Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 3, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn đảm bảo đủ nguyên liệu để sản xuất đến hết tháng 4.
Trong tháng 3, các thương nhân đầu mối cũng nhập khẩu 3,2 triệu m3 xăng dầu. Cùng với hàng tồn kho hiện tại (2,6-2,8 triệu m3), nguồn cung xăng dầu trong nước có thể đảm bảo cho sản xuất và tiêu dùng hết tháng này, theo Thứ trưởng.
Xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang từ cuối tháng 2 gây hệ lụy lớn đến nguồn cung xăng dầu, khí toàn cầu. Quy mô và mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này vượt cú sốc dầu mỏ của thập niên 1970 – từng làm đảo lộn nền kinh tế, thị trường năng lượng.
Diễn biến này kéo theo thị trường năng lượng trong nước biến động mạnh. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có 13 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 26.970 đồng, dầu diesel 44.780 đồng một lít.
Trước diễn biến này, từ đầu tháng 3, Việt Nam đã xây dựng kịch bản để điều hành xăng dầu. Theo Thứ trưởng, nhà điều hành tính tới kịch bản khủng hoảng diễn ra 4 tuần và dài hơn thời gian này. Bộ Công Thương đang xây dựng kịch bản cho các tháng tiếp theo.
Thứ trưởng cho biết việc điều hành cung cầu và giá xăng dầu trên nguyên tắc bảo đảm an ninh năng lượng, bám sát diễn biến giá thế giới, đánh giá tác động tới người dân và các ngành chịu ảnh hưởng. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý đưa ra các giải pháp nhằm ổn định cung cầu, giá cả và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Cùng quan điểm, tại họp Chính phủ thường kỳ cùng ngày, quyền Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cũng khẳng định Việt Nam vẫn duy trì được “ổn định tương đối” trong khi nhiều quốc gia trong khu vực rơi vào tình trạng khủng hoảng năng lượng.
Tại Thái Lan, giá xăng đã lên tới hơn 51.000 đồng một lít, trong khi diesel khoảng 47.000 đồng một lít. Một số nước như Lào, Campuchia ghi nhận tình trạng đóng cửa nhiều cây xăng, còn Philippines tuyên bố tình trạng khó khăn. Ở các nền kinh tế phát triển, doanh nghiệp thậm chí khuyến cáo người lao động làm việc từ xa để giảm nhu cầu đi lại.
“Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn duy trì mức giá thấp hơn trung bình thế giới, chỉ khoảng 1,3 USD một lít, thấp hơn cả các nước có chung đường biên giới”, ông Hùng nói.
Song theo quyền Bộ trưởng, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn do còn phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, sức cầu trong nước chưa phục hồi mạnh và những biến động khó lường từ bên ngoài. Do đó, nhà điều hành cần triển khai đồng bộ các giải pháp, từ bảo đảm năng lượng, tái cơ cấu công nghiệp đến kích cầu tiêu dùng để ổn định kinh tế vĩ mô.
Để ứng phó, Bộ Công Thương cho biết Chính phủ đã sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, giảm tối đa các loại thuế (bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt) nhằm giảm áp lực tăng giá nhiên liệu. Bên cạnh đó, nhà điều hành có các giải pháp nhằm tăng năng lực sản xuất trong nước, đa dạng nguồn cung nhập khẩu, phát triển nguồn năng lượng thay thế (xăng sinh học), tăng năng lực dự trữ và quản trị rủi ro.
Tại hồ sơ dự thảo sửa Nghị định về xử phạt trong kinh doanh xổ số, Bộ Tài chính đề nghị bổ sung thẩm quyền xử phạt hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số với công an, chủ tịch UBND cấp tỉnh và giám đốc sở tài chính. Mức phạt tối đa lên tới 100 triệu đồng.
Vi phạm hành chính trong kinh doanh xổ số là các vi phạm về hoạt động phát hành, phân phối và tiêu thụ vé xổ số, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, và sẽ bị xử phạt bằng tiền hoặc các biện pháp hành chính khác.
Hiện, việc xử phạt hành chính thuộc thẩm quyền thanh tra tài chính. Song, tổ chức bộ máy nhà nước không còn các chức danh này, do đó cần bổ sung, mở rộng thẩm quyền xử phạt với các chức danh khác.
Dự thảo đề xuất phân cấp cụ thể cho lực lượng công an. Cụ thể, chiến sĩ công an nhân dân được phạt cảnh cáo. Trưởng công an cấp xã có thể phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 50 triệu đồng, tịch thu tang vật, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Cấp trưởng phòng nghiệp vụ thuộc các cục và trưởng phòng công an cấp tỉnh được phạt đến 80 triệu đồng. Trong khi đó, giám đốc công an cấp tỉnh, cục trưởng các cục được phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 100 triệu đồng, kèm các biện pháp bổ sung.
