Việc phải vào đại học bằng mọi giá khi năng lực chưa phù hợp có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái quá tải, thậm chí bỏ dở giữa chừng. Ngược lại, các chương trình học cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp với thời gian đào tạo ngắn, chú trọng thực hành sẽ giúp người học sớm thích nghi với môi trường làm việc.
Thông tin này được các chuyên gia chia sẻ tại Ngày hội tuyển sinh do Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 tổ chức mới đây tại Đồng Nai. Tại đây, các chuyên gia cũng nhấn mạnh sau khi tốt nghiệp cao đẳng, đặc biệt sau khi đã đi làm và muốn phát triển lên các vị trí cao hơn, người học có thể liên thông đại học nếu có nhu cầu.
TS Nguyễn Trung Nhân – Trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM – cho rằng với những học sinh cảm thấy năng lực học tập chưa thật sự nổi bật để thi vào các trường đại học, các em có thể cân nhắc lựa chọn học nghề hoặc cao đẳng để có hướng phát triển phù hợp hơn với khả năng.
Ông Nhân cho biết hiện nay chính sách giáo dục đang được điều chỉnh theo hướng phân luồng rõ ràng hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít phụ huynh và học sinh e ngại việc học nghề, khiến lựa chọn này chưa thực sự phổ biến.
“Thực tế mỗi năm vẫn có không ít sinh viên bị buộc thôi học do không đáp ứng được yêu cầu đào tạo, vì vậy một hướng đi phù hợp, chắc chắn ngay từ đầu sẽ giúp các em đi xa hơn”, ông Nhân nhấn mạnh.
Điều này cũng phần nào phản ánh qua số liệu của Cục Thống kê trong quý 3 năm nay, có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 – 24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, tăng khoảng 250.000 người so với quý trước.
Theo ông Nhân, môi trường cao đẳng hay học nghề là lựa chọn vừa sức với chương trình đào tạo ngắn, nhiều trường chú trọng thực hành giúp người học nhanh chóng nâng cao kỹ năng tay nghề và sớm có cơ hội việc làm sau khi ra trường.
Bên cạnh đó, nếu trong quá trình học nếu các em cảm thấy mình tiếp thu tốt và có nhu cầu nâng cao trình độ, hoàn toàn có thể liên thông lên đại học.
“Phụ huynh và giáo viên là những người hiểu rõ năng lực của các em, vì vậy nên đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, giúp các em lựa chọn con đường phù hợp ngay từ đầu”, ông Nhân nhấn mạnh.
Theo TS Nguyễn Trung Nhân, chương trình liên thông thường tập trung vào tư duy và phương pháp nên nhẹ nhàng hơn, điều này phù hợp với người đã có nền tảng nghề nghiệp.
Hiện nay điều kiện liên thông đã dễ hơn rất nhiều. Sinh viên chỉ cần tốt nghiệp cao đẳng là có thể nộp hồ sơ xét tuyển, thậm chí trong một số trường hợp có thể sử dụng giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời.
“Việc xét tuyển chủ yếu dựa trên kết quả học tập, trong khi chỉ tiêu liên thông được phân bổ khá lớn, sẽ giúp các em tăng cơ hội trúng tuyển. Ngoại trừ một số ngành đặc thù như sư phạm hoặc khối sức khỏe, phần lớn các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh doanh, quản lý đều không quá khắt khe”, ông Nhân nói.
Đặc biệt, nhiều chương trình liên thông hiện được tổ chức theo hình thức trực tuyến, lịch học thậm chí có thể dồn vào cuối tuần, tạo điều kiện để người học cân bằng giữa công việc và việc học.
Về giá trị bằng cấp, không có sự phân biệt giữa hệ liên thông và chính quy. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên được cấp bằng cử nhân hoặc kỹ sư tùy theo chương trình đào tạo, có giá trị tương đương.
