Ngày 19-4, Trường THCS-THPT Trí Đức tổ chức hội thảo “Định hướng lộ trình học tập bậc THPT và đại học trong bối cảnh kỷ nguyên số”, nhằm giúp phụ huynh có con đang học THCS có thêm thông tin để đồng hành cùng con khi bước vào cấp 3.
ThS Thái Doãn Nguyên – Phó hiệu trưởng Trường đại học Hoa Sen – cho rằng trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, lựa chọn tổ hợp môn từ lớp 10 có tác động lớn đến ba năm phổ thông. Học sinh cần chọn dựa trên năng lực, mức độ hứng thú và khả năng theo đuổi lâu dài.
Theo ông, yếu tố cốt lõi vẫn là năng lực tổng thể của học sinh, bao gồm khả năng học tập, thích nghi và môi trường rèn luyện. Trong đó, ba nhóm năng lực cần được chú trọng là tư duy phản biện, năng lực ngoại ngữ và năng lực số.
Đặc biệt trong môi trường THPT, ông cho rằng học sinh nên tận dụng tối đa để rèn luyện các kỹ năng nền tảng như khả năng “vượt khó”, bao gồm sự năng động, kỹ năng lập kế hoạch và kiểm soát cảm xúc…
Nhờ đó, học sinh có thể duy trì được sự ổn định và tiến bộ trong nhiều môi trường học tập và làm việc sau này.
“Phụ huynh nên tạo điều kiện rèn luyện ở nhà cho con để có thể đi song song với môi trường trong nhà trường. Chẳng hạn nếu muốn con rèn luyện tư duy phản biện, ở nhà không thể bắt con nói gì nghe đó. Hãy thử cho con biết đưa ra ý kiến và bảo vệ ý kiến của mình.
Tương tự với kỹ năng số. Thay vì cấm con dùng điện thoại, nên khuyến khích con dùng điện thoại để học những kỹ năng số một cách hữu ích chứ không chỉ lướt mạng hay chơi game”, ông nói.
PGS.TS Nguyễn Đình Tuyên – Phó trưởng phòng đào tạo Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) – lưu ý với những học sinh có định hướng theo các lĩnh vực công nghệ – kỹ thuật, học sinh nên đầu tư vào môn toán.
Toán hiện giữ vai trò nền tảng trong việc rèn luyện tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề, đồng thời là cơ sở để tiếp cận các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu hay kỹ thuật.
“Toán cũng là môn chiếm phần quan trọng trong hầu hết các kỳ thi, từ kỳ thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP.HCM đến các bài thi chuẩn hóa quốc tế như SAT, vì vậy cần được đầu tư rất nghiêm túc”, ông Tuyên nói.
Ngoài toán, ông Tuyên cho rằng những học sinh có định hướng học ngành công nghệ – kỹ thuật nên trang bị kiến thức tin học cơ bản ngay từ bậc THPT.
TS Lê Thị Phương – Phó trưởng phòng truyền thông và thương hiệu Trường đại học Khoa học sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM – cho rằng ba năm THPT cần được xem là giai đoạn để học sinh nhận diện nghề nghiệp một cách nghiêm túc và có hệ thống.
Theo bà, lựa chọn ngành nghề cần đặt trong sự kết hợp giữa sở thích, năng lực cá nhân và nhu cầu của xã hội.
Học sinh nên chủ động quan sát bản thân, đồng thời tìm hiểu ngành nghề qua nhiều kênh như tham quan thực tế, đọc sách báo, tiếp cận thông tin chính thống hoặc lắng nghe chia sẻ từ những người đi trước.
“Phụ huynh nên đồng hành, tạo điều kiện để con có đủ thông tin và trải nghiệm nghề nghiệp trong nhiều môi trường, gặp gỡ tham khảo ý kiến nhiều người… trước khi cùng con đưa ra quyết định”, bà Phương nói.
ThS Phạm Xuân Trường – Trưởng phòng tư vấn tuyển sinh RMIT University Vietnam – cho rằng với những học sinh có kế hoạch du học và “săn” học bổng, quá trình chuẩn bị nên bắt đầu từ sớm, ngay khi bước vào THPT.
Theo ông, các trường đại học quốc tế đánh giá cao một hồ sơ có “câu chuyện” rõ ràng, thể hiện hành trình phát triển của học sinh qua thời gian. Hồ sơ cần cho thấy học sinh đã học được gì, tham gia những hoạt động nào và có đóng góp ra sao cho cộng đồng.
Vì vậy, học sinh nên tận dụng ba năm cấp 3 để xây dựng hành trình này một cách có định hướng, thông qua việc tham gia các hoạt động học thuật, dự án cộng đồng hoặc trải nghiệm thực tế phù hợp với sở thích và mục tiêu.