Ngoài lực lượng công an, dự thảo cũng bổ sung thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Theo đó, người đứng đầu chính quyền cấp tỉnh có thể phạt tiền đến 100 triệu đồng, tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động kinh doanh có thời hạn. Trong đó, thẩm quyền đình chỉ kinh doanh được áp dụng với vi phạm về in, phát hành vé, loại hình sản phẩm hoặc hoạt động khuyến mại trên địa bàn.
Giám đốc Sở Tài chính cũng được bổ sung quyền xử phạt mức tối đa 80 triệu đồng, cùng các biện pháp xử lý đi kèm.
Hiện, cả nước có 63 công ty xổ số kiến thiết tại các địa phương do UBND tỉnh thành làm chủ sở hữu và Công ty Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) do Bộ Tài chính làm chủ sở hữu. Các doanh nghiệp này đều theo mô hình doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn.
Năm 2025, doanh thu toàn ngành xổ số đạt 177.196 tỷ đồng, tăng 10,48% so với năm trước. Số nộp ngân sách nhà nước đạt 57.160 tỷ đồng, tương đương gần 116% dự toán được Quốc hội giao. Toàn bộ nguồn thu từ xổ số được điều tiết về ngân sách địa phương, phục vụ các lĩnh vực như y tế, giáo dục, an sinh và phúc lợi xã hội. Phần còn lại bổ sung cho nguồn vốn đầu tư phát triển của ngân sách địa phương, theo kế hoạch được Quốc hội phê duyệt hàng năm.
Trong buổi làm việc chiều 16/4 với 52 doanh nghiệp do Hội đồng kinh doanh Mỹ - ASEAN (USABC) dẫn đầu, Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ quan điểm sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có Mỹ, tiếp tục mở rộng kinh doanh, đầu tư tại Việt Nam.
Đề cập một số lĩnh vực hợp tác cụ thể, Thủ tướng nêu rõ Chính phủ ủng hộ các tập đoàn và doanh nghiệp năng lượng hàng đầu của Mỹ đầu tư tại Việt Nam. Việc này có thể góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển thị trường năng lượng bình đẳng, minh bạch, hiệu quả.
Việt Nam cũng coi hợp tác khoa học và công nghệ là một trụ cột mới trong quan hệ song phương. Chính phủ sẵn sàng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp viễn thông có năng lực của Mỹ tiếp cận thị trường nhằm nghiên cứu đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển hạ tầng viễn thông, 5G, cáp quang biển tại Việt Nam trên cơ sở bảo đảm an ninh quốc gia, tuân thủ hành lang pháp lý.
Trong tháng 2, Bộ Khoa học và Công nghệ đã cấp giấy phép cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Việt Nam. Thủ tướng đề nghị các doanh nghiệp Mỹ tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp trong nước, thực hiện chuyển giao công nghệ, nhất là những công nghệ lõi, hỗ trợ Việt Nam gắn kết sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Song song đó, người đứng đầu Chính phủ đề nghị USABC và các doanh nghiệp Mỹ thúc đẩy hai nước sớm đạt được Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng. Ngoài ra, Mỹ sớm xem xét công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường đầy đủ và đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các nước hạn chế về xuất khẩu (D1-D3).
Tại buổi làm việc, lãnh đạo các bộ, ngành cũng lắng nghe nhiều đề xuất, kiến nghị của doanh nghiệp Mỹ liên quan đến thủ tục hành chính. Thủ tướng cho biết sẽ tháo gỡ ngay các vướng mắc về mặt thủ tục, điều kiện kinh doanh. Cả hai bên sẽ tiếp tục trao đổi sâu hơn về các vấn đề tồn đọng để tìm ra biện pháp xử lý thỏa đáng trên tinh thần hài hòa lợi ích.
Theo Thủ tướng, Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình cải cách, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Trong đó, quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh là trọng tâm. Trong quý II, các bộ, ngành phải cắt giảm 50% chi phí tuân thủ, 50% thời gian thực hiện thủ tục. Cấp Bộ không thực hiện quá 30% tổng số thủ tục thuộc lĩnh vực quản lý.
Thời gian qua, quan hệ kinh tế - thương mại - đầu tư giữa hai nước tiếp tục phát triển tích cực. Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Kim ngạch thương mại hai chiều đạt 209,5 tỷ USD năm 2025, trong đó xuất khẩu từ Mỹ vào Việt Nam đạt hơn 19 tỷ USD, tăng 28% so với năm 2024. Doanh nghiệp Việt Nam đã ký các hợp đồng mua máy bay, thiết bị của Mỹ trị giá hơn 37 tỷ USD.