Học phí liên thông hiện nay cũng được đánh giá là phù hợp, thường chỉ khoảng 2/3 so với hệ đại học chính quy. Các trường thường hướng đến mục tiêu hỗ trợ người học nâng cao trình độ, nên vẫn tổ chức lớp ngay cả khi số lượng sinh viên không lớn, kết hợp linh hoạt giữa học ghép và học trực tuyến để đảm bảo tiến độ. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động và quyết tâm học tập của mỗi người.
“Không chỉ dừng lại ở bằng đại học, nhiều sinh viên sau khi liên thông lại tiếp tục học lên thạc sĩ, tiến sĩ nếu có đủ năng lực và quyết tâm. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp chỉ thực sự phát huy năng lực khi được học đúng ngành nghề yêu thích, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật như điện, cơ khí hay điều khiển”, ông Nhân nhấn mạnh.
Thời hạn nhận đơn kéo dài đến hết ngày 12.7 và kết quả học bổng dự kiến công bố vào đầu tháng 9 năm nay, theo Cơ quan Giáo dục New Zealand (ENZ). NZUA là gói học bổng chính phủ dành riêng cho học sinh Việt và đây là năm thứ hai chương trình được triển khai. Mỗi suất trị giá 15.000 NZD (233 triệu đồng), áp dụng cho năm học đầu tiên trong chương trình cử nhân.
Trước khi ứng tuyển, học sinh cần nhận thư mời nhập học từ một trong 6 trường ĐH ở New Zealand có tham gia chương trình. Trong đó, các ĐH Waikato, Massey và Lincoln mỗi đơn vị được phân bổ 3 suất còn ĐH Auckland, Canterbury, Otago mỗi trường 2 suất. Ngoài ra, phần lớn các ĐH nêu trên còn cho phép sinh viên Việt Nam ứng tuyển thêm học bổng riêng của trường và có thể cộng gộp giá trị các học bổng.
Phần lớn ĐH New Zealand cũng cho phép học sinh Việt nộp đơn xin nhập học ngay khi có kết quả lớp 12 mà không cần đợi tới khi có chứng nhận tốt nghiệp THPT, hoặc ngay khi có điểm dự đoán IB hay A-level mà không cần phải đợi kết quả chính thức. Điều này giúp các bạn thuận tiện hơn khi xin thư mời nhập học.
Ngoài thư mời nhập học, ứng viên cần nộp thêm bảng điểm, chứng chỉ tiếng Anh đồng thời quay một video 90 giây để thể hiện bản sắc, sự sáng tạo và năng lực cá nhân. Trong đó yêu cầu tiếng Anh được điều chỉnh linh hoạt hơn, khi ứng viên cần đạt trình độ tiếng Anh tương đương IELTS 7.0 là được, không bắt buộc đạt mức điểm tối thiểu nhất định ở từng kỹ năng.
"Chúng tôi luôn chủ động điều chỉnh quy trình ứng tuyển để NZUA trở nên gần gũi và thực tế hơn với học sinh Việt. Sự tham gia tích cực của các trường ĐH với cơ chế học bổng kép thể hiện rõ mong muốn của New Zealand trong việc chào đón những học sinh Việt tài giỏi", ông Ben Burrowes, Giám đốc khu vực châu Á của ENZ, nhấn mạnh.
Cũng theo ENZ, sinh viên du học tại New Zealand theo học bổng chính phủ NZUA sẽ được hưởng đầy đủ các quyền lợi làm việc trong thời gian học và sau khi tốt nghiệp. Cụ thể, sinh viên được làm thêm 25 giờ/tuần trong kỳ học và toàn thời gian trong kỳ nghỉ, tạo điều kiện để các có thêm trải nghiệm thực tế và trang trải chi phí khi đi học. Sau tốt nghiệp, sinh viên có thể ở lại làm việc 3 năm tại New Zealand để tích lũy kinh nghiệm làm việc quốc tế.