“Một hành trình được đầu tư liên tục sẽ giúp hồ sơ trở nên thuyết phục hơn trong mắt các trường đại học quốc tế”, ông Trường nói.
Trường hướng tới nâng cao chất lượng đội ngũ nhân sự, đặt mục tiêu tăng mạnh đội ngũ giảng viên trình độ cao, phấn đấu tăng gấp đôi số lượng tiến sĩ với việc bổ sung thêm gần 250 tiến sĩ. Trong đó 50% đạt học hàm giáo sư, phó giáo sư và nâng gấp đôi số lượng công bố quốc tế trong 5 năm tới.
Thông tin được PGS.TS Trần Lê Quan - Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - công bố trong chiến lược phát triển đến năm 2030 của trường trong định hướng tăng trưởng chung của Đại học Quốc gia TP.HCM.
Hoạt động nghiên cứu của trường cũng ghi nhận những bước tiến đáng kể. Số lượng công bố quốc tế tăng trưởng ổn định 10-15% mỗi năm với gần 4.000 bài báo được công bố trên cơ sở dữ liệu Scopus trong 5 năm qua.
Khoảng 1.200 đề tài khoa học các cấp với tổng kinh phí hơn 200 tỉ đồng đã được trường triển khai hiệu quả.
Nhiều phòng thí nghiệm trọng điểm, nhóm nghiên cứu mạnh, sáng chế và sản phẩm chuyển giao công nghệ đã ra đời, góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn cho địa phương và doanh nghiệp.
"Với chiến lược này, Trường đại học Khoa học tự nhiên đặt mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu, góp phần nâng tầm chất lượng giáo dục và khoa học Việt Nam trong giai đoạn tới", ông Quan nhấn mạnh.
Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) hiện có 1.070 viên chức, người lao động. Trong đó có 10 giáo sư, 66 phó giáo sư, 246 tiến sĩ và 404 thạc sĩ đang công tác tại 10 khoa, 11 phòng chức năng, thư viện, 8 trung tâm, 1 viện và 8 phòng thí nghiệm.
Tỉ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ chiếm hơn 60% và đang tiếp tục có xu hướng tăng trong những năm tới. Đến nay, quy mô đào tạo của trường đạt gần 18.000 sinh viên đại học cùng khoảng 2.500 học viên sau đại học và nghiên cứu sinh.
Trường đào tạo 31 chương trình đại học, 37 chương trình thạc sĩ và 31 chương trình tiến sĩ, trải dài 8 lĩnh vực trọng điểm như: khoa học tự nhiên, khoa học sự sống, kỹ thuật, công nghệ thông tin, toán - thống kê, môi trường và giáo dục.
Hệ sinh thái hợp tác quốc tế của trường ngày càng mở rộng với gần 60 đối tác và hơn 120 thỏa thuận hợp tác, triển khai nhiều chương trình liên kết đào tạo và đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, giúp nhà trường hội nhập sâu rộng trong khu vực và quốc tế.
Câu hỏi đặt ra là liệu khoản đầu tư cả chục triệu đồng cho một tiết mục văn nghệ có thực sự cần thiết và xứng đáng với giá trị mà học sinh nhận được?
Ở các trường hiện nay không khó bắt gặp những thông báo vận động đóng góp từ ban phụ huynh các lớp cho tiết mục văn nghệ. Từ tiền thuê biên đạo, trang phục, đạo cụ, âm thanh, ánh sáng cho đến chi phí tập luyện… tất cả cộng lại có thể lên tới chục triệu đồng. Đây là xu hướng phổ biến ở nhiều trường học, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Ban đầu, các hoạt động phong trào vốn mang ý nghĩa tạo sân chơi lành mạnh, giúp học sinh thư giãn sau giờ học và gắn kết tập thể. Nhưng, theo thời gian, nhiều nơi đã "nâng cấp" các tiết mục thành những màn trình diễn công phu, gần như bán chuyên nghiệp. Sự đầu tư quá mức này vô tình tạo ra áp lực cạnh tranh giữa các lớp.
Hệ quả là phụ huynh trở thành "nhà tài trợ bất đắc dĩ". Dù không phải ai cũng sẵn lòng chi trả, nhưng trước tâm lý "vì tập thể", "vì con mình không bị thiệt thòi", nhiều người vẫn phải miễn cưỡng đóng góp. Điều này đặc biệt gây áp lực với những gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế.
Ngay cả chính những giáo viên chủ cũng thừa nhận là "bất dĩ lắm mới theo phong trào của lớp như thế", vì sợ "lớp mình thua lớp khác, vì điểm thi đua của học sinh và giáo viên trong trường...".