"Làm nông kiểu nhỏ lẻ không thể đi xa", ông Võ Quan Huy - Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An, người có hơn nửa thế kỷ gắn bó với ruộng đồng, nói tại hội thảo "Nông nghiệp thông minh" ngày 17/4 ở TP HCM. Theo ông, vòng lặp "được mùa mất giá", trồng - chặt lặp đi lặp lại nhiều năm qua, suy cho cùng vẫn bắt nguồn từ quy mô sản xuất manh mún.
Từ trải nghiệm thực tế, ông Huy cho rằng khi đất đai bị chia cắt, mọi nỗ lực hiện đại hóa đều trở nên nửa vời. Hạ tầng không thể làm đồng bộ, cơ giới hóa bị đội chi phí, còn công nghệ nếu có cũng khó phát huy hiệu quả. Chỉ khi diện tích đất tích tụ đủ lớn, doanh nghiệp mới có thể đầu tư bài bản cho thủy lợi, tự động hóa và tối ưu chi phí.
Câu chuyện của ông Huy phản ánh một điểm nghẽn kéo dài của nông nghiệp Việt Nam. Áp lực từ thị trường xuất khẩu ngày càng lớn khi tiêu chuẩn liên tục siết chặt, buộc ngành không thể tiếp tục dựa vào cách làm cũ. Bài toán giờ đây không còn là tăng sản lượng, mà là tạo ra sản phẩm có thể bán được với giá trị cao và ổn định.
Trong quá trình đó, dữ liệu trở thành nền tảng. PGS TS Đỗ Văn Hùng ví dữ liệu là "hệ mạch" của nông nghiệp số, nhưng thực tế tại Việt Nam vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa có chuẩn chung. Khoảng trống này khiến nhiều mô hình ứng dụng công nghệ chưa thể phát huy hết hiệu quả, dù tiềm năng rất lớn.
Quay lại với bài toán của doanh nghiệp, ông Huy cho rằng nếu đất đai là "phần xác" thì khoa học công nghệ chính là "phần hồn". Từ giống cấy mô, hệ thống cảm biến IoT đến trí tuệ nhân tạo, công nghệ giúp kiểm soát quy trình sản xuất theo thời gian thực, giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm và hạn chế sai số.
Khi chuyển sang quản trị bằng dữ liệu, cách làm nông thay đổi rõ rệt. Doanh nghiệp không còn sản xuất theo cảm tính mà tính toán từng khâu để tối ưu chi phí, giữ giá thành ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu. Đây cũng là điều kiện để tạo ra giá trị lớn hơn thay vì chỉ chạy theo sản lượng.
Xu hướng này đang lan sang nhiều lĩnh vực. Việc đưa AI, robot và các hệ thống tự động xuống đồng ruộng không chỉ giúp tiết kiệm nhân công, mà còn chuẩn hóa quy trình, giảm rủi ro và nâng cao năng suất. Trong chăn nuôi hay nuôi trồng thủy sản, công nghệ còn giúp kiểm soát chất lượng đồng đều - yếu tố then chốt khi tiếp cận các thị trường khó tính.
Dù vậy, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt nhiều lực cản. Đại diện Trung tâm Khuyến nông Quốc gia khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cho rằng việc ứng dụng công nghệ cao chưa đồng đều, do thiếu nguồn lực, thể chế chưa hoàn thiện và đặc biệt là sản xuất còn nhỏ lẻ. Đây là vòng lặp khiến nông dân khó tiếp cận công nghệ, còn công nghệ lại khó lan rộng.
Trong bối cảnh đó, chuyển sang kinh tế nông nghiệp xanh, dựa trên dữ liệu và công nghệ, không còn là lựa chọn mà là hướng đi bắt buộc. Khi các thị trường lớn ngày càng siết tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc và chất lượng, những mô hình sản xuất manh mún sẽ dần mất lợi thế.
Nông nghiệp vẫn là trụ đỡ của nền kinh tế với kim ngạch xuất khẩu hơn 70 tỷ USD năm 2025. Nhưng để giữ được vị thế này, ngành không thể tiếp tục đi theo lối cũ. Khi đất đai được tích tụ, dữ liệu được kết nối và công nghệ trở thành nền tảng vận hành, câu chuyện "triệu USD" sẽ không còn là ngoại lệ, mà có thể trở thành hướng đi phổ biến của nông nghiệp Việt Nam.
