muộn, chi phí điều trị kéo dài, có thể cao hơn rất nhiều lần.
Bên cạnh đó, PGS Kiên cũng cho rằng hiện nay với sự tham gia ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI) trong y tế giúp phát hiện sớm tổn thương phổi.
Tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Malaysia, AI đã được ứng dụng trong phân tích hình ảnh X-quang, CT để phát hiện sớm tổn thương phổi.
AI có thể giúp phát hiện những tổn thương nhỏ mà mắt thường khó nhận ra, đồng thời rút ngắn thời gian đọc phim và hỗ trợ tuyến dưới.
"AI không thay thế bác sĩ, nhưng là công cụ rất quan trọng để mở rộng sàng lọc diện rộng, đặc biệt ở những nơi thiếu nhân lực", PGS Kiên chia sẻ.
Dù lợi ích rõ ràng nhưng theo các chuyên gia, việc phát hiện sớm ung thư phổi tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân không chỉ nằm ở nhận thức người dân mà còn ở hệ thống. Hiện nay việc tầm soát chủ yếu diễn ra rải rác tại một số cơ sở y tế, hoặc dựa vào khám sức khỏe định kỳ tự phát.
TS Lê Thái Hà, Phó cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho rằng khó khăn lớn nhất là sự không đồng đều về năng lực y tế cơ sở, cả về nhân lực lẫn trang thiết bị.
"Sàng lọc cần triển khai từ tuyến cơ sở, nhưng hiện nay nhiều nơi còn thiếu thiết bị như X-quang, CT liều thấp, cũng như nhân lực được đào tạo bài bản. Bên cạnh đó chi phí cũng là rào cản. Các kỹ thuật sàng lọc hiệu quả như CT liều thấp vẫn còn đắt đỏ và chưa được bảo hiểm y tế chi trả rộng rãi", TS Hà nói.
Để triển khai hiệu quả tầm soát ung thư phổi, theo TS Hà, cần nhiều giải pháp đồng bộ như xây dựng chương trình sàng lọc ung thư phổi cấp quốc gia; ưu tiên nhóm nguy cơ cao; đầu tư trang thiết bị, đặc biệt tại y tế cơ sở; ứng dụng AI và kết nối tuyến trên - tuyến dưới. Ngoài ra cần có cơ chế hỗ trợ tài chính, mở rộng chi trả bảo hiểm và tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức.
Mục tiêu không chỉ là phát hiện bệnh mà còn giúp người dân nhận diện nguy cơ và chủ động quản lý sức khỏe.
Dự kiến trong thời gian tới, Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2028 mỗi người dân sẽ có hồ sơ sức khỏe điện tử, làm nền tảng cho việc theo dõi và sàng lọc lâu dài. Đồng thời các hướng dẫn chuyên môn về khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sẽ được chuẩn hóa trên toàn quốc.
Trong đó, bệnh nhân 30 tuổi chấn thương nặng vùng đầu, ngực và tay. Ảnh chụp X-quang ghi nhận gãy hở và gãy kín nhiều đoạn xương tay, gãy kín xương vai, gãy hai xương sườn và chấn thương thận phải. Người này được Bệnh viện Đa khoa Bình Thuận chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy (TP HCM) khuya 6/4.
Hơn một giờ sau, bệnh nhân 19 tuổi cũng được chuyển vào Chợ Rẫy trong tình trạng lơ mơ, sốc đa chấn thương phức tạp, gãy hở đùi phải, gãy xương cẳng chân và cánh tay, xuất huyết dưới nhện, dập phổi và tràn dịch màng phổi.
Bệnh viện Chợ Rẫy kích hoạt báo động đỏ, huy động y bác sĩ 7 chuyên khoa mổ cấp cứu ngay trong đêm. Hai ca mổ song song kéo dài hơn 8 tiếng đến sáng 7/4 thì hoàn tất, bệnh nhân được theo dõi hậu phẫu.
BS.CK2 Quách Tiến Dũng, Khoa Ngoại thần kinh, cho biết đến chiều cùng ngày bệnh nhân 30 tuổi đã tỉnh táo, không yếu liệt và được chuyển lên Khoa Ngoại thần kinh tiếp tục điều trị. Bệnh nhân 19 tuổi huyết áp ổn định hơn lúc nhập viện nhưng vẫn còn lơ mơ, tình trạng nặng, tiếp tục thở máy và theo dõi sát tại Khoa Hồi sức Cấp cứu.
Hai bệnh nhân thuộc nhóm 15 thợ lặn sò đi ôtô khách 29 chỗ từ cảng La Gi về nhà cách đó gần 150 km, chiều 6/4. Trên đường gần khu vực ngã ba Hòa Thắng, xe bất ngờ mất lái lao qua lề đường rồi rớt xuống vực sâu hơn 10 m gần hồ Bàu Trắng, 4 người tử vong tại chỗ, 11 người bị thương.
Hai bệnh nhân trên bị thương nặng nhất, sau sơ cứu được chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy. Những nạn nhân còn lại điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Bình Thuận.