Nhằm hỗ trợ phụ huynh, học sinh hiểu rõ hơn về học bổng NZUA, ENZ sẽ tổ chức hội thảo trực tuyến để cung cấp thông tin đầy đủ về quy trình ứng tuyển, đồng thời giải đáp trực tiếp các thắc mắc liên quan đến chương trình. Hoạt động diễn ra từ 10 - 11 giờ ngày 24.5 và ai quan tâm có thể đăng ký tham dự miễn phí TẠI ĐÂY.
Theo thống kê từ ENZ, tính tới tháng 8.2025 có 83.535 du học sinh đang học ở các đơn vị cung cấp giáo dục ở New Zealand, tăng nhẹ so với tổng số lượng người nước ngoài tới học trong cả năm 2024 (83.524 người). Trong đó, Việt Nam có tổng cộng 1.895 người, tập trung đông nhất ở các ĐH (1.125), xếp sau sau đó là các trường phổ thông (350).
Chiều 10.4, Bộ GD-ĐT đã có thông cáo báo chí trả lời về kết quả kiểm tra, xác minh với dự án đạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật của học sinh Ninh Bình. Trong đó Bộ GD-ĐT kết luận là dự án không vi phạm liêm chính khoa học, cụ thể là không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn.
Theo Bộ GD-ĐT, trước những nghi vấn của dư luận về tính liêm chính khoa học của dự án đoạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025 - 2026 mà tác giả là 2 học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Ninh Bình, Bộ GD-ĐT đã chính thức lập tổ tư vấn đánh giá dự án này.
Tổ tư vấn gồm 5 chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên đến từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu có uy tín đã nghiên cứu dự án đoạt giải của 2 học sinh Ninh Bình (dự án "Phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống").
Sau quá trình nghiên cứu hồ sơ và thẩm định, tổ tư vấn đã thống nhất khẳng định học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được dự án này dưới sự hướng dẫn của giáo viên và nhà khoa học.
Cụ thể, việc phân tích kết quả từ các phép đo (như DTA, XRD, FT-IR) hoàn toàn nằm trong khả năng của học sinh vì đây là những kiến thức có trong chương trình phổ thông. Bên cạnh đó, các trang thiết bị phục vụ thí nghiệm đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu ở Việt Nam nên việc thu thập dữ liệu trong nước là hoàn toàn đáp ứng được.
Về nghi vấn "sao chép", tổ tư vấn cho biết dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn (phần mềm Turnitin) và các công bố trước đó, không ghi nhận việc trùng lặp do đạo văn. Đề tài không có dấu hiệu sao chép mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc, kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học.
Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer. Tuy nhiên, đây là các phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai. Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn.
Đồng thời, các chuyên gia đánh giá đây là nghiên cứu có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và mang lại giá trị ứng dụng cao, phù hợp với năng lực ở bậc phổ thông.
Cũng trong thông cáo này, Bộ GD-ĐT nhấn mạnh quy trình chấm thi năm nay được thực hiện nghiêm ngặt qua 2 phần: đánh giá báo cáo tóm tắt và phỏng vấn trực tiếp. Đặc biệt, để bảo vệ sự liêm chính trong học thuật, Hội đồng thẩm định đã tiến hành quét độ trùng lặp toàn bộ hồ sơ trước khi gửi đi chấm. Ban tổ chức cũng trang bị sẵn phần mềm tại khu vực thi để giám khảo có thể tra cứu, kiểm tra sự trùng lặp nội dung của bất kỳ dự án nào ngay trong quá trình chấm.
Như Báo Thanh Niên đã đưa tin, sau khi Bộ GD-ĐT công bố kết quả cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025 - 2026, trên nhóm Liêm chính khoa học xuất hiện hàng loạt bài đăng nêu nghi vấn nhiều dự án đạt giải cao, trong đó có dự án đạt giải nhất của 2 học sinh Ninh Bình.