Cô L.T.H, một giáo viên tại TP.HCM nêu quan điểm: "Phụ huynh cũng nên tạo điều kiện cho con em tham gia phong trào nhưng cần trong phạm vi điều kiện hợp lý thôi. Chứ đầu tư nhiều tiền quá, nhiều gia đình cũng rất khó khăn".
Một tiết mục văn nghệ phong trào chỉ diễn ra trong vài phút trên sân khấu. Nhưng để có được vài phút ấy, phụ huynh phải bỏ ra một khoản tiền không nhỏ. Khi chi phí vượt quá giá trị thực tế của hoạt động, câu chuyện không còn đơn thuần là phong trào nữa mà đã trở thành một "cuộc đua ngầm" về tài chính.
Điều đáng lo hơn là, giá trị giáo dục mà học sinh nhận được từ những tiết mục ấy lại khá hạn chế. Khi mọi thứ đã được "làm sẵn" bởi người lớn (từ ý tưởng, biên đạo đến cách thể hiện) thì học sinh gần như chỉ làm theo hướng dẫn, thậm chí là "diễn cho đúng bài".
Trong nhiều trường hợp, các em không thực sự hiểu ý nghĩa của tiết mục mình tham gia, cũng không có cơ hội phát huy sự sáng tạo hay rèn luyện kỹ năng tổ chức, làm việc nhóm. Thay vì tự tìm tòi, tập luyện, điều chỉnh và hoàn thiện, các em chỉ cần tập theo lịch, theo động tác đã được dựng sẵn.
Chính điều này làm giảm đi giá trị cốt lõi của hoạt động phong trào vốn phải là môi trường để học sinh học kỹ năng sống. Khi sự cạnh tranh giữa các lớp trở nên nặng nề, mục tiêu giáo dục bị đẩy xuống hàng thứ yếu, nhường chỗ cho việc "trình diễn cho đẹp", "thi cho có giải".
Trong khi đó, nếu sử dụng khoản tiền ấy một cách hợp lý, chẳng hạn thuê người hướng dẫn kỹ năng mềm, tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa, hay đơn giản là để học sinh tự lên ý tưởng và tập luyện... thì giá trị giáo dục mang lại sẽ cao hơn nhiều. Khi học sinh tự tham gia vào quá trình xây dựng tiết mục, các em sẽ học được cách làm việc nhóm, giải quyết mâu thuẫn, quản lý thời gian, thậm chí là lãnh đạo và chịu trách nhiệm. Những kỹ năng này quan trọng hơn rất nhiều so với một màn trình diễn chỉn chu nhưng thiếu "chất học sinh".
Ngoài ra, việc chi tiêu quá mức cho hoạt động phong trào còn có thể tạo ra những hệ lụy về nhận thức. Trẻ có thể dần hình thành suy nghĩ rằng muốn thành công hay được ghi nhận thì phải có sự đầu tư lớn về tiền bạc, thay vì nỗ lực cá nhân và sự sáng tạo. Đây là điều đi ngược lại với tinh thần giáo dục mà nhà trường hướng tới.
Theo đó, đối tượng được tuyển thẳng vào lớp 10 là những học sinh hoàn thành chương trình giáo dục THCS năm học 2025-2026, trong độ tuổi vào học lớp 10, đồng thời đảm bảo một trong các điều kiện sau:
Đoạt giải trong các cuộc thi quốc tế do bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định cử tham gia.
Là học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú cấp THCS.
Học sinh là người dân tộc thiểu số rất ít người (thuộc 16 dân tộc có số dân dưới 10.000 người: Cống, Mảng, Pu Péo, Si La, Cờ Lao, Bố Y, La Ha, Ngái, Chứt, Ơ Đu, Brâu, Rơ Măm, Lô Lô, Lự, Pà Thẻn, La Hủ (theo khoản 1 Điều 2 Nghị định số 57/2017/NĐ-CP ngày 9-5-2017 của Chính phủ quy định chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập đối với trẻ mẫu giáo, học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số rất ít người).
Học sinh là người khuyết tật, có giấy xác nhận khuyết tật theo quy định của pháp luật.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, học sinh thuộc diện tuyển thẳng sẽ đăng ký tại cơ sở giáo dục nơi đang theo học trong thời gian quy định, cơ sở giáo dục in đơn đăng ký tuyển thẳng và tổ chức cho cha mẹ học sinh và học sinh ký xác nhận.
Hồ sơ xét tuyển thẳng vào lớp 10 bao gồm các loại giấy tờ sau:
Phiếu đăng ký dự thi (do cơ sở giáo dục in từ hệ thống), có đầy đủ chữ ký của cha mẹ học sinh, học sinh và xác nhận của cơ sở giáo dục (bản chính);