Theo các thành viên nhóm Liêm chính khoa học, nội dung poster của dự án cho thấy các học sinh Ninh Bình đã phải thực hiện hàng chục kỹ thuật phân tích và đánh giá phức tạp, vượt xa năng lực và kiến thức của học sinh phổ thông.
Đặc biệt, dựa trên những thông tin công khai rất hạn chế (liên quan tới cuộc thi khoa học kỹ thuật), các thành viên nhóm Liêm chính khoa học đã đưa ra những bằng chứng được cho là "không thể chối cãi về sự liên quan của nhóm Hoàng Mai Hà với dự án của 2 học sinh Ninh Bình" (PGS Hoàng Mai Hà, Phó viện trưởng Viện Hóa học, Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam - PV).
Viện Hóa học cũng đã có ý kiến phản hồi, khẳng định cán bộ của viện (PGS Hoàng Mai Hà) không có bất kỳ mối liên hệ hay tham gia hướng dẫn nào đối với dự án của học sinh Ninh Bình. Viện Hóa học cũng khẳng định cũng đã chủ động rà soát danh sách học sinh, sinh viên đăng ký thực tập, nghiên cứu tại đơn vị trong giai đoạn 2024 - 2025. Kết quả không ghi nhận trường hợp nào liên quan đến 2 học sinh Ninh Bình có dự án đạt giải nhất cấp quốc gia nêu trên.
Như vậy, giữa nội dung thông cáo báo chí mà Bộ GD-ĐT phát hành chiều nay và trả lời của Viện Hóa học có một khoảng trống cần được làm rõ: các học sinh sử dụng các thiết bị của đơn vị nghiên cứu nào và thực hiện các thí nghiệm ở đâu?
Mặt khác, dư luận giới khoa học cũng cho rằng cho đến nay Bộ GD-ĐT vẫn không công khai nội dung các dự án đạt giải là vi phạm chính quy chế cuộc thi của Bộ GD-ĐT.
Thông tin được đại diện Bộ GD-ĐT nêu trong Hội nghị tuyển sinh năm 2026. Tại hội nghị, GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD-ĐT), chia sẻ nội dung báo cáo tổng kết tuyển sinh năm 2025. Trong số 24 nhóm ngành, có 12 nhóm ngành chiếm gần 90% số sinh viên nhập học so với chỉ tiêu.
Trong số hơn 681.000 thí sinh nhập học ĐH, hơn 146.000 em chọn nhóm ngành kinh doanh và quản lý, chiếm tỷ lệ 21%. Đây là lĩnh vực được nhiều trường đào tạo, phổ biến là các ngành gồm: quản trị kinh doanh, tài chính - ngân hàng, kế toán - kiểm toán, marketing... Tuy nhiên, so với năm 2024, tỷ lệ chọn nhóm ngành này đã giảm 4%.
Xếp sau là nhóm công nghệ kỹ thuật với hơn 72.500 thí sinh nhập học, chiếm 10,6%, tăng hơn 1%. Ba nhóm ngành được chọn nhiều khác là nhân văn (9,6%), máy tính và công nghệ thông tin (9,2%), sức khỏe (7,8%).
Xét riêng về công nghệ chiến lược (gồm 44 ngành ở nhiều nhóm), các trường tuyển được 150.400 thí sinh, chiếm 22% tổng số.
Thống kê của Bộ GD-ĐT cũng cho thấy, từ năm 2022 đến nay, số lượng thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT đều ở mức trên 1 triệu. Số thí sinh trúng tuyển, tỷ lệ thí sinh nhập học cũng tăng dần qua từng năm. Trong đó, năm 2025 số thí sinh trúng tuyển nhập học trên chỉ tiêu đạt mức kỷ lục, lên tới mức 90%, cao nhất trong 4 năm qua. Trong số 1,1 triệu thí sinh tốt nghiệp THPT, tỷ lệ vào đại học chiếm 59%. Ba phương thức có nhiều thí sinh trúng tuyển nhất là xét điểm thi tốt nghiệp THPT (50%), học bạ (29%), xét kết hợp (15%).
